Chuyện ngộ nghĩnh về các nhà khoa học

…Trở lại tuổi thơ của Edison, dáng dấp của một nhà khoa học lớn đã hình thành ngay từ những câu chuyện có phần ngộ nghĩnh ấy của cậu bé ở miền Tây nước Mĩ.. Cậu có thể kể lại rành mạch c

Chuyện ngộ nghĩnh về “thầy phù thủy” Edison

Sáng Chủ Nhật ngày 18/10/1931, Thomas Edison lìa trần chỉ 3 ngày trước

lễ kỉ niệm sinh nhật lần thứ 52 của chiếc bóng điện đầu tiên Đèn điện trên toàn lãnh thổ Hoa Kỳ đều tắt trong một phút để tưởng nhớ người vĩ nhân,

“người bạn của nhân loại” đã mang đến cho con người một thứ ánh sáng quý giá, một “mặt trời thứ hai”.

Tưởng nhớ ông, nhiều người còn nhớ cả những câu chuyện ngộ nghĩnh của nhà bác học "ngô nghê" này

…Trở lại tuổi thơ của Edison, dáng dấp của một nhà khoa học lớn đã hình thành ngay từ những câu chuyện có phần ngộ nghĩnh ấy của cậu bé ở miền Tây nước Mĩ.

Edison thời trẻ - Ảnh

Edison là con út trong một gia đình có 7 anh chị em Bố ông, Samuel Edison

là người Hà Lan, bà mẹ Nancy của ông là một giáo viên tiểu học người Scotland Ngay từ khi còn nhỏ, Edison đã tỏ ra là một cậu bé hiếu kì, ham hiểu biết, luôn thắc mắc “tại sao” và truy đuổi câu trả lời đến cùng Mẹ Nancy của Edison rất hiểu tâm lí đứa con trai của mình và đã thoáng nhìn ra hình ảnh một thần đồng khoa học Trước những câu hỏi kì lạ của con, bà

Nancy thường kiên trì giảng giải tỉ mỉ và kích thích thêm sự tò mò của đứa

con.

Có một lần, Edison hỏi bố: “Bố ơi, tại sao lại có gió?” Bố trả lời: “Edison, con không hiểu được đâu!” Edison lại hỏi: “Tại sao con lại không hiểu được?” Bố đáp: “Con hãy thử hỏi mẹ con xem” Thế là Edison tìm đến mẹ

và hỏi Sau lần đó, bà Nancy trách chồng: “Anh không thể lúc nào cũng nói với con là nó không biết gì cả Như thế là kìm hãm lòng ham hiểu biết của con chúng ta rồi đấy!”

Không những hiếu kì, ham hỏi, mà chuyện gì cũng phải hỏi cho ra nhẽ, cậu

bé Edison còn rất thích tự mày mò làm thử Một hôm, đã đến giờ ăn nhưng Edison vẫn không về nhà Mẹ Nancy rất lo lắng, tất tả chạy đi tìm khắp nơi

mà vẫn không thấy Đến tối mịt, bà vô cùng kinh ngạc khi nhận ra Edison ở một túp lều tranh Cậu bé nằm sấp trên một đống cỏ tranh, đầu tóc rối bù, dưới bụng là mấy quả trứng gà Cậu cứ thế nằm im, vẻ mặt đầy chăm chú

Bà Nancy ngạc nhiên: “Edison! Con đang làm gì thế?” Edison tươi tỉnh đáp: “Con đang ấp trứng cho gà nở thành con” Bà mẹ phì cười Thì ra

Edison nhìn thấy gà mẹ ấp trứng nở thành gà con nên tò mò muốn thử tự mình ấp xem có nở ra gà con được không!

Đến năm 7 tuổi, Edison được cha mẹ cho đi học ở ngôi trường độc nhất trong vùng Gọi là trường nhưng chỉ có một lớp học 40 học sinh lớn bé đủ

cả Ông giáo dạy học sinh theo những trình độ khác nhau Edison được xếp ngồi gần ông nhất, đó vốn là chỗ cho những học sinh kém cỏi nhất Trong khi học, Edison không chú tâm trả lời câu hỏi của thầy giáo mà thường đặt

ra nhiều câu hỏi hóc búa với thầy giáo Vì thế, cậu thường đội sổ và bị bè bạn chê cười

Một hôm, khi nhân viên thanh tra vào kiểm tra lớp học, thầy giáo của

Edison chỉ vào cậu bé và nói: “Học trò này điên khùng, không đáng ngồi học lâu hơn” Edison rất căm giận hai chữ “điên khùng” và mang chuyện

về kể với mẹ Sau khi rõ ngọn ngành, bà Nancy vô cùng tức giận, dẫn

Edison đến trước mặt thầy giáo và tuyên bố: “Ông bảo con tôi điên khùng sao? Nghe này, trí óc của nó còn hơn cả ông đấy Tôi sẽ giữ nó tại nhà và dạy lấy để ông thấy rằng sau này nó sẽ ra sao!” Từ đó, Edison không đến trường nữa mà ở nhà tự học cùng mẹ Edison làm quen dần với Lịch Sử Hy Lạp, La Mã, Thánh Kinh, các tác phẩm của Shakespeare… Nhưng đặc biệt,

Edison tỏ ra vô cùng ưa thích khoa học Cậu có thể kể lại rành mạch các phát minh, các thí nghiệm và tiểu sử của các nhà đại bác học như Newton, Galileo… Không những được truyền dạy học vấn, Edison còn được mẹ huấn luyện về đạo đức Cậu bé được mẹ căn dặn phải sống thật thà, ngay thẳng,

tự tin và cần cù, phải có lòng ái quốc và tình yêu nhân loại

Nhà khoa học nhí lang thang và lời cầu hôn cấp tốc

Bố Samuel của Edison làm nghề buôn bán ngói lợp mái nhà nên ngay từ nhỏ, cậu bé đã thường xuyên được tiếp xúc với các công cụ khoa học Một lần, sau khi chứng kiến cảnh bố mình đang dùng quả khí cầu để làm thí nghiệm bay, Edison đã vô cùng phấn khích Với niềm tin chắc chắn rằng: nếu bụng con người cũng chứa đầy không khí như của khí cầu thì người ta

có thể bay lên, Edison đã miệt mài tự chế ra mấy loại chất hóa học và bảo người làm thuê của bố là Max thử uống Sau khi uống thứ thuốc Edison đưa cho, Max gần như ngất lịm người Nhưng Edison thì vẫn một mực cho rằng: không bay lên được là thất bại của anh ta chứ không phải của mình!

Những chân dung khác của Edison - Ảnh:

Wiki

Năm 12 tuổi, Edison làm nghề bán báo và bán kẹo dạo trên tàu hỏa Với niềm say mê khoa học không bao giờ dứt, cậu bé đã tự lập cho mình một phòng thí nghiệm hóa học nhỏ ngay trên một khoang trống của toa tàu Ngày ngày, vừa bán báo, Edison vừa tự mày mò nghiên cứu khoa học Một lần, trong khi làm thí nghiệm, do không cẩn thận, Edison đã làm cháy toa tàu Kết quả là cậu bị nhân viên soát vé tàu tát cho một cái ù tai và đuổi khỏi tàu, đồng thời cấm lai vãng đến đường ray nữa Sự việc này đã khiến cho khả năng thị giác của Edison ngày một kém dần Nhưng trong rủi có may, bị điếc Edison gặp trở ngại trong giao tiếp nhưng bù lại ông có thể chuyên tâm cho những nghiên cứu của mình mà không chịu sự quấy rầy nào

Chuyện tình cảm của Edison cũng có nhiều điểm rất thú vị Năm 24 tuổi, Edison là chủ của một xí nghiệp khá nổi danh Khi công việc dần ổn định, ý định xây dựng gia đình chợt hiện lên trong đầu và người đầu tiên chàng trai trẻ tuổi để ý đến là cô nàng thư kí Mary làm trong công ty Một hôm, Edison đến trước mặt nàng Mary dịu dàng, thanh tú và nói: “Thưa cô, tôi không muốn phí thì giờ nói những câu vô ích Tôi xin hỏi cô một câu rất ngắn gọn

và rõ ràng: Cô có ưng làm vợ tôi không?” Hoàn toàn sửng sốt và bất ngờ, cô gái không tin vào tai mình “Ý cô thế nào, cô nhận lời tôi chứ Tôi xin cô suy nghĩ trong vòng năm phút” Edison nhắc lại lời cầu hôn “cấp tốc" của mình

bằng vẻ mặt rất nghiêm chỉnh “Năm phút cơ à? Thế thì lâu quá! Vâng, em nhận lời” Mary lí nhí, đỏ mặt đáp Đám cưới của Edison và Mary diễn ra ngay sau đó Hai người có với nhau được 3 người con Sau khi Mary mất, ông cưới thêm một người vợ 19 tuổi nữa tên là Mina Họ có với nhau 3 người con Một trong số đó sau này tiếp quản công ty của Edison và trở thành thống đốc bang New Jersey Edison mất ở tuổi 84, những câu cuối cùng ông nói vợ mình là: “Ở ngoài kia đẹp quá”

Chuyện về Edison có kể đến thế kỉ bao nhiêu cũng không hết Bởi đơn giản, cuộc đời ông chính là lát cắt chân thực nhất của khoa học, những phát minh của ông sẽ còn rọi sáng nhiều thế kỉ sau này nữa Trong suốt cuộc đời cống hiến tận tụy của mình, Edison đã lãnh trước sau 1907 bằng phát minh, một

kỉ lục vô tiền khoáng hậu trong giới khoa học Ông cũng đã đọc tới hơn 10.000 cuốn sách và mỗi ngày ông có thể đọc hết 3 cuốn sách Trí nhớ siêu việt và đầu óc sáng tạo không biết mệt mỏi đã làm cho tên tuổi ông trở thành chiếc chìa khóa tuyệt vời mở ra thế kỉ 20 cho nhân loại Vì những phát minh

kì diệu của ông, một tờ báo ở Mĩ hồi đó đã gọi Edison là “thầy phù thủy ở Menlo Park” (Menlo Park là tên phòng thí nghiệm của ông)

Theo : truongdinh.edu.vn

NICOLAS COPERNIC VÀ THUYẾT NHẬT TÂM

Từ xa xưa, con người đã chú ý đến những hiện tượng thiên nhiên hàng ngày xảy ra trên bầu trời như Mặt trời mọc, Mặt trời lặn, trăng tròn, trăng khuyết Một nhu cầu rất tự nhiên của con người là tìm cách giải thích thế giới, giải thích các hiện tượng như trên, và do đó ngay từ thời Cổ Hy lạp, môn thiên văn đã ra đời nhằm hướng tới việc giải thích các hiện tượng xảy ra trong vũ trụ.

Từ năm 140 sau công nguyên, Ptôlêmê đã cho rằng Trái đất là trung tâm của vũ trụ Quan điểm này thống trị

trong nhiều thế kỉ.

Chỉ khi thuyết nhật tâm của

Côpecnic ra đời (năm 1543) thì

quan điểm của Ptôlêmê mới bị phá

bỏ Theo Côpecnic thì Trái đất chỉ

là một trong nhiều hành tinh quay xung quanh Mặt trời Thuyết nhật tâm của Côpecnic đã đặt một nền móng khoa học vững chắc cho Thiên văn học.

Hình dưới là mô hình hệ Mặt trời trong đó Trái đất là một trong nhiều hành tinh chuyển động quanh Mặt trời.

Những số liệu chính của 8 hành tinh của hệ Mặt trời (theo thứ tự từ gần Mặt trời nhất ra xa Mặt trời):

1 Thủy tinh

– Đường kính: 4880 km.

– Khối lượng tỉ đối so với Trái đất: 0,006.

– Khối lượng riêng: 5,4.103 kg/m3.

– Khoảng cách trung bình tới Mặt trời: từ 46.106 km đến 69,8.106 km.

– Chu kì quay quanh Mặt trời: 87,9 ngày.

2 Kim tinh

– Đường kính: 12100 km.

– Khối lượng tỉ đối so với Trái đất: 0,82.

– Khối lượng riêng: 5,3.103 kg/m3.

– Khoảng cách trung bình tới Mặt trời: 108,21.106 km – Chu kì quay quanh Mặt trời: 224,7 ngày.

3 Trái đất – Đường kính: 12750 km.

– Khối lượng tỉ đối so với Trái đất: 1.

– Khối lượng riêng: 5,5.103 kg/m3.

– Khoảng cách trung bình tới Mặt trời: 149,6.106 km – Chu kì quay quanh Mặt trời: 365,25 ngày.

4 Hỏa tinh – Đường kính: 6790 km.

– Khối lượng tỉ đối so với Trái đất: 0,11.

– Khối lượng riêng: 3,9.103 kg/m3.

– Khoảng cách trung bình tới Mặt trời: 227,94.106 km – Chu kì quay quanh Mặt trời: 1,88 năm.

5 Mộc tinh

– Đường kính: 142980 km.

– Khối lượng tỉ đối so với Trái đất: 318.

– Khối lượng riêng: 1,3.103 kg/m3.

– Khoảng cách trung bình tới Mặt trời: 788,34.106 km – Chu kì quay quanh Mặt trời: 11,86 năm.

6 Thổ tinh

– Đường kính: 120540 km.

– Khối lượng tỉ đối so với Trái đất: 94.

– Khối lượng riêng: 0,7.103 kg/m3.

– Khoảng cách trung bình tới Mặt trời: 1427.106 km.

– Chu kì quay quanh Mặt trời: 29,46 năm.

7 Thiên vương tinh

– Đường kính: 51120 km.

– Khối lượng tỉ đối so với Trái đất: 15.

– Khối lượng riêng: 1,2.103 kg/m3.

– Khoảng cách trung bình tới Mặt trời: 2869,6.106 km.

– Chu kì quay quanh Mặt trời: 84 năm.

8 Hải vương tinh

– Đường kính: 50540 km.

– Khối lượng tỉ đối so với Trái đất: 17.

– Khối lượng riêng: 1,7.103 kg/m3.

– Khoảng cách trung bình tới Mặt trời: 4496.106 km.

– Chu kì quay quanh Mặt trời: 164,8 năm.

Mặt trời có khối lượng 1,9891.1030 kg, bán kính 696000 km.

Trái đất có khối lượng 5,9742.1024 kg, bán kính xích đạo 6378,14 km.

Mặt trăng là một vệ tinh tự nhiên của Trái đất, có khối lượng 7,35.1022 kg, bán kính 1738 km, khoảng cách từ Mặt trăng đến Trái đất là 384403 km Pluton không còn là hành tinh thứ 9 của Hệ Mặt trời nữaSau 76 năm kể từ khi được phát hiện, Pluton (sao Diêm Vương) vừa bị "tước mất" danh hiệu hành tinh Cuộc họp Đại hội Hiệp hội Thiên văn Quốc tế họp tại Cộng hoà Séc quy tụ hơn 2.500 nhà thiên văn học đã bỏ phiếu hôm thứ 5 (24/08/2006)

về định nghĩa "Hành tinh" Theo đó, Pluton (Diêm vương tinh: Đường kính:

2320 km; Khối lượng tỉ đối so với Trái đất: 0,002; Khoảng cách trung bình tới Mặt trời: từ 4431.106 km đến 7369.106 km; Chu kì quay quanh Mặt trời: 248,5 năm) khụng cũn là hành tinh trong Hệ Mặt trời nữa Điều đó có nghĩa

là Hệ Mặt trời của chúng ta chỉ cũn 8 hành tinh Định nghĩa về hành tinh nêu rõ: "Hành tinh là một thiên thể bay trong quỹ đạo quanh Mặt trời, với trọng lượng đủ lớn để tạo ra lực hấp dẫn và quỹ đạo của nó phải tách bạch với các vật thể khác." Chiếu theo định nghĩa này, con người phải chào tạm biệt sao Diêm Vương như một hành tinh vì quỹ đạo hình êlip dẹt của nó cắt quĩ đạo của sao Hải Vương Từ nay, thiên thể nhỏ bé và rất xa xôi này sẽ được gọi là “tiểu hành tinh” (dwarf planet) Như thế, 8 hành tinh được phát hiện trước năm 1900 của hệ Mặt trời là sao Thủy, sao Kim, Trái đất, sao Hỏa, sao Mộc, sao Thổ, sao Thiên Vương và sao Hải Vương Định

nghĩa trên cũng đưa các thiên thể như Charon, Ceres và 2003 UB313 được

phát hiện gần đây lên vị trí là các tiểu hành tinh Trước đây, thiên thể

Charon được xem là một mặt trăng của sao Diêm Vương, nhưng xét về kích

cỡ thì một số chuyên gia coi nó là hành tinh song sinh Được xem là một thiên thạch, Ceres là vật thể lớn nhất trong vành đai giữa sao Hỏa và sao Thổ, và có hình cầu giống như một hành tinh Hiệp hội Thiên văn Quốc tế cũng nhất trí với việc tạo một nhóm hành tinh mới Pluton (trong đó có

Pluton, Charon và 2003 UB313) Như vậy, Pluton là cơ sở của nhóm hành tinh mới này Cuộc tranh cãi xung quanh danh hiệu sao Diêm Vương bắt đầu từ phát hiện của nhà thiên văn Mỹ Clyde Tombaugh năm 1930 Lý do là kích cỡ nhỏ và vị trí quá xa của nó so với tám hành tinh truyền thống của hệ Mặt trời Thậm chí, thiên thể màu vàng nhạt này (với đường kính 2.360km) còn bé hơn cả một số vệ tinh của các hành tinh khác trong hệ Mặt trời, điển hình là Mặt trăng của Trái đất (đường kính 3.476km) Quĩ đạo của nó cũng nằm nghiêng hơn so với tất cả những hành tinh còn lại Tranh cãi càng nổi lên khi một thiên thể lớn hơn (đường kính 3.000km), có tên gọi 2003 UB313 (hay Xena), được một nhà thiên văn Mỹ tìm thấy trong vùng ngoài cùng của

hệ Mặt trời là vành đai Kuiper Sao Diêm Vương được đặt theo tên thần Pluton, vị thần cai quản địa ngục trong thần thoại La Mã, giữa một loạt đề

cử tên các vị thần khác Một trong những lý do mà các nhà thiên văn chọn tên Pluton vì nó bắt đầu bằng “Pl”, hai ký tự viết tắt tên nhà thiên văn học

Percival Lowell (năm 1905 ông đưa ra khả năng hiện diện của một hành tinh nằm ngoài sao Hải Vương) Sao Diêm Vương có hai mặt trăng nhỏ tên Nix và Hydra - bán kính khoảng 30-160 km - được phát hiện năm 2005 Đầu năm nay, Mỹ phóng tàu không người lái New Horizons, mong đợi đây sẽ là tàu vũ trụ đầu tiên bay ngang qua tiểu hành tinh Diêm Vương và vành đai Kuiper tháng 7/2015

GIÊM OÁT

Vào một ngày tháng giêng năm

1736, chú bé Giêmx Oát ra đời tại một xóm chài nghèo trên bờ sông Cơlaiđơ thị trấn Grinốc nước

Anh Tuy tạng người ốm yếu, nhưng chú bé rất chăm học và thông minh Ông bố Oát, vốn là thầy dạy toán, đã cố công rèn cho con nắm vững toán học ngay từ thuở nhỏ Ông có các dụng cụ đóng tàu, tự sáng chế ra cần cẩu, thu thập các dụng cụ và mở một xưởng mộc.Chính trong cái xưởng mộc này, ngoài những lúc đi câu mà cậu rất say mê, Oát có thể ngồi hàng mấy giờ liền đục đẽo, cưa bào, lấy dấu và ghép mộng Cậu tự làm những đồ chơi do chính cậu nghĩ ra Sự tập dượt đó đã giúp cho óc sáng tạo của Oát ngày càng phát triển.Năm 13 tuổi trở đi là giai đoạn phát triển đặc biệt của Oát

Kể cũng lạ kì, trong cuộc đời của một con người, hình như có một thời kì mà tài năng tự nhiên bừng lóe Lúc này nó cần được vun trồng và chăm sóc đặc biệt, bỏ qua thời kì này, mầm mống của tài năng có thể lặn chìm đi không bao giờ trở lại.Chính vào cái lúc hiếm hoi đó của thời niên thiếu, Oát may mắn được đến sống ở nhà người bác, một giáo sư cổ văn tại trường Đại học tổng hợp Glaxgâu Tại đây, trong phòng thí nghiệm nhà trường, khác nào như cá gặp nước, Oát tự làm thí nghiệm về lí hoá Cậu ưa cô độc, thích tư

lự và mò mẫm một mình Chỗ nào khả nghi cậu kiểm tra lại ý nghĩ của mình bằng thực nghiệm Theo lời kể của một người bạn, đồng thời là người viết tiểu sử về Oát, giáo sư Rôbinxơn, thì nhà phát minh tương lai này “ … có khả năng biến mọi vật thành đối tượng của một sự nghiên cứu nghiêm túc

“ Bác gái cậu đã nói về khả năng làm việc phi thường của cậu như sau :

“Chỉ trong vài giờ cậu kịp làm những công việc mà người thường phải làm trong suốt mấy ngày”.Cứ như vậy cậu lớn lên ở miền Xcốtlen hẻo lánh và trở thành một cậu bé tò mò, ham hiểu biết, thích suy nghĩ và luôn khát khao sáng chế một cái gì đó hữu ích cho con người.Nhưng tiếc thay, ở Glaxgâu mọi cái đều thiếu thốn và hiếm tìm được người giúp cậu nắm vững tay

nghề.Cậu quyết định phải tới Luân Đôn học việc, mặc dù đã hình dung trước phải vượt không biết bao nhiêu trở ngại, khó khăn.Mười hai ngày liên tục ngồi trên xe ngựa, cậu đến Luân Đôn vào một chiều đông giá lạnh Cậu tìm ngay đến học việc tại một xưởng sản xuất các dụng cụ đi biển Cậu làm việc rất nhiều, xem xét, học hỏi bắt chước các bác thợ già Theo lời kể của người viết tiểu sử về Oát: “Có lẽ trong thời gian học việc cậu chưa đi dạo đến hai lần trên các đường phố Luân Đôn”Năm ấy Oát vừa 19 tuổi.Sau một năm, với vốn kiến thức và tay nghề đã rèn rũa được, Oát trở về Glaxgâu, mở một xưởng cơ khí và sau đó làm phụ tá chế tạo dụng cụ ở trường đại học Lúc này Oát nổi tiếng là nhà chế tạo dụng cụ lành nghề Anh ham học vô cùng, vẫn thường xuyên tự học Ngoài ra, anh còn tranh thủ đến nghe giảng

ở trường đại học về lí thuyết nhiệt học và nhiều môn học khác Chẳng bao lâu Oát đã nắm vững ba ngoại ngữ và làm mọi người phải kinh ngạc về những hiểu biết sâu sắc của anh trong các lãnh vực triết học, thơ ca, nhạc họa và điêu khắc.Phòng anh trở thành nơi tụ họp thường xuyên của các nhà