CT môn Công nghệ hình thành, phát triển ở HS NL công nghệ và những PC đặc thù trong lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ để học tập, làm việc hiệu quả trong môi trường công nghệ ở gia đình, nhà
KHÁI QUÁT VỀ CHƯƠNG TRÌNH MÔN CÔNG NGHỆ
Giới thiệu chung
Khoa học và công nghệ có mối quan hệ chặt chẽ, trong đó khoa học tập trung vào việc khám phá và giải thích thế giới, trong khi công nghệ sử dụng những thành tựu khoa học để phát triển sản phẩm và dịch vụ nhằm giải quyết các vấn đề thực tiễn, cải tạo thế giới và định hình môi trường sống của con người.
Trong chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, giáo dục công nghệ được triển khai từ lớp 3 đến lớp 12 thông qua môn Tin học và Công nghệ ở cấp Tiểu học, cùng với môn Công nghệ ở cấp Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Môn Công nghệ là bắt buộc trong giai đoạn giáo dục cơ bản và trở thành môn học lựa chọn trong nhóm Công nghệ và Nghệ thuật trong giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp.
CT môn Công nghệ giúp học sinh phát triển năng lực công nghệ và các phẩm chất đặc thù trong lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ, từ đó nâng cao hiệu quả học tập và làm việc trong môi trường công nghệ tại gia đình, trường học và xã hội Môn học này cũng hỗ trợ học sinh lựa chọn ngành nghề phù hợp trong các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ Bên cạnh đó, CT môn Công nghệ kết hợp với các môn học và hoạt động giáo dục khác, góp phần hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung, đồng thời thực hiện các nội dung xuyên suốt như phát triển bền vững, biến đổi khí hậu, và sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Giáo dục công nghệ phổ thông không chỉ nhằm mục tiêu tổng quát mà còn tập trung vào việc thúc đẩy giáo dục STEM, phát triển năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo và tư duy thiết kế Bên cạnh đó, nó còn định hướng nghề nghiệp cho học sinh phổ thông, đặc biệt trong việc hướng nghiệp và phân luồng vào các lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ Cuối cùng, giáo dục công nghệ phổ thông trang bị cho học sinh những tri thức cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thời đại.
NL nền tảng để tiếp tục theo học các ngành kĩ thuật, công nghệ.
Môn Công nghệ bao gồm bốn mạch nội dung chính: công nghệ và đời sống, lĩnh vực sản xuất chủ yếu, thiết kế và đổi mới công nghệ, cùng với công nghệ và hướng nghiệp Nội dung giáo dục công nghệ phổ thông rất đa dạng, bao trùm nhiều lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ khác nhau Trong chương trình môn Công nghệ, có những nội dung cốt lõi mà tất cả học sinh đều phải học, bên cạnh đó còn có những nội dung chuyên biệt nhằm đáp ứng sở thích và nguyện vọng của học sinh, phù hợp với yêu cầu của từng địa phương và vùng miền.
Điểm mới của chương trình môn Công nghệ – Công nghệ cơ khí
CT môn Công nghệ không chỉ kế thừa những ưu điểm của chương trình hiện hành mà còn có những thay đổi phù hợp với định hướng đổi mới của chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, phản ánh đặc điểm, vai trò và xu thế của giáo dục công nghệ.
Chương trình môn Công nghệ phát triển năng lực (NL) và phẩm chất (PC) cho học sinh, thể hiện đầy đủ đặc điểm của giáo dục định hướng phát triển Sự thay đổi này có ảnh hưởng toàn diện đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá Chương trình này không chỉ tập trung vào việc hình thành và phát triển NL công nghệ mà còn góp phần vào việc phát triển các phẩm chất chủ yếu và năng lực chung theo chương trình tổng thể.
Thúc đẩy giáo dục STEM là một phần quan trọng trong chương trình môn Công nghệ, nhằm gắn liền với thực tiễn và đạt được mục tiêu "học công nghệ để học tập, làm việc hiệu quả trong môi trường công nghệ tại gia đình, nhà trường, cộng đồng" Việc đổi mới sáng tạo được khuyến khích thông qua việc thiết kế nội dung kỹ thuật cho cả Tiểu học và Trung học, đồng thời định hướng giáo dục STEM, một lĩnh vực đang được chú trọng trong chương trình giáo dục phổ thông năm 2018.
Tích hợp giáo dục hướng nghiệp trong môn Công nghệ thể hiện rõ vai trò quan trọng trong đào tạo nghề Sự đa dạng về lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ giúp lồng ghép nội dung giáo dục hướng nghiệp qua các chủ đề lựa chọn nghề nghiệp và giới thiệu ngành nghề Các hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp được tổ chức thông qua các mô đun kỹ thuật và công nghệ tự chọn, đặc biệt ở các lớp cuối giai đoạn giáo dục cơ bản và trong toàn bộ giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp.
Tiếp cận nghề nghiệp trong chương trình Công nghệ ở Trung học phổ thông giúp học sinh lựa chọn nghề nghiệp trong lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ Tư tưởng giáo dục công nghệ ở cấp học này mang tính mới mẻ so với chương trình hiện hành Nội dung dạy học cho cả hai định hướng công nghiệp và nông nghiệp đều tập trung vào các nguyên lý cơ bản, cốt lõi, tạo nền tảng vững chắc cho học sinh Điều này giúp học sinh tự tin và thành công trong việc chọn ngành nghề kỹ thuật, công nghệ sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông.
Môn Công nghệ trong chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 đã được tinh giản nội dung, phản ánh tinh thần đổi mới và cập nhật về phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá Những đổi mới này góp phần thực hiện tư tưởng chủ đạo của môn Công nghệ, đó là nhẹ nhàng, hấp dẫn và thiết thực.
Giáo dục STEM và Hướng nghiệp trong chương trình môn Công nghệ
Trong CT giáo dục phổ thông năm 2018, môn Công nghệ phản ánh hai thành phần là T (technology) và E (engineering) trong bốn thành phần của STEM Vì vậy, môn
Công nghệ có vai trò quan trọng thể hiện tư tưởng giáo dục STEM trong CT giáo dục phổ thông năm 2018.
Sản phẩm và quá trình công nghệ trong môn học luôn gắn liền với thực tiễn, liên hệ chặt chẽ với Toán học và Khoa học Đặc điểm này tạo nền tảng cho việc tăng cường giáo dục STEM trong đào tạo đại học môn Công nghệ thông qua các hoạt động thiết kế kỹ thuật và nghiên cứu khoa học kỹ thuật.
Cả DH công nghệ và giáo dục STEM đều có sự tương đồng về phương pháp và hình thức tổ chức, tập trung vào hoạt động thực hành, trải nghiệm và định hướng sản phẩm Điều này tạo nền tảng vững chắc cho việc triển khai DH nhiều nội dung công nghệ theo hướng tiếp cận STEM.
Giáo dục STEM trong môn Công nghệ được triển khai qua các chủ đề và chuyên đề học tập từ Tiểu học đến Trung học, bao gồm mô hình điện gió, điện mặt trời, ngôi nhà thông minh, và các bài toán thiết kế kỹ thuật Các dự án nghiên cứu trong lĩnh vực kỹ thuật cơ khí, công nghệ CAD/CAM-CNC, in 3D, hệ thống nhúng, robot và máy thông minh cũng được tích hợp Việc triển khai chương trình giáo dục STEM sẽ tiếp tục mở rộng thông qua việc kết hợp các môn học STEM.
Giáo dục hướng nghiệp trong môn Công nghệ chủ yếu được thể hiện qua việc mô tả các yêu cầu cần đạt về định hướng nghề nghiệp, bao gồm năng lực tìm hiểu công nghệ và các thành phần của năng lực công nghệ.
Giáo dục hướng nghiệp trong môn Công nghệ được triển khai qua nhiều cấp độ, bao gồm mạch nội dung hướng nghiệp, yêu cầu về ngành nghề trong các lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ, cùng với trải nghiệm nghề nghiệp qua các mô đun tự chọn Ở lớp 7 và 8, học sinh được tiếp cận các ngành nghề liên quan đến nông – lâm nghiệp, thủy sản, kỹ thuật cơ khí và điện Lớp 9 tập trung vào các nội dung quan trọng như nghề nghiệp, hệ thống giáo dục quốc dân, thị trường lao động và phương pháp lựa chọn nghề nghiệp, đồng thời cho phép học sinh chọn mô đun nghề về kỹ thuật, công nghệ Lớp 10 giới thiệu về các ngành nghề kỹ thuật và công nghệ, cung cấp thông tin về yêu cầu, triển vọng phát triển và thị trường lao động của các ngành như cơ khí, điện – điện tử và công nghệ thông tin Cuối cùng, ở lớp 11, học sinh được tìm hiểu về ngành cơ khí chế tạo và động lực, bao gồm thông tin về các ngành nghề phổ biến, yêu cầu chuyên môn và vị trí việc làm, giúp các em định hướng nghề nghiệp cho tương lai.
Trong giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp, môn Công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc trang bị cho học sinh kiến thức nền tảng và năng lực cốt lõi cần thiết cho các ngành nghề kỹ thuật và công nghệ Điều này giúp học sinh chuẩn bị tốt hơn cho sự nghiệp mà họ lựa chọn sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông, thuộc hai định hướng chính là Công nghiệp hoặc Nông nghiệp.
Chương trình môn Công nghệ ở lớp 11 – Công nghệ cơ khí
a) Nội dung và yêu cầu cần đạt
Công nghệ 11 – Công nghệ Cơ khí bao gồm hai mạch nội dung chính: Cơ khí chế tạo và Cơ khí động lực Trong mạch Cơ khí chế tạo, bài học sẽ giới thiệu về cơ khí chế tạo, vật liệu cơ khí, các phương pháp gia công cơ khí và quy trình sản xuất cơ khí Mạch Cơ khí động lực sẽ tập trung vào việc giới thiệu cơ khí động lực, động cơ đốt trong và ô tô.
Công nghệ 11 – Công nghệ Cơ khí đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển năng lực công nghệ, phẩm chất chủ yếu và năng lực chung cốt lõi theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Nội dung và yêu cầu cần đạt cho từng mạch nội dung của Công nghệ 11 – Công nghệ
Cơ khí được thể hiện trong bảng dưới đây:
Nội dung Yêu cầu cần đạt
Giới thiệu chung về cơ khí chế tạo
– Trình bày được khái niệm, vai trò và đặc điểm của cơ khí chế tạo. – Mô tả được các bước cơ bản trong quy trình chế tạo cơ khí.
– Nhận biết được một số ngành nghề phổ biến thuộc lĩnh vực cơ khí chế tạo.
Nội dung Yêu cầu cần đạt
– Trình bày được khái niệm cơ bản và phân loại của vật liệu cơ khí.
– Mô tả được công dụng, tính chất của một số vật liệu cơ khí thông dụng, vật liệu mới.
– Nhận biết được tính chất cơ bản của một số vật liệu phổ biến bằng phương pháp đơn giản.
Các phương pháp gia công cơ khí
– Trình bày được khái niệm, phân loại phương pháp gia công cơ khí.
– Tóm tắt được những nội dung cơ bản của một số phương pháp gia công cơ khí.
Quy trình công nghệ gia công chi tiết đơn giản đã được thiết lập, cho phép thực hiện gia công một số chi tiết cơ khí đơn giản bằng phương pháp cắt gọt hiệu quả.
– Phân tích được các bước của quá trình sản xuất cơ khí.
– Mô tả được dây chuyền sản xuất tự động hóa có sử dụng robot công nghiệp.
– Nhận biết được mối quan hệ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 trong tự động hóa quá trình sản xuất.
– Nhận thức được tầm quan trọng của an toàn lao động và bảo vệ môi trường trong sản xuất cơ khí.
Giới thiệu chung về cơ khí động lực
– Trình bày được cấu tạo, vai trò của từng bộ phận của hệ thống cơ khí động lực.
Trong lĩnh vực cơ khí động lực, có nhiều loại máy móc thường gặp như động cơ đốt trong, máy phát điện, và bơm nước Các ngành nghề phổ biến liên quan đến cơ khí động lực bao gồm kỹ sư cơ khí, kỹ thuật viên bảo trì, và chuyên viên thiết kế động cơ Động cơ đốt trong là một trong những thiết bị quan trọng, đóng vai trò chủ chốt trong nhiều ứng dụng công nghiệp và giao thông.
– Trình bày được khái niệm, phân loại động cơ đốt trong.
– Mô tả được cấu tạo, giải thích được nguyên lí làm việc của động cơ đốt trong.
– Giải thích được ý nghĩa một số thông số kĩ thuật cơ bản của động cơ đốt trong. Ô tô
– Trình bày được vai trò của ô tô trong đời sống và sản xuất.
– Mô tả được cấu tạo chung của ô tô dưới dạng sơ đồ khối.
– Trình bày được cấu tạo và nguyên lí làm việc của các bộ phận chính trên ô tô.
Nhận biết các nội dung cơ bản về sử dụng và bảo dưỡng ô tô, cũng như đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông là rất quan trọng Chương trình môn Công nghệ 11 – Công nghệ cơ khí cung cấp những kiến thức cần thiết để học sinh hiểu rõ hơn về các đặc điểm và quy trình liên quan đến lĩnh vực này.
Môn Công nghệ trong giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp cung cấp cho học sinh kiến thức nền tảng và cơ bản, cùng với năng lực công nghệ và các phẩm chất cần thiết Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh thành công trong việc theo học và lựa chọn nghề nghiệp trong các lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ.
Trong chương trình Công nghệ lớp 11, sách giáo khoa đề cập đến cơ khí chế tạo với vai trò và đặc điểm quan trọng, cùng với vật liệu và phương pháp gia công cơ khí Học sinh sẽ tìm hiểu về sản xuất cơ khí và dây chuyền sản xuất tự động trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư Phần hai của sách giới thiệu kiến thức cơ bản về động cơ đốt trong và ô tô, phương tiện giao thông ngày càng phổ biến tại Việt Nam Các bài học còn lồng ghép thông tin về các ngành nghề trong lĩnh vực cơ khí, giúp học sinh tự đánh giá sự phù hợp của bản thân với các giá trị, cá tính, sở thích và khả năng của mình.
Kiến thức về công nghệ cơ khí sẽ là công cụ hữu ích, hỗ trợ các em trong hành trình theo đuổi sự nghiệp trong lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ, đặc biệt là trong ngành công nghệ cơ khí.
Chương trình môn Công nghệ – Công nghệ Cơ khí tích hợp nội dung về biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững Đồng thời, chương trình cũng chú trọng đến tư tưởng giáo dục hướng nghiệp, phản ánh tinh thần của giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp phù hợp với đặc thù của môn học.
GIỚI THIỆU CHUNG VỀ SÁCH GIÁO KHOA CÔNG NGHỆ 11
Quan điểm biên soạn
SGK Công nghệ 11 được xây dựng dựa trên xu hướng quốc tế về phát triển năng lực và phẩm chất, đồng thời kế thừa những ưu điểm của SGK hiện hành Sách thuộc bộ Kết nối tri thức với cuộc sống, nhấn mạnh vào việc phát triển năng lực học sinh.
SGK Công nghệ 11 được biên soạn bám sát các tiêu chuẩn, tiêu chí quy định về SGK trong thông tư 33/2017/TT-BGDĐT.
Tư tưởng phát triển năng lực (NL) và phẩm chất (PC) được thể hiện qua các tiêu chí như cấu trúc bài học trong sách giáo khoa, bao gồm phần mở đầu, kiến thức mới, luyện tập và vận dụng Kiến thức mới được truyền đạt qua kênh chữ và kênh hình, nhằm cung cấp thông tin đầy đủ và hiệu quả.
1 KHÁI QUÁT VỀ CHƯƠNG TRÌNH MÔN CÔNG NGHỆ
2 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ SÁCH GIÁO KHOA CÔNG NGHỆ 10
3 ĐỊNH HƯỚNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
4 ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC CÔNG NGHỆ 10
HS được khuyến khích tích cực, tự lực và sáng tạo thông qua các hoạt động học, đồng thời thực hiện các hoạt động giáo dục phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và giáo dục tài chính Nội dung giáo dục không định kiến về sắc tộc, tôn giáo, nghề nghiệp, giới, lứa tuổi và địa vị, đồng thời bám sát Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018.
SGK Công nghệ 11 được thiết kế để đáp ứng mục tiêu và yêu cầu cần đạt, tập trung vào các biểu hiện về PC chủ yếu và NL chung cốt lõi, đồng thời lồng ghép và tích hợp các hoạt động phù hợp trong từng bài học.
Phản ánh đầy đủ mục tiêu giáo dục công nghệ phổ thông; mô hình, yêu cầu cần đạt về
Nội dung chương trình công nghệ cấp Trung học cơ sở và lớp 11 bao gồm các yêu cầu cần đạt về kiến thức và kỹ năng Định hướng phương pháp và hình thức tổ chức dạy học công nghệ cần được chú trọng, cùng với việc kiểm tra và đánh giá hiệu quả trong quá trình dạy học Đặc biệt, việc kết nối lý thuyết với thực tiễn là rất quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển kỹ năng cho học sinh.
SGK Công nghệ 11 thể hiện đầy đủ thông điệp chung của bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống.
Bộ sách nhấn mạnh việc phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh dựa trên kiến thức từ sách giáo khoa, phù hợp với đặc điểm tâm lý và sinh lý của học sinh Nội dung sách phản ánh các vấn đề thực tiễn trong cuộc sống và cập nhật những thành tựu khoa học, công nghệ, giúp học sinh giải quyết các vấn đề từ nhiều cấp độ khác nhau Quan điểm "dễ dạy – dễ học" là cốt lõi của sách giáo khoa Công nghệ, mang đến cho học sinh những nội dung học tập thiết thực, thú vị và khuyến khích sự tham gia vào các hoạt động học tập hấp dẫn.
Quan điểm này được thể hiện rõ qua việc thúc đẩy giáo dục STEM và giáo dục hướng nghiệp, nhấn mạnh tầm quan trọng của các hoạt động thực hành và trải nghiệm, cũng như tư tưởng sư phạm tích cực Đồng thời, cần coi trọng kênh hình và tích hợp các nội dung giáo dục xuyên chương trình, kết hợp với các môn học và hoạt động giáo dục khác trong nhà trường.
Điểm mới của sách giáo khoa Công nghệ 11
Cấu trúc bài học trong sách giáo khoa hiện đại kết hợp hài hòa giữa kênh HỌC LIỆU và kênh HOẠT ĐỘNG Kênh Học liệu phản ánh nội dung chủ đề bài học, trong khi kênh Hoạt động thể hiện tư tưởng sư phạm nhằm phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh, được thể hiện qua các hộp chức năng.
Dự án học tập trong SGK Công nghệ 11 giúp học sinh áp dụng kiến thức và kỹ năng để thực hiện nhiệm vụ phức tạp, mang tính thực tiễn Qua đó, dự án kết nối bài học với thực tế, góp phần phát triển phẩm chất và năng lực cho người học Nội dung của dự án được trình bày thống nhất, bao gồm giới thiệu, nhiệm vụ, tiến trình thực hiện, đánh giá và thông tin bổ trợ.
Nội dung học tập trong môn Công nghệ được thiết kế phù hợp với yêu cầu cần đạt, đảm bảo tính cơ bản và cập nhật, gắn liền với thực tiễn Bài học được trình bày sinh động và hấp dẫn, kết hợp hài hòa giữa kênh chữ, kênh hình, cùng với các hộp chức năng, thuật ngữ và thông tin bổ sung.
Tính sư phạm: Các hộp chức năng Khám phá, Thực hành, Vận dụng, Kết nối năng lực,
Kết nối nghề nghiệp trong SGK Công nghệ 11 hỗ trợ học sinh tự học hiệu quả hơn và giúp giáo viên dễ dàng thiết kế các hoạt động dẫn nhập, hình thành kiến thức, thực hành, vận dụng và tìm tòi mở rộng Những hoạt động này là đặc trưng cho việc dạy học nhằm phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh.
SGK Công nghệ 11 thể hiện quan điểm giáo dục tích hợp qua việc lồng ghép nội dung giáo dục tài chính, giáo dục hướng nghiệp, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, giáo dục biến đổi khí hậu và phát triển bền vững trong từng bài học và dự án học tập.
Cấu trúc sách giáo khoa Công nghệ 11
Sách được cấu trúc thành hai phần và bảy chương với các bài học như sau:
PHẦN MỘT – CƠ KHÍ CHẾ TẠO (34 tiết)
CHƯƠNG I GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CƠ KHÍ CHẾ TẠO (4 tiết)
Bài 1 Khái quát về cơ khí chế tạo (2 tiết)
Bài 2 Ngành nghề trong lĩnh vực cơ khí chế tạo (2 tiết)
CHƯƠNG II VẬT LIỆU CƠ KHÍ (8 tiết)
Bài 3 Tổng quan về vật liệu cơ khí (2 tiết)
Bài 4 Vật liệu kim loại và hợp kim (2 tiết)
Bài 5 Vật liệu phi kim loại (2 tiết)
Bài 6 Vật liệu mới (2 tiết)
CHƯƠNG III CÁC PHƯƠNG PHÁP GIA CÔNG CƠ KHÍ (10 tiết)
Bài 7 Khái quát về gia công cơ khí (2 tiết)
Bài 8 Một số phương pháp gia công cơ khí (2 tiết)
Bài 9 Quy trình công nghệ gia công chi tiết (2 tiết)
Bài 10 Dự án: Chế tạo sản phẩm bằng phương pháp gia công cắt gọt (4 tiết)
CHƯƠNG IV SẢN XUẤT CƠ KHÍ (12 tiết)
Bài 11 Quá trình sản xuất cơ khí (3 tiết)
Bài 12 Dây chuyền sản xuất tự động với sự tham gia của robot (3 tiết)
Bài 13 Tự động hoá quá trình sản xuất dưới tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (3 tiết)
Bài 14 An toàn lao động và bảo vệ môi trường trong sản xuất cơ khí (3 tiết)
PHẦN HAI – CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC CHƯƠNG V GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC (4 tiết)
Bài 15 Khái quát về cơ khí động lực (2 tiết)
Bài 16 Ngành nghề trong lĩnh vực cơ khí động lực (2 tiết)
CHƯƠNG VI ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG (12 tiết)
Bài 17 Đại cương về động cơ đốt trong (3 tiết)
Bài 18 Nguyên lí làm việc của động cơ đốt trong (3 tiết)
Bài 19 Các cơ cấu trong động cơ đốt trong (2 tiết)
Bài 20 Các hệ thống trong động cơ đốt trong (4 tiết)
Bài 21 Khái quát chung về ô tô (2 tiết)
Bài 22 Hệ thống truyền lực (3 tiết)
Bài 23 Bánh xe và hệ thống treo ô tô (2 tiết)
Bài 24 Hệ thống lái (2 tiết)
Bài 25 Hệ thống phanh và an toàn khi tham gia giao thông (3 tiết)
Mỗi bài học trong sách giáo khoa (SGK) kết hợp hài hòa giữa kênh HỌC LIỆU và kênh HOẠT ĐỘNG Kênh Học liệu phản ánh nội dung chủ đề bài học, được chia thành hai tuyến: tuyến Nội dung chính và tuyến Nội dung bổ trợ Kênh Hoạt động thể hiện tư tưởng sư phạm nhằm phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh trong bài học.
Dự án học tập trong sách giáo khoa (SGK) giúp học sinh áp dụng kiến thức và kỹ năng để thực hiện nhiệm vụ phức tạp và thực tiễn Điều này không chỉ kết nối bài học với thực tế mà còn phát triển phẩm chất và năng lực cho người học Các dự án trong SGK được trình bày một cách thống nhất, bao gồm nhiệm vụ, tiến trình thực hiện, đánh giá và thông tin bổ trợ.
Phần đầu sách giáo khoa (SGK) cung cấp hướng dẫn sử dụng, giúp học sinh (HS) nắm rõ cấu trúc mỗi bài học và ý nghĩa của các hoạt động, cũng như ghi nhớ các biểu tượng quy ước Điều này giúp việc học tập trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn Cuối SGK có bảng thuật ngữ, giải thích các thuật ngữ chính trong từng bài học, hỗ trợ HS nhanh chóng tra cứu các từ khóa quan trọng.
Hình 1 Cấu trúc phần đầu bài học
Mỗi bài học bắt đầu với cấu trúc thống nhất bao gồm hai thành phần chính: (1) yêu cầu cần đạt và (2) học liệu dẫn nhập Yêu cầu cần đạt được thiết kế phù hợp với chương trình giảng dạy và là mục tiêu mà bài học hướng tới Học liệu dẫn nhập được trình bày dưới dạng kênh hình và kênh chữ, nhằm tổ chức các hoạt động khởi động cho bài học.
Hình 2 Cấu trúc bài học trong SGK Công nghệ 11 – Công nghệ cơ khí
SGK Công nghệ 11 – Công nghệ cơ khí sử dụng các HỘP CHỨC NĂNG để thể hiện nội dung bổ trợ và kênh hoạt động trong mỗi bài học, đây là đặc trưng nổi bật của SGK Công nghệ Mỗi hộp chức năng có vai trò và ý nghĩa riêng, nhằm hướng tới mục tiêu bài học và phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh SGK Công nghệ 11 – Công nghệ cơ khí bao gồm các hộp chức năng như Thông tin bổ sung.
Nội dung bài viết cung cấp thông tin bổ ích, thú vị và hấp dẫn liên quan đến học tập, vượt ra ngoài yêu cầu của chương trình và mục tiêu bài học Những thông tin này mang tính chất tham khảo và mở rộng, không phải là yêu cầu bắt buộc đối với học sinh.
Khám phá là quá trình kiến tạo tri thức thông qua các hoạt động quan sát, phân tích và tổng hợp từ học liệu trong sách giáo khoa Điều này cũng bao gồm việc liên hệ và kết nối với thực tiễn, đồng thời gắn liền với trải nghiệm cá nhân trong cuộc sống.
Luyện tập là các bài tập và nhiệm vụ học tập gắn liền với kiến thức mới của bài học, giúp phát triển kỹ năng nhận thức và củng cố kiến thức đã học.
Hoạt động thực hành được thực hiện theo quy trình cụ thể và sử dụng các dụng cụ, thiết bị cần thiết Đôi khi, hoạt động này cũng có thể được tiến hành thông qua các học liệu có trong sách giáo khoa.
Vận dụng kiến thức và kỹ năng trong bài học để thực hiện các nhiệm vụ học tập phức hợp, liên kết với thực tiễn Hoạt động này nhằm hình thành và phát triển năng lực đặc thù của bài học, đồng thời kết nối lý thuyết với thực hành ở cấp độ hành động.
(6) Kết nối năng lực: Hình thành và phát triển NL chung cốt lõi, NL thành phần của
Công nghệ NL không chỉ đơn thuần là bài học mà còn được thể hiện qua hai hình thức chính: (i) thông tin về năng lực; và (ii) nhiệm vụ học tập nhằm phát triển năng lực.
Kết nối nghề nghiệp là một phần quan trọng trong giáo dục hướng nghiệp, bao gồm việc trình bày tên nghề, đặc điểm, cơ hội việc làm, và yêu cầu về phẩm chất cá nhân (PC) cũng như năng lực (NL) của người làm nghề Hộp chức năng này hỗ trợ thực hiện mục tiêu giáo dục hướng nghiệp trong môn Công nghệ, góp phần vào những giá trị mới của chương trình giáo dục phổ thông năm 2018.
Các hộp chức năng như Thuật ngữ và Thông tin bổ sung thể hiện tuyến Nội dung bổ trợ trong kênh học liệu Các hộp chức năng khác như Khám phá, Thực hành, Vận dụng, Kết nối năng lực và Kết nối nghề nghiệp là những biểu hiện cụ thể của kênh Hoạt động trong bài học Cấu trúc dự án học tập được xây dựng dựa trên những yếu tố này.
Dự án học tập nhằm áp dụng kiến thức và kỹ năng đã học để thực hiện nhiệm vụ phức tạp trong bối cảnh thực tiễn Trong sách giáo khoa, dự án học tập được cấu trúc thành hai phần: nội dung dự án và thông tin bổ trợ.
Nội dung dự án bao gồm:
Trong bối cảnh hiện nay, việc thu hút sự quan tâm của học sinh vào các vấn đề cần giải quyết trong dự án học tập là vô cùng quan trọng Một tình huống cụ thể hoặc câu chuyện thực tế có thể giúp học sinh nhận thức rõ hơn về ý nghĩa của vấn đề, từ đó kích thích sự tò mò và ham học hỏi Việc này không chỉ giúp các em hiểu sâu hơn về nội dung mà còn phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề một cách hiệu quả.
Khung kế hoạch dạy học với sách giáo khoa Công nghệ 11
Dựa trên định hướng phân phối thời gian trong chương trình môn Công nghệ, cần xác định các yêu cầu đạt được trong các mạch nội dung và quan điểm biên soạn sách giáo khoa môn Công nghệ lớp 11, cùng với kế hoạch thực hiện.
DH dự kiến phân phối thời gian cho các bài như sau:
Dựa vào đặc điểm nhận thức của học sinh, điều kiện dạy học của nhà trường, nội dung giáo dục địa phương và các định hướng giáo dục, kế hoạch dạy học sẽ được cụ thể hóa thành kế hoạch giáo dục của nhà trường Các giáo viên có thể linh hoạt điều chỉnh để phù hợp, không cần phải cứng nhắc trong quá trình triển khai.
Sách giáo khoa Chuyên đề học tập Công nghệ 11 – Công nghệ cơ khí có cấu trúc tương tự như sách giáo khoa Công nghệ 11, bao gồm ba chuyên đề chính: Dự án nghiên cứu lĩnh vực cơ khí chế tạo, Công nghệ CAD/CAM – CNC, và Công nghệ in 3D.
PHẦN 1 – CƠ KHÍ CHẾ TẠO 39
Chương 1 Giới thiệu chung về cơ khí chế tạo 4
Bài 1 Khái quát về cơ khí chế tạo 2
Bài 2 Ngành nghề trong lĩnh vực cơ khí chế tạo 2
Chương 2 Vật liệu cơ khí 8
Bài 3 Tổng quan về vật liệu cơ khí 2
Bài 4 Vật liệu kim loại và hợp kim 2
Bài 5 Vật liệu phi kim loại 2
Chương 3 Các phương pháp gia công cơ khí 10
Bài 7 Khái quát về gia công cơ khí 2
Bài 8 Một số phương pháp gia công cơ khí 2
Bài 9 Quy trình công nghệ gia công chi tiết 2
Bài 10 Dự án: Chế tạo sản phẩm bằng phương pháp gia công cắt gọt 4
Chương 4 Sản xuất cơ khí 12
Bài 11 Quá trình sản xuất cơ khí 3
Bài 12 Dây chuyển sản xuất tự động với sự tham gia của robot 3
Bài 13 Tự động hoá quá trình sản xuất dưới tác động của
Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 3
Bài 14 An toàn lao động và bảo vệ môi trường trong sản xuất cơ khí 3 Ôn tập, tổng kết, kiểm tra phần 1 5
PHẦN 2 – CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC 31
Chương 5 Giới thiệu chung về cơ khí động lực 4
Bài 15 Khái quát về cơ khí động lực 2
Bài 16 Ngành nghề trong lĩnh vực cơ khí động lực 3
Chương 6 Động cơ đốt trong 12
Bài 17 Đại cương về động cơ đốt trong 2
Bài 18 Nguyên lí làm việc của động cơ đốt trong 3
Bài 19 Các cơ cấu trong động cơ đốt trong 3
Bài 20 Các hệ thống trong động cơ đốt trong 2
Bài 21 Khái quát chung về ô tô 2
Bài 22 Hệ thống truyền lực 3
Bài 23 Bánh xe và hệ thống treo ô tô 2
Bài 25 Hệ thống phanh và an toàn khi tham gia giao thông 3 Ôn tập, tổng kết, kiểm tra phần 2 3
3 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ SÁCH CHUYÊN ĐỀ HỌC TẬPCÔNG NGHỆ 11
3.1 Cấu trúc sách Chuyên đề học tập Công nghệ 11 a) Cấu trúc chung
Sách Chuyên đề học tập Công nghệ 11 – Công nghệ Cơ khí được chia thành ba chuyên đề: Dự án nghiên cứu lĩnh vực kĩ thuật Cơ khí, Công nghệ CAD/CAM-CNC, và Công nghệ in 3D Nội dung sách bao gồm 09 bài học và 02 dự án học tập, cung cấp kiến thức chuyên sâu về các lĩnh vực công nghệ hiện đại.
CHUYÊN ĐỀ I DỰ ÁN NGHIÊN CỨU LĨNH VỰC KĨ THUẬT CƠ KHÍ
Bài 1 Tổng quan về dự án nghiên cứu thuộc lĩnh vực kĩ thuật cơ khí (3 tiết) Bài 2 Hình thành ý tưởng, lập kế hoạch, triển khai (3 tiết)
Bài 3 Báo cáo kết quả triển khai dự án (3 tiết)
Bài 4 Dự án: Thiết kế và chế tạo tay gắp thuỷ lực (6 tiết)
CHUYÊN ĐỀ 2 CÔNG NGHỆ CAD/CAM-CNC
Bài 5 CAD/CAM-CNC trong sản xuất cơ khí (3 tiết)
Bài 6 Cấu tạo của máy CNC (4 tiết)
Bài 7 Trải nghiệm tìm hiểu quy trình gia công trên máy CNC (3 tiết)
CHUYÊN ĐỀ 3 CÔNG NGHỆ IN 3D
Bài 8 Đặc điểm của công nghệ in 3D (3 tiết)
Bài 9 Một số công nghệ in 3D (3 tiết)
Bài 10 Triển vọng và xu hướng phát triển công nghệ in 3D (2 tiết)
Bài 11 Dự án: In vật thể 3D cơ bản (2 tiết)
Mỗi bài học trong sách kết hợp hài hòa giữa kênh HỌC LIỆU và kênh HOẠT ĐỘNG Kênh Học liệu phản ánh nội dung chủ đề bài học, được chia thành hai tuyến: tuyến Nội dung chính và tuyến Nội dung bổ trợ Kênh Hoạt động thể hiện tư tưởng sư phạm nhằm phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh trong bài học.
Dự án học tập trong sách chuyên đề Công nghệ giúp học sinh áp dụng kiến thức và kỹ năng để thực hiện nhiệm vụ phức tạp và thực tiễn Qua đó, dự án kết nối bài học với thực tế, góp phần phát triển năng lực và phẩm chất cho người học Nội dung của dự án được trình bày thống nhất, bao gồm nhiệm vụ, tiến trình thực hiện, đánh giá và thông tin bổ trợ.
Phần đầu sách chuyên đề học tập Công nghệ là nội dung Hướng dẫn sử dụng sách, giúp
HS nắm vững cấu trúc và ý nghĩa của các hoạt động trong bài học, cùng với việc ghi nhớ các biểu tượng quy ước, giúp việc học với sách chuyên đề Công nghệ trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn Cuối sách, bảng thuật ngữ giải nghĩa các thuật ngữ chính trong từng bài học, hỗ trợ HS nhanh chóng tra cứu từ khoá quan trọng.
Hình 1 Cấu trúc phần đầu bài học
Mỗi bài học bắt đầu với cấu trúc thống nhất bao gồm hai thành phần chính: (1) yêu cầu cần đạt, phản ánh mục tiêu của chương trình học; (2) học liệu dẫn nhập, được trình bày dưới dạng hình ảnh và văn bản, nhằm tổ chức hoạt động khởi động cho bài học.
Hình 2 Cấu trúc bài học trong sách chuyên đề học tập Công nghệ Công nghệ 11 – Công nghệ cơ khí
Sách chuyên đề học tập Công nghệ 11 – Công nghệ cơ khí nổi bật với việc sử dụng các HỘP CHỨC NĂNG để thể hiện nội dung bổ trợ và kênh hoạt động trong mỗi bài học Mỗi hộp chức năng đảm nhận vai trò và ý nghĩa riêng, nhằm hướng tới mục tiêu bài học và phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh Các hộp chức năng trong sách bao gồm: (1) Thông tin bổ sung.
Nội dung bài viết cung cấp thông tin bổ ích và thú vị liên quan đến học tập, vượt ra ngoài yêu cầu của chương trình và mục tiêu bài học Đây là tài liệu tham khảo nhằm mở rộng kiến thức cho học sinh, không phải là yêu cầu bắt buộc.
Khám phá tri thức thông qua việc quan sát, phân tích và tổng hợp các học liệu từ sách chuyên đề Công nghệ, đồng thời liên hệ và kết nối với thực tiễn và trải nghiệm cá nhân trong cuộc sống.
Luyện tập là các bài tập và nhiệm vụ học tập gắn liền với kiến thức mới của bài học, giúp phát triển kỹ năng nhận thức và củng cố kiến thức đã học.
Hoạt động thực hành được thực hiện theo quy trình cụ thể và sử dụng các dụng cụ, thiết bị cần thiết Đôi khi, việc thực hành cũng có thể diễn ra thông qua các học liệu có sẵn trong sách chuyên đề học tập Công nghệ.
Vận dụng kiến thức và kỹ năng trong bài học để thực hiện các nhiệm vụ học tập phức hợp là rất quan trọng Hoạt động này không chỉ giúp hình thành và phát triển năng lực đặc thù mà còn kết nối lý thuyết với thực tiễn, tạo ra sự gắn bó giữa học tập và hành động.
(6) Kết nối năng lực: Hình thành và phát triển NL chung cốt lõi, NL thành phần của
Công nghệ NL không chỉ đơn thuần là lý thuyết mà còn được thể hiện qua hai hình thức chính: (i) thông tin về năng lực; và (ii) các nhiệm vụ học tập nhằm phát triển năng lực.
