Bài giảng tài chính công chương 3 nguyễn thị tố nga

Phân loại ngoại tácNgoại tác tích cực Ø Làm tăng lợi ích giảm chi phí của một số bên khác.. Tại sao ngoại tác lại là một thất bại thị trường?Ø Ngoại tác dẫn đến kém hiệu quả phúc lợi x

Báo Tuổi trẻ online: 04/03/2021 11:46 GMT+7

Dẹp karaoke 'hung thần': cấp trên quyết liệt, sao cấp dưới lại kêu khó?

TTO - Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Thành Phong đã chỉ đạo quyết liệt xử lý tình trạng karaoke

"tra tấn", còn người dân mong cơ quan chức năng làm đến nơi đến chốn, không chỉ hô hào như bao năm qua.

Báo Vnexpress: 26/3/2020, 08:00 (GMT+7)

Ø Ít nhất 20 loại vaccine nCoV

đang được nghiên cứu

Ø Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)

cho biết hiện có ít nhất 20 loại vaccine nCoV đang trong quá trình nghiên cứu và thử

nghiệm.

Cổng TTĐT Bộ y tế: 27/2/2021, 11:51 (GMT+7)

Ø Tập đoàn VINGROUP tài trợ

nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng vaccine COVIVAC

Ngày 27/02/2021, tại Bộ Y tế đã diễn ra Lễ tiếp nhận 20 tỷ đồng để nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng vaccine phòng ngừa COVID-19

“Made in Vietnam” COVIVAC do Tập đoàn Vingroup tài trợ cho Viện Vắc xin và Sinh phẩm Y tế (IVAC)

Trường đại học Tài chính - Marketing

TÀI CHÍNH CÔNG

Chương 3: NGOẠI TÁC

Nguyễn Thị Tố Nga

Nội dung của chương

Ø 2.1 Ngoại tác là gì?

§ Định nghĩa ngoại tác

§ Phân loại ngoại tác

§ Tại sao ngoại tác là thất bại thị trường

Ø 2.2 Giải pháp đối với ngoại tác

§ Giải pháp tư nhân

§ Giải pháp công cộng

Ngoại tác là gì?

Ngoại tác (Externalities) là gì?

Ø Ngoại tác là sự tác động ra

bên ngoài của một bên đến

chi phí/lợi ích của một (số)

bên khác nhưng không

thông qua giao dịch thị

trường (không được phản

ánh qua giá cả)

Phân loại ngoại tác

Phân loại ngoại tác

Ngoại tác tích cực

Ø Làm tăng lợi ích (giảm

chi phí) của một (số) bên

khác.

Ø Ví dụ: đặt câu hỏi hay

trong lớp,

Ngoại tác tiêu cực

Ø Làm giảm lợi ích (tăng

chi phí) của một (số) bên

khác.

Ø Ví dụ: nói chuyện riêng

trong lớp,

Phân loại ngoại tác

Ø Cách phân loại ngoại tác

Phân loại ngoại tác

Ngoại tác sản xuất

Ø Hoạt động sản xuất tạo ra

chi phí/lợi ích đối với

một (số) bên khác

Ø Ví dụ: hoạt động xả thải

của các nhà máy,

Ngoại tác tiêu dùng

Ø Hoạt động tiêu dùng tạo

ra chi phí/lợi ích đối với một (số) bên khác.

Ø Ví dụ: hành động hút

thuốc nơi công cộng,

Tại sao ngoại tác lại là một thất bại thị trường?

Ø Ngoại tác dẫn đến kém hiệu quả (phúc lợi xã hội không

tối đa), cụ thể:

§ Sản xuất quá nhiều hàng hoá gây ra ngoại tác tiêu cực

§ Sản xuất quá ít hàng hoá gây ra ngoại tác tích cực

Ø Nguyên nhân: lợi ích/chi phí cá nhân khác lợi ích/chi

phí xã hội => phân bổ nguồn lực không đạt hiệu quả

(Pareto).

Hiệu quả thị trường (khi không có ngoại tác)

Ngoại tác tiêu cực và tính phi hiệu quả

- Q* > Q0: sản xuất quá nhiều.

=> Tổn thất xã hội (DWL): tam giác E0E*A

E0 A

P0

2016: thảm hoạ Formosa xả thải ra biển

(Báo Thời đại:

https://thoidai.com.vn/formosa-thua-nhan-xa-doc-to-ra-bien-gay-ca-chet-o-mien-trung-64780.html)

(Báo Vnexpress: moi-truong-nhung-gi-3393475.html)

https://vnexpress.net/formosa-thai-ra-2016: thảm hoạ Formosa xả thải ra biển

Ngoại tác tích cực và tính phi hiệu quả

Giải pháp đối với ngoại tác

Giải pháp của chính phủ

Ø Thuế

Ø Trợ cấp

Ø Các quy định

ĐƯỜNG CẦU DỊCH CHUYỂN vs DI CHUYỂN TRÊN

D2

E3

Ngoại tác tiêu cực và tính phi hiệu quả

- Q* > Q0: sản xuất quá nhiều.

=> Tổn thất xã hội: tam giác E0E*A

E0 A

P0

Sửa chữa ngoại tác tiêu cực: Thuế Pigovian

Sửa chữa ngoại tác tiêu cực: Thuế Pigovian

Ø Sản lượng tối ưu của xã hội: SMC = SMB

Ø Ngoại tác tiêu cực:

§ SMC = PMC + MD và SMB = PMB

§ Sản xuất của công ty tại mức: PMB = PMC

Ø Khi đánh thuế Pigovian:

§ Sản xuất của công ty tại mức: PMB = PMC + Tax

§ Nếu Tax = MD => PMB = PMC + MD = SMC (= SMB)

=> Đạt mức sản lượng tối ưu của xã hội.

Sửa chữa ngoại tác tiêu cực: Thuế Pigovian

Ø Nguyên tắc đánh thuế

Pigovian:

Mức thuế đánh lên mỗi đơn vị

đầu ra của hàng hoá (tạo ra

ngoại tác tiêu cực) đúng bằng

với chi phí biên của ngoại tác

tại mức sản lượng tối ưu. Arthur C Pigouvian

Sửa chữa ngoại tác tiêu cực: Thuế Pigovian

Ø Hạn chế của thuế Pigovian :

§ Khó có thông tin đầy đủ để ra

mức thuế tối ưu

Ngoại tác tích cực và tính phi hiệu quả

Sửa chữa ngoại tác tích cực: trợ cấp người mua

Sửa chữa ngoại tác tích cực: trợ cấp người mua

Ø Sản lượng tối ưu của xã hội: SMC = SMB

Ø Ngoại tác tích cực:

§ SMB = PMB + EMB và SMC = PMC

§ Sản xuất của công ty tại mức: PMB = PMC

Ø Khi trợ cấp người mua:

§ Sản xuất của công ty tại mức: PMB + Subsidy = PMC

§ Nếu Subsidy = EMB =>PMB + EMB = PMC

=> SMB = SMC: Đạt mức sản lượng tối ưu của xã hội.

Sửa chữa ngoại tác tích cực: trợ cấp người bán

PMB + EMB

Sửa chữa ngoại tác tích cực: trợ cấp người bán

Ø Sản lượng tối ưu của xã hội: SMC = SMB

§ Nếu Subsidy = EMB =>PMB + EMB = PMC

=> SMB = SMC: Đạt mức sản lượng tối ưu của xã hội.

Sửa chữa ngoại tác tích cực: trợ cấp

Ø Nguyên tắc trợ cấp:

Mức trợ cấp trên mỗi đơn vị

đầu ra của hàng hoá (tạo ra

ngoại tác tích cực) đúng bằng

với lợi ích biên của ngoại tác tại

mức sản lượng tối ưu.

Sửa chữa ngoại tác tích cực: trợ cấp

=> Trong dài hạn, có thể sẽ tăng

thêm ngoại tác tiêu cực.

Sửa chữa ngoại tác: các quy định của chính phủ

Ø Đối với các ngoại tác tiêu

cực:

Chính phủ => bắt buộc sản

xuất tại mức sản lượng hiệu

quả của thị trường.

Ngoại tác tiêu cực và tính phi hiệu quả

- Q* > Q0: sản xuất quá nhiều.

=> Tổn thất xã hội: tam giác E0E*A

E0 A

P0

Sửa chữa ngoại tác: các quy định của chính phủ

Giải pháp tư nhân: thương lượng và hiệu quả

Ø Ronald Coase (1960): “Tại sao

thị trường không bồi thường

cho các cá nhân bị ảnh hưởng

bởi ngoại tác?”

Ronald Coase

Định lý Coase

Ø Định lý Coase:

§ Quyền sở hữu được xác lập

§ Chi phí giao dịch bằng 0

=> Các bên sẽ thương lượng và đạt

mức hiệu quả xã hội

Ø Vai trò của nhà nước: chỉ là xác

lập quyền sở hữu.

Ronald Coase

Trường hợp ngư dân có quyền sở hữu dòng sông

Q

P

D = PMB SMB

Q1

p1

S = PMC

SMC = PMC + MD

MD

p 2

Như vậy, vẫn còn không gian để thương lượng vì lợi ích nhận được của nhà máy thép là rất lớn từ đơn vị SL thứ nhất

1 2

Cuộc thương lượng này sẽ tiếp diễn cho đến khi đạt đến mức sản lượng hiệu quả của xã hội

Vẫn còn không gian để mặc cả, nhà máy thép sẽ nhận được thặng dư sản xuất ít hơn một chút đối với đơn vị SL thứ 2

Như vậy, việc nhà máy thép “hối lộ” ngư dân để sản xuất đơn vị đầu tiên là hoàn

toàn có thể xảy ra

Lý do là với bất kỳ lượng thép nào được sản xuất thì ngư dân

cũng bị thiệt

Như vậy, việc nhà máy thép “hối lộ”

ngư dân để sản xuất đơn vị thứ 2 là hoàn toàn có thể xảy ra

Nếu ngư dân có quyền sở hữu dòng sông, họ sẽ không cho phép

PMC) và MD với đơn vị sản lượng thứ 2

Phần này là phúc lợi xã hội đối với đơn vị

sản lượng đầu tiên, bằng hiệu của (PMB PMC) và MD với đơn vị sản lượng đầu tiên

-Trường hợp nhà máy thép có quyền sở hữu dòng sông

Trong khi nhà máy thép chịu thiệt hại một phần nhỏ hơn

Phần này là phúc lợi xã hội tăng thêm, bằng hiệu của MD và (PMB -PMC) với việc cắt giảm một đơn vị sản lượng

Trong khi nhà máy thép chịu thiệt hại rất ít

Phần này là phúc lợi xã hội tăng thêm, bằng hiệu của MD và (PMB -PMC) với việc cắt giảm thêm đơn vị sản lượng tiếp theo

Cuộc thương lượng này sẽ tiếp diễn cho đến khi đạt đến mức sản lượng hiệu quả của xã hội

Như vậy, việc ngư dân “hối lộ” nhà máy thép

để cắt giảm thêm 1 đơn vị sản lượng là hoàn toàn có thể xảy ra

Như vậy, việc ngư dân “hối lộ” nhà máy thép để cắt giảm sản xuất là hoàn toàn có thể xảy ra

Với đơn vị SL tiếp theo, ngư dân nhận được cùng mức lợi ích giống như khi cắt giảm đơn vị sản lượng đầu tiên

Định lý Coase: hạn chế

Ø Vấn đề xác định:

§ Khó để xác định trách nhiệm, khó để tính thiệt hại biên (MD)

thương lượng.