Phương pháp dạy học ở tiểu học đối với học sinh lớp 1

Sách GV: Một bài học vần 2 tiết bị dàn đều cho các HĐ• Tiết 1: dạy âmvần mới; dạy tiếng khoá, từ khoá; đọc ứng dụng, viết ứng dụng • Tiết 2: Dạy luyện đọc, luyện viết và luyện nói Trong

Xác định trọng tâm chương trình

 Trọng tâm cốt lõi là dạy đọc và dạy viết: Suốt cuộc đòi ta phải giao tiếp và tư duy bằng tiếng Việt

Điều này chỉ được thực hiện bắt đầu từ lớp 1

 Muốn dạy tốt phải xác định đúng m tiêu trọng tâm

về chuẩn KT-KN Đây là vần đề không dễ nhưng

không thể bỏ qua hoặc làm chiếu lệ Mục tiêu môn học đã có trong chương trình Còn M.tiêu bài có

trong SGV.

 QTDH là sự tương tác giữa thầy và trò nhằm hướng tới m tiêu bài học

Sách giáo khoa và SGV

1 Sách GK: có 2 phần cơ bản: Học vần và

luyện tập tổng hợp Mỗi phần có m.tiêu

riêng

a) Phần học vần: chia thành 2 giai đoạn

- G đoạn làm quen (6 bài ): HS nhận biết và

sử dụng được các nét cơ bản của chữ viết

thường, các dấu thanh GV chú ý sửa các lỗi phát âm (qua dấu thanh), lỗi thao tác và

cấu tạo các nét con chữ

- Giai đoạn học vần: Trọng tâm là:

+ Kĩ năng đọc: HS phát âm chuẩn đựoc các

âm, vần; dọc trơn thành thạo các chữ ghi

tiếng Việt

+ Kĩ năng viết: Viết đúng con chữ (cở chữ, mẫu chữ); biết liên kết các con chữ ghi

tiếng, khongả cách các chữ; tư thế và thao tác viết

+ các kĩ năng nghe, nói cũng được chú ý rèn luyện nhưng không phải là trọng tâm

b) Luyện tập tổng hợp: Chia thành các chủ điểm Mỗi tuần có TĐ, TV, CTả Trọng tâm:

- Rèn KN đọc trơn tiếng trong câu Cuối năm

có thể đọc trơn đoạn văn có độ dài khoảng

30 tiếng/ phút Có các KN: cầm sách đúng

tư thế, đọc to, rõ ràng các tiếng, đọc trơn các từ có nhiều tiếng

- Viết thành thạo bằng cở chữ vừa với hình thức nhìn viết đạt tốc độ 30 chữ/15 phút Bứoc đàu làm quen với chữ Hoa (tập tô) Yêu cầu cụ thể: Ngồi viết đúng tư thế, hợp

VS, cầm bút đúng; viết đúng cở chữ, mẫu chữ, liên kết các con chữ ghi tiếng, viết

đếu khoảng cáhc, nắm dựoc quy tác viết các tiếng có phụ âm đầu bằng c.k g gh

ng, ngh; viết đúng các dấu câu

- - KN nghe, nói y/c mức cao hơn: có KN

nghe, nói đàm thoại; bước đầu làm quen

HĐ nói đọc thoại ( kể lại câu chuyện) kể

về người thân, đồ vật Bằng đoạn văn

ngắn 2-3 câu

2 Sách GV: Một bài học vần 2 tiết bị dàn đều cho các HĐ

• Tiết 1: dạy âm(vần) mới; dạy tiếng khoá, từ khoá; đọc ứng dụng, viết ứng dụng

• Tiết 2: Dạy luyện đọc, luyện viết và luyện

nói

Trong mỗi HĐ thiết kế nhiều thao tác nhỏ

buộc GV phảit tuân theo quy trình đó VD: dạy âm(vần) mới có các thao tác: Nhận biết cấu trúc chữ ghi âm (vần) mới phát âm,

đánh vần, ghép vần mới (trên bảng cài)

chuẩn bị cho dạy tiếng mới Việc chia nhỏ

tạo nên sự vụn vặt, học sinh ít đựoc rèn

luyện KN trọng tâm là đọc, viết

 Với quy trình trên ở tiết 1, GV và HS phải

làm việc vội vàng mới hoàn thành được ND bài dạy nhưng hiệu quả không cao vì trọng tâm không đựoc chú ý rèn luyện Sang tiết 2, việc luyện tập gặp khó khăn vì KN đọc viết

chưa đựoc hình thành vững chắc Sang gia

đoạn LTTH việc thực hiện y/c đọc trơn tiếng trong câu, đoạn hết sức khó khăn vì KN tự

động hoá chưa được hình thành

Quy trình dạy học vần

1 Xác địnhm.tiêu:

-KN đọc: có 2 mức độ cần đạt:Mức độ 1:

đánh vần, đọc trơn thành thạo tất cả các tiếng, từ chưa âm, vần mới.Mức độ 2: đọc trơn được tiếng trong câu khoá, bài khoáTrong 2 mức độ đó mức độ 1 phải xem là y/c chính, cơ bản nhất cần thực hiện một cách vững chắc Khi đó HS mới thực hiện được y/c mức độ 2

- KN viết: viết được chữ ghi âm, vần, chữ

chứa âm vần mới (đúng mẫu, cở chữ, biết cách liên kết các con chữ)

2 Cỏc hoạt động dạy học

Tiết 1: Dạy đọc tiếng chứa âm, vần mới

a) Kiểm ta bài cũ: Thụng thường KT cả đọc

và viết

- Đọc: cú thể đọc lại õm, vần, cõu khoỏ, bài

khoỏ đó học bài trước Sau bài 28 cú thể

cho HS đọc thờm cỏc tiếng ngoài SGK

- Viết: GV phải dựng bảng cài biểu diễn hoặc

bảng ohụ viết sẵn con chữ hoặc tiếng cần viết để HS viết vào bảng con Sang cuối

giai đoạn HV cú thể kết hợp với hỡnh thức nghe viết một số tiếng cú vần đơn giản

b) Dạy bài mới:

• HĐ1: Dạy âm, vần mới:

+ m.tiêu: -HS nhận diện đựoc chữ ghi âm

(chữ in thường, chữ viết thường); cáu tạo

chữ ghi vần (tên các âm, vị trí các âm tạo

- Dạy phát âm: GV phải phát âm chậm,

chuẩn Nếu cả lớp phát â chuẩn rồi thì

không nhất thiết phải dạy kĩ Ở phần dạy vần, GV cần HD HS đánh vần, phát âm

(đọc trơn) đúng vần

- Dạy nhận chữ ghi âm, nhận diện cấu trúc vần: Khi dạy phần âm, GV phân tích để HS nhận diện đựơc các nét tạo nên con chữ

ghi âm, độ cao con chữ bằng cách lấy chữ

e làm chuẩn Bài dạy vần, GV HD để HS

phân tích cấu tạo vần (Gồm mấy âm, vị trí các âm) Lưu ý những âm đôi không phân tích theo mô hình âm đôi

- Củng cố kí năng đánh vần, đọc trơn: Đồng thanh, cá nhân, nhóm

• Hoạt động 2: Dạy tiếng khoá

+ M.tiêu: HS phát âm đúng tiếng, phân tích đựoc các yếu tố (âm đầu, vần, thanh)

Không nên đặt y/c nắm nghĩa trong HĐ

dạy tiếng Mặc dù tiếng đó có nghĩa từ

vựng,

+ Các HĐ dạy học chủ yếu

- Dạy đánh vần, đọc trơn tiếng:Theo các

yếu tố cấu tạo tiếng(âm đầu, vần, thanh)Lưu ý: Nếu HS yếu có thể cho HS đánh vần theo hình thức âm đầu, các âm, thanh

Nhưng cần chú ý cho HS đọc trơn được

vần để khi đánh vần đúng theo quy trình trên

- Dạy phân tích tiếng dựa theo 3 yếu tố tạo

tiếng

- Dạy ghép tiếng khoá trên bảng cài: trước đây làm như thế nào?( Lần thứ nhất trong HĐ dạy vàn mới, sau đó giữ nguyên và ghép thêm âm đầu và dấu thanh để toạ tiếng khoá

Bây giờ chỉ cho HS ghép chữ 1 lần sau khi đánh vần, đọc trơn và phân tích tiếng.

• Hoạt động 3: Dạy từ khoá

+ M tiêu: Làm cho HS có KN đọc trơn từ đơn,

từ phức và bước đầu nắm được nghĩa của

- Dạy HS nắm nghiã từ khoá: Hầu hết từ

khoá đều mang nghiã thực nên khi dạy GV cần sử dụng tranh ảnh, mô hình, vật thật

để giúp HS năm được nghĩa nhanh và vững chắc Nếu giải ngiã bằng lời thì phải gọn

nhẹ, dễ hiểu

• HĐ 4: Dạy đọc ứng dụng:

+ m.tiêu: Giúp HS củng cố và phát triển KN

đọc các từ ngữ chưa âm, vần mới; bước đầu nắm nghĩa một số từ ngữ đựơc đọc

HĐ này cần được chú trọng hơn

+ Các HĐ dạy học chủ yếu:

- Dạy đọc từ trong SGK: GV đọc mẫu 1 lượt

và lưu ý HS những từ khó đọc -> HS đọc

(ĐT, N,CN)

- Dạy nắm nghĩa một số từ: tương tự như dạy

từ khoá Không nhất thiết cung cấp nghiã

của tất các từ ứng dụng, chỉ nên cung cấp nghĩa của những từ có nghĩa từ vựng đơn

giản

Lưu ý: HĐ này dạy sau khi dạy xong các âm, vần mới

- Dạy phát triển kĩ năng đọc: Không y/ c dạy

nghiã của từ, GV có thể đưa ra những tiếng, từ không có nghiã

 Cách thực hiện: GV chuẩn bị sẵn các các chữ chứa âm, vần mới (khoảng 10 tiếng,từ) lên

bảng, bảng cài, sau đó thêm âm đầu, dấu

thanh cho HS đọc Không nên cho em sau đọc lại ngữ liệu của em trước Có thể tổ chức theo hình thức trò chơi.

Cho HS tìm từ mới chứa âm, vần vừa học HS

đọc-> Gv ghi lên bảng-> HS đọc lại toàn bộ

các từ vừa tìm được

Tiết 2: Dạy viết và luyện các kĩ năng

- Đọc lại bài học tiết 1

- Giới thiệu tranh minh hoạ ND câu, bài

khoá Có thể dùng các câu hỏi gợi mở để giới thiệu.VD tranh vẽ những ai… Hoặc giới thiêụ trực tiếp, nhưng phải ngắn gọn

- Luyện đọc: GV đọc -> HS đọc (ĐT, N, CN) phải chú trọng đọc CN

- Tìm đọc lại các tiếng có âm, vần vừa học: đánh vần, đọc trơn, có thể phân tích tiếng

 HĐ 2: Dạy viết

+ M tiêu: Viết được các chữ ghi âm, vần, tiếng bắng con chữ viết thường theo mẫu, có thói quen ngồi viết, cầm bút đúng, hợp VS

bảng)-> Giới thiệu độ cao, điểm đặt bút -> cách

viết Cần giứo thiệu tỷ mỉ.

Bước 2: Cho HS viết nháp lên bàn bắng ngón tay

Bước 3: HS viết vào bảng con Chú ý chỉnh sửa ngay cho HS khi đang viết về tư thế, thao tác, cầm bút Bước 4: Nhận xét và chỉnh sửa Y/c những em viết

sai phải sửa ngay tại lớp

Phần học vần: Tập trung vào chữ ghi vần, tiếng (không viết từ) Chú ý HD cách kết hợp các

con chữ Các bước: GV vừa giới thiệu vừa viết lên bảng

-> HS quan sát và viết lên bàn bằng ngón tay

-> viết vào bảng con -> nhận xét

- Luyện viết vào vở: Thực hiện sau khi viết vào bảng con GV không cần giới thiệu lại cấu tạo con chữ mà chỉ nhắc nhở, sửa chữa lỗi cho HS

Có thể chấm một số em viết đúng đẹp nhưng không chấm đồng loạt

 HĐ3: Luyện nói

 +M tiêu: Phát triển lời nói tự nhiên cho HS Tranh vẽ trong sách chỉ là điểm tựa của chủ

đề HS có thể dựa vào đó để nói một cách

tự nhiên Không nhất thiết phải khai thác

hết ND tranh hoặc nói thành bài văn hoàn

chỉnh theo chủ đề của tranh GV không

được nói thay

+ Các HĐ chủ yếu:

- Khai thác tranh: Tranh vẽ chỉ là điểm tựa

giúp HS hiểu về chủ đề mà nói đúng chủ đề

Vì vậy không nên mất nhiều thời gian để

khai thác tranh một cách tỷ mỉ ND tranh Có thể dùng tranh trong sách GK hoặc tranh

khác nhưng đúng chủ đề và gần gũi với cuộc sống thường ngày của HS

- Luyện nói theo nhóm: Khoảng 4 em Mỗi em

có thể chọn một khía cạnh của chủ đề để nói chứ không nhất thiết phải phụ thuộc vào ND tranh

- Nói trước lớp: Các em nói những ND đã nói trong nhóm Khuyến khích các em nói theo ngôn ngữ đời thường và có thái độ nói tự

nhiên

- Khuyến KHích HS nói cho người thân trong nhà, bạn bè về ND đã nói trong lớp

có những em nói tốt có thể mở rông thêm

chủ đề Hãy khuyến khích các em nói những

gì em biết theo gợi ý của GV

Một số điiểm lưu ý

 Gọi âm tiết, âm vị ở cả 2 phương diện (âm

thanh và kí hiệu - tiếng và chữ) bằng tên

âm Chưa đòi hỏi HS phân biệt được tên âm, tên chữ VD: Không bắt buộc HS nói viết con chữ bê mà nói là viết chữ bờ hoặc âm bờ

 Để HS dễ phân biệt cho HS đọc các âm c:cờ; k: ca; q: cu; qu: quờ; d: dờ; gi: di; i: I

ngắn; y: y dài; ng: ngờ đơn; ngh: ngờ kép; Nậm Giải: gờ đơn; gh: gờ kép

 Các nguyên âm đôi khi phân tích được dạy

như một vần bình thường, không nói là

nguyên âm đôi VD: iên - Gồm có 3 âm, âm i đứng trước… Khi đánh vần là i-ê-nờ- iên

+ M tiêu: Tiếp tục củng cố KN đọc trơn

thành tiếng, cuối năm tốc độ tối thiểu 30 tiếng/ phút

- Củng cố vững chắc thêm về KN đọc,

phân tích một số vần khó, tiếng khó để giúp HS đọc, viết tiếng khó chính xác

- Phát triển vốn từ cho HS

Lưu ý: càn tập trung vào y/c 1 và 3

 Một số biện pháp dạy học:

- Đọc mẫu: có vai trò rất quan trọng về trực

quan bằng ngôn ngữ âm thanh.Y/c là phải tái hiện được một cách trung thực về mặt âm

thanh của tiếng.kết hợp các tiếng trong câu Các y/c ngắt nghỉ nhấn giọng chưa cần phải thực hiện Vì vậy cần đọc rõ ràng tiếng và kết hợp tiếng, chậm

- ĐỌc đồng thanh theo mẫu: GV đọc câu hoặc cụm từ, HS đọc theo Cần phải chú ý sửa lỗi phát âm về âm, vần, dấu thanh cho HS Tuỳ trình độ HS để quyết định số lần đọc ĐT

- Luyện đọc tiếng khó: Tiếng khó là tiếng mà

đa số HS đọc còn sai do lỗi phát âm của

vùng, là tiếng có chứa vần khó Có thể tiến hành theo 2 cách sau:

thành tiếng, cả lớp theo dõi

- Luyện đọc kế hợp với tìm hiểu ý đoạn văn: chưa đặt

ra y/c tìm ý chính đoạn, bài mà chủ yếu tìm hiểu ý đoạn, bài qua một số từ chôt, cau chốt.

+ Tìm hiểu nghĩa từ mới: Cung cáp nghĩa của

những từ mà HS có thể tri giác được Từ chỉ sự

tượng, nếu cung cấp có thể so sánh với từ trái

nghĩa, cùng nghĩa, hoặc đặt câu.

+ Tìm hiểu ý của câu: GV có thể đặt câu hỏi tìm c â u chốt gợi ý cho HS tìm ý của câu hoặc khi đọc dến

ở mức độ tái hiện lại về đối tượng thông báo hoặc

ND thông báo của câu đó N ên tập trung vào cung

câu hỏi về ND bài

- Luyện đọc lại đoạn văn: Một số em khá đọc ->

những em khác đọc

từ ngữ chứa tiếng khó hoặc vần khó

NHưng không nhất thiết phải theo SGK mà cần căn cứ vào thực tế để chon các từ k

ngữ khác

- Luyện đọc kết hợp tìm hiểu nghiã từ mới, tìm hiểu bài: Trong SGK có một số câu hỏi khó có thể thay câu hỏi hoặc chia nhỏ câu hỏi hoặc dưa ra các phương án trả lời để

HS lựa chọn

 Tiết 2: Luyện đọc

- Tập trung vào luyện đọc CN: HS khá đọc-> những

em khác đọc

- Tìm các tiếng chưa vần đã cho trong bài

- Nói câu chứa tiếng có vần vừa tìm được: Không

y/c HS nói câu ngoài SGK

- Luyện nói: y/c như luyện nói ở phần HV GV

không đựoc nói thay.

Lưu ý: tuỳ k/năng

- Củng cố dặn dò:

Phân môn Tập viết

 M tiêu trọng tâm là viết chữ thường

 Quy trình dạy học:

- Viết mẫu: GV giới thiệu các âm (có thể dùng

chữ mẫu đẻ giới thiệu lại cấu tậo chữ) , vần, từ ngữ sẽ viết vừa viết (chữ vừa lên bảng) vừa giới thiệu thao tác viết, kết nối, độ cao

- Luyện viết bảng con: viết vần, từ ngữ Nhưqngx

em viết sai cần HD, y/c HS sửa chữa ngay

- Luyện viết vào vở: GV nhắc lại y/c về tư thế,

cách cầm bút, thao tác viết Chỉnh sửa kịp thời những em viết sai

- Chấm chữa bài: cần ghi nhận xét những lỗi của

HS vào cuối bài và y/c HS về nhà viết lại

- Củng cố dặn dò; Nhắc nhở những em viết còn sai về nhà viết lại, nhưng GV đưa ra y/c nhẹ

nhàng và phải kiểm tra

Phân môn Chính tả

 Quy trình thực hiện như SGV

 Lưu ý: Đến gần cuối năm Nếu có nhiều em chưa nghe được để viết thì vẫn cho HS nhìn - viết