Ứng dụng latex trong trình bày bài báo khoa học sáng kiến kinh nghiệm

Vì vậy LaTeX là một hệ thống văn bản rất hữu ích để giúp người sử dụng trình bày bài báo khoa học đúng chuẩn, chất lượng bản in cao.. Hơn nữa, khi sử dụng hệ thống văn LaTeX người dùng c

TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ THỦ ĐỨC

KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TRÌNH BÀY BÀI BÁO KHOA HỌC

Tác giả: Ngô Minh Anh Thư Khoa: Công Nghệ Thông Tin

Tháng 05 năm 2015

MỤC LỤC

Phần I: MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn sáng kiến: 1

2 Điểm mới trong SKKN: 1

Phần II: NỘI DUNG SÁNG KIẾN 2

1 Giới thiệu hệ thống văn bản LaTeX: 2

1.1 LaTeX là gì? 2

1.2 Ưu điểm và nhược điểm LaTeX: 2

2 Cài đặt LaTeX: 2

3 Hướng dẫn sử dụng TeXstudio: 6

3.1 Giới thiệu giao diện TeXstudio: 6

3.2 Các bước tạo văn bản LaTeX: 7

3.3 Tạo văn bản đầu tiên: 8

3.4 Tạo bài báo chuẩn IEEE từ file nguồn : 10

4 Định dạng tài liệu LaTeX: 12

4.1 Cấu trúc file LaTeX: 12

4.2 Cấu trúc lệnh của LaTeX: 12

4.3 Cấu trúc một môi trường(enviroment) 13

4.4 Định dạng phần mở đầu (Peamable) 13

4.4.1 Định dạng loại văn bản: 13

4.4.2 Các gói hổ trợ định dạng (Packages): 14

4.5 Định dạng đoạn (sectioning): 14

4.6 Đánh dấu và đánh số: 15

4.7 Chèn Bảng (Table): 16

4.8 Chèn hình ảnh: 17

4.9 Chèn công thức toán học: 18

4.10 Tạo danh mục Tài liệu tham khảo : 20

PHẦN 3: KẾT LUẬN 24

Phần I: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn sáng kiến:

Các bài báo tham gia các hội nghị khoa học trong nước và quốc tế đòi hỏi phải được trình bày theo đúng chuẩn IEEE Để viết và trình bày bài báo khoa học theo đúng chuẩn của IEEE thì LaTeX là hệ thống hổ trợ người soạn thảo văn bản nhanh, đẹp và dễ dàng nhất Tại các hội nghị khoa học, có rất nhiều bài báo khoa học không được chấp nhận vì lý do trình bày bài báo không đúng chuẩn IEEE Hơn nữa việc trình bày, định dạng bài báo với phần mềm MS Word thường dùng mất rất nhiều thời gian và là phần mêm có trả phí bản quyền Vì vậy LaTeX là một hệ thống văn bản rất hữu ích để giúp người sử dụng trình bày bài báo khoa học đúng chuẩn, chất lượng bản in cao Hơn nữa, khi sử dụng hệ thống văn LaTeX người dùng chỉ cần tập trung vào phần soạn thảo nội dung văn, còn LaTeX sẽ thực hiện việc trình bày các nội dung đó như thế nào

Hiện tại ở Việt Nam còn rất ít người sử dụng LaTeX để soạn thảo văn bản Theo quan điểm cá nhân của tác giả, lý do người dùng chưa sử dụng LaTeX phổ biến là

vì một số lý do sau:

 Phần mềm khó để hiểu và tiếp cận

 Không trực quan bằng các phần mềm soạn thảo văn bản của Microsoft Office

 Cấu trúc phức tạp và khó để nhớ các lệnh nên mất nhiều thời gian hơn

Tuy nhiên, văn bản được tạo ra từ LaTeX được trình bày rất đẹp mắt, có thể trình bày được tất cả các loại nội dung mà người soạn thảo yêu cầu về một trình soạn thảo văn bản, các cripts mẫu có sẵn cho các loại văn bản cũng được cung cấp rất nhiêu trên mạng internet Hơn nữa, tính năng xuất bản thành văn bản dạng PDF của LateX giúp người dùng có thể bảo vệ bản quyền cho tài liệu của mình rất cao, chống sao chép, sữa chữa và không thể chuyển định dạng tập tin từ PDF sang tập tin dạng văn bản có thể chỉnh sửa được

2 Điểm mới trong SKKN:

Các tài liệu hướng dẫn sử dụng LaTex bằng Tiếng Việt hiên nay rất ít và phần lớn hướng dẫn trên phiên bản rất cũ Do đó, trong tài liệu này, tác giả muốn cập nhật các hướng dẫn sử dụng hệ thống văn bản LaTeX3 trên phần mềm mới ProTeX chứa nhiều tính năng tiện dụng hơn

Phần II: NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Giới thiệu hệ thống văn bản LaTeX:

LaTeX là một bộ các quy tắc biểu diễn văn bản TEX và có một số mở rộng LaTeX được Leslie Lamport phát triển vào đầu năm 1985 và hiện đang được duy trì và phát triển bởi các dự án LaTeX3 So với TEX, LaTeX dễ sử dụng hơn và thích hợp cho các tài liệu kỹ thuật lớn, các luận văn, bài báo khoa học

1.2 Ưu điểm và nhược điểm LaTeX:

- Không thích hợp khi người dùng cần soạn thảo các loại văn bản ngắn vì

sử LaTeX sẽ mất nhiều thời gian hơn so với các trình soạn thảo văn bản khác

- Người mới sử dụng sẽ mất rất nhiều thời gian để tạo ra văn bản bằng hệ thống định dạng LaTeX

2 Cài đặt LaTeX:

Hiện nay có rất nhiều các phần mềm hổ trợ người dùng soạn thảo tài liệu theo

hệ thống văn bản LaTeX, các phần mềm này gọi là các distributors hay TeX distributions Trong tài liệu này ta sử dụng phần mềm ProTeX trên môi trường hệ điều hành Windows

1

Một nhà khoa học máy tính ở Standford, tác giả của quyển sách “The Art of Computer”

ProTeX hổ trợ người dùng cài đặt hệ thống TeX một cách dễ dàng Nó được phát triển phát triển thêm phần giao diện hổ trợ người dùng cho MiKTeX 2 với tên gọi TeXstudio3 với hệ thống giao diện trực quan, nhằm hổ trợ người sử dụng soạn thảo tài liệu LaTeX dễ dàng hơn

Các bước cài đặt như sau: quá trình cài đặt gồm hai bước Trước tiên ta cài đặt MiKTeX và sau đó là TeXstudio, cụ thể các bươc thực hiện như sau:

1 Chuẩn bị dung lương trống trên ổ đĩa trên 1GB

2 Tải tập tin cài đặt tại :

http://ctan.megagod.net/tex-archive/systems/windows/protext/

3 Click vào file “ProTeXt-3.1.4-020114.exe” để giải nén và lưu trên ổ đĩa

4 Vào thư mục Protext, chạy file Setup.exe

5 Ấn “install” để bắt đầu cài đặt MiKTeX :

a Click chọn các thông số cài đặt như sau:

Copying Conditions : chọn “I accept MiKTeX copying conditions” Shared installation: chọ “All users”

Setting: Prefered papper : A4;

b Xem lại các thông số đã cài đặt, nhấn Back khi cần điều chỉnh Nhấn Next để tiếp tục

b Nhấn Browse thay đổi thư mục cài đặt TeXStudio Nhấn Next

để tiếp tục cài đặt TeXStudio

c Click chon các thông số cài đặt như hình Nhấn Next để tiếp

tục

d Nhấn Install để cài đặt

e Nhấn Finish để hoàn thành quá trình cài đặt

7 Cập nhật gói đinh dạng hổ trợ Tiếng Việt cho MiKTeX :

MiKTeX có chức năng tự động tải gói cài đặt thiếu khi người dùng sử dụng pdflatex để biên dịch tài liệu

a Mở Pakage Manager : Vào Start  Program  MiKTeX  Package Manager

b Chon gói vntex, và nhấn vào nút + hoặc để cài đặt click chuột phải, chọn install để cài đặt

Figure 1: Quản lý các gói với MikTeX Package Manager

Thao tác cập nhật tương tự cho các package khác khi cần

3 Hướng dẫn sử dụng TeXstudio:

3.1 Giới thiệu giao diện TeXstudio:

Màn hình làm việc trên TeXStudio gồm ba phần: cửa sổ bên trái hiển thị cấu trúc văn bản, màn hình soạn thảo chính ở giữa và bên trái là phần hiển thị kết quả theo định dạng lựa chọn

Figure 2: Giao diện các cửa sổ làm việc của TeXStudio

Cửa sổ các thông báo của chương trình:

Xem chi tiết về hướng dẫn dụng TeXStudio tại website: http://texstudio.sourceforge.net/manual/current/usermanual_en.html

3.2 Các bước tạo văn bản LaTeX:

Các bước thực hiện như sau:

1 Soạn code mã nguồn cho tài liệu TeX

2 Biên dịch mã nguồn bằng pdfLaTeX Sau đó ta nhấn vào nút Build&View hoặc Compile

3 Sửa lỗi trên file nguồn và thực hiện biên dich lại cho đến khi biên dịch thành công ta được file pdf như mong muốn nằm trong cùng thư mục với file tex

Có lỗi

Thành công

3.3 Tạo văn bản đầu tiên:

Thực hiện các bước như sau:

Bước 1: Mở chương trình TeXstudio Bước 2: Wizard  Quick Start  Class Option Chọn các thông số

cho tài liệu

Figure 4: Tạo văn bản LaTeX nhanh bằng chức năng Wizard

Bước 3: Soạn thảo văn bản LaTeX với nội dung như file vidu.tex

Code nguồn

Văn bản PDF

Sửa lỗi

Figure 3: Sơ đồ các bước tạo văn bản LaTeX

Bước 4: Ấn Build & View Bước 5: Xem kết quả

Ví dụ về nội dung của tex như sau:

\author{Ngô Minh Anh Thư}

\title{\textbf{ỨNG DỤNG \LaTeX TRONG TRÌNH BÀY BÀI BÁO KHOA HỌC} }

\section{Đây là tiêu đề của mục thứ nhất}

Nội dung của mục thứ nhất ghi ở đây

\section{Tiêu đề của mục thứ hai}

Trong nội dung của mục có thể có nhiều mục con

\subsection{Tiêu đề của mục con thứ nhất}

Nội dung của mục con thứ nhất

\subsection{Tiêu đề của mục con thứ hai}

Nội dung của mục con thứ hai

\subsubsection{Mục cháu nữa}

Nội dung mục cháu.\\ Nếu không muốn các mục có đánh số thì thêm dấu * vào như sau

\section*{Mục không đánh số}

Nội dung của Mục không đáng số

\subsection*{Mục con không đánh số}

\subsubsection*{Mục cháu không đánh số}

\end{document}% Kết thúc bài viết

Bản in PDF kết quả:

3.4 Tạo bài báo chuẩn IEEE từ file nguồn :

Để trình bày bài báo theo dạng chuẩn IEEE ta thực hiện các bước sau:

Bước 1: Tài các tập tin nguồn từ:

- Bài báo Tiếng Anh:

https://www.ieee.org/publications_standards/publications/authors/author_te mplates.html

- Bài báo TiếngViệt:

https://www.ieee.org/publications_standards/publications/authors/author_te mplates.html

Bước 2: Giải nén và lưu vào một thư mục trong ổ đĩa

2

Figure 5:Các file nguồn mẫu bài báo chuẩn IEEE

Bước 3: Khởi động TeXStudio, vào File  Open, chuyển đến thư

mục IEEEs_CPS vừa mới giải nén ở trên, click mở file nguồn mẫu bare_conf.tex

Bước 4: Soạn thảo nội dung bài báo và thực hiện định dạng từ

\begin{document} đến \end{document}

Bước 5: Sau mỗi module nội dung nhỏ, ta thực hiện biên dịch lại

và sửa lỗi cho đến khi được file kết quả hoàn chỉnh

4 Định dạng tài liệu LaTeX:

4.1 Cấu trúc file LaTeX:

Cấu trúc chung của một văn bản LaTeX như sau:

\section{Chương 2}

Figure 6: Cấu trúc chung của văn bản LaTeX

4.2 Cấu trúc lệnh của LaTeX:

Một lệnh của LaTeX có cấu trú cơ bản như sau:

\tên_lệnh [các_tham_số]{nội_dung_lệnh}

Trong đó các tham số cách nhau bởi dấu , và số lượng tối đa là 9 Trường hợp không có tham số ta có thể bỏ dấu cặp [ ] Nội dung lệnh có thể là một lệnh khác

Ký tự \ theo sau bởi duy nhất một trong các ký tự đặc biệt $ , ~, _ %, ^,

& { } sẽ in ra chính ký tự đó Trường hợp theo sau \ là một nhóm các ký tự

sẽ là một lệnh trong LaTeX, nếu tên sai thì sẽ báo lỗi và không biên dịch được

- Để thực hiện đinh dạng in đậm, in nghiêng và gạch chân cho từ “author”,

ta sử dụng các lệnh lồng nhau như sau:

\textbf{\textit{\underline{The authors}}}

4.3 Cấu trúc một môi trường(enviroment)

Môi trường trong một module văn bản có cấu trúc như sau:

4.4.1 Định dạng loại văn bản:

Đoạn mở đầu (preamable) từ \doccumentclass[***]{###} … \begin{doccument}

Một số định dạng loại văn bản như sau:

IEEE transaction

văn, báo cáo(đầy đủ), sách nhỏ,…

[***] Loại văn bản

a4paper , letterpaper Khổ giấy titlepage, notitlepage Chừa trang đầu làm bìa onecolumn,

twocolumn

Trình bày một cột, hai cột

nằm bên trái thay vì bên phải

4.4.2 Các gói hổ trợ định dạng (Packages):

Mặc định LaTeX hổ trợ các gói định dạng cần thiết tuy nhiên không đầy đủ tất

cả nhu trong trường hợp bạn muốn định dạng màu chữ, chèn hình ảnh, định dạng font chữ đặc biệt thì cần phải gọi đến để kích hoạt các gói hổ trợ đã được cài sẵn

Cú pháp gọi các package như sau:

\usepackage[options]{package}

Chương trình pdfLaTeX trên MiKTeX có chức năng tự động tải các gói dữ liệu còn thiếu Để tạo được văn bản LaTeX bằng Tiếng Việt , ta sử dụng các lệnh sau:

4.5 Định dạng đoạn (sectioning):

Trên TeXStudio: chọn menu LaTeX  Sectioning, chọn cấp mục thích hợp LaTeX hổ trợ các lệnh định dạng đoạn khá trực quan Tùy thuộc vào loại văn bản mà LaTeX quy định các lệnh có được thực hiện hay không Ví dụ như\chapter{} chỉ được phép thực hiện trong đối với văn bản dạng sách (book) và báo cáo (report) mà không được thực hiện đối với loại văn bản bài báo (article) hay thư (letter)

\part{''part''} -1 Không dùng cho “letter”

\chapter{''chapter''} 0 Chỉ dùng cho “book” và “report”

\section{''section''} 1 Không dùng cho thư từ

\subsection{''subsection''} 2 Không dùng cho “letter”

\subsubsection{''subsubsection''} 3 Không dùng cho “letter”

\paragraph{''paragraph''} 4 Không dùng cho “letter”

\subparagraph{''subparagraph''} 5 Không dùng cho “letter”

Các đoạn văn bản sẽ được đánh số tự động theo thứ tự phân cấp Trường hợp không đánh số cho đoạn thì thêm dâu * ngay phía sau lênh, ví dụ \chapter*{Cảm tạ} Tất cả các tiêu đề sẽ tự động được thêm vào bảng mục lục bằng lệnh

\tableofcontents

4.6 Đánh dấu và đánh số:

Sử dụng \itemize:

\begin{itemize}

\item The first item

\item The second item

\item The third etc

\ldots

\end{itemize}

Sử dụng \enumerate:

\begin{enumerate}

\item The first item

\item The second item

\item The third etc

\end{description}

\begin{enumerate}

\item The first item

\begin{enumerate}

\item Nested item 1

\item Nested item 2

\end{enumerate}

\item The second item

\item The third etc

\ldots

\end{enumerate}

4.7 Chèn Bảng (Table):

Để tạo bảng nhanh trên TeXStudio ta thực hiện các bước sau:

1 Chọn menu Wizard  Quick tabular

2 Nhập số dòng và số cột, canh lề

3 Nhập dữ liệu cho dòng và cột

4 Nhấn OK để chuyển code định dạng vào văn bản

5 Thêm các định dạng khác cho table nếu cần

& & & & \\

1 & s_n^1 & s_n^2 & &s_n^d

\end{bmatrix}

\]

4.8 Chèn hình ảnh:

Để tạo chèn hình ảnh nhanh trên TeXStudio ta thực hiện các bước sau:

1 Chọn menu Wizard  Insert Image

2 Nhập các thông số cho hộp thoại:

3 Nhấn OK để chèn code định dạng vào văn bản.

Code định dạng như sau:

TeXStudio hổ trợ tính năng chèn công thức toán học Math Assistant Người dùng

có thể vẽ công thức bằng tay và chương trình tự động nhận dạng công thức và đưa vào văn bản Để sử dụng chức năng này ta thực hiện như sau:

1 Chọn menu Wizard  Math Assistant

2 Vẽ công thức vào clipboard

3 Nhấn nút Insert để chuyển công thức vào văn bản

Code LaTeX của công thức trên như sau: $a{x}^{2}+bx=c$

Ngoài ra, TeXStudio còn hổ trợ người dùng nhập công thức toán học từ các lệnh có sẵn trong menu Math và các ký hiệu trong cửa sổ Symbols

4.10 Tạo danh mục Tài liệu tham khảo :

Một trích dẫn tài liệu theo chuẩn IEEE có ba thành phần chính:

 Tên tác giả gồm first name và lastname

 Tựa đề bài viết hay tên chương, bài báo hội nghị, bằng sang chế, … phải đươic viết trong cặp dấu nháy kép

 Tiêu đề của sách, tạp chí được in nghiêng

Mỗi loại tài liệu có một quy ước trình bày riêng nhằm giúp người đọc có thể phân biệt các loại tài liệu một cách nhanh chóng

[1] W.K Chen, Linear Networks and

Systems Belmont, CA: Wadsworth,

1993, pp 123-35

Article in

Journal

Author(s), "Article title,

Journal Title, vol., no., page

number(s), Month year

[2] G Pevere, "Infrared Nation,The

International Journal of Infrared Design, vol 33, pp 56-99, Jan 1979

[3] E.E Rebecca, "Alternating current fed power supply, U.S Patent 7 897 777, Nov 3, 1987

Tài liệu điện tử

Ebook Author (year, Month day)

Book Title (edition) [Type

of medium] Vol (issue)

Available: site/path/file

[4] G G Raju (2003) Dielectrics in

Electric Fields [Online] Available:

http://www.engnetbase.com/

E- Journal Author (year, month)

"Article title Journal Title

[Type of medium] vol

(issue), pages Available:

http://doi:10.1016/j.sse.2007.10.013

Handbook

Author (year, month) Title

Company City, State or Country [Type of Medium]

Available: site/path/file

[6] S L Talleen (1996, Apr.) The Intranet Architecture: Managing information in the new paradigm Amdahl Corp., CA [Online] Available:

http://www.amdahl.com/doc123.html

Văn bản được trích dẫn được trình bày theo quy tắc sau:

 Số tài liệu được đặt trong cặp dâu ngoặc vuông []

 Trích dẫn được đánh số theo thứ thự xuất hiện trong văn bản

 Số thứ tự trích dẫn của một tài liệu được sử dụng lai trong các lần trích dẫn sau đó

 Cặp [] được đặt trên cùng dòng với được văn bản được trích dẫn, phía trước các dấu câu và cách văn bản một khoảng trắng