BÀI GIẢNG TRIỆU CHỨNG HỌC PHÂN BIỆT HỘI CHỨNG VÀ BỆNH

Hội chứng là một tập hợp các đặc điểm hoặc những bất thường (triệu chứng) có thể nhận biết được, có xu hướng xảy ra cùng nhau và có liên quan đến sự rối loạn của một chức năng hoặc một tình trạng của một căn bệnh cụ thể. Syndrome là thuật ngữ có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp: “Syn” có nghĩa là “cùng nhau” và “drome” có nghĩa là “chạy”.

PHÂN BIỆT

HỘI CHỨNG VÀ BỆNH

5-2021

TS LÊ CÔNG TẤN

BM NỘI – ĐHYK PHẠM NGỌC THẠCH

letanphd@gmail.com

1 ĐỊNH NGHĨA HỘI CHỨNG

Syndrome

Hầu hết các hội chứng được đặt theo tên của người đầu tiên nhận thấy chúng trên lâm sàng Ví dụ:

 Hội chứng Down

 Hội chứng Marfan

 Hội chứng Brugada

Có một danh sách hàng trăm hội chứng đã được mô

tả trong vòng 150 năm qua hoặc lâu hơn trong y học.

Có một số hội chứng có thể do đột biến gen hoặc các yếu tố khác gây ra.

Một số HC được đặt tên theo sự rối loạn của một chức năng nào đó của một cơ quan bị bệnh Ví dụ:

HC suy tim: là tập hợp những triệu chứng LS (cơ năng ± thực thể) và CLS để nói lên tình trạng suy chức năng tâm trương và/hoặc tâm thu HC suy tim được nhận thấy trong nhiều bệnh lý khác nhau có thể ở tại tim hoặc ngoài tim

HC suy chức năng tế bào gan: tế bào gan có nhiều chức năng nên sẽ có rất nhiều triệu chứng, mà đặc biệt là các rối loạn về xét nghiệm sinh hóa và huyết học như: giảm albumin, rối loạn đông máu … và được nhận thấy trong nhiều bệnh khác nhau ở gan (xơ gan, viêm gan do nhiều nguyên nhân khác nhau …)

Bệnh là một tình trạng bệnh lý gây ra rối loạn các quá trình hoạt động sinh lý bình thường của cơ thể

Mỗi bệnh có các dấu hiệu và triệu chứng riêng do nó gây ra Người ta thường chia ra bốn nhóm bệnh:

Mắc phải

Di truyền

Do thay đổi sinh lý

Do sự thiếu hụt

2 ĐỊNH NGHĨA BỆNH

Disease

Bệnh là một tình trạng có 3 đặc trưng sau:

Có nguyên nhân sinh học được xác định gây ra tình trạng bệnh (tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán) Tuy nhiên, có nhiều bệnh lý được biết đến nhưng nguyên nhân vẫn còn chưa rõ ràng, được gọi là nguyên phát hoặc vô căn

Có một nhóm các triệu chứng được xác định

Có sự thay đổi nhất quán về giải phẫu do tình trạng bệnh lý gây ra

2 ĐỊNH NGHĨA BỆNH

Disease

Một hội chứng không có bất kỳ đặc điểm nào trong số này

Ngay cả các triệu chứng trong hội chứng cũng thường không nhất

quán, và chắc chắn không thể xác định được nguyên nhân.

BỆNH TIM THIẾU MÁU CỤC BỘ ỔN ĐỊNH

Có đủ 3 đặc trưng trên:

Có nguyên nhân sinh học được xác định gây ra tình trạng bệnh: Một vùng cơ tim bị giảm tưới máu có thể do tắc nghẽn hoặc không do tắc nghẽn ĐMV, gây mất cân bằng cung cầu oxy cơ tim

Có các triệu chứng được xác định: Cơn đau thắt ngực và khó thở

Có sự thay đổi nhất quán về giải phẫu do tình trạng bệnh lý gây ra: tổn thương cơ tim do thiếu máu hoặc hoại tử cơ tim

Hội chứng vành mạn: chưa xác định được nguyên nhân gây thiếu máu cục bộ cơ tim Các triệu chứng trong hội chứng vành mạn

cũng khác nhau ở các tình huống lâm sàng khác nhau và không xác

định sự thay đổi về giải phẫu do bệnh gây ra.

3 PHÂN BIỆT

Syndrome and Disease

Một hội chứng đề cập đến một nhóm các triệu chứng,

Một căn bệnh đề cập đến một tình trạng đã được thiết lập.

Ví dụ: Rối loạn hoạt động co bóp của tim: nhịp tim không đều

Bản thân nhịp tim không đều không phải là một căn bệnh mà là một triệu chứng, đó là một rối loạn hoạt động co bóp của tim, được xếp vào Hội chứng rối loạn nhịp (gồm các triệu chứng cơ năng: hồi hộp đánh trống ngực, nghe tim đập không đều, bất thường trên điện tim ) xảy ra trong nhiều bệnh lý khác nhau (tại tim hoặc ngoài tim)

3.2 TIẾP CẬN CHẨN ĐOÁN

Trong một hội chứng: khó có thể xác định được lý do chính xác gây ra triệu chứng đó

Trong một bệnh lý: nguyên nhân gây ra triệu chứng/hội chứng đã được xác định

3.3 TRONG ĐIỀU TRỊ

Điều trị hội chứng chủ yếu là điều trị triệu chứng

Với bệnh biết rõ nguyên nhân, điều trị nguyên nhân là cơ bản

3 PHÂN BIỆT

Syndrome and Disease

TIẾP CẬN CHẨN ĐOÁN

Chẩn đoán HC vành mạn: khi chưa xác định được nguyên nhân gây ra triệu chứng (do tắc nghẽn và/hoặc không do tắc nghẽn)

Lưu ý: ngay cả BN đã được tái tưới máu vẫn còn triệu chứng

Chẩn đoán BTTMCB ổn định: khi nguyên nhân đã được xác định

TRONG ĐIỀU TRỊ

HC vành mạn: điều trị triệu chứng cơn đau thắt ngực và khó thở

BTTMCB ổn định: điều trị tái tưới máu và các nguyên nhân không

do tắc nghẽn → dự phòng NMCT (kháng kết tập tiểu cầu + Statin +

Ức chế men chuyển)

PHÂN BIỆT

Chronic coronary syndrome

Chronic coronary syndrome and Stable ischemic Heart Disease

1 What is the difference between a syndrome and a disorder?

https://www.igenomix.net/blog/what-is-the-difference-between-a-syndrome-and-a-disorder/

TÀI LIỆU THAM KHẢO

2 ESC 2020 Guidelines for the diagnosis and management of

chronic coronary syndromes