Bài tập thuyết trình môn cơ sở văn hóa việt nam đề tài 3 tổ chức nông thôn thời phong kiến

TỔ CHỨC NÔNG THÔN THỜI PHONG KIẾNCuộc sống của nông nghiệp từ trước đến nay hầu hết đều phụ thuộc vào thiên nhiên, chính vì vậy, chính vì vậy những người nông dân cần phải liên kết với n

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUỐC TẾ HỒNG BÀNG KHOA KHXN

NGÀNH: TRUYỀN THÔNG ĐA PHƯƠNG TIỆN

BÀI TẬP THUYẾT TRÌNH MÔN: CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM

ĐỀ TÀI 3: TỔ CHỨC NÔNG THÔN THỜI PHONG KIẾN

GIÁO VIÊN: NGUYỄN VĂN KHA

NHÓM 2

ST

TỔ CHỨC NÔNG THÔN THỜI PHONG KIẾN

Cuộc sống của nông nghiệp từ trước đến nay hầu hết đều phụ thuộc vào thiên nhiên, chính vì vậy, chính vì vậy những người nông dân cần phải liên kết với nhau, dựa vào nhau mà sống Cho nên nét đặt trưng số một của làng xã Việt Nam là TÍNH CỘNG ĐỒNG Làng xã Việt Nam được

tổ chức một cách chặt chẽ đồng thời cũng theo nhiều nguyên tắc khác nhau

1.1 TỔ CHỨC NÔNG THÔN THEO HUYẾT THỐNG: gia đình và gia tộc

 Những người cùng quan hệ huyết thống gắn bó mật thiết với nhau thành đơn vị cơ sở là

gia đình và đơn vị cầu thành chính là DÂN TỘC Đối với người Việt Nam, gia tộc trở thành một cộng đồng gắn bó có vai trò quan

trọng thậm chí còn hơn cả gia đình: họ thường

rất coi trọng các khái niệm liên quan đến gia

tộc như trưởng họ, tộc trưởng, nhà thờ họ , giỗ

họ, giỗ tổ, mừng thọ, Và trong tiếng việt thì

khái niệm truyền thống của Việt Nam là

“LÀNG NƯỚC”, còn “NHÀ NƯỚC” chỉ là sự

sao phỏng khái niệm “QUỐC GIA” của Trung

Hoa

 Ở Việt Nam thì làng và gia tộc nhiều khi đồng nhất

với nhau Dấu vết hiện tượng “ làng là nơi ở của một họ” còn lưu lại trong hàng loạt tên làng Đặng Xá ( nơi ở của họ Đặng) , Ngô Xá ( nơi ở của họ Ngô),

 Trong làng, người Việt cho đến bây giờ vẫn thích

sống theo lối đại gia đình: các cụ già rất lấy làm hãnh diện nếu họ đứng đầu một gia đình quần tụ được 3,4 thế hệ ( tam đại đồng đường, tứ đại đồng đường)

 Ở nhiều dân tộc ít người phổ biến tình trạng các thế hệ của một gia đình, một gia tộc tập trung ở dưới một mái nhà dài ( loài nhà này có thể dài tới trên 30 mét, với số lượng thậm chí tới hơn trăm người)

► Sức mạnh gia tộc thể hiện ở tinh thần đùm bọc, yêu thương nhau Người trong họ có trách nhiệm cưu mang nhau về mặt vật chất: Sẩy cha còn chú, sẩy mẹ bú dì; hỗ trợ nhau về trí tuệ, tinh thần: nó lú nhưng chú nó khôn; dìu dắt và và làm chỗ dựa cho nhau: một người làm quan cả

họ được nhờ

* Quan hệ huyết thống: là quan hệ theo hàng dọc, theo thời gian Nó được coi là cơ sở cuả

tính tôn ti Người Việt Nam có hệ thống tôn ti trực tiếp rất chi li, phân biệt rạch ròi tới 9 thế hệ

(còn được gọi là cửu tộc)

- Hệ thống cửu tộc này thuộc loại rất ít gặp trên thế giới, bởi lẻ trong Tiếng Việt, tất cả các thế

hệ điều thể hiện bằng những từ đơn tiết Từ đó ta có thể biết sự phân biệt này có nguồn gốc từ rất lâu đời Trong khi đó thì ở Phương Tây người ta chỉ phân biệt 1 thế hệ phía trên và 1-2 thế

hệ phía dưới Các thế hệ xa hơn được diễn giải bằng từ ghép, so sánh tiếng anh Ngay cả tiếng Trung Hoa cũng vậy

- Các tôn ti gián tiếp (con chú, con bác, anh em họ) cũng được quy định rất nghiêm khắc Các

cụ hay dạy con cháu rằng “xanh đầu con nhà bác, bạc đầu con nhà chú “ hoặc là “ bé bằng củ khoai, cứ theo vai mà gọi “

- Tính tôn ti dẫn đến mặt trái là óc gia trưởng Tổ chức nông thôn theo huyết thống đi theo hướng ngày càng coi trọng vai trò của gia đình hạt nhân và nuôi dưỡng tính tư hữu

1.2 TỔ CHỨC NÔNG THÔN THEO ĐỊA BÀN CƯ TRÚ: Xóm và Làng

1 Khái niệm Xóm và Làng là gì?

- Là những người sống gần nhau có xu hướng liên kết chặt chẽ với nhau sản phẩm của sự liên kết này là Làng, Xóm

 Hình ảnh Làng cổ ở Đường Lâm

 Khu xóm “ độc nhất vô nhị “ ở giữa lòng Hà Nội

2 Giai đoạn tổ chức nông thôn theo địa bàn cư trú.

- Đây là bước thứ 2 trong lịch sử phát triển của làng xã Việt Nam

 Công xã thị tộc tan rã chuyển thành công xã nông thôn

 Thành viên không chỉ gắn bó vs nhau bằng mối quan hệ máu mũ mà còn gắn bó bằng những quan hệ sản xuất

3 Sự khác biệt giữa Việt Nam và Phương Tây

- Phương Tây:

+ Các gia đình sống gần nhau cũng có quan hệ với nhau nhưng họ sống theo kiểu trang trại, quan hệ lỏng lẻo, mang tính chất xã giao

- Việt Nam:

* Để đối phó với môi trường tự nhiên

+ Đáp ứng nhu cầu cần đông người của nghề trồng lúa mang tính thời vụ

+ Người dân VN truyền thống không chỉ cần đẻ nhiều mà còn đổi công cho nhau

* Để đối phó với môi trường xã hội ( nạn trộm cướp, )

+ Cả làng hợp sức với nhau mới có hiệu quả

+ Vì vậy người VN liên kết chặt chẽ tới mức “bán anh em xa mua láng giềng gần “

* Tổng kết:

- Cách tổ chức nông thôn theo địa bàn cư trú dựa trên quan hệ hàng ngang ,theo không gian

- Là nguồn gốc của tính dân chủ bởi lẽ muốn giúp đỡ nhau, muốn có quan hệ lâu dài thì phải tôn trọng ,bình đẳng với nhau

- Đây là hình thức dân chủ sơ khai, dân chủ làng mạc, trong lịch sử nền dân chủ nông nghiệp này có trước nền dân chủ tư sản của phương Tây

- Mặt trái của tính dân chủ bình đẳng là thói dựa dẫm, ỷ lại và thói đố kị

1.3 TỔ CHỨC NÔNG THÔN THEO NGHỀ NGHIỆP VÀ SỞ THÍCH: Phường, Hội

- Trong một làng, phần lớn người dân đều làm nông nghiệp; tuy nhiên nhiều làng có những bộ

phận cư dân sinh sống bằng nghề khác, họ liên kết chặt chẽ với nhau, khiến cho nông thôn Việt Nam có thêm một nguyên tắc tổ chức thứ ba là tổ chức theo nghề nghiệp, tạo thành đơn vị gọi là phường

VD: Ở nông thôn có thể gặp hàng loạt phường đánh cá, phường vải làm nghề dệt vải, rồi những phường nón, phường giấy, phường mộc, phường thợ tiện, phường đúc đồng…

- Bên cạnh phường ở nông thôn Việt Nam và

mở rộng ra là xã hội Việt Nam nói chung, còn có hội là tổ chức nhằm liên kết những người cùng sở thích, thú vui, đẳng cấp: Hội tư văn liên kết các quan văn cùng làng, hội văn phả liên kết các nhà nho trong làng không ra làm quan, hội võ phả liên kết những người theo nghề võ, hội bô lão liên kết các cụ ông, hội chư bà liên kết các cụ bà đi chùa, rồi còn hội tổ tôm, hội chọi

gà, hội cờ tướng,…

- Cũng giống như tổ chức nông thôn theo địa bàn cư trú, tổ chức theo nghề nghiệp và sở thích là

sự liên kết theo chiều ngang, cho nên đặc trưng của phường, hội là tính dân chủ - những người cùng phường hội có trách nhiệm tương trợ giúp đỡ lẫn nhau Phường và hội rất gần nhau, nhưng

phường thì mang tính chất chuyên môn sâu hơn và bao giờ cũng giới hạn trong quy mô nhỏ.Tổ chức theo nghề nghiệp, phường hội - Liên kết theo chiều ngang

1.4 TỔ CHỨC NÔNG THÔN THEO TRUYỀN THỐNG NAM GIỚI: Giáp

- Đây là hình thức tổ chức có lẽ xuất hiện muộn sau này Nó tạo nên cái đơn vị gọi là Giáp Đứng đầu giáp là ông cai giáp (câu đương); giúp việc cho cai giáp là các ông lềnh - lềnh nhất, lềnh hai, lềnh ba (từ chữ lệnh mà ra)

- Đặc điểm của giáp là:

+ Chỉ có đàn ông tham gia

+ Mang tính chất “cha truyền con nối”, cha ở giáp nào thì con cũng vào giáp ấy Trong nội bộ

giáp phân biệt ba lớp tuổi chủ yếu: ti ấu (từ nhỏ đến 18 tuổi), đinh hoặc tráng (đinh = đứa; tráng = khỏe mạnh) và lão.

+ Trong giáp, mối quan hệ giữa các thành viên vừa là quan hệ họ hàng, vừa là quan hệ xóm làng, nhưng mối quan hệ chính là theo lớp tuổi Trong giáp, các thành viên được xếp theo lớp tuổi Mỗi lớp tuổi là một nấc tiến thân, có địa vị, có quyền lợi và nghĩa vụ nhất định được kính trọng dần dần theo tuổi càng ngày càng cao Bé trai dưới 18 tuổi mới là thành viên dự bị, chưa

có nghĩa vụ nặng nề Khi đến 18 tuổi, nam thanh niên được ghi tên vào sổ đinh của giáp (và của làng); là thành viên chính thức của giáp

+ Vinh dự tối cao của thành viên hàng giáp là lên lão Thông thường tuổi lên lão là 60 Tuy nhiên, nhiều làng có lệ riêng quy định tuổi lên lão là 55 hoặc 50 Thậm chí có làng còn hạ tuổi lên lão xuống 49 (bởi lẽ 49 thường là tuổi hạn, tổ chức lên lão sớm cho chắc chắn) Lên lão là lên ngồi chiếu trên, được cả giáp, cả làng trọng vọng Cách tổ chức nông thôn theo “giáp” ra đời muộn, nhưng nó lại xây dựng trên nguyên tắc trọng tuổi già là truyền thống rất lâu đời Sở dĩ như vậy là vì, khác với các nền văn hóa gốc du mục trọng sức mạnh, cư dân nông nghiệp sống phụ thuộc nhiều vào thiên nhiên cần những người giàu kinh nghiệm – điều chỉ có được ở tuổi già

- Ở các dân tộc miền núi, nơi hầu như không chịu ảnh hường của văn hóa Trung Hoa, từ ngàn xưa cho đến tận ngày nay già làng, hội đồng già làng vẫn nắm toàn bộ quyền hành Ở vùng người Việt (miền xuôi), quyền hành thực sự trong làng đã được chuyển giao cho lớp trẻ hơn; tuy nhiên, truyền thống trọng lão vẫn được duy trì – người ta vẫn kính lão đắc thọ; kính già, già để tuổi cho Khi làng có việc, các cụ già tùy theo tuổi tác, được ngồi ngang hàng với các quan viên chức sắc; quy định phổ biến là các cụ già 60 tuổi ngang với tú tài, 70 tuổi ngang với cử nhân, 80 tuổi ngang với tiến sĩ Có nơi tôn xưng gọi các cụ già là quan lão Vị trí do tuổi tác mang lại gọi

là xỉ tước (xỉ = răng, gãy răng là dấu hiệu của tuổi già) hoặc thiên tước (tước vị trời cho)

- Giáp là một tổ chức mang tính hai mặt – nó vừa được tổ chức theo chiều dọc (theo lớp tuổi), lại vừa được tổ chức theo chiều ngang (những người cùng làng) Cho nên, một mặt, giáp mang tính tôn ti, nó là một môi trường tiến thân bằng tuổi tác: Sống lâu lên lão làng; mặt khác, giáp lại cũng có tính dân chủ: tất cả mọi thành viên cùng lớp tuổi đều bình đẳng như nhau, cứ đến tuổi ấy thì sẽ có địa vị ấy

Vậy nên Giáp - Được xây dựng trên nguyên tắc trọng tuổi già Giáp là một tổ chức mang tính hai mặt – nó vừa được tổ chức theo chiều dọc (theo lớp tuổi), lại vừa được tổ chức theo chiều ngang (những người cùng làng) - mang tính tôn ti và tính dân chủ

1.5 TỔ CHỨC NÔNG THÔN THEO ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH: thôn và xã

* Về mặt hành chính làng được gọi là xã, xóm được gọi là thôn Nông thôn nam bộ còn có ấp.

- Trong xã, sự phân biệt rõ rệt nhất là phân biệt dân chính cư và dân ngụ cư Dân chính cư là dân góc trong làng ấy, còn dân ngụ cư là dân từ nơi khác đến trú ngụ Sự phân biệt này hết sức gắt gao: dân chính cư có đủ mọi quyền lợi, còn dân ngụ cư luôn bị kinh rễ, và đó cũng là phương tiện để duy trì sự ổn định của làng xã, sự nghiêm ngặt này nhằm hạn chế việc người nông dân bỏ làng đi, cũng như không cho phép người ngoài vào làng sinh sống, bắt kì ai nếu bỏ làng mình ra đi thì sẽ không nơi đâu dung nạp, sẽ trở thành dân ngụ cư

- Người ta hay nói tới việc người Việt Nam đời đời kiếp kiếp gắn bó với làng quê, với quê cha đất tổ, với nơi chôn nhau cắt rốn… như một thứ tình yêu quê hương đặt biệt Thực ra đó là hệ quả của sự phân biệt dân chính cư và dân ngụ cư được điều khiển 1 cách vô thức bởi như cầu ổn định làng xã, người ta sợ rơi vào thân phận dân ngụ cư Ngày nay khi sự phân biệt đó không còn, mọi người đã có thể yên tâm rời bỏ làng quê chuyển đi nơi khác sinh sống

* Việc phân biệt dân chính cư và dân ngụ cư nhằm để duy trì sự ổn định của làng xã Cho phép dân ngụ cư chuyển thành dân chính cư, muốn chuyển thành dân chính cư phải thỏa mảng 2 điều kiện Đã cư trú ở làng từ 3 đời trở lên, có 1 ít điền sản Thứ nhất đảm bảo rằng con cháu về ngụ

cư và yên tâm với cuộc sống nơi đây Điều kiện thứ 2 đảm bảo sự gắn bó với đất đai – ruộng đất

 Dân chính cư trong xã chia làm 5 hạng :

1 Chức sắc gồm những người đỗ đạt hoặc có phẩm hàm

2 Chức dịch gồm những người đang làm việc trong xã

3 Lão gồm những người thuộc hạng lão trong các giáp

4 Đinh gồm trai Đinh trong các giáp

5 Ti ấu là hạng trẻ con của các giáp

Trực tiếp làm việc, tiếp xúc với dân, với quan trên là lí dịch Đối tượng quản lí chủ yếu của lí dịch là ba hạn dân bên dưới lão, đỉnh và ti ấu - là ba lớp tuổi nằm trong các giáp, do các giáp cai quản, bộ máy hành chính của các làng xã Việt Nam cổ truyền rất gọn nhẹ Đứng đầu ban lí dịch

là lí trưởng, dưới lí trưởng có phó lí, hương trưởng và trương tuần Có 2 loại sổ - sổ Đinh và sổ điền - một tay nắm nhân lực - một tay nắm kinh tế

Cách thức tổ chức bộ máy hành chính thôn xã Việt Nam đã được hình thành dần dần như một sản phẩm lịch sử của quá trình phát triển văn hoá dân tộc

1.6 TÍNH CỘNG ĐỒNG VÀ TÍNH TỰ TRỊ, HAI ĐẶC TRƯNG CỦA NÔNG THÔNG VIỆT NAM.

1 a Tính cộng đồng.

 Nội dung chính: Việc làng xã Việt Nam được tổ chức theo huyết thống, địa bàn cư trú, truyền thống nam giới và hành chính như ở phần trên làm cho làng có tính cộng đồng và

tự trị rất cao [cần dẫn nguồn] Tính cộng đồng làm cho các thành viên trong làng đều hướng tới nhau, đó là đặc trưng "hướng ngoại"; còn tính tự trị làm cho các làng trở lên biệt lập với nhau, đó là đặc trưng "hướng nội".

 Tính biệt lập ở các làng mạnh đến nỗi mỗi làng có thể được coi như một quốc gia thu nhỏ với một "luật pháp riêng" được gọi là hương ước (lệ làng được ghi bằng văn bản) và luật tục (lệ làng được quy định bằng lời nói); và một "triều đình riêng" với hội đồng kỳ mục

là cơ quan lập pháp, lý dịch là cơ quan hành pháp Nhiều làng còn bầu bốn cụ cao tuổi là

tứ trụ Sự can thiệp của nhà nước phong kiến, và sau này của thực dân không làm ảnh hưởng nhiều đến tổ chức của làng xã [cần dẫn nguồn] "Phép vua thua lệ làng" là một truyền thống thể hiện mối quan hệ dân chủ đặc biệt của nhà nước phong kiến với làng xã Việt Nam

 Như vậy: Tính cộng đồng đặc trưng cho tinh thần đoàn kết tương trợ;tình tập thể hoà đồng có nếp sống dân chủ bình đẳng.Tuy nhiên lại dẫn đến sự thủ tiêu vai trò cá nhân, thói dựa dẫm ỷ lại,thói đố kỵ

b Tính Tự Trị

 Nội dung chính: Tính tự trị có hệ quả tốt là tinh thần cần cù tự lập, nếp sống tự cấp tự cung Nhưng dẫn đến óc tư hữu ích kỉ, óc bè phái, địa phương; óc gia trưởng tôn ty Tình cộng đồng: tạo nên những tập thể làng xã khép kín mang tính tự trị, cho nên làng xã Việt Nam tồn tại khá biệt lập với nhau và độc lập với triều đình phong kiến.Tính tự trị khẳng định sự độc lập của làng xã, ít liên hệ với bên ngoài làng:làng nào biết làng ấy Chính đặc điểm này sản sinh ra ưu và nhược điểm trong tính cách người Việt.Vì người Việt đều là người nông thôn sau này mới hình thành đô thị nên dù cho có là dân thành thị nhưng người việt vẫn mang nặng những tính cách vốn có của có người nông thôn là cộng đồng và tự trị

* Tóm tắt: Tính cộng đồng và tính tự trị chính là hai đăc trưng bao trùm nhất,quan trọng nhất

của làng xã, chúng tồn tại song song như hai mặt của một vấn đề

2 Biểu tượng truyền thống của tính cộng đồng là sân đình - Bến nước - Cây Đa

- Biểu tượng truyền thống của tính cộng đồng là sân đình, bến nước, cây đa Bất cứ làng nào cũng có một ngôi đình bởi đó là trung tâm hành chính, nơi diễn ra mọi công việc quan trọng như hội họp, bàn việc làng, việc nước, thu sưu thuế Sau đó, đình làng là một trung tâm văn hóa, nơi tổ chức các cuộc hội hè, biểu diễn chèo, tuồng hay ăn uống… Nhưng quan trọng nhất đình làng chính là trung tâm về tôn giáo, tâm linh Thế đình, hướng đình được xem là yếu tố quyết định đến vận mệnh của cả làng Và cuối cùng đình làng là trung tâm tình cảm, nói đến làng người ta nghĩ ngay đến ngôi đình với nhiều tình cảm gắn bó thân thương nhất, “Qua đình ngả nón trông đình/Đình bao nhiêu ngói thương mình bấy nhiêu”

- Tuy nhiên do ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa (tư tưởng Nho gia), đình làng từ chỗ là nơi tập trung của tất cả mọi người dần chỉ là nơi lui tới của cánh đàn ông Khi bị đẩy ra khỏi đình, phụ nữ thường quần tụ nơi bến nước (những làng không có sông thì giếng nước), nơi hằng ngày chị em thường gặp nhau chuyện trò, giặt giũ Ngoài ra còn có cây đa cổ thụ nằm ở đầu làng, dưới gốc đa có một miếu thờ, đó là nơi hội tụ của thần thánh, “sợ thần sợ cả cây đa” Cây đa gắn liền với quán nước, là nơi nghỉ chân, gặp gỡ những người làm đồng, khách qua đường Do vậy gốc đa trở thành cánh cửa liên kết làng với thế giới bên ngoài

- Biểu tượng truyền thống của tính tự trị là lũy tre Rặng tre bao bọc quanh làng trở thành một thứ thành lũy kiên cố, bất khả xâm phạm Lũy tre là một đặc điểm quan trọng làm cho xóm làng khác biệt hẳn ấp lý Trung Hoa, có thành quất bằng đất bao bọc

* Tóm tắt bài:

Chính văn hóa làng xã đã tạo nên những đặc trưng văn hóa, những đức tính tốt đẹp của người Việt Nam Từ quan hệ láng giềng “bán bà con xa, mua láng giềng gần” nên người Việt có truyền thống đoàn kết, gắn bó yêu thương xóm làng Tình yêu xóm làng, quê hương được đẩy lên cao

là tình yêu quốc gia, đất nước Cặp đôi làng- nước là cặp khái niệm thường trực trong tư duy và đời sống của người Việt Công cuộc chống giặc ngoại xâm đòi hỏi phải có tinh thần đoàn kết toàn dân và lòng yêu nước Hai điều kiện này là sản phẩm sẵn có của tính cộng đồng và tính tự trị làng xã Khởi nguồn từ cuộc sống nông nghiệp, tính cộng đồng của mọi người trong làng đã chuyển thành ý thức cộng đồng trong phạm vi quốc gia “Nhiễu điều phủ lấy giá gương, Người trong một nước phải thương nhau cùng”

3 Sự đồng nhất.

- Tính cộng đồng nhấn mạnh vào “ Sự đồng nhất “ cùng hội cùng thuyền, Do cùng cảnh ngộ cho nên người Việt Nam luôn sẵn sàng giúp đỡ lẫn nhau, đoàn kết, coi mọi người trong cộng động như anh chị em trong nhà: tay đứt ruột xót, chị ngã em nâng, lá lành đùm lá rách,… Do đồng nhất ( giống nhau ) nên người Việt Nam có tình tập thể rất cao và hoà đồng với mọi người

- Sự đồng nhất chính là ngọn nguồn của nếp sống dân chủ - bình đẳng bọc lộ trong các nguyên tắc tổ chức nông thôn theo địa phương cư trú, nghề nghiệp, theo giáp

 Nhược điểm:

- Cũng do tính đồng nhất mà ở người Việt ý thức về con người cá nhân bị thủ tiêu Người Việt luôn hoà tan vào các mối quan hệ xã hội (có thể xem 1 người đồng nghiệp thân thiết trong công

ty là anh em của mình, một người bạn lâu năm như chị em trong nhà,…) quyết xung đột cãi nhau theo lối hoà cả làng, khác với truyền thống phương Tây nơi con người được rèn luyện ý thức cá nhân từ nhỏ và không cần phụ thuộc vào số đông

- Sự đồng nhất của người Việt vẫn có thể nhận biết qua lối sống không tốt như hay dựa dẫm, ỷ lại vào tập thể, không có chính kiến về lời nói lẫn hành động vì sợ bứt dây động rừng, bất đồng quan điểm nảy sinh sung đột (Nước trôi thì bèo trôi, nước nổi thì thuyền nổi)

- Đây được xem là một trong ba nhược điểm trầm trọng nhất đó chính là sự đố kị, không muốn

ai hơn mình nên luôn tìm cách hạ người khác xuống, đôi khi vì ganh ghét mà nói xấu dè bìu những khuyết điểm sau lưng họ để cảm thấy an ủi bản thân => sự đồng nhất giống nhau nhằm tạo cảm giác ai cũng bằng mình

Những thói xấu có nguồn gốc từ tính cộng đồng khiến cho ở Việt Nam khái niệm giá trị trở nên tương đối ( khẳng định đặc điểm tính chủ qua lối tư duy nông nghiệp ) Cái tốt đứng riêng lẻ sẽ thành cái xấu,cái xấu tập thể thì trở nên bình thường

VD: Thấy người chuẩn bị nhảy cầu tự tử nhưng không kịp thời ngăn cản cứu giúp vì không biết bơi vẫn có thể bị mọi người chỉ trích, nhưng khi đám đông nhìn thấy vẫn không ai cứu giúp sẽ nghĩ sẽ có người khác làm thay hoặc sợ liên luỵ tới bản thân

4 Sự khác biệt

- Tính tự trị nhấn mạnh vào sự khác biệt Khởi đầu là sự khác biệt của cộng đồng, làng họ này với làng họ khác Sự khác biệt của tính tự trị nhắm tạo nên tinh thần tự lập Mỗi làng mỗi cộng đồng tập thể tự lo liệu mọi việc Việc tự lo liệu mọi việc từ xưa đã hình thành lên truyền thống cần cù siêng năng chịu thương chịu khó của dân tộc Việt Nam

=> Từ đó cũng tạo nên nếp sống “ Tự cấp tự túc “, mỗi làng tự đáp ứng

nhu cầu cuộc sống của làng mình

+ Mỗi nhà có vườn rau, chuồng gà, heo, ao cá - đảm bảo nhu cầu về ăn

uống

+ Có bụi tre, rặng xoan, gốc mít - đảm bảo nhu cầu về chổ ở

+ Có đất đai để trồng trọt - đảm bảo nhu cầu về tiền bạc.

 Thói xấu:

- Cũng do nhấn mạnh về sự khác biệt - cơ sở của tính tự trị, mà người Việt Nam có thói xấu là

óc tư hữu, ích kỉ; Thân ai nấy lo, bè ai người nấy chống Lối tư hữu ích kỉ nảy sinh từ tính tự trị

của làng xã người Việt và luôn bị chính người Việt phê phán

- Có nguồn gốc từ tính tự trị là óc bè phái, địa phương cục bộ: làng mình tự biết làng mình, chỉ lo vun vén cho địa phương mình; trống làng nào làng nấy đánh, thánh làng nào làng nấy thờ

- Có nguồn góc tự trị là óc gia trưởng tôn ti Tính tôn ti là sản phẩm của nguyên tắc tổ chức nông thôn theo huyết thống, vốn ban đầu của nó không xấu nhưng khi gắn liền với óc gia trưởng tạo nên nên lý áp đặt ý muốn của mình cho người khác, tạo nên tư tưởng thứ bậc vô lý,

và vẫn còn xuất hiện ở nhiều gia đình mang truyền thống cổ hữu: trọng nam khinh nữ, đàn ông

ăn mâm trên phụ nữ ăn mâm dưới

Đặc điểm môi trường sống quy định đặc tính tư duy Cả 2 quy định tính cách của dân tộc Cuộc sống nông nghiệp lúa nước và lối tư duy biện chứng Dẫn đến sự hình thành nguyên lí âm dương và lối ứng xử nước đôi

Tính chất nước đôi chính là một đặc điểm tính cách của dân tộc Việt Nam

 Người Việt vừa có tính đoàn kết tương trợ vừa có óc tư hữu, ích kỉ và thói cào bằng

 Vừa có tính tập thể hoà đồng vừa có tính bè phái, địa phương

 Vừa có nếp sống dân chủ bình đẳng vừa có óc gia trưởng, tôn ti

 Vừa có tinh thần tự lập lại vừa xem nhẹ vai trò cá nhân

 Vừa có tính cần cù và nếp sống tự cấp tự túc lại vừa có thói dựa dẫm ỷ lại

Những cái tốt xấu ấy luôn đi thành từng cặp và đều tồn tại ở trong người Việt Nam, tất cả đều bắt nguồn từ hai đặc trưng gốc trái ngược nhau là:

 Tính cộng đồng và tính tự trị

 Tuỳ lúc tuỳ nơi

 Mặt tốt và mặt xấu

Và khi con người phải đối mặt với những khó khăn lớn, nhũng nguy hiểm có thể đe doạ tới cộng đồng thì tinh thần đoàn kết và tính tập thể sẽ nổi lên, và khi mọi chuyện được giải quyết và quay về quỹ đạo cũ thì thói tư hữu và óc bè phái sẽ xuất hiện

1.7 LÀNG NAM BỘ

- Đến thời Nguyễn, việc khai phá đồng bằng Nam Bộ đã đem lại một khuôn mặt mới cho làng

xã Việt Nam Nông thôn Nam Bộ cũng tổ chức thành làng và có nét đặc trưng chung của thôn

ấp Nam Bộ là tính mở

- Ở vùng đất cao (gọi là miệt giống), bở tre chỉ còn là một biểu tượng đánh dấu ranh giới các

ấp thôn; ở vùng sông nước (miệt sông), thôn ấp trải dài dọc theo các kênh rạch

- Thành phần dân cư nhiều biến động, người dân có tính cách phóng khoáng, không bị gắn chặt với quê hương như phong tục nông thôn Bắc Bộ

- Lý do:

+ Thành phần cư dân hay biến động vì nơi đây còn nhiều miền đất chưa khai phá, người dân

có thể rời làng tìm đến chỗ dễ làm ăn hơn