CASE STUDY SO SÁNH CHIẾN LƯỢC ĐẦU TƯ QUỐC TẾ GIỮA VINFAST VÀ TESLA MỸ TIẾN VÀ TRUNG TIẾN MỤC LỤC I Lời giới thiệu 1 II Bối cảnh chung 1 III Thảo luận chi tiết 2 Câu hỏi 1 Tại sao Vinfast lựa chọn Mỹ l[.]
Trang 1CASE STUDY
SO SÁNH CHIẾN LƯỢC ĐẦU TƯ QUỐC TẾ GIỮA VINFAST VÀ TESLA: MỸ TIẾN VÀ TRUNG TIẾN
Trang 2MỤC LỤC
Câu hỏi 1: Tại sao Vinfast lựa chọn Mỹ là thị trường quốc tế đầu tiên? 3
Lý do thứ hai: Vinfast định vị khả năng cạnh tranh của mình 8
Câu hỏi 2: Tại sao Tesla lựa chọn Trung Quốc để mở nhà máy sản xuất xe điện
Câu hỏi 3: Tại sao Vinfast không chọn Trung Quốc? 11Câu hỏi 4: Những thành quả Vinfast đạt được cho đến thời điểm hiện tại là gì? 13
Câu hỏi 5: Những kết quả Tesla đạt được cho đến thời điểm hiện tại là gì? 14
Trang 3I LỜI GIỚI THIỆU
Vinfast là một công ty sản xuất xe hơi đầu tiên mang thương hiệu Việt Nam,
có nguồn lực và danh tiếng rất lớn ở thị trường nội địa Song, tầm nhìn củaVinFast là trở thành công ty sản xuất ô tô điện thông minh toàn cầu và Mỹ sẽ làmột trong những thị trường đầu tiên mà Vinfast tập trung vào, bao gồm việc
mở các showroom, trung tâm dịch vụ, trung tâm nghiên cứu&phát triển và nhàmáy sản xuất ô tô điện Mặt khác, Tesla Motors là một công ty ô tô điện có têntuổi lớn đến từ Mỹ với siêu nhà máy đặt tại Fremont (California) Năm 2018,Tesla thâm nhập thành công vào thị trường Trung Quốc và xây dựng nhà máytại Thượng Hải Trong bài viết này, chúng tôi sẽ tập trung giải thích lý do đằngsau hai quyết định lớn này Từ đó đưa ra một số so sánh để hiểu rõ hơn mụcđích của hai thương hiệu cũng như bài học cho các công ty về năng lượng táitạo khác
Bài viết sử dụng mô hình về môi trường đầu tư để đánh giá tính hiệu quảcủa từng chiến lược Đây là một phương pháp phân tích định tính, thu thập dữliệu từ internet và các nghiên cứu trước đó Có bốn yếu tố chính để đánh giámôi trường đầu tư của một quốc gia Thứ nhất là môi trường pháp lý, gồm cácchính sách liên quan đến hỗ trợ chính phủ, thuế, hệ thống pháp luật Thứ hai làmôi trường lao động (gồm chi phí, năng suất, kỷ luật lao động) Thứ ba là môitrường văn hóa-xã hội, bao gồm các yếu tố về văn hóa, con người, phong tụctập quán…Cuối cùng là môi trường kinh tế liên quan đến cơ sở hạ tầng, hệthống logistics, thị trường tiêu thụ,
II BỐI CẢNH CHUNG
Tesla được thành lập vào năm 2003 với sứ mệnh thiết kế và sản xuất ô tô
chạy hoàn toàn bằng điện Sản phẩm ban đầu của Tesla Motors, Roadster vàModel S tạo nên sự nhiệt tình cho những người sử dụng xe điện thuần túy(Urban 2015) Tesla Motors khác với các nhà sản xuất ô tô khác, nó đang theo
Trang 4đuổi công nghệ, các mô hình kinh doanh cấp tiến (Bohnsack et al 2014, Hill vàRothaermel 2003) và cung cấp giải pháp đổi mới (Markides 2006).
Ngày 10/7/2018, Tesla đã công bố kế hoạch xây dựng một nhà máy sảnxuất ở Thượng Hải, Trung Quốc Đây là nhà máy sản xuất đầu tiên của Tesla ởnước ngoài và là nhà máy do nước ngoài sở hữu 100% vốn đầu tư tại TrungQuốc
Hiện nay, Tesla đang có kế hoạch tăng gấp đôi công suất sản xuất củaGigafactory Thượng Hải (siêu nhà máy Thượng Hải) bằng cách xây dựng mộtnhà máy mới trên khu đất gần đó, với sức sản xuất 450.000 xe/năm, bao gồm
cả Model Y và Model 3 Nhờ đó, Gigafactory Thượng Hải sẽ trở thành "trungtâm xuất khẩu xe lớn nhất thế giới"
Xu hướng ô tô điện đã trở nên phổ biến sau khi công ty Tesla Motors ra mắtthị trường Ban đầu ô tô điện được coi là dòng xe thể thao không có khí thải(Mangram 2012) Nhưng bây giờ, ngành công nghiệp này đang phát triển,nhiều công ty tham gia vào thị trường hơn và một trong những công ty đó làVinfast
VinFast (hay VinFast LLC) là một nhà sản xuất ô tô và xe máy điện của Việt
Nam được thành lập năm 2017, có trụ sở đặt tại thành phố Hải Phòng, do ôngJames Benjamin DeLuca cùng Lê Thanh Hải làm Giám đốc điều hành Công tynày là một thành viên của tập đoàn Vingroup, được ông Phạm Nhật Vượng sánglập
Công ty đã giới thiệu các nguyên mẫu thiết kế đầu tiên được dành riêng chothị trường Việt Nam tại Triển lãm xe hơi Paris năm 2018 ở Pháp, bao gồm mộtchiếc xe thể thao đa dụng (SUV) và một chiếc sedan Sau xe hơi, VinFast bắtđầu sản xuất, bán ra thị trường các dòng xe máy điện và ô tô điện VinFast mởđầu 2021 bằng việc công bố 2 dòng xe máy điện và 5 dòng ô tô, trong đó có 3
xe ô tô điện và 2 xe ô tô xăng với tên hiệu VF31, VF33 và VF33
Trang 5Ngày 12-7-2021, VinFast chính thức đưa các chi nhánh tại Mỹ vào hoạtđộng Hiện nay, hãng xe đang gấp rút hoàn thiện bộ máy, thiết lập nền tảngkinh doanh tại Mỹ Đây là bước chuẩn bị quan trọng cho hành trình chinh phụcthị trường Mỹ khó tính nhưng đầy tiềm năng của thương hiệu xe điện Việt Cácchuyên gia ô tô tại Mỹ cũng đánh giá cao việc xây dựng chiến lược kinh doanhphù hợp với đặc thù thị trường Mỹ của VinFast Theo đó, các mẫu xe được thiết
kế phù hợp với thị hiếu khách hàng cũng như điều kiện giao thông, khí hậu tạiquốc gia này
III THẢO LUẬN CHI TIẾT
Câu hỏi 1: Tại sao Vinfast lựa chọn Mỹ là thị trường quốc tế đầu tiên?
Lý do thứ nhất: Môi trường đầu tư phù hợp
Ưu đãi đầu tư: Theo chương trình Hỗ trợ Đầu tư và Phát triển Việc làm
Chuyển đổi của bang California, VinFast có thể nhận được khoản bồi hoàn lêntối đa 316,1 triệu USD từ tiểu bang trong vòng 30 năm nếu công ty đạt đượccác mục tiêu tạo việc làm (Đây thực chất là khoản thuế thu nhập của nhânviên) Ngoài ra, Vinfast còn nhận được một số ưu đãi khác như:
- Một khoản đầu tư của tiểu bang lên đến 450 triệu USD, để chi trả cho việcchuẩn bị mặt bằng, cải tạo đường và bổ sung cơ sở hạ tầng cấp thoát nước
- Đào tạo cấp cao đẳng trị giá 38 triệu USD
Trang 6- Khoản tài trợ từ Golden Leaf Foundation 50 triệu USD
- Và 400 triệu USD ưu đãi từ Hạt Chatham
Ưu đãi thuế: Để thực hiện chiến lược giảm lượng khí thải, Ông Joe Biden
cũng ban hành nhiều chính sách ưu đãi về thuế cho các công ty sản xuất xeđiện Gần đây, Dự luật mới Build Back Better đề xuất bởi tổng thống Joe Biden
đã được thông qua Dự luật bao gồm sự cải cách lớn đối với hệ thống tín dụngthuế dành cho xe điện, hiện đang ở mức tín dụng không hoàn lại là 7.500 đô lakhông bao giờ rút lại tiền mặt vào túi của người mua xe EV Tuy nhiên, phiênbản do Hạ viện phê duyệt đã thay đổi từ tín dụng không hoàn lại thành thànhtín dụng có thể hoàn lại Các thay đổi được đề xuất bao gồm hoàn thuế tối đa12.500$ cho người mua xe điện Khoản giảm cơ bản 7.500 đô la có thể tăngthêm 4.500 đô la nếu mua xe điện sản xuất tại Mỹ bởi lao động Mỹ và thêm 500
đô la nếu sử dụng pin sản xuất tại Mỹ
Các ưu đãi khác: Ngoài ra, bang California còn có Ưu đãi giảm giá phương
tiện không xả thải theo dự án hạ giá phương tiện sạch CVRP (Clean VehicleRebate Project)
Bảng 1: Khoản giảm giá tham khảo tương ứng với một số loại xe
Nguồn: CVRP Handbook
Trang 7Bên cạnh đó, theo CNBC, Chính phủ Mỹ từ lâu đã trợ cấp cho các công ty sảnxuất xe điện thông qua các khoản vay và giảm thuế để nghiên cứu và phát triểncác công nghệ trong ngành sản xuất xe không phát thải Điển hình như vàonăm 2010, Tesla đã vay 465 triệu USD theo chương trình Sản xuất Xe Côngnghệ Tiên tiến của Bộ Năng lượng (Mỹ) Việc mở rộng các chương trình như vậy
sẽ hỗ trợ phát triển hơn nữa cho các công ty muốn sản xuất xe điện trongtương lai
Chính vì vậy, theo IEA, VinFast quyết định xây dựng nhà máy tại Mỹ khi có các chính sách ưu ái cho xe điện là một bước đi đúng đắn và có mang tính đầu tư trong dài hạn.
❖ Môi trường kinh tế
● Cơ sở hạ tầng: Lý do tiếp theo mà VinFast lựa chọn xây dựng nhà máytại Mỹ là cơ sở hạ tầng phát triển xe điện đã được hoàn thiện từ lâu và vẫn cònđang được nâng cấp liên tục Từ thông tin trên tờ báo The New York Time,chính quyền Mỹ đã đưa ra kế hoạch phát triển cơ sở hạ tầng trị giá 2.000 tỷUSD để giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu bằng việc khuyến khích người Mỹchuyển sang sử dụng xe điện Trong đó, một phần của khoản tiền khổng lồ này
sẽ được sử dụng trong việc xây dựng hệ thống sạc xe điện
Theo CNBC, mới đây, tổng thống Biden đã hứa đầu tư công 400 tỷ USD vàonăng lượng sạch, bao gồm công nghệ pin và xe điện Một phần của kế hoạch đóbao gồm việc dành chi tiêu của chính phủ để hỗ trợ xe điện, với 500.000 cửahàng sạc xe điện mới vào cuối năm 2030
Không chỉ vậy, Chính phủ Mỹ còn tuyên bố sẽ chi 7,5 tỷ USD để xây dựngmạng lưới trạm sạc xe điện ngay trong năm 2022 Qua đó thấy được Mỹ đang
nỗ lực thực hiện chiến lược phát triển các dòng xe điện hướng tới giảm lượngphát thải nhiều nhất có thể
Trang 8Theo trang Electrek (Mỹ), VinFast mở nhà máy sản xuất xe điện sẽ đượchưởng lợi rất lớn nhờ vào hệ thống cơ sở hạ tầng sẵn có ở Mỹ.
Mỹ là nơi không thể bỏ qua nếu theo đuổi lĩnh vực xe điện ngoài thị trườngchâu Âu Về hạ tầng, Mỹ là đất nước có mạng lưới trạm sạc nhiều thứ hai thếgiới (tính theo quốc gia) chỉ sau Trung Quốc Tới Mỹ là bớt được tiền đầu tưtrạm sạc và là minh chứng về chất lượng sản phẩm cũng như dung lượng thịtrường đủ lớn để chen chân
● Thị trường tiêu thụ
Trên thực tế, xe điện đang là xu thế của thế giới Do đó, một trong những lý
do VinFast chọn Mỹ trở thành nơi xây dựng nhà máy vì Mỹ đang là một mộttrong những quốc gia đi đầu trong xu thế này Mỹ luôn là một trong nhữngquốc gia đầu trong các xu thế phục vụ phát triển bền vững, đặc biệt là về mặtcông nghệ Thêm vào đó, người sở hữu xe ô tô điện rất trung thành Hơn mộtnửa số chủ sở hữu xe ô tô điện sẽ mua một chiếc xe điện khác khi họ có nhucầu đổi xe hay mua thêm Họ hài lòng với xe ô tô điện và không muốn quay trởlại với xe ô tô động cơ đốt trong
Nhu cầu mua xe điện ở Mỹ có tốc độ tăng trưởng nhanh Lượng tiêu thụ xeđiện tăng khoảng 81% vào năm 2021 và dự báo sẽ tiếp tục tăng vào năm 2022.Theo dự báo từ IHS Markit, con số thị phần của xe ô tô điện sẽ vượt hơn 10%vào năm 2025 tại Mỹ
Ngoài ra, Nếu ra mắt thành công tại Mỹ, VinFast có thể “một mũi tên trúnghai đích”: nhắm vào cả nhóm khách hàng quốc tế lẫn nhóm khách hàng trongnước vốn nặng tư tưởng “sính ngoại” Và kể cả nếu không may VinFast chưađạt được thành công như mong muốn tại thị trường Mỹ, vẫn giúp thương hiệuVinFast được biết đến nhiều hơn, làm tiền đề cho sự phát triển theo hướng toàncầu hóa sau này, từ đó khai thác được các thị trường tiêu thụ khác để đáp ứng
Trang 9năng lực sản xuất hiện tại của Vinfast với 250.000 xe/năm cho tới 500.000xe/năm.
● Chuỗi cung ứng hiệu quả
Chuỗi cung ứng là một lý do đặc biệt quan trọng để Vinfast lựa chọn Mỹ làmnơi đặt nhà máy đầu tiên Được coi là một trong những “cái nôi” của ngànhcông nghiệp ô tô, chuỗi cung ứng ô tô ở thị trường Mỹ mang lại rất nhiều lợi thếviệc sản xuất ô tô tại đất nước này Quan trọng hơn, do đối tượng khách hàngmục tiêu của Vinfast trước mắt nằm ở Mỹ (Do xu hướng sử dụng xe điện đã đềcập ở trên), việc sản xuất ô tô ngay tại Mỹ sẽ rút ngắn chuỗi cung ứng và thờigian giao hàng đến tay khách hàng tại Mỹ, lược bớt các thủ tục phức tạp củaquá trình xuất nhập khẩu
❖ Môi trường lao động
Trình độ nhân công sản xuất xe điện tại Mỹ rất phát triển Theo Trung tâmphát triển Hoa Kỳ (CAP), nền công nghiệp ô tô đang đóng vai trò quan trọngtrong việc tạo ra nhiều việc làm cho lực lượng lao động ở Mỹ Chính vì vậy,nhiều năm nay, Mỹ rất tích cực nâng cao tay nghề cho lao động trong ngànhsản xuất ô tô Đối với trường hợp của Vinfast, tổng thống Mỹ Biden cũng bày tỏ
sự đánh giá cao khi Vinfast tạo ra việc làm cho hơn 8000 lao động
Theo CAP, Mỹ đã tổ chức đào tạo nhân lực trong lĩnh vực sản xuất ô tô điện,đào tạo thực hành để lắp đặt cả trạm sạc điện dân dụng và công cộng, Điểnhình một trong số các chương trình đào tạo là chương trình đào tạo cơ sở hạtầng xe điện tạo ra khoảng 3.000 thợ điện trên toàn quốc để lắp đặt và bảo trìcác trạm sạc
Với lý do này, VinFast mở nhà máy sản xuất xe điện ở Mỹ sẽ tận dụng đượcnguồn nhân lực dồi dao và chất lượng cao hàng đầu thế giới Theo trangElectrek (Mỹ), việc VinFast mở nhà máy tại Mỹ sẽ tiết kiệm được nhiều chi phíhơn trong việc tuyển dụng và đào tạo nhân lực
Trang 10❖ Môi trường văn hóa - xã hội
Môi trường kinh doanh của Mỹ nổi tiếng với tính chất minh bạch, rõ ràng.Đây cũng là điều chưa thấy rõ ở các quốc gia như Trung Quốc
Theo báo cáo Kinh doanh mới nhất của Ngân hàng Thế giới, Hoa Kỳ đứngthứ 6/190 quốc gia về chất lượng môi trường kinh doanh, tăng hai bậc so với ấnbản trước Đất nước này vẫn là cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới, trungtâm tài chính quốc tế lớn nhất và là quốc gia đứng thứ ba trên thế giới về dân
số Hoa Kỳ là một trong những quốc gia có hiệu quả quản lý tốt nhất trong việcnộp thuế
Country Comparison For
Bảng 2: Bảng so sánh mức độ bảo vệ nhà đầu tư
Nguồn: Doing Business - Latest available data.Người dân Mỹ có xu hướng đa dạng và cởi mở hơn so với các nước châu Á,
dễ dàng chấp nhận một thương hiệu nước ngoài hơn
Nhìn chung, ngoài các đặc điểm nổi trội trong các môi trường kể trên thì cácđặc điểm về môi trường đầu tư khác của Vinfast cũng tương đối thuận lợi Ví
Trang 11dụ: Nền kinh tế lớn nhất thế giới, chính trị tương đối ổn định, mức thu nhậpbình quân đầu người cao,
Lý do thứ hai: Vinfast định vị khả năng cạnh tranh của mình
❖ Tiềm lực của tập đoàn mẹ
Hiện tại Vingroup có vốn hóa vào khoảng 12 tỷ đô, tuy là con số khá khiêmtốn so với các công ty lớn khác trong ngành công nghiệp ô tô ( Ví dụ nhưTesla với khoảng 1000 tỷ đô), nhưng khả năng tài chính nhất định củaVingroup có sự hỗ trợ rất lớn trong chiến lược đầu tư của Vingroup trongngành xe điện
Bản thân Vingroup cũng là một trong những tập đoàn có đóng góp lớn vàonền kinh tế Việt Nam Do đó, VinGroup cũng được nhận các ưu tiên nhất định
từ chính phủ và hưởng lợi khi quan hệ ngoại giao giữa Mỹ và Việt Nam đượctăng cường
❖ Nguồn nhân lực
Vinfast có một đội ngũ chuyên gia cao cấp và một phòng R&D chuyên biệttại Mỹ Viện R&D VinFast tại Mỹ là đơn vị đang phát triển trực tiếp các tínhnăng tự hành cho các mẫu xe điện được bán ra tại thị trường Mỹ trong năm
2022 Năm 2021, Tổng giám đốc Vinfast toàn cầu là ông Michael Lohscheller,đồng thời cũng là cựu chủ tịch của Volkswagen
Dù chỉ giữ chức Tổng giám đốc VinFast toàn cầu trong thời gian tương đốingắn, nhưng ông Lohscheller vẫn kịp để lại những ấn tượng nhất định tronghành trình vươn ra thế giới của VinFast, chẳng hạn như xác nhận kế hoạchIPO tại Mỹ, kế hoạch mở showroom và nhà máy cũng như chính là người giớithiệu về hai mẫu xe điện hoàn toàn mới của VinFast tại triển lãm Los AngelesAuto Show 2021
❖ Chiến lược tập trung vào xe điện
Thay vì phân bổ nguồn lực cho cả hai loại xe là xe điện và xe xăng, Vinfastquyết định dồn toàn bộ nguồn lực vào xe điện, nâng cao hiệu quả nghiên cứu,
Trang 12tập trung đầu tư để tạo ra những sản phẩm xe điện chất lượng tốt và giá cảphải chăng Nhờ vậy, Vinfast nâng cao khả năng cạnh tranh của mình trongmảng xe điện, cải thiện vấn đề hạn chế về nguồn lực (Trừ Tesla, phần lớn cáchãng xe lớn như BMW, Toyota , volkswagen, đồng thời nghiên cứu và sảnxuất cả xe xăng và xe điện)
Lý do thứ ba: Chiến lược dài hạn của Vinfast
Vinfast đang theo đuổi con đường “High risk – High return”
Tuy Mỹ là một thị trường cạnh tranh với chi phí nhân công cao, nhưng nếuđạt được thành công ở Mỹ, con đường xây dựng thương hiệu toàn cầu củaVinfast sẽ trở nên dễ dàng hơn Danh tiếng của Vinfast dễ dàng được lan rộng,
ít nhất sẽ dành được lòng tin lớn tại thị trường bản địa Thậm chí, có thể nóirằng, hiện tại chỉ có Mỹ mới phù hợp nhất với tham vọng chinh phục thị trườngtoàn cầu của Vinfast
Câu hỏi 2: Tại sao Tesla lựa chọn Trung Quốc để mở nhà máy sản xuất xe điện quốc tế đầu tiên?
❖ Môi trường kinh tế
Đầu tiên chúng ta không thể bỏ qua thị trường rộng lớn của đất nước TrungQuốc với 1,4 tỉ người Kể từ năm 2015, Trung Quốc vẫn giữ được vị trí lớn nhấttrên thị trường xe điện thế giới Đến năm 2016, Tesla đã ghi nhận doanh số bánhàng tại Trung Quốc đã tăng gấp ba lần, lên mức là 1 tỉ USD Và một năm sau
đó, tức là năm 2017, doanh số của Tesla tiếp tục tăng gấp đôi, đạt mức 2 tỉUSD Thị phần xe ô tô điện ở Trung Quốc so với những quốc gia cùng quy môcũng lớn hơn nhiều Hiện tỉ lệ xe điện tại đất nước này chiếm khoảng 4,7% tổng
số xe được bán Trong khi đó ở Mỹ chỉ có 1,7% Nhu cầu xe điện tại Mỹ sụtgiảm, còn ở Trung Quốc tăng Chính quyền Bắc Kinh đã đặt ra mục tiêu tới năm
2025 là xe điện sẽ chiếm khoảng 25% tổng số xe được bán, và Tesla có khảnăng sẽ là người dẫn đầu Cơ sở hạ tầng tốt cũng là một yếu tố không thể bỏqua khi nói về môi trường kinh tế ở đất nước Trung Quốc Cụ thể, đến cuối
Trang 13tháng 12/2021, Trung Quốc đã có 2671 triệu trạm sạc trên khắp cả nước, tăng70,1% so với cùng kỳ năm trước đó (EVCIPA) Theo báo cáo của tờ Nhân Dânnhật báo, dữ liệu từ Liên minh xúc tiến cơ sở hạ tầng sạc xe điện cho thấyTrung Quốc hiện là quốc gia có mạng lưới sạc xe điện lớn nhất thế giới.
Ngoài ra, cơ sở hạ tâng logistics Trung Quốc hiện nay được đánh giá vàohàng phát triển trên thế giới Những công trình ghi dấu ấn chỉ Trung Quốc mới
có đã tạo nên hình ảnh cường quốc phát triển
Hệ thống đường cao tốc: Toàn bộ các thành phố lớn, thành phố vệ tinh củaTrung Quốc đã được kết nối bằng hệ thống đường cao tốc hiện đại Trong đó,những dự án trọng điểm như đường cao tốc kết nối các thành phố lớn Bắc Kinh,Hồng Kông và Macau Tổng chiều dài cao tốc tại Trung Quốc lên đến 41.000
km, chỉ sau Mỹ về số km đường cao tốc Và mục tiêu sẽ vượt qua Mỹ vào năm
2020 trong kế hoạch 5 năm
Đường sắt: Trung Quốc tập trung rất lớn cho xây dựng hệ thống đường sắt,hiện có khoảng gần 20.000 km đường sắt và ngân sách đầu tư cho phát triểnđường sắt rất lớn, lên đến 200 tỷ USD cho xây dựng và phát triển hệ thống loạihình vận chuyển này
Cụ thể ở Thượng Hải nơi Tesla đặt nhà máy sản xuất có một trong nhữngcảng nước sâu lớn nhất thế giới Cảng Thượng Hải là một cảng hỗn hợp vừa làcảng biển nước sâu vừa là một cảng sông Nằm trên cửa sông Dương Tử thuộcthành phố Thượng Hải cảng có diện tích 3,619.6 km² là một trong những khuvực kinh tế phát triển nhanh nhất trên thế giới
❖ Môi trường pháp lý và thể chế
Khi cuộc chiến tranh thương mại Mỹ Trung trong giai đoạn gay gắt, TrungQuốc và Mỹ trả đũa lẫn nhau bằng cách liên tiếp áp thuế đối với hàng hóa nhậpkhẩu của bên kia Cụ thể, Trung Quốc đã áp 25% thuế lên 144 loại phụ tùng ô
tô của Mỹ, và 5% đối với 67 mẫu ô tô Lúc bấy giờ bị đánh thuế nhập khẩu
Trang 14nặng, chiếc Model S của Tesla bán tại Trung Quốc có giá 140.000 USD trong khi
đó tại Mỹ chỉ có giá 80.000 USD Cách duy nhất để giải quyết được vấn đề này
đó chính là trực tiếp sản xuất xe điện tại Trung Quốc
Tuy nhiên, chi phí để sản xuất tại Trung Quốc trên thực tế không hề rẻ.Chính phủ của Trung Quốc đã đưa ra chính sách để bắt buộc những nhà sảnxuất ô tô nước ngoài hợp tác đối tác liên doanh tại đây và chia sẻ một nửa lợinhuận Đến năm 2018, Trung Quốc đã bắt đầu nới lỏng chính sách khắt khenày và đã mở đường cho những doanh nghiệp nước ngoài có thể gia nhập đượcthị trường nội địa Tận dụng thời cơ cùng lợi thế có sẵn, CEO Elon Musk vàotháng 7/2018 đã kí thỏa thuận xây dựng nhà máy thuộc sở hữu của Tesla tạiThượng Hải Dự án siêu nhà máy của Tesla này đã thu hút được 1,6 tỉ USD tàitrợ từ những ngân hàng Trung Quốc và cũng đã nhận được sự đồng thuận từphía chính phủ của Trung Quốc Tháng 8/2019, nhà máy này đã bắt đầu chếtạo ra chiếc ô tô điện đầu tiên Trong số vốn vay nói trên, có một khoản 9 tỷNhân dân tệ (tương đương 1,29 tỷ USD) là khoản vay có đảm bảo, và mộtkhoản 2,25 tỷ Nhân dân tệ (tương đương trên 300 triệu USD) là vốn vay không
có đảm bảo Chưa dừng lại ở đó, Trung Quốc tiếp tục ưu ái Tesla bằng cáchmiễn thuế bán hàng 10% cho chiếc xe điện Model 3 sản xuất tại Trung Quốccủa Tesla Đây là một ưu đãi có khả năng giúp doanh số mẫu xe này tại thịtrường xe lớn nhất thế giới “bùng nổ”
❖ Môi trường lao động
Là quốc gia đông dân cư nhất thế giới, Trung Quốc có lợi thế về nguồn laođộng dồi dào, giá rẻ Tuy tay nghề lao động mặt bằng chung chưa được cao khi
so sánh với các nước phương Tây, song thông qua các hình thức giáo dục, đàotạo, Trung Quốc đã thực hiện cấp chứng nhận đủ tiêu chuẩn nghề nghiệp nhằmxây dựng một đội ngũ lao động có trình độ học vấn, tay nghề cao Hiện nay, tạicác thành phố của Trung Quốc, hơn 80% số người tìm được việc làm mới đã tốtnghiệp trung học phổ thông trở lên hoặc đã qua đào tạo dạy nghề, 45 triệu
Trang 15người được cấp chứng nhận đủ tiêu chuẩn nghề nghiệp Hơn nữa, văn hóa làmviệc của người lao động Trung Quốc rất khắc nghiệt vì họ thường làm thêm giờ,nhất là với công nhân của các doanh nghiệp tư nhân, điển hình là văn hóa làmviệc “996” - làm việc 12 tiếng mỗi ngày từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày mộttuần Đây là tiêu chí được các nhà tuyển dụng lao động ưa chuộng bởi nhânviên có thể làm việc liên tục sẽ nâng cao năng suất lao động Bản thân CEO củaTesla, Elon Musk cũng là một người rất ủng hộ tư tưởng này Ông tin rằng đấtnước tỷ dân Trung Quốc sẽ tạo ra “những tập đoàn và công ty siêu mạnh”,tương quan với lực lượng lao động của họ.
❖ Môi trường văn hóa - xã hội
Một nét đặc sắc trong tính cách của người tiêu dùng Trung Quốc là họ cóniềm tin rất lớn đối với chính phủ, trái ngược với sự đa nghi của người tiêu dùngphương Tây (đặc biệt là Mỹ) Chính phủ Trung Quốc có sự ủng hộ của nhândân Điều này có nghĩa là nếu chính phủ Trung Quốc đầu tư vào cơ sở hạ tầng,công nghệ và phổ biến với người dân về các sản phẩm xe điện (và các doanhnghiệp kinh doanh xe điện) thì việc mua xe điện sẽ không phải là một tháchthức, khó khăn đối với người tiêu dùng
Câu hỏi 3: Tại sao Vinfast không chọn Trung Quốc?
Trung Quốc hiện là thị trường ô tô số một thế giới, nhưng VinFast lại chọn
Mỹ, thị trường ô tô số hai thế giới và có khoảng cách vị trí địa lý xa hơn để làmnơi giới thiệu các mẫu sản phẩm xe điện mới
VinFast đã giới thiệu hai mẫu xe mới là VF e35 và VF e36 tại triển lãm ô tôlâu đời Los Angeles Auto Show 2021 vào tháng 11 Việc đầu tư vào thị trường
Mỹ đi đúng với cam kết của công ty khi hãng xe Việt muốn tăng cường sự hiệndiện trên toàn cầu Thay vì tập trung vào việc tiếp cận Trung Quốc, thị trường ô
tô lớn nhất thế giới, Vingroup đã chuyển sang thị trường ô tô toàn cầu lớn thứhai Doanh nghiệp Việt Nam làm điều này trong bối cảnh Hiệp định Đối tác Kinh
Trang 16tế Toàn diện Khu vực (RCEP) được triển khai sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn chocác luồng hàng hóa và liên kết chuỗi cung ứng trên khắp châu Á Thái BìnhDương.
Có thể có một số lý do để hãng xe Việt quyết định bỏ qua Trung Quốc vàchọn Mỹ để làm nơi đặt chân tiếp theo, bao gồm những phức tạp trong quá khứđối với các công ty ô tô nước ngoài phụ thuộc vào các đối tác liên doanh TrungQuốc hay sự nhạy cảm của chính phủ Trung Quốc đối với lĩnh vực ô tô, mộttrong những lĩnh vực chủ chốt nhận được sự hỗ trợ từ chính quyền Bắc Kinh,theo Channel News Asia
Trong một bài phát biểu trên kênh CNN, cựu CEO VinFast toàn cầu MichaelLohscheller giải thích: "Nếu bạn muốn trở thành một thương hiệu toàn cầu, bạnphải đến Mỹ"
Thật vậy, tiêu chuẩn công nghệ và an toàn cao cho ô tô tại Mỹ đồng nghĩavới việc VinFast hy vọng việc tiếp nhận sản phẩm thành công ở đó sẽ tạo dựngniềm tin cho thương hiệu, từ đó có thể tăng doanh số và sự công nhận ở nhữngnơi khác trên thế giới VinFast cũng đang xem xét việc thành lập một nhà máysản xuất tại Mỹ cũng như IPO trên sàn giao dịch chứng khoán ở New York.Bằng cách tập trung vào doanh số bán xe điện tại Mỹ, VinFast nhận thấy cơ hộitiến bước vào một thị trường đang đổi mới, nơi những người dẫn đầu trongngành không phải lúc nào cũng là các công ty lâu đời
Được thực hiện một cách cẩn thận, VinFast có thể sớm thâm nhập vào danhsách những thương hiệu mới thời thượng, thu hút sự chú ý của người mua trẻtrên toàn cầu và vượt qua những gã khổng lồ ô tô truyền thống như GeneralMotor, Toyota và Volkswagen Đánh cược lớn vào việc xây dựng thương hiệucho tương lai dường như là một chiến lược hợp lý dành cho một công ty ô tôchưa có lịch sử lâu đời Việc không bị ràng buộc bởi những gốc rễ như vậy có lẽ
sẽ trở thành một trong những "tài sản" lớn nhất của VinFast
Trang 17Trả lời biên tập viên CNN về năng lực cạnh tranh của VinFast và lý doVinFast chọn ra mắt thời điểm này, và tại Mỹ chứ không phải Trung Quốc, đạidiện VinFast khẳng định: "Trước hết, Mỹ là một thị trường vô cùng quan trọngtrên toàn cầu và chúng tôi muốn cạnh tranh ở đây Tất nhiên, đây là thời điểmphù hợp vì ngành công nghiệp ô tô đang thay đổi Chúng tôi cảm thấy đây làthời điểm hoàn hảo để đem tới những chiếc xe điện và cạnh tranh Và chúng tôicũng muốn đưa VinFast trở thành thương hiệu xe điện quốc tế nữa Vì thế, hômnay chúng tôi ở đây, Los Angeles, nhưng chúng tôi cũng sẽ đến châu Âu".
Câu hỏi 4: Những thành quả Vinfast đạt được cho đến thời điểm hiện tại là gì?
❖ Kế hoạch xây dựng nhà máy ô tô điện
Ngày 29/3/2022, VinFast và chính quyền bang Bắc Carolina, Mỹ ký kết bảnghi nhớ về việc xây dựng nhà máy sản xuất ô tô điện và pin đầu tiên củaVinFast tại thị trường Bắc Mỹ Dự án có mức đầu tư lên tới 2 tỷ USD trong giaiđoạn 1, sẽ được khởi công ngay trong năm 2022 sau khi nhận được giấy phépxây dựng và dự kiến sẽ được vận hành vào tháng 7/2024 với công suất giaiđoạn 1 dự kiến là 150.000 xe/năm Theo Biên bản ghi nhớ (MOU) được ký vớichính quyền Bắc Carolina, VinFast sẽ tiếp tục đầu tư vào nhà máy trong các giaiđoạn tới Tổng vốn đầu tư sẵn sàng đạt 4 tỷ USD Sau khi đi vào hoạt động,nhà máy sẽ sản xuất 250.000 xe mỗi năm và sử dụng 7.500 lao động
❖ Mục tiêu IPO tại Mỹ
Kể từ năm ngoái, VinFast, đơn vị sản xuất ô tô của tập đoàn lớn nhất ViệtNam, đã lên kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng tại Mỹ để giúptăng doanh số bán xe điện ở Mỹ
Công ty mẹ, Tập đoàn Vingroup đã chuẩn bị cho đợt IPO vào cuối năm 2022bằng cách thông qua việc chuyển nhượng toàn bộ vốn góp của Vinfast có trụ sởtại Việt Nam cho VinFast Singapore, một công ty nước ngoài sẽ có quyền truycập hợp pháp vào các sàn giao dịch chứng khoán của Mỹ, theo người phát ngôn
Trang 18của Vingroup cho biết trong một thông cáo báo chí vào năm ngoái Trong khi
đó, theo Reuters, VinFast đang đặt mục tiêu huy động ít nhất 3 tỷ USD và đạtmức định giá 60 tỷ USD
Việc IPO sẽ đánh dấu “một bước quan trọng trong chiến lược trở thành mộtthương hiệu toàn cầu của công ty”, Vingroup cho biết trong một tuyên bố “Nếuniêm yết thành công, VinFast sẽ trở thành doanh nghiệp Việt Nam đầu tiên có
cổ phiếu giao dịch trên sàn chứng khoán lớn nhất thế giới”, thông cáo cho biếtthêm “Điều này sẽ góp phần củng cố lòng tin của khách hàng đối với thươnghiệu và mở đường cho công ty tiếp thị và đưa sản phẩm của mình đến với thịtrường rộng lớn này”
Câu hỏi 5: Những kết quả Tesla đạt được cho đến thời điểm hiện tại là gì?
❖ Ảnh hưởng từ chính sách Zero-Covid
Năm 2021 có thể nói là một năm đại thành công Tesla Số lượng xe bán racủa Tesla Trung Quốc trong tháng 12/2021 đạt 70.847 xe, tăng 197,6% so vớicùng kỳ năm ngoái và tăng 34% so với tháng 11/2021 Trong đó, có 70.602 ô
tô điện được bán trong nước và 245 chiếc được xuất khẩu ra nước ngoài
Tuy nhiên vào tháng 4 2022, doanh số của hãng đã lao dốc vì phải chịu ảnhhưởng từ chính sách Zero-Covid Theo Wall Street Journal, các biện pháp cứngrắn để khống chế đại dịch COVID-19 của chính phủ Trung Quốc trong vòng 2năm đã khiến cho cuộc sống của hàng triệu người dân (chủ yếu bên trong vàxung quanh khu vực công nghiệp Thượng Hải) chịu ảnh hưởng nghiêm trọng.Các biện pháp hạn chế đang giữ chân người lao động ở nhà, hạn chế sản xuấttại nhiều nhà máy và đóng cửa nhiều nhà máy trong đó có nhà máy sản xuất xeđiện của Tesla
South China Morning Post dẫn số liệu từ Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc(CPCA) cho biết, doanh số của Tesla trong tháng 4 tại thị trường này chỉ đạt25.845 chiếc, giảm tới 27,2% so với con số 35.478 chiếc hồi tháng 3