Các biện pháp giám sát, giáo dục áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội nghiên cứu so sánh và kinh nghiệm cho việt nam

viên khác;17 Hoàn thiện quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về các biện pháp giám sát, giáo dục người dưới 18 tuổi trên cơ sở hướng dẫn của Liên Hợp quốc về Tư pháp phục hồi củ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP HỒ CHÍ MINH

ĐÀO THỊ ÁNH LOAN

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ

TP HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự

Định hướng nghiên cứu

Mã số cn: 8380104

Người hướng dẫn khoa học : TS Hoàng Thị Tuệ Phương

TP HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả cam đoan luận văn “Các biện pháp giám sát, giáo dục áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội: nghiên cứu so sánh và kinh nghiệm cho Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tác giả, dưới sự giúp đỡ và hướng dẫn

của Ts Hoàng Thị Tuệ Phương

Không có sản phẩm/nghiên cứu nào của người khác được sử dụng trong luận văn này mà không được trích dẫn theo đúng quy định

Tôi xin chịu trách nhiệm tính xác thực, khách quan thông tin trích dẫn, các

số liệu có nguồn gốc rõ ràng, kết quả nghiên cứu là trung thực

Tác giả

Đào Thị Ánh Loan

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TƯ PHÁP ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI 9

1.1 Quan điểm và mô hình tư pháp người dưới 18 tuổi trên thế giới 9

1.1.1 Quan điểm pháp luật quốc tế về tư pháp hình sự người dưới 18 tuổi 9

1.1.2 Các mô hình tư pháp người dưới 18 tuổi trên thế giới 15

1.2 Mô hình tư pháp người chưa thành niên ở Vương Quốc Anh 16

1.2.1 Hệ thống tài phán ở Anh và Xứ Wales 16

1.2.2 Hệ thống tư pháp thanh thiếu niên ở của Anh và Xứ Wales 17

1.3 Hệ thống tư pháp người dưới 18 tuổi ở Việt Nam 21

Tiểu kết chương 1 28

CHƯƠNG 2 SO SÁNH QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT CỦA VƯƠNG QUỐC ANH VÀ VIỆT NAM VỀ CÁC BIỆN PHÁP GIÁM SÁT GIÁO DỤC ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI 29

2.1 Quy định pháp luật Vương Quốc Anh về các biện pháp giám sát, giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội 29

2.1.1 Phạt cảnh cáo 29

2.1.2 Phạt tài chính 32

2.1.3 Phạt điều chuyển 32

2.1.4 Phạt cải tạo (hoặc Điều trị phục hồi) 33

2.2 Quy định pháp luật Việt Nam về các biện pháp giám sát, giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội 42

2.2.1.Nguyên tắc, điều kiện áp và thẩm quyền áp dụng các biện pháp giám sát giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội 42

2.2.2 Các biện pháp giám sát, giáo dục 43

2.3 So sánh quy định pháp luật Vương quốc Anh và Việt Nam về các biện pháp giám sát, giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội 49

2.3.1 Những điểm tương đồng 49

Tiểu kết chương 2 52 CHƯƠNG 3 MỘT SỐ ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH LIÊN QUAN ĐẾN CÁC BIỆN PHÁP GIÁM SÁT GIÁO DỤC ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI 53 3.1 Bài học kinh nghiệm từ Vương Quốc Anh về các biện pháp giám sát giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội 53 3.2 Một số đề xuất, kiến nghị giải pháp hoàn thiện quy định liên quan đến các biện pháp giám sát giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội và nâng cao hiệu quả áp dụng những quy định này 55

3.2.1 Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật hình sự về các biện pháp giám sát, giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội 55 3.2.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng các biện pháp giám sát, giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội 58

Tiểu kết chương 3 65 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Quyền trẻ em là một trong những vấn đề được nhiều quốc gia trên thế giới

đề cập, quy định trong hệ thống pháp luật đặc biệt là trong pháp luật hình sự Ngoài ra, tại các văn kiện quốc tế có liên quan đến quyền trẻ em đều nhất quán tư tưởng chủ đạo mang tính chất định hướng, chi phối toàn bộ quá trình xử lý người dưới 18 tuổi đó là vì lợi ích tốt nhất của họ phải được đặt lên hàng đầu Công ước của Liên hợp quốc về quyền dân sự, chính trị năm 1966 khẳng định rằng mọi trẻ

em trên thế giới, không phân biệt chủng tộc, màu da, giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo, nguồn gốc dân tộc hoặc xã hội, tài sản hoặc dòng dõi, đều có quyền được hưởng những biện pháp bảo hộ cần thiết cho người chưa thành niên.1 Từ cơ sở này, Công ước quốc tế về quyền trẻ em năm 19892 đã cụ thể hóa những chuẩn mực trong công ước liên hợp quốc về quyền dân sự, chính trị 1966 Trong đó, có thể kể đến

một số quy định mang tính chuẩn mực như: “Không trẻ em nào bị tước quyền tự

do một cách bất hợp pháp hoặc tùy tiện Việc bắt, giam giữ hoặc bỏ tù trẻ em phải được tiến hành phù hợp với pháp luật và chỉ được coi là biện pháp cuối cùng và áp dụng trong thời hạn thích hợp ngắn nhất” 3 Hay “Các quốc gia thành viên công nhận quyền của mọi trẻ em bị coi là, bị tố cáo hay bị công nhận là đã vi phạm pháp luật hình sự, được đối xử theo cách thức phù hợp với việc cổ vũ ý thức của trẻ về phẩm cách và phẩm giá nhằm làm tăng lòng tôn trọng của trẻ em đối với những quyền con người và tự do cơ bản của người khác và cũng phải tính đến lứa tuổi của trẻ em và hướng tới thúc đẩy sự tái hoà nhập và việc đảm đương một vai trò xây dựng của trẻ em trong xã hội” 4

Ở Việt Nam, quyền trẻ em là một trong những vấn đề được Đảng và Nhà nước quan tâm, chú trọng thông qua hàng loạt các chính sách nhằm mục đích bảo

vệ tốt nhất cho sự phát triển của họ Trong lĩnh vực tư pháp, Việt Nam là một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới phê chuẩn và tham gia Công ước quốc tế về trẻ em, Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 đã có những cách thức quy định, tiếp cận vấn đề theo định hướng rất tiến bộ, trong đó quy định về trách nhiệm

1 Xem khoản 1, điều 24 Công ước Liên hợp quốc về quyền dân sự, kinh tế, chính trị năm 1966

2 Công ước Quốc tế về Quyền trẻ em có tên tiếng Anh là: Committee on the Right of the Child (viết tắt: CRC) là

một công ước quốc tế do Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc thông qua ngày 20 tháng 11 năm 1989 và có hiệu lực từ ngày 02 tháng 09 năm 1990, quy định các quyền dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa của trẻ em

3 Article 37, Committee on the Right of the Child (CRC)

4 Article 40, Committee on the Right of the Child (CRC)

hình sự liên quan đến người dưới 18 tuổi phạm tội được chú trọng rất nhiều Tuy nhiên, nhìn nhận từ thực tiễn thấy rằng tình trạng người dưới 18 tuổi phạm tội trong những năm gần đây xu hướng không giảm, việc áp dụng hình phạt tù vẫn chiếm đa số, các biện pháp giám sát giáo dục chưa tương xứng để mang lại hiệu quả như mong muốn

Đồng thời, xuất phát từ điểm chung giữa Việt Nam và Vương Quốc Anh như đều là thành viên của Công ước quốc tế về quyền trẻ em 1989, tình hình người dưới 18 tuổi phạm tội của hai nước còn diễn biến nhiều và phức tạp; trong khi đó pháp luật về các biện pháp giám sát, giáo dục người dưới 18 tuổi phạm tội của Vương Quốc anh có nhiều điểm tiến bộ mà Việt Nam có thể tiếp thu, học hỏi kinh nghiệm trong quá trình cải cách tư pháp ở nước ta hiện nay

Tình hình nghiên cứu dưới góc độ luật học so sánh về các biện pháp giám sát giáo dục người dưới 18 tuổi nói riêng và các biện pháp thay thế hình phạt nói chung ở Việt Nam hiện nay chưa có nhiều Vì vậy, cần có những nghiên cứu tổng thể, phân tích, đánh giá những quy định hiện hành về việc giám sát, giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong mối quan hệ tương quan với pháp luật quốc

tế Trên cơ sở đó có những kiến nghị, giải pháp nhằm hoàn thiện quy định pháp luật, nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trên thực tiễn

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài: “Các biện pháp giám

sát, giáo dục áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội: nghiên cứu so sánh

và kinh nghiệm cho Việt Nam” để nghiên cứu

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Liên quan đến các biện pháp giám sát, giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội được nghiên cứu qua các công trình như sau:

2.1 Hệ thống giáo trình, sách

- Các giáo trình: Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam - Phần chung của Đại

học Luật TP Hồ Chí Minh;5 Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam – phần chung của

Đại học Luật Hà Nội;6 Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam (Phần chung) của Khoa

Luật Đại học Quốc gia Hà Nội do GS.TSKH Lê Văn Cảm (chủ biên).7 Giáo trình

Luật Hình sự Việt Nam - Phần chung của Trường Đại học Luật, Đại học Huế do

TS Nguyễn Ngọc Kiện (chủ biên).8 Các giáo trình này đã tập trung làm rõ các vấn

đề về mặt lý luận có liên quan đến người dưới 18 tuổi phạm tội từ cơ sở của nguyên tắc, các nguyên tắc chung đến các biện pháp giáo dục, giám sát; từ đó, tạo một nền tảng về mặt lý luận, nhận thức đối với việc nghiên cứu những vấn đề mà

đề tài đang tập trung làm rõ về các biện pháp giám sát, giáo dục đối với người dưới

18 tuổi phạm tội trong pháp luật hình sự Việt Nam

- Các sách, bình luận khoa học có các công trình như sau: Bình luận khoa

học Những điểm mới của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bổ sung 2017) của

PGS.TS Nguyễn Thị Phương Hoa, TS Phan Anh Tuấn (chủ biên).9 Bình luận

Khoa học Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) của GS.TS Nguyễn Ngọc

Hòa.10 Bình luận Bộ luật Hình sự năm 2015 – Phần thứ nhất, những quy định

chung của tác giả Đinh Văn Quế.11

Các tác giả đã phân tích chuyên sâu về những quy định pháp luật hình sự cũng như đã nêu ra những điểm mới trong quy định của Bộ luật hình sự hiện hành

so với trước đây Trong đó, tập trung vào những biện pháp giám sát, giáo dục dành riêng cho người dưới 18 tuổi phạm tội bao gồm: khiển trách, hòa giải tại cộng đồng

và giáo dục tại xã, phường, thị trấn Các tác giả đã đưa ra những dẫn chứng cụ thể,

rõ ràng từ các Báo cáo Tòa án, báo cáo của Ban soạn thảo Bộ luật hình sự để làm

rõ những vấn đề mà đề tài đang tập trung nghiên cứu

2.2 Luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ luật học

- Đối với luận án tiến sĩ luật học: “Chính sách hình sự đối với người chưa

thành niên phạm tội ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Hoàng Minh Đức.12 Tác giả đi sâu nghiên cứu những vấn đề lý luận về chính sách hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội và triển khai thực hiện các chính sách này đối với người chưa thành niên phạm tội ở Việt Nam hiện nay Qua luận án này, chúng tôi

có cái nhìn tổng quát về chính sách hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội ở Việt Nam hiện nay; từ đó làm cơ sở để kiến nghị hoàn thiện các quy định pháp luật

8 Nguyễn Ngọc Kiện (2020), Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam – Phần chung, NXB Tư Pháp, Hà Nội

9 Nguyễn Thị Phương Hoa, Phan Anh Tuấn (chủ biên) (2017), Bình luận khoa học Những điểm mới của Bộ luật

Hình sự 2015 (sửa đổi bổ sung 2017), NXB Hồng Đức, Hà Nội

10 Nguyễn Ngọc Hòa (2017), Bình luận Khoa học Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), NXB Tư Pháp,

Hà Nội

11 Đinh Văn Quế (2017), Bình luận Bộ luật Hình sự năm 2015 – Phần thứ nhất, những quy định chung, NXB

Thông tin và truyền thông, Hà Nội

12 Hoàng Minh Đức (2016), Chính sách đối với người chưa thành niên phạm tội ở Việt Nam hiện nay, Luận án

tiến sĩ Luật học, Học viện Khoa học xã hội – Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

- Nhóm luận văn thạc sĩ có thể kể đến các tác giả như: Trần Ngọc Lan Trang (2017)13; Nguyễn Văn Hoàn (2018);14 Trần Hồng Nhung (2017);15 Lê Ngọc Cảnh (2010);16…Trong đó:

+ Tác giả Trần Ngọc Lan Trang (2017) đã đề cập đến các biện pháp thay thế cho hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội trong Bộ luật hình

sự 2015 Tác giả đã nêu ra và phân tích, làm rõ các biện pháp thay thế hình phạt trong đó tập trung vào các biện pháp giáo dục, giám sát đối với người chưa thành niên phạm tội

+ Tác giả Nguyễn Văn Hoàn (2018) đã có nghiên cứu so sánh về các biện pháp thay thế cho hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội – nghiên cứu so sánh pháp luật Newzealand và Việt Nam Tác giả đã khái quát về các quy định pháp luật của Newzealand và Việt Nam về các biện pháp thay thế hình phạt, trên cơ sở so sánh giữa pháp luật của hai quốc gia, tác giả đã nêu ra một

số kinh nghiệm cho Việt Nam

+ Tác giả Trần Hồng Nhung (2017) đã tập trung nêu lên các biện pháp giáo dục, giám sát và biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội theo quy định của pháp luật Việt Nam Tác giả nêu lên nguyên nhân, điều kiện, thực tiễn

áp dụng pháp luật tại Việt Nam đối với việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội

Từ đó, tác giả nêu ra 3 nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cho việc áp dụng các biện pháp giám sát giáo dục, các biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

2.3 Nhóm công trình nghiên cứu khoa học, tạp chí

- Nhóm về các công trình, bài viết có liên quan đề đề tài Đó là các công

trình của Bộ Tư pháp và Unicef (2019); Các biện pháp giám sát, giáo dục áp

dụng cho người chưa thành niên phạm tội: Nghiên cứu so sánh và kinh nghiệm cho Việt Nam Công trình dự thi nghiên cứu khoa học sinh viên cấp trường lần thứ XXI năm học 2018 – 2019 của nhóm tác giả Trần Thị Thu Thủy và các thành

13 Trần Ngọc Lan Trang (2017), Các biện pháp thay thế cho hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên

phạm tội trong Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), Luận văn thạc sĩ Luật học, Đại học luật TP

Hồ Chí Minh

14 Nguyễn Văn Hoàn (2018), Các biện pháp thay thế cho hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên

phạm tội – nghiên cứu so sánh pháp luật Newzealand và Việt Nam, Luận văn thạc sĩ Luật học, Đại học luật TP

Hồ Chí Minh

15 Trần Hồng Nhung (2017), Các biện pháp giám sát, giáo dục và biện pháp tư pháp đối với người dưới 18 tuổi

phạm tội, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội

16 Lưu Ngọc Cảnh (2010), Các hình phạt và biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên phạm

tội theo Luật hình sự Việt Nam, Luận văn thạc sĩ Luật học, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội

viên khác;17 Hoàn thiện quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về các

biện pháp giám sát, giáo dục người dưới 18 tuổi trên cơ sở hướng dẫn của Liên Hợp quốc về Tư pháp phục hồi của tác giả Lê Huỳnh Tấn Duy;18 Thực thi Công

ước Quyền trẻ em ở Việt Nam:Tuổi chịu trách nhiệm hình sự và chế tài đối với người chưa thành niên phạm tội của tác giả Phạm Thị Thanh Nga;19 Đào Thị Thu An;20 Mô hình tư pháp người chưa thành niên theo định hướng của Liên Hợp

Quốc của tác giả Lê Huỳnh Tấn Duy21…Trong đó:

+ Trần Thị Thuy Thủy và nhóm các thành viên khác với công trình nghiên cứu: Các biện pháp giám sát, giáo dục áp dụng cho người chưa thành niên phạm tội: Nghiên cứu so sánh và kinh nghiệm cho Việt Nam Nhóm tác giả ngoài việc khai quát về hệ thống quy định pháp luật, các nguồn pháp luật quốc tế cũng như các quy định pháp luật các quốc gia về các biện pháp giám sát giáo dục áp dụng cho người chưa thành niên Nhóm tác giả đã đưa ra những so sánh, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

+ Báo cáo nghiên cứu pháp luật về phòng ngừa, xử lý, phục hồi, tái hòa nhập cộng đồng đối với người chưa thành niên vi phạm pháp luật và tình hình người chưa thành niên vi phạm pháp luật tại Việt Nam do Bộ Tư Pháp và Quỹ Nhi Đồng Liên Hợp quốc (UNICEF) thực hiện ngoài phần tổng quan và các chuẩn mực quốc

tế về tư pháp người chưa thành niên đã nêu ra những quy định pháp luật về giám sát, giáo dục, phòng ngừa, xử lý, phục hồi người chưa thành niên vi phạm pháp luật Báo cáo cũng chỉ ra thực trạng và có những đánh giá, nhận xét về vấn đề này Đồng thời, từ những kết quả nghiên cứu đưa ra 9 nhóm khuyến nghị cho Việt Nam

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

3.1 Mục đích nghiên cứu

Thực hiện đề tài này, tác giả trên cơ sở nghiên cứu và so sánh các quy định

về các biện pháp giám sát, giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong pháp

17 Trần Thị Thu Thủy và các thành viên khác (2018), Các biện pháp giám sát, giáo dục áp dụng cho người chưa

thành niên phạm tội: Nghiên cứu so sánh và kinh nghiệm cho Việt Nam Công trình dự thi nghiên cứu khoa học sinh viên cấp trường lần thứ XXI năm học 2018 – 2019 Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh

18 Lê Huỳnh Tấn Duy (2017), Hoàn thiện quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về các biện pháp giám

sát, giáo dục người dưới 18 tuổi trên cơ sở hướng dẫn của Liên Hợp quốc về Tư pháp phục hồi, Tạp chí Khoa

học pháp lý số 06/2015

19 Phạm Thị Thanh Nga (2014), Thực thi Công ước Quyền trẻ em ở Việt Nam:Tuổi chịu trách nhiệm hình sự và

chế tài đối với người chưa thành niên phạm tội, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số 18 (274)

20 Đào Thị Thu An “Pháp luật về các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên và việc thực thi

các công ước quốc tế mà Việt Nam đã phê chuẩn” https://tks.edu.vn/thong-tin-khoa-hoc/chi-tiet/118/823 (truy

cập 27/4/2021)

21 Lê Huỳnh Tấn Duy (2014), Mô hình tư pháp người chưa thành niên theo định hướng của Liên Hợp Quốc,

Tạp chí Khoa học pháp lý số 05/2014

luật Hình sự Việt Nam và pháp luật hình sự của Vương quốc Anh Từ đó, đưa ra những kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật hình sự Việt Nam về các vấn đề mà

đề tài trọng tâm nghiên cứu

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nhằm đạt được mục đích nghiên cứu nêu trên, đề tài tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm sau đây:

- Nghiên cứu về mặt lý luận tư pháp hình sự đối với người dưới 18 tuổi trên thế giới, mô hình tư pháp hình sự người chưa thành niên của Vương Quốc Anh và Việt Nam để thấy được những điểm tương đồng và khác biệt trong mục đích tư pháp hình sự đối với người chưa thành niên của hai quốc gia

- Làm sáng tỏ nội dung các quy định hiện hành của pháp luật hình sự Việt Nam và Vương Quốc Anh về các biện pháp giám sát giáo dục đối với người dưới

18 tuổi phạm tội; từ đó so sánh để thấy được những điểm tương đồng và khác biệt, rút ra một số kinh nghiệm và đề xuất hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Luận văn tập trung nghiên cứu các quy định pháp luật về các biện pháp giám sát, giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong hệ thống pháp luật của Vương Quốc Anh và Việt Nam

4.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Luận văn nghiên cứu những quy định về các biện pháp giám sát, giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) Đối chiếu so sánh với các quy định tại Đạo luật Tội phạm và

Hành vi gây rối 1998 (Crime & Disorder Act 1998); Đạo luật Nhập cư và Tư pháp hình sự 2008 (Criminal Justice and Immigration Act 2008); Đạo luật hỗ trợ pháp

lý kết án và trường phạt kẻ vi phạm 2012 (Legal Aid, Sentencing and Punishment

of Offenders Act 2012)

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu với các phương pháp so sánh, phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp thống kê Cụ thể:

Chương 1: Tác giả sử dụng phương pháp liệt kê, phân tích tài liệu, thống kê, tổng hợp để làm rõ những vấn đề lý luận về tư pháp người chưa thành niên theo

pháp luật quốc tế, mô hình tư pháp đối với người dưới 18 tuổi theo pháp luật của Vương Quốc Anh và Việt Nam

Chương 2: Tác giả sử dụng phương pháp phân tích tài liệu, so sánh, tổng hợp

để nhằm làm rõ những quy định pháp luật của Vương Quốc Anh và Việt Nam về các biện pháp giám sát, giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội; đồng thời, so sánh những điểm tương đồng và khác biệt trong tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Chương 3: Tác giả sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích hệ thống để đưa ra những hướng giải pháp cho việc hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự

6.2 Ý nghĩa về mặt thực tiễn

Luận văn góp phần phục vụ cho việc nghiên cứu lý luận, quy định trong pháp luật công tác áp dụng các quy định pháp luật trong thực tiễn đối với người dưới 18 tuổi phạm tội Đồng thời, luận văn cũng được hy vọng sẽ là nguồn tài liệu tham khảo phục vụ cho quá trình nghiên cứu học tập của sinh viên, học viên cũng như những người làm thực tiễn (luật sư, thẩm phán, kiểm sát viên…)

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và các phụ lục Luận văn được kết cấu 03 chương như sau:

Chương 1 Những vấn đề lý luận về tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

1.1 Quan điểm và mô hình tư pháp người dưới 18 tuổi trên thế giới

1.2 Mô hình tư pháp người dưới 18 tuổi ở Vương Quốc Anh

1.3 Mô hình tư pháp người dưới 18 tuổi ở Việt Nam

Chương 2 So sánh quy định pháp luật của Vương Quốc Anh và Việt Nam về các biện pháp giám sát, giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

2.1 Quy định pháp luật của Vương Quốc Anh đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

2.2 Quy định pháp luật của Việt Nam đối với người dưới 18 tuổi phạm tội 2.3 So sánh quy định pháp luật Vương quốc Anh và Việt Nam về các biện pháp giám sát, giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Chương 3 Một số đề xuất, kiến nghị hoàn thiện các quy định liên quan đến các biện pháp giám sát giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TƯ PHÁP ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI 1.1 Quan điểm và mô hình tư pháp người dưới 18 tuổi trên thế giới

1.1.1 Quan điểm pháp luật quốc tế về tư pháp hình sự người dưới 18 tuổi

Bộ luật nhân quyền quốc tế (the International Bill of Human Rights) là cốt lõi của văn kiện quốc tế về quyền con người Trong đó, Công ước quốc tế về các quyền chính trị, dân sự năm 1966 (ICCPR)22 có vai trò rất quan trọng đối với việc ràng buộc tính pháp lý đối với những quốc gia tham gia vào công ước về việc tôn trọng cũng như phải bảo đảm các quyền dân sự và chính trị của con người.23 Đến năm 1989, Công ước quốc tế về Quyền trẻ em năm 198924 ra đời nhằm đảm bảo cho sự phát triển tốt nhất cho trẻ em.25 Theo đó, hai văn kiện quốc tế này hướng đến việc trẻ em được hưởng tất cả các quyền trong mà Công ước đã quy định Ngoài ra, còn có các văn kiện quốc tế khác quy định về tư pháp đối với người dưới

18 tuổi như Quy tắc Bắc Kinh, Hướng dẫn làm việc với trẻ em trong hệ thống tư pháp hình sự (Nghị quyết 1997/30 của Liên Hợp quốc)

1.1.1.1 Công ước quốc tế về các quyền chính trị, dân sự năm 1966 (ICCPR)

Theo quy định của ICCPR thì “tố tụng áp dụng đối với những người chưa thành niên phải xem xét tới độ tuổi của họ và mục đích thúc đẩy sự phục hồi nhân cách của họ”.26 Theo quy định này, trong các vụ án có bị can, bị cáo là người chưa thành niên, các thủ tục tố tụng cần xem xét đến độ tuổi của họ và thúc đẩy sự tái hoà nhập của họ Đồng thời, Ủy ban nhân quyền cũng đưa ra khuyến nghị tại Bình luận chung số 32, kêu gọi các quốc gia phải thành lập một hệ thống tư pháp người chưa thành niên thích hợp để đảm bảo rằng người chưa thành niên được đối xử một cách phù hợp với độ tuổi của họ, phải căn cứ vào mức độ trưởng thành về thể chất

và tinh thần của người chưa thành niên để xác lập một độ tuổi tối thiểu mà dưới tuổi đó thì không phải chịu trách nhiệm hình sự.27 Và cũng tại Bình luận chung số

22 Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị có tên tiếng Anh là International Convenant on Civil and

Political Rights, viết tắt là “ICCPR”

23 Việt Nam tham gia công ước năm 1982

24 Công ước quốc tế về Quyền trẻ em có tên tiếng Anh là Convention on the Rights of the Child, viết tắt là “CRC”

25 Việt Nam tham gia vào năm 1990 và là quốc gia thứ hai trên thế giới và đầu tiên của Châu Á phê chuẩn Công ước này

26 Khoản 4, điều 14 ICCPR

27 Xem: General Comment No 32, CCPR/C/GC/32, 23 August 2007, para 43,

Nguồn: https://www.refworld.org/docid/478b2b2f2.html (truy cập lần cuối vào 12/9/2021)

32 này, Ủy ban nhân quyền cũng đưa ra khuyến nghị các quốc gia áp dụng những biện pháp xử lý thay thế cho biện pháp tố tụng hình sự để giải quyết các vụ phạm pháp của người chưa thành niên.28 Theo đó, các biện pháp gợi ý được Ủy ban nhân quyền nêu ra là:29

- Hoà giải giữa người vi phạm và người bị hại;

- Hội ý với gia đình của người vi phạm;

- Tư vấn hoặc cung cấp những dịch vụ cộng đồng hoặc các chương trình giáo dục người vi phạm,

Và các biện pháp phải tuân thủ điều kiện là tương thích với các yêu cầu của ICCPR và các tiêu chuẩn quốc tế khác về quyền con người

Như vậy, ICCPR ghi nhận rằng vấn đề tư pháp người chưa thành niên phải xem xét dựa vào độ tuổi của họ và việc xử lý họ phải nhằm mục đích thúc đẩy sự phục hồi nhân cách Bên cạnh đó, Uỷ ban nhân quyền cũng khuyến nghị các quốc gia phải thành lập một hệ thống tư pháp phù hợp cho người chưa thành niên đồng thời khi giải quyết các vụ phạm pháp của đối tượng này cần áp dụng những biện pháp xử lý thay thế cho biện pháp tố tụng hình sự30

1.1.1.2 Công ước Liên Hợp quốc về quyền trẻ em năm 1989 - CRC

Đây là văn kiện được xem là có ảnh hưởng trực tiếp và lớn nhất đến các quyền dân sự và chính trị của trẻ em Có nhiều điều khoản điều chỉnh đến tư pháp hình sự đối với người dưới 18 tuổi dựa trên nguyên tắc chung được văn kiện nêu

ra, bao gồm:

Thứ nhất, nguyên tắc trẻ em không bị phân biệt đối xử (điều 2) 31 Theo đó, các

quốc gia thành viên phải tôn trọng và bảo đảm những quyền được nêu ra trong công ước này đối với mọi trẻ em thuộc quyền tài phán của họ mà không có bất cứ sự phân biệt đối xử nào về chủng tộc, màu da, giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo, quan điểm chính

28 Xem thêm: General Comment No 32, CCPR/C/GC/32, 23 August 2007, para 44,

Nguồn: https://www.refworld.org/docid/478b2b2f2.html (truy cập lần cuối vào 12/9/2021)

29 Xem thêm General Comment No 32, CCPR/C/GC/32, 23 August 2007, para 44,

Nguồn: https://www.refworld.org/docid/478b2b2f2.html (truy cập lần cuối vào 12/9/2021)

30 Trần Ngọc Lan Trang (2017), tlđd (13), tr18

31 Article 2 CRC 1989: “1 States Parties shall respect and ensure the rights set forth in the present Convention

to each child within their jurisdiction without discrimination of any kind, irrespective of the child's or his or her parent's or legal guardian's race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national, ethnic or social origin, property, disability, birth or other status 2 States Parties shall take all appropriate measures to ensure that the child is protected against all forms of discrimination or punishment on the basis of the status, activities, expressed opinions, or beliefs of the child's parents, legal guardians, or family members”

trị hoặc quan điểm khác, nguồn gốc dân tộc, sắc tộc hay xã hội, tài sản, khuyết tật, thành phần xuất thân hay địa vị khác của trẻ em hoặc cha mẹ hay người giám hộ hợp pháp của trẻ em đó Các Quốc gia thành viên phải thi hành mọi biện pháp thích hợp

để bảo đảm cho trẻ em được bảo vệ trước mọi hình thức phân biệt đối xử hoặc trừng phạt vì các lý do địa vị, hoạt động, những ý kiến phát biểu hoặc tín ngưỡng của cha

mẹ, người giám hộ pháp lý hoặc những thành viên khác trong gia đình của trẻ em

Thứ hai, nguyên tắc đảm bảo lợi ích tốt nhất của trẻ em (Điều 3) Theo đó,

“trong tất cả những hành động liên quan đến trẻ em, dù do các cơ quan phúc lợi xã hội công cộng hay tư nhân, toà án, các nhà chức trách hành chính hay các cơ quan lập pháp tiến hành thì lợi ích tốt nhất của trẻ em phải là mối quan tâm hàng đầu”32 Đây là nguyên tắc được xem là mang tính định hướng cho việc ghi nhận và áp dụng các quyền đối với trẻ em trong công ước, mặc dù không thể hiện hay nêu ra, giải thích “lợi ích tốt nhất” Về bản chất nguyên tắc cho thấy mang tính chất chủ đạo đối với việc áp dụng quyền của trẻ em một cách có lợi ích tốt nhất và bao hàm trong đó là những quyền tư pháp đối với trẻ em

Thứ ba, nguyên tắc về quyền tồn tại và phát triển cuộc sống (điều 6)

Nguyên tắc này ghi nhận quyền sống là quyền vốn có, các quốc gia phải bảo đảm đến mức tối đa có thể được sự sống còn và phát triển của trẻ em33 Theo nguyên tắc này, việc bảo đảm quyền sống, quyền phát triển là việc bắt buộc đối với mỗi quốc gia, trong đó cũng liên quan đến tư pháp hình sự đối với trẻ em đặc biệt là trong chế định về hình phạt

Thứ tư, nguyên tắc về quyền được tham gia của trẻ em (điều 12) Theo nguyên

tắc này, trẻ em có quyền được tự do biểu đạt và phát biểu quan điểm của mình về mọi vấn đề có liên quan đến trẻ em Khi thực hiện quyền này, trẻ em phải được tôn trọng

và không có bất kì một cản trở nào Từ đó, “trẻ em phải được đặc biệt trao cơ hội nói lên ý kiến của mình trong bất kỳ quá trình tố tụng tư pháp hoặc hành chính nào có liên quan đến trẻ, trực tiếp hoặc thông qua một người đại diện hay một cơ quan thích hợp, theo cách thức phù hợp với những quy tắc thủ tục trong pháp luật quốc gia”34

32 Article 3 CRC 1989: “1 In all actions concerning children, whether undertaken by public or private social

welfare institutions, courts of law, administrative authorities or legislative bodies, the best interests of the child shall be a primary consideration”

33 Article 6 CRC 1989: “1 States Parties recognize that every child has the inherent right to life 2 States

Parties shall ensure to the maximum extent possible the survival and development of the child.”

34 Article 12 CRC 1989: “2 For this purpose, the child shall in particular be provided the opportunity to be

heard in any judicial and administrative proceedings affecting the child, either directly, or through a representative or an appropriate body, in a manner consistent with the procedural rules of national law”

Ngoài những nguyên tắc chung, CRC còn quy định trực tiếp đến các vấn đề

về tư pháp đối với người chưa thành niên Cụ thể, điều 37, CRC quy định:

“Người chưa thành niên chỉ bị bắt, giam giữ hoặc phạt tù khi đó là giải pháp cuối cùng”35 hay “những người dưới 18 tuổi nếu gây ra những hành động phạm pháp

sẽ không bị áp dụng hình phạt tử hình hoặc tù chung thân mà không có khả năng được phóng thích”36 Tại khoản 1, điều 40, CRC cũng quy định: “Các quốc gia thành viên công nhận quyền của mọi trẻ em bị coi là, bị tố cáo hay bị công nhận

là đã vi phạm pháp luật hình sự, được đối xử theo cách thức phù hợp với việc cổ

vũ ý thức của trẻ về phẩm cách và phẩm giá nhằm làm tăng lòng tôn trọng của trẻ

em đối với những quyền con người và tự do cơ bản của người khác và cũng phải tính đến lứa tuổi của trẻ em và hướng tới thúc đẩy sự tái hoà nhập và việc đảm đương một vai trò xây dựng của trẻ em trong xã hội”37 Đồng thời, CRC cũng đưa

ra các quy định đảm bảo tố tụng tối thiểu cho người chưa thành niên vào thời điểm bị bắt giữ, xét xử và kết án và yêu cầu các quốc gia thành viên quy định độ tuổi tối thiểu chịu trách nhiệm hình sự và các biện pháp xử lý người chưa thành niên vi phạm pháp luật hình sự mà không phải áp dụng thủ tục tố tụng tư pháp chính thức

1.1.1.3 Hướng dẫn của Liên hợp quốc về phòng ngừa vi phạm pháp luật của người chưa thành niên (Hướng dẫn Riyadh) 38

Trong hướng dẫn này cũng ghi nhận những quy tắc nhằm phòng ngừa vi phạm pháp luật của người chưa thành niên Trong đó, quy tắc số 52 quy định: “Các chính phủ cần ban hành và thực hiện những đạo luật và thủ tục đặc biệt nhằm thúc đẩy, bảo vệ các quyền và phúc lợi của mọi người chưa thành niên”.39 Ngoài ra, tại quy tắc số 58 cũng quy định: “Cán bộ thi hành pháp luật và những người liên quan khác, cả nam và nữ, cần được huấn luyện để đáp ứng các nhu cầu của người chưa

35 Article 37 CRC 1989: “(b) No child shall be deprived of his or her liberty unlawfully or arbitrarily The

arrest, detention or imprisonment of a child shall be in conformity with the law and shall be used only as a measure of last resort and for the shortest appropriate period of time”

36 Article 37 CRC 1989: “(a) Neither capital punishment nor life imprisonment without possibility of release

shall be imposed for offences committed by persons below eighteen years of age”

37 Article 40 CRC 1989: “1 States Parties recognize the right of every child alleged as, accused of, or

recognized as having infringed the penal law to be treated in a manner consistent with the promotion of the child's sense of dignity and worth, which reinforces the child's respect for the human rights and fundamental freedoms of others and which takes into account the child's age and the desirability of promoting the child's reintegration and the child's assuming a constructive role in society”

38 Hướng dẫn của Liên hợp quốc về phòng ngừa vi phạm pháp luật của người chưa thành niên có tên tiếng Anh

là United Nations Guidelines for the Prevention of Juvenile delinquency sau đây gọi là Hướng dẫn Riyadh

39 Rule 52 Riyadh 1990: “Governments should enact and enforce specific laws and procedures topromote and

protect the rights and well-being of all young persons”

thành niên và cần được làm quen, sử dụng tới mức tối đa các chương trình và các khả năng có thể trung chuyển họ cho cơ quan khác xử lý để tránh sự can thiệp của

hệ thống tư pháp”.40

Những quy tắc được ghi nhận trong hướng dẫn này nhằm bảo vệ quyền lợi của người chưa thành niên cũng như chuyển hướng xử lý đối với trường hợp những trẻ em vi phạm pháp luật hình sự (xử lý chuyển hướng)

1.1.1.4 Quy tắc Bắc Kinh

Quy tắc tiêu chuẩn tối thiểu của Liên hợp quốc về việc áp dụng pháp luật với người chưa thành niên - Quy tắc Bắc Kinh41 là một trong những văn kiện rất quan trọng và không thể không nhắc tới khi nghiên cứu về tư pháp đối với người dưới 18 tuổi Trong nhiều khuyến nghị mà BR đưa ra trong bộ quy tắc thì

có những quy tắc khuyến nghị các quốc gia áp dụng việc chuyển hướng trogn

xử lý hình sự đối với người chưa thành niên vi phạm pháp luật Đặc biệt là đối với các tội danh ít nghiêm trọng42 bằng việc khuyến nghị đề xuất thay thế bằng một số biện pháp như: yêu cầu về chăm sóc, hướng dẫn và giám sát, hình thức quản chế, yêu cầu về sự giúp đỡ của các tổ chức cộng đồng, yhững hình phạt về tài chính, bồi thường và hoàn trả; yêu cầu xử lý qua trung gian hay những cách

xử lý khác43,…

Ngoài ra, BR đề ra mục tiêu của áp dụng tư pháp đối với người chưa thành niên tại Quy tắc 5 là: “Áp dụng tư pháp đối với người chưa thành niên cần chú trọng đến phúc lợi của người chưa thành niên, và phải bảo đảm rằng bất cứ việc xét

xử nào đối với người chưa thành niên phạm tội phải luôn xem xét hoàn cảnh của người phạm tội cũng như hoàn cảnh dẫn đến hành vi phạm tội”44

Theo đó, mục tiêu đưa ra phải chú trọng đến phúc lợi cho người chưa thành niên khi tiến hành áp dụng các biện pháp tư pháp và việc xét xử phải được xem xét

40 Rule 58 Riyadh 1990: “58 Law enforcement and other relevant personnel, of both sexes, should be

trained to respond to the special needs of young persons and should be fam iliar with and use, to the maximum extent possible, programmes and referral possibilities for the diversion of young persons from the justice system”

41 Quy tắc Bắc Kinh có tên tiếng Anh là The Beijing Rules, sau đây gọi tắt là “BR”, là tập hợp các quy tắc tiêu

chuẩn tối thiểu, toàn diện về việc áp dụng pháp luật đối với người chưa thành niên, đượcthông qua theo Nghị quyết 40/33 ngày 29/11/1985 của Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc

42 Xem thêm Rule 11, BR 1985

43 Xem thêm Rule 18, BR 1985

44 Rule 5, BR 1985: “The juvenile justice system shall emphasize the well-being of the juvenile and shall ensure

that any reaction to juvenile offenders shall always be in proportion to the circumstances of both the offenders and the offence”

đến hoàn cảnh của người chưa thành niên phạm tội, đồng thời xem xét đến haonf cảnh dẫn đến hành vi phạm tội (tính tương xứng)

1.1.1.5 Hướng dẫn làm việc với trẻ em trong hệ thống tư pháp hình sự (Nghị quyết 1997/30 của Liên Hợp quốc) 45

Trong hướng dẫn này thể hiện mục đích bảo vệ về quyền trẻ em và đạt được các mục tiêu đã đề ra trong công ước mà liên quan đến trẻ em trong bối cảnh tư pháp người chưa thành niên, cũng như để sử dụng và áp dụng các quy tắc và tiêu chuẩn của Liên Hợp Quốc về tư pháp người chưa thành niên và những văn kiện khác có liên quan Trong đó, tại điều 11 nhấn mạnh: “Các nguyên tắc và quy định của Công ước về quyền trẻ em cũng như các quy tắc và tiêu chuẩn của Liên Hợp Quốc về tư pháp người chưa thành niên cần phải được phản ánh đầy đủ trong hệ thống pháp luật và thực tiễn của quốc gia và địa phương, đặc biệt là thông qua việc thiết lập một hệ thống tư pháp người chưa thành niên hướng tới trẻ em, mà có thể bảo đảm các quyền của trẻ em, ngăn chặn sự vi phạm các quyền của trẻ em, thúc đẩy ý thức về nhân phẩm và giá trị của trẻ em, và tôn trọng đầy đủ các yếu tố về độ tuổi, giai đoạn phát triển, quyền được tham gia thực sự và sự đóng góp của trẻ em với xã hội”.46

Ngoài ra, việc khuyến khích các quốc gia thành lập tòa án chuyên biệt để xét

xử người chưa thành niên tại điều 14 như sau: “Các quốc gia cần thiết lập các tòa

án xét xử tội phạm vị thành niên với thẩm quyền xét xử chủ yếu đối với những người chưa thành niên phạm tội hình sự, và các thủ tục đặc biệt cần được xây dựng

để đáp ứng những nhu cầu đặc biệt của trẻ em Các tòa án thông thường cần áp dụng các thủ tục đó như một biện pháp thay thế nếu thích hợp Trong trường hợp cần thiết, các biện pháp lập pháp và các biện pháp khác cần được xem xét để hài hòa với tất cả các quyền của trẻ em và để bảo vệ trẻ em khi bị đưa ra xét xử trước một tòa án mà không phải là một tòa án xét xử tội phạm vị thành niên, phù hợp với các điều 3, 37 và 40 của Công ước về quyền trẻ em”.47

45 Tên tiếng Anh là Guidelines for Action on Children in the Criminal Justice System được thông qua ngày

21/7/1997

46 Xem thêm Article 11, Guidelines for Action on Children in the Criminal Justice System

Nguồn: https://www.ohchr.org/EN/Professionalinterest/Pages/CriminalJusticeSystem.aspx (truy cập ngày 14/9/2021)

47 Article 14, Guidelines for Action on Children in the Criminal Justice System: “(d) States should establish

juvenile courts with primary jurisdiction over juveniles who commit criminal acts and special procedures should be designed to take into account the specific needs of children As an alternative, regular courts should incorporate such procedures, as appropriate Wherever necessary, national legislative and other measures should be considered to accord all the rights of and protection for the child, where the child is brought before a court other than a juvenile court, in accordance with articles 3, 37 and 40 of the Convention”

1.1.2 Các mô hình tư pháp người dưới 18 tuổi trên thế giới

1.1.2.1 Mô hình tư pháp an sinh phúc lợi

Mô hình hệ thống tư pháp riêng cho người chưa thành niên được xây dựng lần đầu tiên tại Cook Country, bang IIIinois (Mỹ) vào năm 1899 Mô hình tư pháp cho người chưa thành niên mới mẻ này quan tâm đến ba nhóm người chưa thành niên: người chưa thành niên bị cáo buộc phạm tội; người chưa thành niên bị xâm hại, xao nhãng hoặc bị bóc lột; và người chưa thành niên không còn sự chăm sóc của cha mẹ đã mất, bị khuyết tật hoặc vì các lý do khác Lý do để đưa tất cả những đối tượng người chưa thành niên này vào phạm vi tài phán của một hệ thống toà án chuyên biệt dựa trên quan điểm nhìn nhận tất cả những người chưa thành niên đó

là những đối tượng có nguy cơ cao, dễ bị tổn hại do độ tuổi và hoàn cảnh của các

em Do đó, cần phải có sự can thiệp của Nhà nước để bảo vệ, chăm sóc, giáo dục

và hướng dẫn các em

Hướng tiếp cận này trong việc xử lý những hành vi vi phạm của thanh thiếu niên thường được gọi là mô hình “phục hồi” hay mô hình “an sinh phúc lợi” Mô hình này tập trung chủ yếu vào việc “chẩn đoán” và “điều trị” cho thanh thiếu niên

vi phạm pháp luật Các phiên toà luôn được xét xử kín để bảo vệ thông tin nhận diện của trẻ em và cho phép những trẻ em này khi trưởng thành có một “lý lịch sạch” Toà án người chưa thành niên hoạt động mang tính không chính thức hơn so với toà án dành cho người đã trưởng thành rất nhiều, trong đó thẩm phán đóng vai trò của một “vị phụ huynh nghiêm khắc” hơn là vai trò người bảo vệ quyền năng tố tụng Ban đầu mô hình toà án này phát huy tác dụng rất lớn và được nhiều nước áp dụng Nhưng do xu hướng trẻ em phạm tội ngày càng gia tăng nên nhiều nước đã chuyển sang mô hình thứ hai, tức mô hình “trừng phạt”48

1.1.2.2 Mô hình công lý (Mô hình trừng phạt)

Vào đầu những năm 1970 của thế kỷ trước, một số nước phương Tây bắt đầu chuyển dần từ mô hình “an sinh phúc lợi” - sang thay thế bằng những hướng tiếp cận mang tính trừng phạt đối với tội phạm do người chưa thành niên thực hiện, tức

là giảm sự tập trung vào nhu cầu của người chưa thành niên và tăng tập trung vào bản chất và mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội.49

48 Nguyễn Hữu Thế Trạch, “Một số ý kiến về thành lập toà án cho người chưa thành niên ở Việt Nam” Nguồn: http://www.hcmcbar.org/NewsDetail.aspx?CatPK=2&NewsPK=161 (truy cập ngày 18/10/2021)

49 Nguyễn Hữu Thế Trạch, tlđd (48)

Mô hình công lý giải thích hành vi tội phạm như một hành động tự do ý chí; mỗi người là một cá nhân và họ có thể xem xét và kiểm soát các hành động của riêng

họ mà không phụ thuộc vào các yếu tố xã hội hoặc môi trường Do đó, hành vi phạm tội là sự lựa chọn của cá nhân, ngay cả khi họ có vấn đề về xã hội hoặc cá nhân.50

1.1.2.3 Mô hình chuyển hướng

Hiện nay, việc xử lý người dưới 18 tuổi theo “tư pháp chuyển hướng” được rất nhiều các quốc gia trên thế giới áp dụng Mô hình xử lý chuyển hướng được ra đời dựa trên nền tảng của thuyết gán nhãn đề năm 1960 nhằm mục đích tránh đi trường hợp những người phạm tội bị kỳ thị

Để tránh những người chưa thành niên bị dán nhãn là tội phạm thì phải bỏ qua các thủ tục tố tụng chính thức và việc giam giữ bất cứ lúc nào có thể Do đó,

mô hình tư pháp phát triển từ lý thuyết dán nhãn được gọi là mô hình chuyển hướng, bởi vì sự chuyển hướng theo nghĩa đen có nghĩa là bỏ qua Vì vậy, việc chuyển hướng thực sự theo nghĩa này là sự chuyển hướng từ Cảnh sát, bởi vì các hành động của Cảnh sát được áp dụng trước khi tố tụng hình sự chính thức được bắt đầu nên nếu được chuyển hướng từ Cảnh sát thì người chưa thành niên phạm tội thực sự bỏ qua thủ tục tố tụng chính thức Tuy nhiên, trong nhiều khu vực pháp

lý ngày nay, các biện pháp xử lý chuyển hướng thường được áp dụng để xử lý với người chưa thành niên phạm tội sau khi thủ tục tố tụng chính thức được bắt đầu và sau đó thì họ mới thực sự được chuyển hướng Những cách xử lý này (như loại bỏ hoặc chấm dứt thủ tục tố tụng) có nghĩa đen là không trừng phạt - được gọi là chuyển hướng vì chúng ngăn cản việc người chưa thành niên bị kết án hình sự.51

Mặc dù mô hình này ít nhiều có những hạn chế nhưng vẫn là một trong những mô hình tư pháp tương được áp dụng phổ biến nhất Trong đó, Việt Nam cũng đã bắt đầu hướng đến áp dụng mô hình tư pháp chuyển hướng này

1.2 Mô hình tư pháp người chưa thành niên ở Vương Quốc Anh

1.2.1 Hệ thống tài phán ở Anh và Xứ Wales

Hiện nay, có ba khu vực lãnh thổ tài phán luật hình sự riêng biệt ở Vương quốc Anh: Anh và xứ Wales; Bắc Ireland; và Scotland Luật được thông qua tại Westminster về các vấn đề được bảo lưu theo thỏa thuận phân quyền áp dụng cho toàn Vương quốc Anh Ngoài ra, các cơ quan quản lý có thẩm quyền đồng ý rằng

50 Nguyễn Văn Hoàn (2018), tlđd (14), tr13

51 Nguyễn Văn Hoàn (2018), tlđd (14), tr16

Westminster lập pháp về các vấn đề đã được giải quyết cho các bộ phận có thẩm quyền của Vương quốc Anh Do đó, luật hình sự ở Vương quốc Anh về một hành

vi vi phạm cụ thể có thể được thống nhất (đối với toàn Vương quốc Anh); “hai bên” (kết hợp Anh và xứ Wales hoặc một trong các bộ phận được phân chia với một trong số họ đưa ra luật riêng) hoặc “ba bên” (với mỗi bộ phận của Vương quốc Anh lập pháp riêng) Vi phạm ở nước ngoài đối với bất kỳ công dân Vương quốc Anh nào, cho dù họ cư trú ở Anh và xứ Wales, Bắc Ireland hoặc Scotland, sẽ bị xử

lý bởi cơ quan tài phán thích hợp nhất; vì vậy, lấy ví dụ, một công dân Scotland thực hiện một hành vi phạm tội thuộc phạm vi quyền tài phán ngoài lãnh thổ trong

cả luật pháp của Anh và xứ Wales và Scotland có thể bị xét xử ở cả hai nơi, nhưng

sẽ bị xét xử tại địa điểm thích hợp nhất do cơ quan có liên quan xác định các cơ quan chức năng tham vấn với nhau

1.2.2 Hệ thống tư pháp thanh thiếu niên ở của Anh và Xứ Wales

Hệ thống tư pháp dành cho thanh thiếu niên hiện tại được thiết lập bởi Đạo luật Tội phạm và Hành vi gây rối 1998 Đạo luật nhằm thay đổi cách thức hoạt động của hệ thống này ở Anh và xứ Wales và thiết lập mục đích theo luật định52:

“ngăn chặn trẻ em và thanh niên phạm tội” Hệ thống này khác với hệ thống dành cho người lớn, như được trình bày theo sau đây:

1.2.2.1 (Các) Đội vi phạm thanh thiếu niên (Youth Offending Teams – YOT)

Đạo luật Tội phạm và Hành vi gây rối năm 1998 đưa ra yêu cầu rằng chính quyền địa phương phải thành lập một Đội Vi phạm Thanh thiếu niên (YOT) bao gồm các thành viên là cảnh sát, nhà cung cấp dịch vụ xã hội, quản chế viên, chuyên viên y tế và giáo dục Nhiệm vụ của đội YOT là để:

- Hỗ trợ cảnh sát với các đề nghị ngoài tòa án và bố trí người lớn thích hợp

có mặt trong quá trình thẩm vấn của cảnh sát;

- Cung cấp các báo cáo và thông tin theo yêu cầu của Tòa án trong tố tụng hình sự đối với trẻ em và người chưa thành niên; và

- Giám sát trẻ em và thanh thiếu niên đang thụ án tại cộng đồng hoặc được thả khỏi nơi giam giữ

Theo Thanh tra quản chế của Hoàng Gia (HM Inspectorate of Probation - HMIP), Các Đội Vi phạm Thanh thiếu niên giám sát những thanh niên 10 đến dưới

52 Crime and Disorder Act 1998, Section 37: Aim of the youth justice system

18 tuổi đã bị tòa án kết án, hoặc những người đã bị cảnh sát giám sát vì hành vi vi phạm của họ nhưng không bị buộc tội - thay vào đó, họ đã bị xử lý ngoài tòa án YOT cũng làm việc với những người trẻ tuổi không phạm tội nhưng đặc biệt có khuynh hướng phạm tội.53

1.2.2.2 Tòa án người chưa thành niên

Các tòa án người chưa thành niên là một loại tòa án dành cho những người trong độ tuổi từ 10 đến 17 Đây là nơi tổ chức các phiên tòa xét xử các tội tổng hợp

và xét xử sơ thẩm cho những vụ nghiêm trọng hơn Một số vấn đề dân sự cũng được quyết định ở đây, đáng chú ý là thủ tục tố tụng gia đình Họ giải quyết các vụ

án như trộm cắp, hành vi chống đối xã hội và tội phạm ma túy Đối với những tội phạm nghiêm trọng như giết người hoặc hiếp dâm, vụ án bắt đầu từ tòa án thanh thiếu niên nhưng sẽ được chuyển cho tòa án Hoàng Gia (Crown Court) Tòa án thanh thiếu niên có thể đưa ra một loạt các mức án bao gồm hình phạt cộng đồng

và án lệnh giam giữ và huấn luyện (được thực hiện tại các trung tâm cải tạo dành cho thanh thiếu niên)

1.2.2.3 Tạm giam

Khi một đứa trẻ hoặc thanh thiếu niên bị phạt cải tạo hoặc bị kết án giam giữ, Dịch vụ Giám sát Thanh thiếu niên trong Nhà tù và Quản chế của Hoàng Gia (Youth Custody Service within Her Majesty’s Prison and Probation Service - HMPPS)54 sẽ quyết định nơi mà tội phạm thanh thiếu nên bị yêu cầu đến Điều này

sẽ được thực hiện tại một trung tâm đào tạo an toàn (Secure Training Centre - STC), một ngôi nhà an toàn cho trẻ em (Secure Children’s Home - SCH) hoặc một

cơ sở giáo dục phạm nhân trẻ tuổi (Young Offender Institution - YOI)55 chỉ dành cho thanh thiếu niên nam từ 15 – 18 tuổi

53 HM Inspectorate of Probation, The Work of Youth Offending Teams to Protect the Public (October 2017),

Offending-Teams-to-Protect-the-Public_reportfinal.pdf (truy cập 07/6/2021)

https://www.justiceinspectorates.gov.uk/hmiprobation/wp-content/uploads/sites/5/2017/10/The-Work-of-Youth-54 Dịch vụ Giám sát Thanh thiếu niên được thành lập vào tháng 4 năm 2017, như một dịch vụ riêng biệt dành cho việc giám sát thanh thiếu niên trong phạm vi cho phép của Dịch vụ Giám sát Thanh thiếu niên trong Nhà tù

và Quản chế của Hoàng Gia Xem: HMPPS, Hướng dẫn: Bản tin Đối tác Dịch vụ Giám sát Giám sát Thanh niên

- Tháng 3 năm 2018, ngày 29 tháng 3 năm 2018

The Youth Custody Service was created in April 2017, as a distinct service for youth custody within HMPPS See: HMPPS, Guidance: Youth Custody Service Partnership Bulletin - March 2018, 29 March 2018

custody-service-partnership-bulletin-march-2018 (truy cập ngày 07/6/2021)

https://www.gov.uk/government/publications/youth-custody-service-partnership-bulletin-march-2018/youth-55 HMPPS, Hướng dẫn Bắt giữ tạm giam thanh niên: hướng dẫn thực thi về tư pháp thanh thiếu niên

HMPPS, Guidance Placing young people in custody: guide for youth justice practitioners,

https://www.gov.uk/guidance/placing-young-people-in-custody-guide-for-youth-justice-practitioners (truy cập ngày 10/06/2021)

- Trung tâm Đào tạo An toàn (STC): Các cơ sở được xây dựng có mục đích nhỏ hơn được thiết kế để chứa từ 60–80 trẻ em trai và trẻ em gái từ 12–17 tuổi STCs có tỷ lệ nhân viên trên trẻ em cao hơn YOI và được sử dụng để tiếp nhận những người trẻ tuổi dễ bị tổn thương hơn Cho đến gần đây, có ba STC: Oakhill, Rainsbrook và Medway Oakhill được điều hành bởi tổ chức MTC Novo, Trung tâm Rainsbrook điều hành bởi G4S, Trung tâm Medway được điều hành bởi G4S nhưng đã được trả lại cho khu vực công vào năm 2016 Năm 2018, Bộ Tư pháp Anh thông báo rằng trường học an toàn đầu tiên sẽ được mở tại Medway, nơi STC

sẽ đóng cửa và địa điểm được sử dụng như một trường học an toàn Trung tâm Đào tạo An toàn (STC) đóng cửa vào tháng 3 năm 2020

- Nhà an toàn dành cho Trẻ em (SCH): Được thành lập bởi Đạo luật Trẻ em

1989 Các SCH có tỷ lệ nhân viên trên trẻ em cao hơn và là các cơ sở nhỏ có từ 7 đến 38 giường Chúng được thiết kế để phù hợp với trẻ em trai và trẻ em gái từ 10–

17 tuổi được đánh giá là đặc biệt dễ bị tổn thương Hiện có 8 SCH ở Anh và xứ Wales giam giữ trẻ em trên cơ sở thực thi pháp luật Chúng được điều hành bởi Chính quyền địa phương Bộ Giáo dục sẽ chịu trách nhiệm đối với các Nhà an toàn dành cho Trẻ em, thay cho Bộ Tư pháp

- Các cơ sở về tội phạm thanh thiếu niên (YOI): Được thành lập bởi Đạo luật

Tư pháp Hình sự 1998 Các cơ sở này được điều hành theo các quy tắc được quy định trong Văn bản pháp luật, Quy tắc của Tổ chức Phạm nhân Trẻ tuổi 2000, và theo Hướng dẫn Dịch vụ Nhà tù có liên quan, đặc biệt, theo PSI 08/2012 Chăm sóc

và Quản lý thanh thiếu niên.56 Có 05 YOI ở Anh và xứ Wales dành cho nam dưới

18 tuổi: Cookham Wood, Feltham, Parc, Werrington, Wetherby (bao gồm cả Đơn

vị Keppel) Parc được điều hành bởi G4S và tất cả các YOI khác được điều hành bởi HMPPS.57

YOI và STC được thanh tra bởi Thanh tra quản chế của Hoàng Gia (HMIP), cùng với Văn phòng tiêu chuẩn giáo dục Ofsted (Office for Standards in Education) (Estyn ở Wales) và Ủy ban Chất lượng Chăm sóc (hoặc Thanh tra Chăm sóc sức khỏe Wales ở Xứ Wales) HMIP dẫn đầu việc kiểm tra YOI Ofsted

https://www.justiceinspectorates.gov.uk/hmiprobation/wp-content/uploads/sites/5/2017/10/The-Work-of-Youth-57 Her Majesty's Prison and Probation Service

dẫn đầu thanh tra các STC Ofsted quy định và kiểm tra các dịch vụ chăm sóc xã hội của trẻ em, bao gồm cả Nhà an toàn dành cho Trẻ em SCH58

1.2.2.4 Ban Tư pháp Thanh Thiếu niên và Dịch vụ Giám sát Thanh thiếu niên

Ban Tư pháp Thanh thiếu niên (The Youth Justice Board - YJB) là một cơ quan hành pháp phi bộ phận (không lập thành sở, cục hoặc bộ) được Bộ Tư pháp bảo trợ, chịu trách nhiệm giám sát hệ thống tư pháp thanh niên ở Anh và xứ Wales Chức năng chính của nó là giám sát hoạt động của hệ thống và việc cung cấp các dịch vụ bảo trợ thanh thiếu niên Các trách nhiệm chính của nó bao gồm (nhưng không giới hạn):

- Tư vấn cho Bộ trưởng Tư pháp của Nhà nước và những người làm việc trong các dịch vụ tư pháp thanh thiếu niên về hệ thống đang hoạt động tốt như thế nào và có thể cải tiến như thế nào;

- Vận hành nghiên cứu và xuất bản thông tin gắn với hiệu quả thực tiễn;

- Thực hiện các khoản tài trợ, với sự chấp thuận của Bộ trưởng Ngoại giao, cho các mục đích hoạt động của hệ thống tư pháp và dịch vụ thanh niên; và

- Giám sát hệ thống tư pháp thanh thiếu niên và việc cung cấp dịch vụ bảo trợ thanh thiếu niên59

1.2.2.5 Dịch vụ Giám sát Thanh thiếu niên

Được thành lập vào năm 2017, là một dịch vụ riêng biệt trong HMPPS60 Trước khi dịch vụ giám sát thanh thiếu niên được thành lập, Ủy ban Tư pháp Thanh niên chịu trách nhiệm sắp xếp trẻ em vào quyền giám hộ và chịu trách nhiệm giao cho các cơ sở dịch vụ an toàn cùng với các tổ chức có liên khác Dịch

vụ Giám sát Thanh thiếu niên hiện chịu trách nhiệm sắp xếp trẻ em vào quyền giám hộ và cung cấp các dịch vụ an toàn (chẳng hạn như Nhà an toàn dành cho Trẻ

58 Tạm giam Thanh thiếu niên, Báo cáo tóm tắt CBP 8557, Thư viện Hạ viện, ngày 31 tháng 1 năm 2020

Youth Custody, Commons Briefing Paper CBP 8557, House of Commons Library, 31 January 2020

https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-8557/CBP-8557.pdf (truy cập ngày 11/6/2021)

59 Ban Tư pháp Thanh Thiếu niên, phần Giới thiệu, truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2020

Youth Justice Board, About us, accessed 08 September 2020

https://www.gov.uk/government/organisations/youth-justice-board-for-england-and-wales/about (truy cập ngày 11/6/2021)

60 Dịch vụ Quản chế Hoàng Gia, Bản tin Hợp tác Dịch vụ Giám hộ Thanh thiếu niên - Tháng 3 năm 2018, truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2020

HM Prison and Probation Service, Youth Custody Service Partnership Bulletin - March 2018, accessed 08 September 2020

custody-service-partnership-bulletin-march-2018 (truy cập ngày 11/6/2021)

https://www.gov.uk/government/publications/youth-custody-service-partnership-bulletin-march-2018/youth-em SCH, Trung tâm Đào tạo An toàn STC và Các cơ sở về tội phạm thanh thiếu niên YOI61

1.3 Hệ thống tư pháp người dưới 18 tuổi ở Việt Nam

Xuất phát từ quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, cùng với việc phê chuẩn và tham gia Công ước Liên hợp quốc về Quyền trẻ em, Nhà nước ta đã có nhiều nỗ lực trong hoạt động xây dựng, hoàn thiện pháp luật, xây dựng chính sách hình sự nói chung và cụ thể hóa một cách hệ thống nhất bằng những quy định cụ thể của Hiến pháp và pháp luật liên quan đến trẻ em và người chưa thành niên Những quy định này thể hiện được tính nhân đạo của pháp luật Việt Nam đồng thời phù hợp với tinh thần Công ước về Quyền trẻ em của Liên hợp quốc62 Vì vậy, hệ thống tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội ở Việt Nam có những đặc điểm như sau:

1.3.1.1 Nguyên tắc xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

- Nguyên tắc chủ đạo: Việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội phải bảo đảm lợi ích tốt nhất của người dưới 18 tuổi và chủ yếu nhằm mục đích giáo dục, giúp

đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh, trở thành công dân có ích cho xã hội Việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội phải căn cứ vào độ tuổi, khả năng nhận thức của họ về tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nguyên nhân

và điều kiện gây ra tội phạm.63 Theo nguyên tắc này, nội dung được thể hiện qua:

+ Việc bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người dưới 18 tuổi phạm tội phải được đặt lên hàng đầu Vì vậy, các cơ quan tiến hành tố tụng ngay từ quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử phải cân nhắc, đánh giá một cách khách quan, toàn diện nhằm mục đích bảo đảm lợi ích tốt nhất cho họ và tạo mọi điều kiện áp dụng biện pháp phi hình sự đối với họ

+ Xử phạt phải nhằm mục đích giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm Các

cơ quan tiến hành tố tụng phải xem xét khi xử lý việc áp dụng hình phạt đối với người dưới 18 tuổi cũng phải thể hiện sao cho bảo đảm việc giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, chứ không nhằm trừng trị

62 Hoàng Minh Đức (2016), tlđd (12), tr76

63 Khoản 1, Điều 91, Bộ luật Hình sự 2105 (sửa đổi, bổ sung 2017)

+ Các cơ quan tiến hành tố tụng khi điều tra, truy tố, xét xử phải xác định độ tuổi của người phạm tội Tuổi càng ít thì khả năng nhận thức về tính chất nguy hiểm cho xã hội càng hạn chế, ngay cả khi đối với những người cùng độ tuổi, không phải người nào cũng có khả năng nhận thức như nhau, người ở thành phố nhận thức khác người ở vùng sâu, vùng xa, người có trình độ văn hóa cao nhận thức khác người có trình độ văn hóa thấp…64

- Nguyên tắc áp dụng hình phạt đối với người dưới 18 tuổi: nguyên tắc này nêu rõ những trường hợp không được áp dụng hình phạt đối với người dưới 18 tuổi Nội dung thể hiện:

+ Không xử phạt tù chung thân hoặc tử hình đối với người dưới 18 tuổi phạm tội65 Nội dung này trong pháp luật hình sự Việt Nam ủng hộ và tương thích với quy định pháp luật quốc tế, cụ thể tương thích với Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966 và Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ

em Nội dung hai công ước này đều ghi nhận không áp dụng hình phạt tù và chung thân đối với trường hợp người dưới 18 tuổi phạm tội.66

+ Tòa án chỉ áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người dưới 18 tuổi phạm tội khi xét thấy các hình phạt và biện pháp giáo dục khác không có tác dụng răn đe, phòng ngừa Khi xử phạt tù có thời hạn, Tòa án cho người dưới 18 tuổi phạm tội được hưởng mức án nhẹ hơn mức án áp dụng đối với người đủ 18 tuổi trở lên phạm tội tương ứng và với thời hạn thích hợp ngắn nhất.67 Nội dung này cho thấy, việc áp dụng biện pháp phạt tù có thời hạn chỉ áp dụng khi không còn biện pháp giáo dục khác đủ tính răn đe đối với người dưới 18 tuổi, đòi hỏi người tiến hành tố tụng phải cân nhắc, đánh giá trước khi quyết định đưa ra hình phạt tù Đồng thời, trường hợp khi đã quyết định việc sử dụng hình phạt tù thì người tiến hành tố tụng lại phải cân nhắc mức phạt thích hợp ngắn nhất, đây chính là việc áp dụng nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người dưới 18 tuổi

+ Không áp dụng hình phạt bổ sung đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.68

64 Phùng Văn Hoàng, “Nguyên tắc xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm tội theo quy định của BLHS năm 2015

– Một số bất cập và kiến nghị hoàn thiện” Nguồn:

https://tapchitoaan.vn/bai-viet/phap-luat/nguyen-tac-xu-ly- thien?fbclid=IwAR3A93lfTpX_6mE96QRZZkw8HD3754BWhUVCPyrrd8SvxMsdK6Z506Sbi2w (truy cập

doi-voi-nguoi-duoi-18-tuoi-pham-toi-theo-quy-dinh-cua-blhs-nam-2015-mot-so-bat-cap-va-kien-nghi-hoan-ngày 19/9/2021)

65 Khoản 5, Điều 91, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017)

66 Xem thêm: Article 6 ICCPR 1966 và Article 37 CRC 1989

67 Khoản 6, Điều 91, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017)

68 Khoản 6, Điều 91, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017)

+ Án đã tuyên đối với người chưa đủ 16 tuổi phạm tội, thì không tính để xác định tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm.69 Xuất phát từ nguyên nhân phạm tội của nhóm tuổi dưới 16 đa phần do bồng bột, bộc phát, thiếu suy nghĩ Việc không quy định đối với người chưa đủ 16 tuổi bị coi là tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm cũng là thể hiện nguyên tắc không coi việc trừng trị là mục đích đối với người dưới

16 tuổi và tạo điều kiện cho các em phát triển bình thường trong cuộc sống trước mắt và lâu dài, vì đối với người chưa đủ 16 tuổi còn cả một tương lai phía trước Đồng thời cũng thể hiện chính sách khoan hồng của Nhà nước ta trong chính sách hình sự đối với người dưới 18 tuổi

- Nguyên tắc xử lý chuyển hướng: là việc áp dụng các biện pháp xử lý thay thế cho hình phạt đối với trường hợp người dưới 18 tuổi phạm tội Các văn kiện quốc tế đã có những ghi nhận và khuyến nghị áp dụng các biện pháp xử lý theo nguyên tắc này như Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em 1989 và Quy tắc Bắc Kinh 1985 Trong pháp luật hình sự Việt Nam, nguyên tắc này được thể hiện dưới những nội dung:

+ Khi xét xử, Tòa án chỉ áp dụng hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội nếu xét thấy việc miễn trách nhiệm hình sự và áp dụng một trong các biện pháp quy định tại Mục 2 hoặc việc áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng quy định tại Mục 3 Chương này không bảo đảm hiệu quả giáo dục, phòng ngừa.70Đây cũng là một trong những nguyên tắc mà pháp luật Việt Nam quy định tương thích với pháp luật quốc tế

+ Người dưới 18 tuổi phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây và có nhiều tình tiết giảm nhẹ, tự nguyện khắc phục phần lớn hậu quả, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 29 của Bộ luật này, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự và áp dụng một trong các biện pháp quy định tại Mục 2 Chương này.71Theo đó, đối với những tội danh được Bộ luật hình sự 2015, cụ thể là khoản 2 điều

91 liệt kê thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự Bao gồm:

“a) Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội ít nghiêm trọng, phạm tội nghiêm trọng, trừ tội phạm quy định tại các điều 134, 141, 171, 248, 249, 250, 251

và 252 của Bộ luật này;

69 Khoản 7, Điều 91, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017)

70 Khoản 4, Điều 91 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017)

71 Khoản 2, Điều 91 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017)

b) Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng quy định tại khoản 2 Điều 12 của Bộ luật này, trừ tội phạm quy định tại các điều 123, 134,

141, 142, 144, 150, 151, 168, 171, 248, 249, 250, 251 và 252 của Bộ luật này;

c) Người dưới 18 tuổi là người đồng phạm có vai trò không đáng kể trong vụ án” 1.3.2.1 Đối tượng hệ thống tư pháp hình sự người dưới 18 tuổi ở Việt Nam

Đối tượng của tư pháp hình sự người dưới 18 tuổi ở Việt Nam được quy định tại điều 12 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) Bao gồm:

- Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật Hình sự có quy định khác

- Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một trong các điều 123, 134, 141, 142, 143, 144, 150, 151, 168, 169, 170, 171, 173, 178, 248, 249,

250, 251, 252, 265, 266, 286, 287, 289, 290, 299, 303 và 304 của Bộ luật Hình sự

Theo đó, người dưới 18 tuổi trong độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự và không thuộc trường hợp không có năng lực trách nhiệm hình sự là đối tượng của tư pháp hình sự người dưới 18 tuổi Cũng theo cách quy định tại Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) về người đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm hình

sự đối với một số tội danh nhất đinh So sánh với quy định tại Bộ luật hình sự 1999 thì việc quy định như vậy đã thu hẹp phạm vi điều chỉnh đối với nhóm đối tượng này Đây là quy định thể hiện chính sách hình sự của Nhà nước ta đối với trẻ em phạm tội72 và cũng phù hợp với tinh thần của pháp luật quốc tế

1.3.1.3 Thẩm quyền và biện pháp xử lý

Thứ nhất, về thẩm quyền, theo quy định tại điều 4, Bộ luật Tố tụng Hình sự

2015 thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng bao gồm cơ quan tiến hành tố tụng và cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra Cụ thể:

- Cơ quan tiến hành tố tụng bao gồm: “Cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án”73 Trong đó,

+ Cơ quan điều tra có thẩm quyền tiến hành điều tra tội phạm và lập hồ sơ,

đề nghị truy tố; yêu cầu các cơ quan, tổ chức hữu quan áp dụng các biện pháp khắc phục và ngăn ngừa tội phạm.74

72 Đinh Văn Quế (2017), tlđd (11), tr48

73 Khoản 1, Điều 34, Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015

74 Điều 8, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015

+ Viện kiểm sát nhân dân có thẩm quyền thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp75

+ Tòa án nhân dân có thẩm quyền thực hiện quyền tư pháp.76

- Cơ quan có thẩm quyền được giao tiến hành một số hoạt động điều tra gồm: Các cơ quan của Bộ đội biên phòng; Các cơ quan của Hải quan; Các cơ quan của Kiểm lâm; Các cơ quan của lực lượng Cảnh sát biển; Các cơ quan của Kiểm ngư; Các cơ quan của Công an nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; Các cơ quan khác trong Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra Các cơ quan cụ thể được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra quy định tại khoản này được quy định tại Luật tổ chức cơ quan điều tra hình sự. 77

Các trình tự thủ tục tố tụng hình sự được áp dụng theo quy định tại Bộ luật

tố tụng hình sự trên phạm vi lãnh thổ Việt Nam

Thứ hai, về biện pháp xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội Căn cứ vào độ

tuổi, khả năng nhận thức, những đặc điểm về nhân thân của họ, tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội và yêu cầu của việc phòng ngừa tội phạm Các cơ quan tiến hành tố tụng có thể tiến hành xử lý như sau:

- Miễn trách nhiệm hình sự cho người dưới 18 tuổi khi có căn cứ quy định tại điều 29 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) Cụ thể:

“1 Người phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự khi có một trong những căn cứ sau đây:

a) Khi tiến hành điều tra, truy tố hoặc xét xử, do có sự thay đổi chính sách, pháp luật làm cho hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa;

b) Khi có quyết định đại xá

2 Người phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình sự khi có một trong các căn cứ sau đây:

a) Khi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử do chuyển biến của tình hình mà người phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa;

b) Khi tiến hành điều tra, truy tố, xét xử, người phạm tội mắc bệnh hiểm nghèo dẫn đến không còn khả năng gây nguy hiểm cho xã hội nữa;

75 Điều 2, Luật Tổ chức viện kiểm sát nhân dân 2014

76 Điều 2, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2014

77 Khoản 1, Điều 35 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015

c) Người phạm tội tự thú, khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và điều tra tội phạm, cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất hậu quả của tội phạm và lập công lớn hoặc có cống hiến đặc biệt, được Nhà nước và xã hội thừa nhận

3 Người thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng do

vô ý gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản của người khác và được người bị hại hoặc người đại diện của người bị hại tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự.”

- Người dưới 18 tuổi phạm tội thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 2, điều 91 Bộ luật Hình sự 201578 và có nhiều tình tiết giảm nhẹ, tự nguyện khắc phục phần lớn hậu quả, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 29 của

Bộ luật Hình sự, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự và áp dụng các biện pháp giám sát giáo dục

- Tòa án đưa ra xét xử nếu xét thấy việc miễn trách nhiệm hình sự và áp dụng một trong các biện pháp giám sát giáo dục hoặc việc áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng không bảo đảm hiệu quả giáo dục, phòng ngừa.79

- Về hình phạt đối, theo quy định hiện hành người dưới 18 tuổi chỉ có thể bị

áp dụng một trong bốn hình phạt: 80

+ Cảnh cáo;

+ Phạt tiền: hình phạt này áp dụng cho người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi vag bản thân họ có tài sản riêng và mức phạt không vượt quá hai phần ba mức tiền phạt theo luật định;

78 Khoản 2, điều 91 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017): “Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm

tội ít nghiêm trọng, phạm tội nghiêm trọng, trừ trường hợp quy định tại Điều 134 (tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác); Điều 141 (tội hiếp dâm); Điều 171 (tội cướp giật tài sản); Điều 248 (tội sản xuất trái phép chất ma túy); Điều 249 (tội tàng trữ trái phép chất ma túy); Điều 250 (tội vận chuyển trái phép chất ma túy); Điều 251 (tội mua bán trái phép chất ma túy); Điều 252 (tội chiếm đoạt chất ma túy) của Bộ luật này; Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng do cố ý quy định tại khoản 2 Điều 12 của Bộ luật này, trừ trường hợp quy định tại Điều 123 (tội giết người); Điều 134, các khoản 4, 5 và khoản 6 (tội

cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác); Điều 141 (tội hiếp dâm), Điều 142 (tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi); Điều 144 (tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi); Điều 150 (tội mua bán người); Điều 151 (tội mua bán người dưới 16 tuổi); Điều 168 (tội cướp tài sản); Điều 171 (tội cướp giật tài sản); Điều 248 (tội sản xuất trái phép chất ma túy); Điều 249 (tội tàng trữ trái phép chất ma túy); Điều

250 (tội vận chuyển trái phép chất ma túy); Điều 251 (tội mua bán trái phép chất ma túy); Điều 252 (tội chiếm đoạt chất ma túy) của Bộ luật này; Người dưới 18 tuổi là người đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể trong vụ án”

79 Khoản 4, Điều 91, Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017)

80 Xem Điều 98 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017)

+ Cải tạo không giam giữ: được áp dụng cho nhóm tuổi từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi tùy vào mức độ của hành vi nguy hiểm cho xã hội81 Thời hạn áp dụng hình phạt không vượt quá một phần hai thời hạn luật định và không bị khấu trf thu nhập khi bị áp dụng hình phạt này

+ Tù có thời hạn: được áp dụng cho người dưới 18 tuổi phạm tội và tùy thuộc vào từng nhóm độ tuổi cũng như khung hình phạt áp dụng cho từng nhóm cụ thể tại Bộ luật Hình sự.82

81 Xem điều 100 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017)

82 Điều 101 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định:

“Mức phạt tù có thời hạn áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội được quy định như sau:

1 Đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi khi phạm tội, nếu điều luật được áp dụng quy định hình phạt tù chung thân hoặc tử hình, thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá 18 năm tù; nếu là tù có thời hạn thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá ba phần tư mức phạt tù mà điều luật quy định;

2 Đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi khi phạm tội, nếu điều luật được áp dụng quy định hình phạt tù chung thân hoặc tử hình, thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá 12 năm tù; nếu là tù có thời hạn thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá một phần hai mức phạt tù mà điều luật quy định.”

Tiểu kết chương 1

Xuất phát từ đối tượng của tư pháp hình sự là người dưới 18 tuổi, đây là nhóm tuổi chưa phát triển toàn diện kể cả về thể chất lẫn tinh thần được pháp luật quốc tế cũng như pháp luật quốc gia thừa nhận và bảo vệ về các quyền Trong chương 1, tác giả đã tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận về người dưới 18 tuổi phạm tội cũng như quan điểm và mô hình tư pháp hình sự trên thế giới đối với người dưới 18 tuổi Cụ thể:

Thứ nhất, Nghiên cứu và khái quát được các quan điểm của pháp luật quốc

tế đối với người dưới 18 tuổi qua các văn kiện quốc tế về quyền dân sự - chính trị, quyền trẻ em, các hướng dẫn về tư pháp hình sự đối với người dưới 18 tuổi Khái lược 03 mô hình tư pháp người chưa thành niên phổ biến trên thế giới

Thứ hai, khái quát những vấn đề tổng quan cũng như mô hình tư pháp hình

sự đối với người dưới 18 tuổi của Vương Quốc Anh Từ đó nhận thấy rằng mô hình tư pháp của Vương Quốc Anh tiếp cận trên mô hình tư pháp chuyển hướng cộng với một số quan điểm về tư pháp phục hồi

Thứ ba, Tổng quan được những vấn đề về hệ thống pháp luật Việt Nam, cấu trúc hệ thống tòa án cũng như mô hình xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm tội tho tinh thần của “xử lý chuyển hướng và tư pháp phục hồi” trên cơ sở nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất cho trẻ em Những nguyên tắc này phản ánh tinh thần cải cách tư pháp theo Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về cải cách tư pháp

Từ những kết quả nghiên cứu được trong chương 1 sẽ là nền tảng bản về lý luận để tác giả tiến hành so sánh, phân tích những quy định pháp luật của Việt Nam và Vương Quốc Anh trong chương 2 Đồng thời, cũng bổ sung thêm cơ sở lý luận cho công tác thực tiễn trong tư pháp hình sự người dưới 18 tuổi và tiền đề cho giải pháp tại chương 3 của Luận văn

CHƯƠNG 2

SO SÁNH QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT CỦA VƯƠNG QUỐC ANH

VÀ VIỆT NAM VỀ CÁC BIỆN PHÁP GIÁM SÁT GIÁO DỤC

ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI 2.1 Quy định pháp luật Vương Quốc Anh về các biện pháp giám sát, giáo dục đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Ở Anh và xứ Wales, những nhà lý thuyết và thực tiễn đều nhìn nhận vấn đề người dưới 18 tuổi phạm pháp từ góc độ thuyết gán nhãn Lý thuyết này chỉ ra rằng đối với rất nhiều người dưới 18 tuổi phạm tội, những hình phạt chính thức của pháp luật chỉ góp phần thêm vào việc làm hình thành bản chất tội phạm của

họ Khi một người dưới 18 tuổi bị gắn mác là tội phạm chưa thành niên, họ sẽ tiếp thu những thái độ và hành vi tội phạm Do đó, thay vì giúp người dưới 18 tuổi từ bỏ hành vi phạm tội, việc xử phạt chính thức sẽ chỉ làm củng cố thêm tính cách và hành vi phạm tội của người dưới 18 tuổi đó83 Vì vậy, quy định và biện pháp quản thúc (giám sát) đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trên toàn bộ các vùng lãnh thổ Vương quốc Anh, một cách tổng quát, nghĩa là tùy vào từng trường hợp cụ thể, nếu như hành vi phạm tội nào đó của người dưới 18 tuổi mà đã được điều chỉnh bằng tài phán ba bên thì việc xét xử sẽ được thực hiện tại một địa điểm nhất định

2.1.1 Phạt cảnh cáo

Trong hệ thống pháp luật Anh hình phạt này cũng giống như đối với những người phạm tội đã thành niên Đối với hình phạt này chúng được đưa ra cho các tội danh ít nghiêm trọng nhất và có nghĩa là trẻ em hoặc thanh thiếu niên được trả tự

do khỏi tòa án mà không cần thực hiện thêm bất kỳ hành động nào Tuy nhiên, họ

sẽ vẫn nhận được một hồ sơ tội phạm (tiền án) Hình phạt này được ghi nhận trong

các Đạo luật như sau: Đạo luật Tội phạm và Hành vi gây rối năm 1998 (Crime &

Disorder Act 1998); Đạo luật Nhập cư và Tư pháp hình sự 2008 (Criminal Justice and Immigration Act 2008) Đạo luật hỗ trợ pháp lý kết án và trừng phạt kẻ vi phạm

2012 (Legal Aid, Sentencing and Punishment of Offenders Act 2012) Theo đó:

Trong trường hợp trẻ em hoặc thanh thiếu niên phạm tội, cảnh sát là một trong những nơi đầu tiên giải quyết trong khuôn khổ tư pháp hình sự của Anh và

xứ Wales về biện pháp cảnh cáo

83 Dennis Sullivan and Larry Tifft (2006), “Handbook of restorative Justice- A global perspective”, tr.28

- Điều 66ZA Đạo luật Tội phạm và Hành vi gây rối năm 1998 (Crime &

Disorder Act 1998) quy định: Cảnh sát có quyền cảnh cáo trẻ em hoặc thanh thiếu

niên (Y) phạm tội nếu cho rằng có đủ bằng chứng buộc tội đối với (Y) và (Y) thừa nhận hành vi phạm tội và cảnh sát cũng nhận thấy (Y) chưa đến mức bị truy tố hoặc phạt cảnh cáo có điều kiện.84 Cũng tại quy định của điều 66ZA khi tiến hành cảnh cáo phải có sự hiện diện của người lớn thích hợp85 và phải bắt buộc giải thích

về những vấn đề được đề cập tại tiểu mục 4 cho người bị cảnh cáo và người lớn thích hợp Những vấn đề đó bao gồm:

+ Sự ảnh hưởng (tác dụng) từ tiểu mục (01) đến (03) và (05) đến (07) của điều 66ZB.86

+ Bất kỳ sự hướng dẫn nào của tiểu mục 04:87 bao gồm những điều cần có cho một chương trình phục hồi được sắp xếp cho người thuộc tiểu mục (2) hoặc (3); ghi lại những sự thất bại khi tham hia vào chương trình của một người (người

có hành vi phạm tội); và, phải thông báo đến những người mà khi họ vi phạm bất

kỳ lỗi nào như vậy sẽ đều nhận được thông báo

Ngoài ra, việc thực hiện việc phạt cảnh cáo có điều kiện phải đáp ứng năm yêu cầu88:

(1) Yêu cầu đầu tiên là người có thẩm quyền có bằng chứng về việc người phạm tội đã thực hiện hành vi phạm tội

(2) Yêu cầu thứ hai là công tố viên hoặc người có liên quan bảo đảm:

(a) rằng có đủ bằng chứng để buộc tội người vi phạm, và

(b) cảnh cáo có điều kiện đối với thanh thiếu niên đối với hành vi phạm tội (3) Yêu cầu thứ ba là người phạm tội phải thừa nhận với người có thẩm quyền rằng mình đã thực hiện hành vi phạm tội

(4) Yêu cầu thứ tư là người có thẩm quyền giải thích tác dụng của cảnh cáo có điều kiện đối với người phạm tội và cảnh báo anh ta rằng việc không tuân thủ bất kỳ điều kiện nào kèm theo cảnh cáo có thể dẫn đến việc anh ta bị truy tố về tội này

84 Xem mục 66ZA.(1), https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/37 (truy cập ngày 16/7/2021)

85 Người lớn thích hợp ở đây là cha mẹ hoặc người giám hộ

86 Xem thêm Article 66ZB, Crime & Disorder Act 1998

87 Article 66ZB, Crime & Disorder Act 1998:

(4) The Secretary of State must publish, in such manner as the Secretary of State considers appropriate, guidance as to—

(a)what should be included in a rehabilitation programme arranged for a person under subsection (2) or (3), (b)the manner in which any failure by a person to participate in a programme is to be recorded, and

(c)the persons to whom any such failure must be notified

88 Article 66B, Crime & Disorder Act 1998

(5) Giải thích và cảnh báo được đề cập trong tiểu mục (4) phải được đưa ra với sự có mặt của người lớn thích hợp

(6) Yêu cầu thứ năm là người vi phạm ký một tài liệu có chứa:

(a) chi tiết về hành vi phạm tội,

(b) sự thừa nhận của anh ta rằng anh ta đã phạm tội,

(c) sự đồng ý của anh ta để được cảnh báo có điều kiện cho thanh niên, và (d) các điều kiện kèm theo sự thận trọng

Đồng thời, việc thực hiện cảnh cáo đối với trẻ dưới 18 tuổi phạm tội ở Anh

có nguyên tắc quan trọng là công tố viên hay người ủy quyền phải hỏi ý kiến của nạn nhân để quyết định gắn hình phạt cảnh cáo cho người phạm tội.89

Ngoài ra, việc áp dụng biện pháp này được hướng dẫn bởi Hướng dẫn tuyên án trẻ em và người chưa thành niên - Hội đồng tuyên án Anh và Xứ Wales90 Theo đó:

- Tha bổng hoàn toàn - tòa quyết định không xử phạt vì khoảng thời gian mà người phạm tội đó đã phải trải qua, tự suy ngẫm và quá trình tuy tố xét xử tại tòa

đã đủ để răn đe người phạm tội

- Tha bổng có điều kiện - nếu trẻ em hoặc thanh niên phạm tội khác, chúng

có thể bị kết án cho lần vi phạm đầu tiên Thời hạn cố định của việc tha bổng có điều kiện không được quá ba năm Trừ khi có trường hợp ngoại lệ, không thể áp dụng biện pháp tha bổng có điều kiện nếu trẻ em hoặc thanh thiếu niên đã nhận được một trong những điều sau đây trong 24 tháng trước đó: hai hoặc nhiều lần tha bổng; hoặc cảnh cáo có điều kiện theo sau một lần cảnh cáo không điều kiện

- Yêu cầu khắc phục có thể yêu cầu trẻ em hoặc thanh thiếu niên thực hiện việc bồi thường cho nạn nhân của hành vi phạm tội, nếu nạn nhân muốn điều đó hoặc cho toàn thể cộng đồng Trước khi ra lệnh, tòa án phải xem xét một báo cáo bằng văn bản từ một cơ quan có liên quan, ví dụ: một Ủy ban vi phạm thanh thiếu niên (YOT) và lệnh phải tương xứng với mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội

89 Xem thêm Article 66BA, Crime & Disorder Act 1998

90 Sentencing Children and Young People, có hiệu lực ngày 01/6/2017

and-young-people/#Section%20six:%20Available%20sentences (truy cập 12/10/2021)