Tiểu luận quan hệ kinh tế quốc tế đề tài Chủ nghĩa trọng thương kiểu mới trung quốc kiểm soát nguyên liệu thô của thế giới

Chủ nghĩa trọng thương kiểu mới trung quốc kiểm soát nguyên liệu thô của thế giới Chủ nghĩa trọng thương kiểu mới trung quốc kiểm soát nguyên liệu thô của thế giới Chủ nghĩa trọng thương kiểu mới trung quốc kiểm soát nguyên liệu thô của thế giới Chủ nghĩa trọng thương kiểu mới trung quốc kiểm soát nguyên liệu thô của thế giới

MỤC LỤC CHỦ NGHĨA TRỌNG THƯƠNG KIỂU MỚI - TRUNG QUỐC KIỂM SOÁT NGUYÊN

Chủ nghĩa trọng thương kiểu mới (hay còn gọi là chủ nghĩa dân tộc kinh tế) là gì? Xu thế của nó trong bối cảnh thế giới hiện nay 6

Mục đích và những động thái của Trung Quốc xoanh quanh nguồn nguyên liệu thô là gì? Biểu hiện của CNTT kiểu mới (Chủ nghĩa dân tộc

Những hành động của Trung Quốc xoay quanh nguyên liệu thô 9

Phân tích biểu hiện CNTT kiểu mới (Chủ nghĩa dân tộc kinh tế) qua cáchành động liên quan tới nguyên liệu thô của Trung Quốc 11

Trung Quốc được và mất gì khi áp dụng chủ nghĩa trọng thương này?13

Tác động của các chính sách chủ nghĩa trọng thương kiểu mới của

Tác động của các chính sách trọng thương tới chuỗi cung ứng toàn cầu 15

Tác động của chính sách trọng thương tới các tổ chức quốc tế như ASEAN

20

KẾT LUẬN 22

MỞ ĐẦU

Trong bối cảnh kinh tế hội nhập tự do thương mại hóa như hiện nay,chúng ta quen dần với việc trao đổi hàng hóa mang tính toàn cầu, hợp tác đôibên cùng có lợi Nhưng có một số quốc gia lại lợi dụng những khe hở đó đểnhằm mục đích thâu tóm nguồn liêu liệu thô của thị trường bằng cách áp dụngnhững chính sách đặc biệt là chủ nghĩa trọng thương kiểu mới vào thươngmại quốc tế Việc áp dụng chủ nghĩa trọng thương vào vấn đề này, nhằm tạotiềm lực về vốn cho quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hóa đất nước, khônghẳn là một điều xấu và đáng bị bác bỏ bởi nền kinh tế 4.0 hiện nay Tuy nhiên,việc vận dụng tư tưởng kinh tế của chủ nghĩa trọng thương phải được kết hợpchặt chẽ với các chính sách kinh tế của nhà nước và tuân thủ luật phápthương mại quốc tế nhằm đảm bảo cho sự phát triển ổn định của nền kinh tếđất nước và đảm bảo tính công bằng cho nền kinh tế thế giới Để hiểu rõ hơn

về những tác động của các chính sách đó đến nền kinh tế như thế nào nhóm

chúng em xin phép được nghiên cứu đề tài: “Chủ nghĩa trọng thương kiểu mới - Trung Quốc kiểm soát nguyên liệu thô của thế giới.” Giúp các bạn

sinh viên có cái nhìn rõ hơn về các mục tiêu hoạt động thương mại của TrungQuốc trong kinh doanh quốc tế Có cái nhìn rõ hơn về các phương thức màTrung Quốc đã sử dụng để thâu tóm nguồn khoáng sản thế giới

Do kiến thức chuyên môn cũng như thời gian tìm hiểu còn hạn chế nên báocáo chắc chắn không thể tránh khỏi thiếu sót, chúng em rất mong nhận đượcnhững lời nhận xét, góp ý từ ThS Vũ Hoàng Việt để bài báo cáo ngày cànghoàn thiện hơn Chúng em xin chân thành cảm ơn!

1 CÂU CHUYỆN THỰC TIỄN

Từ hai thập kỷ trước, Trung Quốc đã bắt đầu rà soát lỗ hổng trong chuỗicung ứng và tích trữ các mặt hàng chiến lược như đồng, coban, Đối với đấthiếm - loại hàng hóa có thể định hình tương lai, Trung Quốc cũng dẫn đầucuộc chơi, là nhà sản xuất đất hiếm lớn nhất thế giới Đất hiếm là vật liệu cầnthiết để sản xuất các kim loại quan trọng như lithium, coban, niken, Các kimloại này lại là vật liệu chính để chế tạo các ứng dụng công nghệ cao như pinlithium, chip bán dẫn - những thứ đóng vai trò nền tảng của cuộc cách mạng

xe điện

Đầu thập niên 2000, thời điểm gia nhập WTO, Trung Quốc đã nỗ lựcnhập nguyên vật liệu thô trong khi sản lượng xuất khẩu tài nguyên lại giảmdần Theo thống kê của tờ The Wall Street Journal, tỷ lệ nhập khẩu nguyênvật liệu thô của Trung Quốc vào năm 2002 chiếm 11% tổng lượng nhập khẩu.Tuy nhiên, đến năm 2010, con số này tăng lên trên 26% Cũng trong giai đoạn

đó, sản lượng xuất khẩu nguyên liệu thô của Trung Quốc giảm từ 4,5% xuốngcòn 2% Quan hệ mua bán giữa Trung Quốc và các đối tác lớn mất cân bằngnghiêm trọng Trong năm 2010, hơn 84% lượng hàng nhập khẩu từ Brazil lànguyên liệu thô trong khi mặt hàng này chỉ chiếm 1,4% hàng Trung Quốc xuấtsang Brazil Với Ấn Độ, tỷ lệ nguyên liệu thô trong tổng lượng hàng xuất sangTrung Quốc tăng từ 30% vào năm 2002 lên gần 70% vào năm 2010

Ngày 4/11/2009, Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU) và Mexico đã yêucầu Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) dàn xếp cuộc tranh cãi giữa họ vớiTrung Quốc về chính sách hạn chế xuất khẩu nguyên liệu thô của nước này.Các quốc gia đã cáo buộc Trung Quốc đã áp đặt thuế và hạn ngạch xuất khẩuđối với các tài nguyên khoáng sản của mình Cụ thể, Văn phòng đại diệnthương mại Hoa Kỳ cho biết Trung Quốc hiện áp đặt hạn ngạch xuất khẩu đốivới các khoáng sản như bôxit, than, fluorite, carbon silic và kẽm cùng một sốsản phẩm trung gian Ngoài ra, Trung Quốc cũng đánh thuế và áp đặt các hạnchế khác đối với các khoáng sản bao gồm kim loại có silic, photpho vàng, cáckhoáng sản mangan và magie, những nguyên liệu đầu vào có vai trò quantrọng trong các ngành công nghiệp luyện kim và sản xuất nhôm Các quanchức Hoa Kỳ cho biết chính sách của Trung Quốc ảnh hưởng đến hàng tỷUSD thương mại toàn cầu, khiến giá cả của các nguyên vật liệu tăng trên thịtrường quốc tế, giúp các công ty Trung Quốc có lợi thế không công bằng sovới những đối thủ nước ngoài

Ngày 19/7/2016, Liên minh châu Âu (EU) lần thứ ba đệ đơn kiện TrungQuốc lên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về mức thuế và hạn ngạchxuất khẩu mà quốc gia này áp dụng đối với các nguyên liệu thô EU từng thựchiện thành công những vụ kiện tương tự đối với Trung Quốc vào năm 2012 và

2014 liên quan tới các mặt hàng thô khác như bô xít, kẽm và than cốc Ủy viênMalmstroem khẳng định trong hai vụ kiện trước đó, các biện pháp hạn chếhàng xuất khẩu mà Trung Quốc đưa ra đều bị kết luận là vi phạm luật thươngmại quốc tế nhưng quốc gia này vẫn không gỡ bỏ hoàn toàn các biện phápnên EU tiếp tục kiện

2 CÂU HỎI THẢO LUẬN

2.1 Chủ nghĩa trọng thương kiểu mới (hay còn gọi là chủ nghĩa dân

tộc kinh tế) là gì? Xu thế của nó trong bối cảnh thế giới hiện nay

Ngày nay tuy rằng hòa bình đã lập trên toàn thế giới, xóa bỏ đô hộ thốngtrị, các nước được tự do hóa thương mại và hợp tác đảm tính công bằnggiữa các quốc gia nhưng chúng ta vẫn có thể thấy được Chủ nghĩa trọngthương vẫn tồn tại, được gọi là Chủ nghĩa Trọng thương kiểu mới ở một sốquốc gia như Nhật Bản, Singapore,… và nhất là ở Trung Quốc Chủ nghĩa nàyđược tồn tại và biến tướng một cách tinh vi thể hiện qua chính sách, mục tiêucủa các quốc gia nhằm thâu tóm thị trường nguyên liệu thế giới

Chủ nghĩa trọng thương kiểu mới xuất hiện thay thế cho chủ nghĩa cũnhưng cũng không có gì thay đổi quá nhiều chỉ khác là nó đang thay đổi theohướng của nền kinh tế thị trường tự do hóa thương mại Khi mà chủ nghĩatrọng thương kiểu cũ áp dụng cho các nước tư bản lên các nước thuộc địathì hiện nay lợi dụng sự tự do hóa thương mại các nước lớn, quy mô kinh tế

đồ sộ lại đang âm mưu cho mình một mục tiêu thâu tóm nguyên liệu thô trêntoàn thế giới, bành trướng và có mặt trên mọi quốc gia để thu mua, chèn épđầu cơ tích trữ nguyên liệu thô cho quốc gia mình

Ở thời hiện nay, áp dụng chủ nghĩa trọng thương là tốt hay xấu?

Chủ nghĩa trọng thương là một lý thuyết kinh tế cổ điển, coi tiền bạc là sựgiàu có của một quốc gia, coi lợi nhuận là sự lừa gạt và chỉ quan tâm đến lợiích của một bên nhưng nó cũng có một vài ưu điểm mà chúng ta không thểphủ nhận như đề cao vai trò của thương mại, nhận thức được vai trò của nhànước trong điều tiết nền kinh tế và là công cụ chính sách điều tiết nền kinh tế,cũng như nhận thức được vai trò của việc tập trung công nghiệp hóa, khuyếnkhích xuất khẩu hơn nhập khẩu tạo ổn định cho nền kinh tế trong nước Việc

áp dụng chủ nghĩa trọng thương hiện nay nếu như được kết hợp chặt chẽ vớicác chính sách kinh tế của nhà nước và tuân thủ luật pháp thương mại quốc

tế thì nó lại là một công cụ hữu hiệu để điều tiết nền kinh tế đất nước và đảmbảo tính công bằng giữ vững ổn định bằng cho nền kinh tế thế giới

Dưới góc nhìn của chủ nghĩa trọng thương, vì sao các quốc gia tham gia TMQT, các quốc gia thu đc lợi ích là gì, lợi ích đó đến từ đâu?

Thời nay dưới góc nhìn của chủ nghĩa ngoại thương khi các nước gianhập thương mại quốc tế, cũng như vậy với mục đích làm tăng của cải vậtchất bằng việc trao đổi ngoại thương, các quốc gia sẽ trở nên giàu có hơn khiđược tự do lưu thông, tự do thu mua nguyên liệu trên thị trường và thậm chí

có nhiều cơ hội hơn để thâu tóm thị trường đặc biệt là nguyên liệu thô

Vậy thì lợi ích đó đến từ đâu? Rõ ràng, khi các quốc gia tham gia vàothương mại quốc tế, dù thời tư bản hay thời nay thì việc thâu tóm thị trườngnguyên liệu thô giá trị thấp của các nước khác và đem về nước mình sản xuấttạo thành sản phẩm có giá trị cao rất cao và đem bán trên thị trường quốc tếkết quả thu được rất nhiều của cải ngoại tệ và nó tác động trực tiếp đến nềnkinh tế quốc gia Hay nói 1 cách tóm gọn lại là mua rẻ bán đắt Đó là lợi ích

mà chủ nghĩa trọng thương đem lại cho quốc gia đang áp dụng chính sáchnày nhưng suy cho cùng cũng chỉ là lợi ích riêng lẻ của một quốc gia mà cóthể dẫn đến nhiều tác động đến nền kinh tế thế giới nên tổ chức thương mạithế giới cần có những động thái rõ ràng cụ thể để xử lý những hành động trụclợi gây ảnh hưởng đến nền kinh thế toàn cầu

Trung Quốc có đang theo chủ nghĩa trọng thương?

Quốc tế có thể thấy rõ Chủ nghĩa Trọng thương mới ở Trung Quốc khinhìn vào các chính sách khuyến khích xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu, dự trữngoại hối quốc gia và chính sách kiểm soát vốn của nước này

Bảo hộ mậu dịch chặt chẽ

Trung Quốc là một quốc gia luôn đạt được thặng dư trong cán cânthương mại trong gần 1 thập kỷ gần đây Năm 2006, thặng dư thương mạicủa Trung Quốc là 177,47 tỷ Đôla, đến năm 2016 là 530,28 tỷ dola, gấp gần 3lần Trung Quốc luôn nằm trong các quốc gia dẫn đầu trong việc đạt đượcthặng dư trong cán cân thương mại giai đoạn 2006 – 2016 Điều này đượcthực hiện bởi các chính sách khuyến khích xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu,bảo hộ mậu dịch chặt chẽ như đặt thuế cao, hạn ngạch nhập khẩu để bảo vệ

và kích thích sản xuất trong nước, giúp nền kinh tế phát triển Một chính sách

mà Trung Quốc thường hay áp dụng đó chính là Hạ giá đồng Nhân dân tệ

Điều này khiến cho giá hàng hóa Trung Quốc rẻ hơn tương đối và giá hàngnhập khẩu nước ngoài đắt lên tương đối, khuyến khích được xuất khẩu vàhạn chế nhập khẩu.

Dự trữ ngoại hối của Trung Quốc

Trung Quốc là quốc gia đứng đầu thế giới về dự trữ ngoại tệ: đạt gần 3nghìn tỷ đôla vào tháng 1 năm 2017, vượt xa quốc gia đứng thứ 2 là Nhật Bảnvới 1,24 nghìn tỷ USD Về dự trữ vàng, Trung Quốc dự trữ 1.762,3 tấn vàngnăm 2014, chiếm 1,8% tổng dự trữ ngoại hối quốc gia Dự trữ ngoại hối củaTrung Quốc nhiều đến mức Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường cho biếtkho dự trữ ngoại hối khổng lồ của nước này đang trở thành một vấn đề gâyđau đầu đối với chính phủ nước này bởi có thể gây nên lạm phát trong dàihạn

Chính sách kiểm soát dòng vốn của Trung Quốc

Điều này cũng là hệ quả của bộ ba bất khả thi: tỷ giá cố định, tự do lưuchuyển dòng vốn và chính sách tiền tệ độc lập Việc dùng chính sách kiểmsoát vốn đã thành công ở nước này trong việc hạn chế hoặc khuyến khíchdòng vốn chảy ra và dòng vốn chảy vào nền kinh tế Chính sách này đã giúpnền kinh tế Trung Quốc tránh khỏi tác động của những cuộc khủng hoảng tàichính trên thế giới trong hàng thập kỷ, ví dụ như cuộc khủng hoảng tài chính ởcác nước ASEAN năm 1990

Có thể nói, Trung Quốc là một mẫu quốc gia điển hình của mô hình chủnghĩa Trọng thương mới Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của Trung Quốc tronggiai đoạn gần đây có dấu hiệu chững lại Điều này khiến Trung Quốc phải có

sự thay đổi trong kinh tế để có thể tiếp tục đạt được sự tăng trưởng như hiệnnay

2.2 Mục đích và những động thái của Trung Quốc xoanh quanh

nguồn nguyên liệu thô là gì? Biểu hiện của CNTT kiểu mới (Chủ nghĩa dân tộc kinh tế)

2.2.1 Mục đích

Với khát vọng vươn ra toàn cầu, Trung Quốc đối mặt với việc xem xét lại

mô hình chuyên môn hoá các mặt hàng xuất khẩu của mình bằng cách lựachọn hai đường lối:

- Giảm bớt sự phụ thuộc vào các chuỗi sản xuất bên ngoài

- Chuyển đổi sản xuất sản phẩm có giá trị gia tăng thấp sang sản xuấtsản phẩm có giá trị gia tăng cao

Theo một báo cáo của Natixis (Natixis, 2013), từ năm 1997 đến năm

2007, Trung Quốc đã vượt qua các khu vực tiên tiến nhất trên thế giới đểchiếm thị phần lớn nhất trong các ngành hàng công nghệ cao như hàng không

vũ trụ, thiết bị y tế, thiết bị điện tử… Do đó có thể thấy rằng các sản phẩmcông nghệ tiên tiến có giá trị gia tăng cao sẽ được sản xuất tại chỗ Từ đógiảm giá trị nhập khẩu của hàng xuất khẩu và chuyển một phần của quá trìnhsản xuất ra khỏi Trung Quốc đến các quốc gia Châu Á khác nơi chi phí laođộng rẻ hơn Điều này dẫn đến một câu chuyện khi Trung Quốc sẽ cạnh tranhvới những quốc gia mới nổi trong khi giảm sự phụ thuộc của nó vào nướcngoài và việc tiến hành nâng cấp chất lượng sản phẩm và quy trình sản xuất.Tuy nhiên, sản xuất đòi hỏi đầu vào Do đó trong suốt hơn một thập kỷvừa qua, Trung Quốc đã trong cuộc hành trình săn lùng toàn cầu để tìm kiếmnguồn nguyên liệu thô mà họ cần để duy trì dây chuyền sản xuất trong nướccủa mình Nhu cầu của Trung Quốc đối với các mặt hàng than, dầu, khí đốt,…

đã gây ra sự thay đổi thế tục trên thị trường hàng hoá toàn cầu Hành độngthâu tóm nguồn tài nguyên khoáng sản không chỉ để phục vụ mục tiêu xuấtkhẩu tài nguyên ngược về Trung Quốc, giải quyết sự thiếu hụt đầu vào củanền công nghiệp nước này, mà còn nhằm mục đích tăng dự trữ quốc gia chothế hệ sau

2.2.2 Những hành động của Trung Quốc xoay quanh nguyên liệu thô

Hạn chế nhập khẩu nguyên liệu thô

Ngày 4/11/2009, Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU) và Mexico đã yêu cầu

Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) dàn xếp cuộc tranh cãi giữa họ với TrungQuốc về chính sách hạn chế xuất khẩu nguyên liệu thô của nước này Cácquốc gia đã cáo buộc Trung Quốc đã áp đặt thuế và hạn ngạch xuất khẩu đốivới các tài nguyên khoáng sản của mình Cụ thể:

- Trung Quốc áp đặt hạn ngạch xuất khẩu đối với bô-xít, than cốc, flourit,cacbua silic và kẽm

- Trung Quốc áp thuế xuất khẩu từ 10% đến 15% đối với bô-xít (tùy thuộcsản phẩm), 40% đối với than cốc, 15% đối với flourit, 10% đối vớimagie, từ 15% đến 20% đối với măng-gan (tùy thuộc sản phẩm), 15%đối với kim loại silic và từ 5% đến 30% đối với kẽm (tùy thuộc sảnphẩm).

- Trung Quốc quy định thêm các yêu cầu và thủ tục liên quan đến việcxuất khẩu các nguyên liệu này, bao gồm, nhưng không hạn chế, nhữngnội dung sau:

+ Hạn chế quyền xuất khẩu

+ Đặt ra các tiêu chí mà các doanh nghiệp có vốn đầu tư nướcngoài phải thỏa mãn để có thể xuất khẩu khác với những tiêu chí

áp dụng với doanh nghiệp trong nước

+ Yêu cầu các nhà xuất khẩu phải trả phí

+ Trung Quốc duy trì hệ thống giá xuất khẩu tối thiểu đối với nhữngnguyên liệu này và yêu cầu kiểm tra cũng như thủ tục phê duyệthợp đồng và giá xuất khẩu Trung Quốc điều hành hệ thống này

và những yêu cầu nói trên thông qua các Bộ cũng nhưng cácphòng Thương mại

Thâu tóm khoáng sản trên toàn thế giới

Nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của nền kinh tế về nguồn cungtài nguyên thiên nhiên ổn định và chủ động, Trung Quốc tăng mạnh vốn đầu

tư trực tiếp ra nước ngoài (FDI) vào các khu vực Châu Phi, Châu Á hay MỹLatinh Nền tảng của những mối quan hệ đang lớn mạnh giữa Trung Quốc vàcác quốc gia cung cấp tài nguyên là hợp tác kinh tế toàn cầu trong khu vực,tạo ra mối liên kết đa chiều, mạnh mẽ với các khu vực khác nhau trên thế giớitrong chuỗi giá trị phức tạp được sắp đặt

Quan hệ kinh tế của Trung Quốc với thế giới biến chuyển nhanh chóng

Kế hoạch 5 năm về Phát triển Kinh tế Xã hội Quốc gia lần thứ 10 (2001-2005)

đã thiết lập một chiến lược để Trung Quốc tận dụng tối đa tài nguyên thiênnhiên ở các nước khác, thiết lập cơ sở cung cấp dầu mỏ và khí đốt từ bênngoài, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu dầu mỏ, tạo nên nguồn dự trữ dầu mỏchiến lược và duy trì an ninh năng lượng quốc gia Từ năm 2004, Chiến lược

“Vươn ra toàn cầu” của Trung Quốc được tính toán cụ thể để đáp ứng nhucầu ngày càng tăng về tài nguyên thiên nhiên cả ở quy mô khu vực và toàncầu và khuyến khích đầu tư ra nước ngoài bằng cách trợ cấp đầu tư cho cáccông ty Trung Quốc trong lĩnh vực khai thác tài nguyên.

Chiến lược “Vươn ra toàn cầu” được các tổ chức quốc tế coi như là “bẫynợ” đối với các quốc gia được đầu tư “Bẫy nợ” này của Trung Quốc đượctóm tắt như sau:

- Khuyến khích các nước nghèo vay nợ để đầu tư vào các dự án hạ tầngnhư cầu cống, đường cao tốc, bến cảng… với những ưu đãi lớn Nhưngkhi đến kỳ hạn trả nợ sẽ siết chặt các điều khoản thanh toán hoặc tănglãi suất hoặc cho vay thêm với lãi suất cao hơn

đầu tư vào những dự án có khả năng thất bại cao, sau đó sẽ phảinhượng quyền lại cho Trung Quốc

vào Trung Quốc hoặc phải nhượng cho Trung Quốc những vùng đấthay những vùng cơ sở chiến lược

cho các sản phẩm làm từ nguồn tài nguyên giá rẻ cưỡng đoạt được.Theo tổ chức giám sát đất đai Land Matrix của châu Âu, doanh nghiệpTrung Quốc đã chiếm quyền kiểm soát đối với 6,48 triệu hecta đất nôngnghiệp, lâm nghiệp và mỏ trên toàn thế giới từ năm 2011 đến 2020 Con sốtrên vượt xa 1,56 triệu hecta do doanh nghiệp Anh kiểm soát, 860.000 hectacủa doanh nghiệp Hoa Kỳ, và 420.000 hecta của doanh nghiệp Nhật Bản Cáccông ty Trung Quốc đang nhanh chóng thâu tóm thêm đất ở nước ngoài đểphục vụ nhu cầu nội địa, xuất phát từ quá trình phát triển kinh tế mạnh mẽ củanước này Mua đất ở nước khác giúp doanh nghiệp đảm bảo nguồn cung tàinguyên trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu trở nên eo hẹp

2.2.3 Phân tích biểu hiện CNTT kiểu mới (Chủ nghĩa dân tộc

kinh tế) qua các hành động liên quan tới nguyên liệu thô của Trung Quốc

Sự can thiệp quá sâu và thô bạo của chính quyền

Qua các hoạt động trên của Trung Quốc xoay quanh nguồn nguyên liệuthô đã cho chúng ta thấy 1 sự can thiệp quá sâu và thô bạo của chính quyềnvào nền kinh tế và các hoạt động ngoại thương của nước này Khi mà cả thếgiới và các nước đang cố gắng thúc đẩy và duy trì nền kinh tế thị trường thìTrung Quốc đã và đang áp đặt các chính sách hạn chế xuất khẩu nguyên liệuthô, áp đặt thuế, các hạn ngạch xuất khẩu và ủng hộ sự can thiệp của Nhànước vào các hoạt động kinh tế trong và ngoài nước Đây là 1 trong nhữngbiểu hiện tiêu biểu của Chủ nghĩa dân tộc kinh tế

Đặt lợi ích dân tộc lên trên các nước khác

Các chính sách này trong mối quan hệ quốc tế, ngoại thương chỉ tậptrung vào việc đạt được lợi ích cho các doanh nghiệp công ty Trung Quốc màsẵn sàng làm tổn hại đến lợi ích chính đáng của các quốc gia khác, lảng tránhnghĩa vụ quốc tế và những vấn đề toàn cầu Bằng cách thiết lập các mối quan

hệ khắp Châu Phi, Châu Á và các nước Mỹ Latinh, Trung Quốc đang ngàycàng lấy nhiều tài nguyên thiên nhiên của thế giới ra khỏi thị trường toàn cầu

và giữ làm của riêng

Chiến lược này giúp cho các doanh nghiệp Trung Quốc có lợi thế cạnhtranh với Hoa Kỳ, EU và phần còn lại của thế giới khi có thể tiếp cận vớinguồn tài nguyên thiên nhiên với chi phí giá rẻ Vì vậy, hàng hoá sản xuất tạiTrung Quốc cũng sẽ có giá thành thấp hơn so với giá hàng nhập khẩu nướcngoài và giúp các doanh nghiệp nội địa có lợi thế cạnh tranh không công bằngvới các nước khác khi xuất khẩu hàng hóa, sản phẩm ra thị trường thế giới.Đồng thời lợi thế về chi phí nguyên liệu đầu vào này kéo theo việc các công ty,doanh nghiệp nước ngoài có các hoạt động sản xuất, kinh doanh liên quan tớinguyên liệu thô có xu hướng tìm cách dịch chuyển nhà máy, khu sản xuất củamình tới Trung Quốc nhằm hạ thấp chi phí đầu vào Điều này giúp tạo thêmcông ăn việc làm và các dịch vụ đi kèm liên quan cho người dân Trung Quốc

Nhưng đi cùng nó là sự mất việc hàng loạt của công nhân các nước khác khicác nhà máy này bị dời đi

Tăng mạnh FDI và tạo sức ép tới các nước đang thiếu nợ

Đặc điểm cốt lõi của chủ nghĩa dân tộc kinh tế là chỉ coi trọng lợi ích kinh

tế của quốc gia, những người dân tộc chủ nghĩa có thể ủng hộ hoặc chống lạicác mối quan hệ kinh tế chặt chẽ với các nền kinh tế nước ngoài (Toàn cầuhóa) tùy thuộc vào sức mạnh và vị trí quốc tế của một nền kinh tế quốc gia cụthể Tư tưởng dân tộc chủ nghĩa về kinh tế không chỉ có ở những người quaylưng với toàn cầu hóa, mà những tư tưởng cổ vũ cho toàn cầu hóa và tự dothương mại nhằm đạt được những lợi ích kinh tế và chính trị không côngbằng, không minh bạch, không cùng thắng thông qua việc thực hiện cái mànhiều nhà nghiên cứu gọi là “chính sách đầu tư và mậu dịch mang tính cướpđoạt”, “chủ nghĩa thực dân về kinh tế” hay “ngoại giao bẫy nợ”cũng có thể xem

là một dạng biểu hiện của chủ nghĩa dân tộc về kinh tế Điều đó cũng đượcthể hiện qua hoạt động tăng mạnh vốn đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (FDI)vào các khu vực Châu Phi, Châu Á hay Mỹ Latinh của Trung Quốc đã nêu ởtrên

2.3 Trung Quốc được và mất gì khi áp dụng chủ nghĩa trọng

thương này?

2.3.1 Mặt lợi

Tạo lợi thế mở rộng thị phần toàn cầu

Việc Trung Quốc áp dụng chủ nghĩa trọng thương cho phép quốc gia này

mở rộng thị phần toàn cầu, gây tổn hại cho các công ty đối thủ không có đượccác lợi thế không công bằng mà Bắc Kinh dành cho các công ty của mình.Theo đó, một nguồn nguyên liệu lớn đang bị Trung Quốc găm giữ để tạo nênlợi thế cạnh tranh không công bằng khi các nhà sản xuất nước ngoài phảimua nguyên liệu với giá đắt hơn trong khi ngành công nghiệp của Trung Quốc

sẽ có lợi thế sản phẩm rẻ do chi phí đầu vào thấp hơn Ngoài ra, việc sử dụngrộng rãi các chính sách và tập tục bảo hộ do nhà nước chỉ đạo gây tổn hại chocác công ty và người lao động Hoa Kỳ, làm méo mó thị trường toàn cầu

Tạo việc làm cho hàng triệu nhân công và tận dụng khả năng tinh chế

Các hành động của Trung Quốc nhằm duy trì dây chuyền sản xuất củamình, tạo việc làm cho hàng triệu nhân công tham gia vào lực lượng lao độngmỗi năm của quốc gia này và tận dụng khả năng tinh chế hơn hẳn các quốcgia khác để tạo ra các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh Một số quốc gia giàutài nguyên hoặc có trình độ công nghiệp hóa thấp hơn Trung Quốc bị hấp dẫnbởi việc xuất khẩu tài nguyên, hàng hóa thô, sơ chế Trong khi đó, TrungQuốc lại xuất khẩu thành phẩm có khả năng cạnh tranh rất tốt sang quốc giaxuất khẩu tài nguyên.Hậu quả là sản xuất công nghiệp của quốc gia xuất khẩutài nguyên bị thu hẹp, thậm chí không thể phát triển được do bị gắn chặt vàoviệc xuất khẩu tài nguyên và các hàng hóa có hàm lượng kĩ thuật thấp Về lâudài, nền kinh tế sẽ mất khả năng cải thiện năng suất do sản xuất công nghiệp

bị thui chột và thiếu đổi mới, sáng tạo

Tạo lợi thế cho mình với vị trí độc tôn đất hiếm - một lợi điểm để thương lượng

Trung Quốc cũng tạo lợi thế cho mình với vị trí độc tôn đất hiếm Đây lànguyên liệu chủ chốt cho các ngành điện tử và công nghệ cao trên toàn cầu.Theo đó, 95% đất hiếm trên thế giới do Trung Quốc khai thác trong khi lượngxuất khẩu ra thế giới lại rất ít và các loại hợp kim có chứa trên 10% hàm lượngđất hiếm sẽ chỉ được xuất với số lượng nhất định.Mặt khác, Đảng Cộng sảnTrung Quốc đã coi việc cắt đứt nguồn cung cấp cho các quốc gia khác nhưmột lợi điểm để thương lượng Họ đã làm vậy khi Hoa Kỳ bán vũ khí cho ĐàiLoan, và một lần nữa khi Nhật Bản bắt giữ thuyền trưởng của một tàu đánh cáTrung Quốc, yêu cầu trao trả vị thuyền trưởng này trước khi ông ta bị thẩmvấn Trung Quốc thực sự đã cắt nguồn cung cấp của Nhật Bản vào năm 2010,trong bối cảnh tranh chấp liên quan đến Quần đảo Senkaku Luật kiểm soátxuất cảng mới của Trung Quốc sẽ áp dụng đối với kim loại đất hiếm, giúpĐảng Cộng sản Trung Quốc có quyền quyết định nhiều hơn về việc nước nào

có thể sở hữu nguồn tài nguyên này và họ có thể nhận được bao nhiêu Tấtnhiên, trong trường hợp xảy ra chiến tranh, Trung Quốc sẽ không bán đấthiếm cho các địch thủ của họ

2.3.2 Mặt hại

Phải nhận sự phê phán mạnh mẽ từ các nước trên thế giới

Quốc gia này đã phải nhận sự phê phán từ các nước trên thế giới khi ápdụng các biện pháp xuất khẩu Ngày 23/6/2009, Hoa Kỳ và EU đã chính thức

đệ đơn lên WTO kiện Trung Quốc hạn chế xuất khẩu đối với 9 mặt hàngnguyên vật liệu là quặng nhôm, than cốc, đá thạch anh, magie, mangan, silicdạng kim loại, oxit silic, phốt pho, kẽm Đơn kiện cho rằng việc hạn chế xuấtkhẩu này đã vi phạm những điều Trung Quốc cam kết khi gia nhập WTO năm

2001 Tiếp đó ngày 21/8/2009, Mexico cũng đâm đơn kiện Trung Quốc về vấn

đề này.Nếu thua kiện, Trung Quốc buộc phải hủy bỏ hạn ngạch hạn chế xuấtkhẩu, nếu không sẽ chịu các trừng phạt kinh tế từ các quốc gia khác như thuếquan, hạn ngạch, cấm vận và hàng rào phi thuế quan

Gánh nặng kinh tế từ việc phải nhập khẩu lượng lớn dầu

Việc phải nhập khẩu nhiều dầu mỏ hơn nữa cũng đặt kinh tế Trung Quốctrước nhiều khó khăn hơn Trước hết, đó là việc phải chi tiêu cho nhập khẩudầu nhiều hơn Số liệu về tỷ trọng chi tiêu để nhập khẩu dầu mỏ/GDP củaTrung Quốc đã tăng mạnh từ 1,55% GDP (năm 2000) lên 2,72% GDP (năm2011); với giá trị nhập khẩu tăng từ 16,7 tỉ USD (2000) lên 196,6 tỉ USD (năm2011) do (i) giá dầu biến động mạnh (tăng 65 USD) và (ii) lượng nhập khẩutăng Tiếp theo, việc tiêu thụ dầu mỏ nhiều hơn cũng đồng nghĩa với việc tăngtrưởng kinh tế Trung Quốc sẽ chịu tác động mạnh hơn khi giá dầu tăng cao.Tính toán của IMF (năm 2000) cho thấy, giá dầu thô tăng 5 USD/thùng, sẽ làmGDP thực tế của nước đang phát triển và nhập siêu dầu thô suy giảm 0,3%.Phụ thuộc vào nguồn cung dầu từ Trung Đông đã làm gia tăng các rủi ro Năm

2011, Trung Quốc nhập khẩu từ Trung Đông 137,8 triệu tấn dầu (xấp xỉ 980triệu thùng), chiếm 42% lượng dầu nhập khẩu từ bên ngoài Số liệu thống kêcho thấy, trong các năm trước gần 50% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốcđến từ các nước Trung Đông - nhiều thứ hai trên thế giới chỉ sau Nhật Bản,trong khi tỷ trọng này của Hoa Kỳ chỉ có khoảng 12 - 15% Điều này khiến việcđảm bảo an ninh năng lượng dầu mỏ của Trung Quốc gặp phải thách thức lớnnếu khu vực Trung Đông xảy ra những bất ổn

Vấn đề ô nhiễm môi trường

Ngoài ra, Trung Quốc không thực thi những hạn chế về môi trường giốngnhư các nước khác trên thế giới, cùng với việc nhập khẩu nhiều đồng nghĩa