Tuy nhiên, nguồn nước mặt hiện nay có dấu hiệu ô nhiễm và mất an toàn.Các sông thoát nước ô nhiễm nặng, các hồ nội đô bị phú dưỡng do tiếp nhận nướcthải và chất thải rắn.. Tổng quan về ô
Trang 1HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
KHOA MÔI TRƯỜNG
- -
QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG
ĐỀ TÀI:
HIỆN TRẠNG QUẢN LÍ MÔI TRƯỜNG NƯỚC TẠI HÀ NỘI
Sinh viên thực hiện : NGÔ THỊ HỒNG PHƯỢNG - 645828
VŨ TIẾN PHONG - 655207
LÊ THU PHƯƠNG - 652595
HỒ VŨ QUANG - 650573
VŨ TIẾN PHONG – 651306
Giáo viên hướng dẫn: TS CAO TRƯỜNG SƠN
Bộ môn : Quản Lí Môi Trường
HÀ NỘI - 2022
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, chúng em xin gửi lời tri ân sâu sắc đến thầy Cao Trường Sơn.Trong quá trình tìm hiểu và học tập bộ môn Quản lý môi trường, chúng em đã nhậnđược sự giảng dạy và hướng dẫn rất tận tình, tâm huyết của thầy Thầy đã giúpchúng em tích lũy thêm nhiều kiến thức hay và bổ ích Từ những kiến thức mà thầytruyền đạt, chúng em xin trình bày lại những gì mình đã tìm hiểu về vấn đề: Ônhiễm môi trường nước tại Hà Nội
Tuy nhiên, kiến thức về bộ môn Quản lý môi trường của chúng em vẫn cònnhững hạn chế nhất định Do đó, không tránh khỏi những thiếu sót trong quá trìnhhoàn thành bài tiểu luận này Mong thầy xem và góp ý để bài tiểu luận của emđược hoàn thiện hơn
Kính chúc thầy hạnh phúc và thành công hơn nữa trong sự nghiệp Kínhchúc thầy luôn dồi dào sức khỏe để tiếp tục dìu dắt nhiều thế hệ học trò đến nhữngbến bờ tri thức
Chúng em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 26 tháng 12 năm 2022
Trang 3PHẦN I MỞ ĐẦU
1 Giới thiệu chung về khu vực tìm hiểu
Hà Nội là thủ đô, thành phố trực thuộc trung ương và là một đô thị loại đặc biệtcủa nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam Hà Nội nằm về phía tây bắc củatrung tâm vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, với địa hình bao gồm vùng đồngbằng trung tâm và vùng đồi núi ở phía bắc và phía tây thành phố Với diện tích3.359,82 km² và dân số 8,33 triệu người
Hình ảnh Hà Nội từ trên cao
Hà Nội đã sớm trở thành một trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa ngay từnhững buổi đầu của lịch sử Việt Nam Với vai trò thủ đô, Hà Nội là nơi tập trungnhiều địa điểm văn hóa giải trí, công trình thể thao quan trọng của đất nước, đồngthời cũng là địa điểm được lựa chọn để tổ chức nhiều sự kiện chính trị và thể thaoquốc tế Đây là nơi tập trung nhiều làng nghề truyền thống, đồng thời cũng là mộttrong ba vùng tập trung nhiều hội lễ của miền Bắc Việt Nam
Trang 42 Tính cấp thiết của đề tài
a Khái niệm tài nguyên nước
Tài nguyên nước là thành phần chủ yếu của môi trường sống, quyết định sự thành công trong các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh quốc gia
b Tính cấp thiết
Nước là một thứ vật chất không thể thiếu trong đời sống hằng ngày của conngười, trong chăn nuôi, trồng trọt và thậm chí là cả trong chế biến, sản xuất côngnghiệp… Tuy nhiên, nước sạch đang ngày càng trở thành thứ thiết yếu, mang tínhcấp thiết trong đời sống của con người
Nước giữ một tầm quan trọng như thế, ảnh hưởng đến sự sống con người, tạonên sự thành công của lĩnh vực kinh tế - xã hội Thế nhưng, nguồn tài nguyên thiênnhiên quý hiếm và quan trọng này đang phải đối mặt với nguy cơ ô nhiễm trầmtrọng do con người tạo ra: sự gia tăng dân số, công nghiệp hóa đặc trưng với hàngloạt khu công nghiệp, nhà máy mọc lên ở khắp mọi nơi Nước thải từ các nhà máy,
từ các hộ gia đình hay nhu cầu nước sinh hoạt ngày càng tăng khiến tài nguyênnước đang dần cạn kiệt và ô nhiễm nghiêm trọng xuất phát từ thực trạng này
Do đó, con người cần phải nhanh chóng có các biện pháp bảo vệ nguồn tàinguyên nước Hiện nay, đã có nhiều hoạt động tuyên truyền chủ trương xã hội hóacông tác bảo vệ tài nguyên nước, đưa ra nhiều biện pháp nhằm kêu gọi tất cả cácthành viên trong xã hội nâng cao ý thức, cùng hành động tích cực nguồn tài nguyênthiên này Bảo vệ tài nguyên nước là nhiệm vụ cấp bách nó không chỉ đáp ứng cácnhu cầu trước mắt mà còn tạo nên nền tảng vững chắc cho sự nghiệp bảo vệ tàinguyên và môi trường trong tương lai lâu dài vì đó là sự sống của chính chúng ta
và con cháu sau này
Trang 5c Mục tiêu
- Giúp mọi người thấy được tầm quan trọng của nước đối với đời sống sinh
hoạt và sản xuất
- Thấy được thực trạng ô nhiễm nguồn nước hiện nay.
- Thấy được những nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm nguồn nước.
- Thấy được sự ảnh hưởng của việc ô nhiễm nguồn nước đối với đời sống sinh
hoạt và sản xuất
- Tìm ra được giải pháp, hướng xử lý của thực trạng ô nhiễm nguồn nước hiện
nay
PHẦN II NỘI DUNG
1 Khái quát về tài nguyên nước
a Khái niệm môi trường nước
Môi trường nước được hiểu là môi trường mà những cá thể tồn tại, sinh sống vàtương tác qua lại đều bị ảnh hưởng và phụ thuộc vào nước Môi trường nước có thểbao quát trong một lưu vực rộng lớn hoặc chỉ chứa trong một giọt nước Môitrường nước là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học tự nhiên, kỹ thuật
Trang 6sông Đà dài 35 km, sông Đuống dài 24 km - là sông đào nối sông Hồng và sôngThái Bình.
Hình ảnh sông Hồng và sông Đà
TP Hà Nội có khoảng 2.625 hồ hình thành từ tự nhiên và hồ đào nhân tạo, trong
đó có 122 hồ trong 12 quận nội thành và 2.503 hồ phân bố trên 18 huyện và thị xãSơn Tây Tuy nhiên, nguồn nước mặt hiện nay có dấu hiệu ô nhiễm và mất an toàn.Các sông thoát nước ô nhiễm nặng, các hồ nội đô bị phú dưỡng do tiếp nhận nướcthải và chất thải rắn Diện tích mặt nước sông hồ đô thị bị giảm dần do quá trình đôthị hóa và suy thoái chất lượng nước
Hình ảnh sông Đuống và sông Thái Bình
Nước ngầm:
Tầng chứa nước lỗ hổng trong các trầm tích Holocen (qh) lộ ra trên bề mặt và
phân bố rộng rãi trong vùng Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Pleistocen
Trang 7(qp) có thành phần đất đá chủ yếu là cát cuội sỏi, phần trên có thành phần hạt nhỏ,cát chiếm tỷ lệ cao Nguồn bổ cập cho tầng chứa nước (qp) chủ yếu là nước cácsông về mùa lũ và nước mưa thấm qua tầng chứa nước (qh) bên trên Sông Hồng lànguồn bổ cập chính thông qua tầng cuội sỏi nằm dưới đáy sông, cho khoảng 90%trữ lượng nước ngầm của Hà Nội Tiềm năng nguồn nước dưới đất (trữ lượng khaithác cho phép): phía Nam sông Hồng là 700.000 m3/ngày, phía Bắc sông Hồng:142.000 m3/ngày, khu vực Hà Đông là 63.644 m3/ngày, khu vực Sơn Tây là34.840 m3/ngày.
Nước mưa:
Vùng Hà Nội mang đặc tính của miền châu thổ phù sa sông Hồng với chế độthủy văn phụ thuộc vào chế độ khí hậu và dòng chảy từ thượng lưu Tác động củakhí hậu theo mùa gồm (mùa bão và mùa khô) Lượng mưa của Hà Nội: 1.680mm/năm Mùa mưa bão vùng đồng bằng sông Hồng chịu ảnh hưởng của lũ lụt.Biên độ lũ lụt của đồng bằng sông Hồng khá lớn Mưa lớn nhất thường vào tháng 7
- 8, đây cũng là tháng thường có nhiều cơn bão nhất, mực nước các sông dâng caogây khó khăn cho việc tiêu thoát nước của thành phố Theo đánh giá của Sở Nôngnghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội năm 2017, hệ thống công trình thủy lợi hiện
có trên địa bàn thành phố cơ bản bảo đảm tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp,phòng chống lũ lụt và đời sống dân sinh trong điều kiện thời tiết diễn biến bìnhthường, với lượng mưa dưới 150 mm trong 3 ngày Tuy nhiên, nếu lượng mưa từ
200 mm - 300 mm trong 3 ngày, ngoại thành Hà Nội sẽ ngập khoảng 32.345 ha
Trang 8Ngập nước, tắc đường khắp Hà Nội sau cơn mưa lớn
Nước thải:
Năm 2020 tổng lượng nước thải Hà Nội là 1.376.547 m3/ngày Theo Quy hoạch
725, đến năm 2030 tổng lượng nước thải sinh hoạt và công nghiê yp hình thành từ100% các hoạt đô yng là 1975000 m3/ ngày Ước tính cho thấy, hàng ngày cókhoảng 0,74 triệu m3 nước thải đổ vào bốn con sông thoát nước nội đô: Tô Lịch,
Lừ, Sét và Kim Ngưu Tổng tải lượng chất ô nhiễm do các loại nước thải sản sinhtrên lưu vực các sông này là hơn 255 tấn BOD, gần 9 tấn NH4-N, hơn 99 tấn NO3-
N hàng ngày
Hình ảnh nước thải trên sông Tô Lịch và sông Kim Ngưu
Trang 92 Hiện trạng ô nhiễm nguồn nước ở Hà Nội
a. Tổng quan về ô nhiễm nguồn nước
Khái niệm:
Ô nhiễm nguồn nước là việc nguồn nước ở các ao, hồ, sông, suối, rạch, kênh vàmạch nước ngầm, cung như biển,… bị xâm nhập bởi các chất thải và các thànhphần độc hại Những chất này có thể hòa tan, lơ lửng và đọng lại ở trong nước ởhàm lượng cao Điều này gây ra ảnh hưởng đến sức khỏe của con người và hệ sinhthái xung quanh Các loại chất độc hại này có thể đến từ tự nhiên, đời sống và sảnxuất công nghiệp như:
- Phân bón, thuốc trừ sâu dùng trong sản xuất nông nghiệp, trồng trọt
- Nước thải và chất thải tái chế từ chế biến thực phẩm
- Các chất thải có chứa chì thủy ngân và các kim loại nặng khác
- Những loại chất thải hóa học từ nhà máy sản xuất, các khu công nghiệp,…
Các loại ô nhiễm nguồn nước:
- Ô nhiễm hóa học
- Ô nhiễm vật lý
Hình ảnh rác thải nhựa hay những chất rắn không tan trong nước làm ảnh hưởng đến các sinh
vật sinh sống ở dưới đại dương
Trang 10- Ô nhiễm sinh học
Hình ảnh bất kể các hiện tượng, hoạt động nào làm giảm chất lượng của nước, đều là làm ô
nhiễm nguồn nước
- Các loại ô nhiễm nguồn nước khác:
Bất kể các hiện tượng, hoạt động nào làm giảm chất lượng của nước, đều làlàm ô nhiễm nguồn nước, tuy nhiên những tác động tự nhiên lại mang tính chấttạm thời, không ảnh hưởng quá nghiêm trong như:
+ Nguyên nhân tự nhiên gây giảm chất lượng nước là do mưa, lũ lụt, gióbão, tuyết tan,… Xác sinh vật, thực vật chế ngấm vào đất, và nướcngầm
+ Ô nhiễm nước do các yếu tố tự nhiên như (xói mòn, núi lửa, bão, lụt…)cũng là nguyên nhân làm ô nhiễm nguồn nước Tuy nhiên nó chỉ là tạmthời Về lâu dài nó không ảnh hưởng nhiều đến sự suy thoái nguồn nướccủa thế giới
+ Đôi khi sự ô nhiễm, suy thoái nguồn nước có thể do tính chất của địahình nguồn nước như: nước trên đất phèn chứa nhiều sắt, nhôm, nước lấy
từ lòng đất chứa nhiều canxi,…
Trang 11b Hiện trạng ô nhiễm nguồn nước ở Hà Nội
Theo một số báo cáo từ Bộ tài nguyên và Môi trường, mỗi ngày thành phố HàNội thải ra ngoài môi trường khoảng 300000 tấn nước thải bào gồm nước thải sinhhoạt, nước thải công nghiệp Đặc biệt phần lớn lượng nước thải này chưa qua xử lýnên chứa nhiều các chất độc hại gây ô nhiễm cực kỳ nghiêm trọng Cụ thể, thống
kê lượng chất hữu cơ xả thẳng ra môi trường là 3600 tấn/năm, dầu mỡ là 317 tấncùng hàng chục tấn các kim loại nặng độc hại như chì, thủy ngân, sắt…
Lượng nước thải trên địa bàn thành phố Hà Nội chủ yếu xả thải ra các con sông
hồ lớn như sông Tô lịch, sông Nhuệ, hồ Linh Đàm, hồ Bảy Mẫu… Tiêu biểu nhất
là tình trạng ô nhiễm tại sông Tô Lịch – nơi từng tự hào là con sông trong sạch củathủ đô thì giờ đây nước sông bị ô nhiễm nặng nề, bốc mùi hôi thối ảnh hưởng trựctiếp đến đời sống của người dân hai bên ven sông
Hình ảnh tình trạng đen ngòm, hôi thối của sông Tô Lịch
Theo khảo sát của công ty cổ phần nước và môi trường Việt Nam, tình trạng cấpnước tại một số giếng ngầm cho các khu vực Hai Bà Trưng, Hà Đông, Ba Đình,Thanh Xuân, Hoàng Mai, Bắc Từ Liêm, Nam Từ Liêm có hàm lượng sắt cao, cácquận Long Biên, Ba Đình, Thanh Xuân có hàm lượng mangan cao Đặc biệt hơn,
Trang 12nguồn nước ngầm tại khu vực phía Nam thủ đô đang bị ô nhiễm nghiêm trọng dokhu vực này có địa hình thấp, toàn bộ nước từ thành phố đều dồn về khu vực này Bên cạnh đó, được biết Hà Nội nổi tiếng với các làng nghề truyền thống hiệnđang có 1.350 làng nghề và làng có nghề, trong đó có 305 làng nghề được côngnhận thuộc 23 quận, huyện, thị xã Theo số liệu của Sở Công thương thành phố HàNội đưa ra vào năm 2019, Hà Nội hiện có 1.350 làng có nghề trong đó có 286 làngnghề truyền thống được công nhận Số lượng làng nghề tập trung đông đúc trên địabàn thành phố đang thải ra môi trường ao hồ xung quanh một lượng nước thải lớn,khiến cho nguồn nước bị ô nhiễm trầm trọng.
Hình ảnh ô nhiễm nước tập trung ở hạ nguồn, làng nghề và nước thải sinh hoạt
c Hậu quả của ô nhiễm nguồn nước ở Hà Nội
Hậu quả đối với sức khỏe con người:
- Thực trạng ô nhiễm môi trường nước ở nước ta đã kéo theo những hệ lụykhủng khiếp cho con người Cứ mỗi năm các tổ chức quốc tế vẫn tiếp tụcđưa ra những con số rất đáng lo ngại về tình trạng ô nhiễm môi trường nước
ở nước ta:
+ Khoảng 9.000 người tử vong mỗi năm do nguồn nước bẩn.
Trang 13+ Khoảng 20.000 người phát hiện bị ung thư nguyên nhân chính là do ô
nhiễm nguồn nước (theo Bộ Y Tế và Bộ Tài Nguyên và Môi Trường)
+ Khoảng 44% trẻ em bị nhiễm giun do sử dụng nước bị không đạt chất
lượng 27% trẻ em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng do thiếu nước sạch và
vệ sinh kém (theo WHO)
Hình ảnh trẻ em bị nhiễm giun và trẻ em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng
+ Khoảng 21% dân số đang sử dụng nguồn nước bị nhiễm Asen - hay làArsenic vô cơ lại là một chất hóa học cực độc thường được sử dụngtrong việc tạo ra các loại thuốc diệt cỏ và các loại thuốc trừ sâu (theo Bộ
Y Tế và Bộ Tài Nguyên và Môi Trường)
Hình ảnh nguồn nước bị nhiễm Asen
Trang 14- Các vi khuẩn có hại trong nước bị ô nhiễm có từ chất thải sinh hoạt của conngười, động vật có thể gây ra các bệnh tả, bại liệt và thương hàn Trong mộtvài nghiên cứu cho thấy, khi sử dụng nước nhiễm asen để ăn uống, conngười có thể mắc bệnh ung thư da Người nhiễm chưa lâu ngày có thể mắcbệnh thận, thần kinh, nhiễm Amoni, nitrat, nitrit gây bệnh da xanh, thiếumáu Nếu nhiễm lưu huỳnh lâu ngày, con người có thể bị bệnh về đườngtiêu hoá Nhiễm natri gây bệnh tim mạch và cao huyết áp.
Hậu quả đối với sinh vật dưới nước:
- Nguồn nước ngầm: hậu quả ô nhiễm nguồn nước ngoài việc tạo ra các cận lơlửng trong nước mặt, các chất thải nặng lắng xuống đáy sông Sau một thờigian phân hủy, một phần được các sinh vật tiêu thụ, một phần sẽ thấmxuống mạch nước bên dưới qua đất và làm biến đổi tính chất của nguồnnước ngầm
- Nước mặt: các chất thải ra môi trường nước và các sinh vật tiêu thụ gây ranhiều vấn đề khác nhau Người dân phụ thuộc vào nguồn nước mặt để ănuống, vệ sinh và giặt giũ Nếu nguồn nước này bị ô nhiễm thì sẽ là một thảmhọa, đây chính là cách mà bệnh tật phát sinh và lây lan nhanh
- Ảnh hưởng đến sinh vật dưới nước: việc nước thải sinh hoạt, nước thải côngnghiệp đổ ra sông hồ hàng loạt như hiện nay thì ảnh hưởng đầu tiên dễ nhậnthấy nhất là các loại cá, tôm chết hàng loạt tại các bờ biển, ao hồ nuôi Vìnước là môi trường sống của các loài thuỷ sản, khi nguồn nước bị ô nhiễmnặng nề, chúng sẽ không thể phát triển thậm chí sẽ nhiễm độc rồi chết Khi
cá nhiễm độc từ nguồn nước ô nhiễm, nếu sử dụng cũng sẽ gây ảnh hưởngnghiêm trọng đến sức khoẻ con người
Trang 15Hình ảnh cá chết hàng loạt tại hồ Tây
Hậu quả đối với thực vật:
Khi muốn cây phát triển nhanh chóng, việc sử dụng nhiều thuốc hóa học, phânbón và các chất bảo vệ thực vật trong quá trình sản xuất nông nghiệp dần dần làmnguồn nước ô nhiễm trầm trọng, dẫn tới tình trạng cây trồng không thể phát triển,thậm chí chết hàng loạt, gây thiệt hại về kinh tế đối với người dân
Hậu quả đối với kinh tế:
- Ô nhiễm nguồn nước có thể gây tổn hại cho nền kinh tế vì gây nhiều tốnkém chi phí để xử lý và ngăn ngừa tình trạng ô nhiễm, để các chất thảikhông bị phân hủy nhanh chóng tích tụ trong nước và chảy vào các đạidương
- Ô nhiễm mạch nước ngầm còn được ngăn chặn bằng cách ngăn chặn cácchất thải, độc hại làm ô nhiễm các vùng nước gần khu vực đó Ngoài ra cómột số phương pháp, thiết bị công nghệ tiên tiến như: bộ lọc sinh học, hóachất, bộ lọc cát,…
=> Việc làm sạch có chi phí đắt đỏ hơn việc ngăn chặn ô nhiễm
Trang 16d. Nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước ở Hà Nội
Nguyên nhân hình thành ảnh hưởng này đến từ cả khách quan và chủ quan Cụthể:
Nguyên nhân khách quan:
Một số nguyên nhân gia tăng áp lực lên nguồn nước tại thành phố có thể kể đếnnhư:
- Sự gia tăng dân số trên địa bàn thành phố trong khi cơ sở hạ tầng không đápứng kịp thời Kéo theo đó là hàng loạt các vấn đề về nước thải và rác thảiphát sinh Tăng mức độ ô nhiễm cho nguồn nước
- Các nhà máy, xí nghiệp, khu công nghiệp mọc lên nhanh chóng Đi kèm với
đó là hàm lượng nước thải, khí thải của các đơn vị này chưa được xử lý triệt
để trước khi đưa ra ngoài môi trường cũng gia tăng theo Đặc biệt khi các cơquan ban ngành chưa có các quy định, hoạt động giám sát sát sao
Hình ảnh nước thải từ nhà máy xả thẳng ra môi trường
- Hệ thống cấp thoát nước của thành phố chưa đáp ứng được Nhất là vào mùamưa lũ, tình trạng ngập lụt xảy ra thường xuyên làm gia tăng các nguy cơnhiễm khuẩn, nhiễm bẩn nguồn nước sử dụng cho sinh hoạt