Skkn một số phương pháp tích hợp liên môn trong dạy học âm nhạc ở tiểu học

Các nộidung dạy học âm nhạc gắn với cuộc sống hàng ngày, với các tình huống có ý nghĩa.Các em được đặt vào những tình huống của đời sống thực tế, phải trực tiếp quan sát,thảo luận, làm b

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG DẠY HỌC

- mĩ Ngoài ra, thông qua môn học nghệ thuật Âm nhạc còn giáo dục con người biếtthưởng thức cái hay, cái đẹp, biết làm đẹp cho cuộc sống và làm đẹp cho mình Đó làgiáo dục thẩm mỹ

Âm nhạc là loại hình nghệ thuật sử dụng âm thanh để diễn tả cảm xúc, thái độ,nhận thức và tư tưởng của con người Âm nhạc là một phần thiết yếu của các nền vănhóa, gắn bó và ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống xã hội Âm nhạc làm phong phúnhững giá trị tinh thần của nhân loại, là phương tiện giúp con người khám phá thế

giới, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống Âm nhạc cũng là một bộ môn nghệthuật gắn bó mật thiết với đời sống xã hội và nhà trường Trong nhà trường, giáo dục

âm nhạc góp phần giúp học sinh hình thành và phát triển toàn diện về nhân cách, hàihoà về thể chất và tinh thần Thông qua nội dung các bài hát, các hoạt động âm nhạc

và phương pháp giáo dục, giáo dục âm nhạc còn góp phần phát triển các phẩm chấtnhư: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm, cùng những năng lực: tựchủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo Âm nhạc là mônhọc thuộc lĩnh vực giáo dục nghệ thuật Thông qua nội dung và hình thức học tập đadạng, giáo dục âm nhạc tạo cơ hội cho HS được trải nghiệm và phát triển các năng lựcthẩm mỹ đặc thù ở môn học này như: thể hiện âm nhạc, cảm thụ âm nhạc, ứng dụng

và sáng tạo âm nhạc; đồng thời góp phần phát hiện, bồi dưỡng những em có năngkhiếu âm nhạc

Bước vào cấp Tiểu học, kiến thức âm nhạc đã được sắp xếp thành hệ thống từthấp đến cao theo độ tuổi, bậc học Vì vậy, đòi hỏi các em phải có sự cảm nhận nhanhnhẹn, tư duy nhạy bén, óc sáng tạo, linh hoạt trong từng bài học cụ thể Vậy, làm thếnào để giúp các em hình thành được những kỹ năng cơ bản? Đó là điều mà bản thântôi luôn trăn trở

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

- Nâng cao chất lượng hình thành và phát triển kỹ năng âm nhạc cho học sinhTrường Tiểu học

- Vận dụng phương pháp dạy học này để rèn luyện các kỹ năng thực hành ởmức độ cao hơn như : kỹ năng sử dụng thành thạo các nhạc cụ gõ, biết vận động phụhoạ một bài hát hoàn chỉnh

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Tích hợp dạy học nhằm nâng cao chất lượng hình thành và phát triển kỹ năng

âm nhạc cho học sinh Tiểu học

- Dạy - học môn Âm nhạc Tiểu học

- Kỹ năng biểu diễn của học sinh trường Tiểu học

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã sử dụng một số phương pháp nghiêncứu khoa học chủ yếu sau :

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết : Đọc các tài liệu giáo trình

có liên quan đến vấn đề nghiên cứu Tham khảo kinh nghiệm của đồng nghiệp đểphục vụ cho việc nghiên cứu và trình bày cơ sở lý luận của đề tài

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin : được sử dụng đểtìm hiểu thực trạng việc triển khai tích hợp dạy học nhằm nâng cao chất lượng hìnhthành và phát triển kỹ năng âm nhạc cho học sinh Trường Tiểu học trong quá trìnhdạy học

- Phương pháp quan sát : Quan sát hoạt động học tập của học sinh; Quan sáthoạt động NGLL, thực hành và biểu diễn của học sinh qua phục vụ các hoạt động bềnổi của nhà trường, hoạt động phong trào trong và ngoài địa phương

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm : Kiểm nghiệm tính khả thi của đề tài,đánh giá hiệu quả biện pháp của SKKN

- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu : So sánh đối chứng kiểm nghiệm kết quảtrước và sau khi thực hiện SKKN

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

1 CƠ SỞ LÍ LUẬN

- Kỹ năng: Gần đây chúng ta nghe nói rất nhiều về thuật ngữ"Kỹ năng" như là KNS,

kỹ năng mềm, kỹ năng chuyên môn và có nhiều cách định nghĩa khác nhau về kỹnăng Những định nghĩa này thường bắt nguồn từ góc nhìn chuyên môn và quan niệm

cá nhân của người viết Tuy nhiên, hầu hết chúng ta đều thừa nhận rằng kỹ năng đượchình thành khi chúng ta áp dụng kiến thức vào thực tiễn Kỹ năng học được do quátrình lặp đi lặp lại một hoặc một nhóm hành động nhất định nào đó Kỹ năng luôn cóchủ đích và định hướng rõ ràng Vậy, kỹ năng là năng lực hay khả năng của chủ thểthực hiện thuần thục hay một chuỗi hành động trên cơ sở hiểu biết(kiến thức hoặckinh nghiệm) nhằm tạo ra kết quả mong đợi [4] Ví dụ như: trong cuộc sống, conngười cần có rất nhiều kỹ năng để sống hoà nhập với cộng đồng, đóng góp cho nềnkinh tế hiện đại Trong giáo dục, người ta coi kỹ năng là một phần của thực hành vàhoạt động quản lý Kỹ năng cùng với thái độ sẽ tạo ra khả năng thực hành Còn trong

âm nhạc kỹ năng sẽ tạo cơ hội cho học sinh được trải nghiệm và phát triển các nănglực thẩm mĩ Từ đó sẽ giúp các em tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyếtvấn đề và sáng tạo

1.1 Quan điểm tích hợp trong dạy học

Hiện nay, dạy học tích hợp đang là một xu thế được các quốc gia trên thế giớiquan tâm Ở Việt Nam, hình thức dạy học này đang được ngành giáo dục triển khaithực hiện một cách toàn diện trong tất cả các cấp Trong bối cảnh nước ta đang đổimới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, hình thức dạy- học này phát huy được khảnăng chủ động sáng tạo của cả thầy và trò, nhằm phát triển toàn diện năng lực họcsinh Đây cũng là hình thức giảng dạy được thực hiện ở tất cả các môn bởi tính tíchhợp của nó

Việc lồng ghép dạy học tích hợp vào các tiết học âm nhạc chính khóa, ngoạikhóa đem lại được hiệu quả cho học sinh Dạy học tích hợp không chỉ khích lệ tínhđộc lập sáng tạo mà còn giúp các em trở thành chủ thể của hoạt động học, phải tự học,

tự nghiên cứu để tìm ra kiến thức bằng hành động của chính bản thân mình Các nộidung dạy học âm nhạc gắn với cuộc sống hàng ngày, với các tình huống có ý nghĩa.Các em được đặt vào những tình huống của đời sống thực tế, phải trực tiếp quan sát,thảo luận, làm bài tập, giải quyết nhiệm vụ đặt ra theo cách nghĩ của mình, tự lực tìmkiếm nhằm khám phá những điều mình chưa rõ chứ không phải thụ động tiếp thu trithức

Dạy học tích hợp đã được triển khai đến hầu hết các môn học nói chung và môn

Âm nhạc nói riêng Tuy nhiên, mức độ sử dụng chưa được đồng đều và chưa đạt hiệuquả cao Nguyên nhân thứ nhất là do nhận thức của giáo viên còn chưa đầy đủ sâu sắc

về vai trò, ý nghĩa của dạy học tích hợp Thứ hai, năng lực của giáo viên và cơ sở vậtchất của nhiều trường còn chưa trang bị đầy đủ và chưa đồng đều Thực tế, các giáo

viên chủ yếu xây dựng bài giảng phụ thuộc vào sách giáo khoa âm nhạc, chưa tíchcực, sáng tạo lồng ghép các nội dung khác vào bài giảng dẫn đến các giờ học âm nhạcchưa được phong phú, hấp dẫn.

Xây dựng các chủ đề dạy học âm nhạc tự chọn thông qua hình thức dạy học tíchhợp giúp cung cấp cho các em bài dạy mang tính chất kiến thức tổng hợp, các em họctập một cách chủ động [3]

1.2 Đặc điểm tâm sinh lí học sinh Tiểu học

Đối tượng của cấp tiểu học là trẻ em từ 6 đến 11 tuổi Học sinh tiểu học là mộtthực thể hồn nhiên, ngây thơ và trong sáng Ở mỗi trẻ em tiềm tàng khả năng pháttriển về trí tuệ, lao động, rèn luyện và hoạt động xã hội để đạt một trình độ nhất định

về lao động nghề nghiệp, về quan hệ giao lưu và chăm lo cuộc sống cá nhân, gia đình

* Thuận lợi:

Đa số học sinh Tiểu học đều yêu thích môn học Âm nhạc, thích đến giờ học

Âm nhạc được hoạt động múa hát, được cầm nhạc cụ gõ đệm và được hoà cùngnhững giai điệu, âm thanh, tiết tấu của bài hát để cho tinh thần được thoải mái

* Khó khăn:

- Lứa tuổi học sinh Tiểu học là thực thể đang hình thành và phát triển cả về thểchất và tinh thần sinh lí, tâm lí Chính vì vậy mà các em chưa đủ ý thức cũng nhưchưa đủ phẩm chất và năng lực để có thể hiểu và chịu trách nhiệm với những hành vicủa mình

- Học sinh Tiểu học dễ thích nghi và tiếp cận cái mới, nhưng thiếu sự tập trungcao độ cũng như tính hiếu động và dễ xúc động

- Khả năng ghi nhớ và chú ý có chủ định chưa được phát triển mạnh nên các emnhớ rất nhanh và quên cũng rất nhanh

1.3 Mục tiêu của dạy học Âm nhạc

Môn Âm nhạc giúp học sinh: Nuôi dưỡng cảm xúc thẩm mĩ và tình yêu âmnhạc, có đời sống tinh thần phong phú, hình thành và phát triển những phẩm chất caođẹp; trải nghiệm và khám phá nghệ thuật âm nhạc thông qua nhiều hình thức hoạtđộng, phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác; hình thành và phát triển các năng lực

âm nhạc đặc thù dựa trên nền tảng kiến thức và kĩ năng âm nhạc phổ thông, qua đóphát triển năng lực tự chủ và tự học; nhận thức được sự đa dạng của thế giới âm nhạc

và mối liên hệ giữa âm nhạc với văn hoá, lịch sử, xã hội cùng các loại hình nghệ thuậtkhác, hình thành ý thức bảo vệ và phổ biến các giá trị âm nhạc truyền thống; phát huytiềm năng hoạt động âm nhạc, phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

việc lựa chọn nội dung, phương pháp và kĩ thuật dạy học đối với giáo viên còn gặpnhiều khó khăn

* Về giáo viên :

- Giáo viên dạy Âm nhạc được đào tạo chuyên sâu và được tập huấn về đổi mớiphương pháp dạy học và tập huấn dạy học âm nhạc ở Tiểu học theo định hướng pháttriển năng lực Vì vậy, luôn xác định đúng vai trò và trách nhiệm của mình đối vớihọc sinh nên rất nhiệt tình, tâm huyết trong việc truyền tải những kiến thức cơ bảncho các em Tuy nhiên, trong dạy học vẫn còn một số hạn chế sau :

- Việc xây dựng kế hoạch bài học chưa mạnh dạn để xây dựng bài học theođịnh hướng phát triển năng lực

- Phương pháp dạy học, hình thức tổ chức còn dập khuôn, máy móc, chưa cónhiều sáng tạo và chưa thực sự phong phú

- Giáo viên chưa thực sự mạnh dạn xây dựng giáo án điện tử để áp dụng vàodạy học thường xuyên

- Trong giờ học chưa tạo được sự thoải mái cho học sinh nên dẫn đến giờ họccòn căng thẳng…

- Việc dạy học lồng ghép các kỹ năng dạy học tích hợp cho học sinh thông quacác giờ học chính khoá, cũng như việc áp dụng các kỹ năng hoạt động ngoài giờ lênlớp hiệu quả chưa cao

* Về học sinh :

- Năm học 2022 - 2023 tôi được phân công dạy Âm nhạc từ khối lớp 1 đến khốilớp 5 Trong quá trình dạy học bản thân tôi nhận thấy phần đa các em đều thích họcgiờ Âm nhạc, thích được hoạt động múa hát, gõ đệm khi giáo viên hướng dẫn Tuynhiên, các em là học sinh Tiểu học sự tập trung cao độ, khả năng ghi nhớ và chú ý cóchủ định chưa được phát triển mạnh, tính hiếu động, dễ xúc động còn bộc lộ rõ nét,nhớ rất nhanh nhưng quên cũng rất nhanh Chính vì vậy mà trong các giờ học âmnhạc các em tiếp thu bài vẫn còn mang tính dập khuôn máy móc theo kiểu trí nhớ,không có sáng tạo

- Học sinh đa phần là con em thuộc vùng nông thôn nên ít được tham gia cáchoạt động xã hội, bởi vậy các kĩ năng hoạt động sáng tạo của các em còn nhiều hạnchế, khi biểu diễn còn e dè, thiếu tự tin nên chưa phát huy được khả năng của mình

* Phụ huynh học sinh :

- Đa phần phụ huynh học sinh chỉ quan tâm khuyến khích con em mình tìmhiểu kiến thức Toán, Tiếng Việt mà quên hướng cho con em mình tham gia tốt cáchoạt động phong trào đoàn thể, xã hội trong đó có hoạt động âm nhạc Bởi qua hoạtđộng giáo dục âm nhạc trong nhà trường sẽ là cơ sở hình thành, nuôi dưỡng tâm hồn,

sự sáng tạo, óc tưởng tượng để giúp các em học tốt hơn các môn học khác

2.2 Kết quả, hiệu quả của thực trạng

Để nắm bắt được thực trạng cụ thể về các kĩ năng hoạt động của học sinh tôi đãtiến hành tìm hiểu qua việc quan sát học tập của các em ngay trong các học, quan sátqua các hoạt động học tập và biểu diễn của học sinh như phục vụ các phong trào củanhà trường, các giờ hoạt động ngoài giờ lên lớp, phục vụ các dịp lễ kỷ niệm trong và

ngoài địa phương Kết quả điều tra việc dạy môn Âm nhạc của học sinh 5 khối lớpđầu năm như sau :

- Tổng số học sinh toàn trường : 395 HS

- Thời điểm thống kê kết quả : Tuần thứ 5 của năm học (Ngày 1/10/2023)

* Bảng1 : Tổng hợp kết quả khảo sát Kĩ năng ca hát của học sinh to n tràn trường ường.ng

STT Các biểu hiện của kỹ năng ca hát Mức độ đạt được

4 HS mạnh dạn, tự tin khi hát trước lớp. 92 23,3 186 47,1 117 29,6

5 HS hát tốt, có biểu cảm và biểu diễn tự

nhiên trước lớp. 15 3,8 189 47,9 191 48,3

Qua thống kê kết quả trên cho thấy : tỉ lệ học sinh hát đúng lời ca, hát tròn lời, rõchữ cũng như tỉ lệ học sinh biết hát kết hợp với các hoạt động, hát chuẩn cao độ haythể hiện một bài hát có biểu cảm và biểu diễn tự nhiên trước lớp còn rất là thấp Bêncạnh đó, tỉ lệ học sinh hát không đúng lời ca, hát chưa rõ lời, tròn tiếng, giọng hát thìchưa có sự đồng đều, có em thì hát quá cao, em thì lại hát quá thấp, em lại hát rấtnhanh, em thì hát quá chậm, phần đa các em hát còn chênh phô không đúng cao độ vàhát theo hưng phấn như là hát gào thét hay khi hát kết hợp vỗ tay hoặc gõ đệm mộttrong các cách còn lẫn lộn giữa gõ đệm theo nhịp, tiết tấu lời ca, theo phách, cũng nhưkhi hát kết hợp vận động phụ hoạ động tác không rõ ràng, dứt khoát, chưa có sự mềmmại, tự nhiên và chưa có sự sáng tạo của riêng mình thì còn rất là nhiều Từ những

sự lệch lạc trên dẫn đến các em rất rụt rè, e thẹn và thiếu tự tin khi được giáo viên gọilên hát và biểu diễn trước lớp, đặc biệt là đối với những em hạn chế về năng khiếu,chậm phát triển, việc tiếp thu kiến thức của các em chủ yếu là theo bản năng và cảmtính

2.3 Hạn chế, nguyên nhân của hạn chế

a, Hạn chế :

- Về giáo viên : Qua thực tiễn giảng dạy cũng như qua trao đổi chuyên môn vớiđồng nghiệp, tôi nhận thấy : trong dạy học giáo viên chỉ dạy cho học sinh hát thuộclời, hát được giai điệu, gõ được theo nhịp, theo phách , mà ít quan tâm đến kỹ nănghát và gõ đệm theo nhịp, theo phách, theo tiết tấu lời ca như thế nào cho đúng? Khibiểu diễn một bài hát trước đông người cần khắc phục nhược điểm gì để được tựnhiên hơn…? Các hình thức dạy học còn mang tính hình thức, chưa sinh động Vìvậy, giờ học chưa mang lại hiệu quả cao

+ Giáo viên ít có điều kiện và cơ hội cho học sinh tham gia các hoạt động trướcđông người; chưa quan tâm dạy học âm nhạc tích hợp với các hoạt động khác nhưhoạt động vui chơi, hoạt động ca hát, hoạt động NGLL,

- Về học sinh : Các em chưa nhận thức được thói quen tự học thuộc bài ở nhà,chưa mạnh dạn, thiếu tự tin khi được giáo viên kiểm tra bài, chưa có sự hợp tác vớibạn khi hoạt động theo nhóm tìm những động tác phụ hoạ cho bài hát, chưa có kĩnăng để hát tốt và biểu diễn trước đông người, khi nhận xét về bạn thì còn nhiều lúngtúng, rụt rè

b, Nguyên nhân của hạn chế :

- Giáo viên nhận thức chưa sâu về vị trí, vai trò của giáo dục âm nhạc đặc biệt

là các kỹ năng hoạt động trong quá trình dạy học, hoặc việc tích hợp các kỹ năng dạyhọc kết hợp với các hoạt như vui chơi, ca hát và hoạt động NGL hiệu quả chưa cao,ứng dụng CNTT vào tiết dạy còn hạn chế, chưa thường xuyên

- Việc dạy học theo phương pháp đổi mới, kỹ thuật dạy học chưa mang lại hiệuquả thiết thực mà mới dừng lại ở hình thức

- Phần đa là học sinh không có năng khiếu cho nên khi nghe tập thể lớp thựchiện một bài hát hoặc một bài TĐN cụ thể sẽ có nhiều giọng cao, thấp, chênh, phô haygào thét khác nhau; ngân, nghỉ không đúng số phách, số nhịp, gõ đệm chưa đúng,chưa đều và khi gõ còn nhầm lẫn giữa gõ đệm theo nhịp, phách, tiết tấu lời ca, cũngnhư khi hát kết hợp vận động phụ hoạ các động tác còn lộn xộn, chưa đẹp, chưa nhịpnhàng, khi nhận xét bạn thục hiện thì thiếu tự tin vì chưa chắc chắn

- Việc rèn luyện kĩ năng học tập, hoạt động trong giờ học âm nhạc của các emcòn nhiều hạn chế Phần đa các em mới chỉ dừng lại ở sự tò mò cùng sự hiếu động đểđược nghe, được xem và được hát cho thoải mái tinh thần, giảm bớt căng thẳng saunhững giờ học khác chứ chưa thực sự yêu thích và say mê môn học

- Học sinh ít có cơ hội được tham gia các sân chơi nghệ thuật

- Nhiều phụ huynh còn xem nhẹ và bị chi phối bởi các môn chính, môn phụ của

xã hội và nhà trường Vì vây, chưa quan tâm để con em mình học tốt môn Âm nhạc

- Tài liệu tham khảo cho giáo viên âm nhạc còn hạn chế, ĐDDH phục vụ chomôn học còn thiếu, chất lượng kém như: chưa có máy nghe, nhìn, các nhạc cụ gõthiếu, chất lượng song loan, trống con kém và không đạt yêu cầu

Xuất phát từ những nguyên nhân và hạn chế như trên bản thân đã mạnh dạn đềxuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng hình thành và phát triển kỹ năng âmnhạc cho học sinh

3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP TÍCH HỢP DẠY HỌC NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG ÂM NHẠC CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC 3.1 Biện pháp 1 : Tích hợp hình thành kỹ năng Âm nhạc cho học sinh thông qua dạy hát theo định hướng phát triển năng lực.

Dạy học Âm nhạc theo định hướng phát triển năng lực vận dụng quan điểm lấyngười học làm trung tâm, nhằm biến quá trình giáo dục thành tự giáo dục; giúp họcsinh phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo Giáo viên là người tổ chức, hướng dẫnhoạt động, tạo môi trường học tập thân thiện để học sinh có cơ hội giao tiếp, hợp tác,

trải nghiệm, tìm tòi kiến thức và phát huy tiềm năng hoạt động âm nhạc Đây là phầntrọng tâm của các tiết học âm nhạc Vì vậy, bản thân tôi đã áp dụng thực hiện đúngtheo 4 đặc điểm của dạy học để dạy hát theo định hướng phát triển năng lực Cụ thể :

- Dạy học phân hoá: khi tôi dạy một bài hát việc đầu tiên tôi muốn hướng đến làhọc sinh có năng khiếu âm nhạc có thể được hát mẫu thay cô giáo hoặc băng đĩa,dùng nhạc cụ chơi giai điệu hoặc đệm cho bài hát hoặc có thể được hát lĩnh xướng,đơn ca hoặc hỗ trợ các bạn những học sinh chưa có năng khiếu thì chủ yếu tham giahát đồng ca hoặc theo nhóm

- Dạy học tích hợp: thì giáo viên có thể dùng tranh ảnh minh hoạ liên quan đếnnội dung bài hát để giới thiệu bài, giới thiệu nội dung, giải thích những ca từ khó chưahiểu ý nghĩa để học sinh hiểu, giới thiệu cho các em biết về xuất xứ của bài hát vàhướng dẫn các em hát kết hợp vận động phụ hoạ, nhảy múa(thể chất)

- Dạy học thông qua hoạt động : giáo viên giúp học sinh được học hát thông quacác hoạt động đặc thù như(nghe, đọc, tái hiện, phản ứng, trình diễn, phân tích, đánhgiá, ứng dụng, sáng tạo) Điểm giáo viên cần chú ý là xác định được hoạt động trọngtâm(HS tập hát) và không nên quá lạm dụng việc thuyết trình, giải thích và đặt câuhỏi

- Dạy học theo hướng mở : với cách dạy này nếu có thời gian, giáo viên cần chohọc sinh được học hát kết hợp các nội dung và hoạt động khác(nghe nhạc, đọc nhạc,chơi nhạc cụ tiết tấu, các động tác gõ(vỗ, giậm, đập, búng) bằng cơ thể) Có thể dạycách này kỹ hơn ở các tiết luyện buổi 2 hoặc học CLB Âm nhạc

Ngoài ra, việc luyện thanh đúng trước khi học hát cũng mang lại hiệu quả trongquá trình dạy hát Để giúp các em có một giọng hát tốt tôi đã hướng dẫn các em thựchiện theo các kỹ năng cơ bản, đó là :

- Nhắc các em đứng đúng tư thế : Khi đứng, các em phải đứng thẳng, thoải mái,không rụt vai, hai tay buông xuôi tự nhiên theo thân người, hai chân đứng thẳngkhông tỳ người hoặc dựa vào bàn ghế, mắt nhìn ngang tầm nhìn của mình

- Khi ngồi, các em phải ngồi thẳng lưng, hai tay đặt nhẹ trên đùi hoặc để trênbàn, không rụt vai, rụt cổ, người thả lỏng không lên gân, mắt nhìn ngang tầm nhìn củamình

- Không chỉ có tư thế đứng (ngồi) đúng, các em còn phải nhớ : Để luyện thanhtốt các em cần có sự phối hợp nhịp nhàng của tai nghe, cách lấy hơi và dành hơi ởbụng dưới, sau đó từ từ đưa hơi ra chứ không tống hơi ra ngay từ khi bắt đầu, chuẩn

bị lên những nốt ở độ cao hơn thì phải lấy hơi từ câu trước, lấy hơi nhẹ nhàng tránhviệc nghe rõ hơi thở lúc lấy hơi

- Để luyện thanh tốt, các em còn phải biết mở khẩu hình đẹp, rõ ràng từng âm

a, ô, ê, u, i làm sao để âm thanh vang đều, sáng và chắc chắn, không yếu ớt, khôngbẹt âm thanh

- Và một điều nữa đó là sự thả lỏng khi luyện thanh, không lên gân hay căngcứng khi luyện, không ngửa mặt khi luyện những âm cao, đồng thời phải có sự tậptrung nhất định

Ví dụ : Sau khi tập hát xong tôi sẽ hướng dẫn các em hát nối tiếp và đồng ca bài

Tiếng hát bạn bè mình nhạc và lời Lê Hoàng Minh -Lớp 3, Hát đối đáp và đồng ca bài Những bông hoa, những bài ca nhạc và lời Hoàng Long - Lớp 5, Hát có lĩnh xướng

và đồng ca bài Em yêu hoà bình nhạc v l i Nguy n àn trường ờng ễn Đức Toàn Lớp 4 như sau : Đức Toàn Lớp 4 như sau :c To n L p 4 nh sau :àn trường ớp 4 như sau : ư

Nhóm 2Nhóm 3Nhóm 4

Trong không gian thân ái Một lời mẹ giấc say

Một đàn chim hiền lành Một chồi non lá cành

Hát đối đáp Học sinh nữ

Học sinh namHọc sinh nữHọc sinh nam

Cùng nhau cầm tay các cô Lời hát rộn rã đường phố Ngàn hoa nở tươi Mặt Trời Náo nức tiếng cười yêu đời

Ở các lớp đầu cấp, việc hướng dẫn và giúp các em biết sử dụng nhạc cụ gõ đệm

là yếu tố rất quan trọng, tuy nhiên khi học một bài hát hoặc một bài TĐN yêu cầu bắtbuộc học sinh phải hoạt động gõ đệm theo phách, nhịp hay theo tiết tấu lời ca tuỳ theotừng bài mà giáo viên yêu cầu Có thể áp dụng để hướng dẫn các em sử dụng nhạc cụ

gõ đệm theo một trong ba cách sau :

a, Gõ đệm theo tiết tấu lời ca

- Với cách thực hiện hát hoặc đọc nhạc kết hợp gõ đệm theo tiết tấu lời ca sẽgiúp học sinh được rèn luyện về nhịp điệu và khắc sâu tiết tấu của bài một cách nhanhchóng, dễ dàng Giáo viên giải thích cho học sinh nắm rõ cách hát hoặc đọc nhạc kếthợp gõ đệm theo tiết tấu lời ca là khi miệng phát âm ra tiếng nào thì tay gõ theo tiếng

đó, nếu chúng ta hát hay đọc nhạc với tốc độ nhanh thì gõ nhanh, tốc độ chậm thì gõchậm, không hát(đọc) thì không gõ hoặc miệng dừng thì tay dừng và mỗi một câungắn thì các em sẽ thực hiện một bên, hết câu chuyển bên

Ví dụ : bài hát Hãy giữ cho em bầu trời xanh - Lớp 5

Hát : Hãy xua tan những mây mù đen tối

Gõ đệm theo tiết tấu : x x x x x x x x

- Cũng có thể không hát(đọc) thành tiếng mà chỉ hát nhẩm lời ca và gõ theo tiếttấu:

Gõ đệm theo tiết tấu : x x x x x x x x

Hoặc: bài hát Bạn ơi lắng nghe - Lớp 4

Há t: Hỡi bạn ơi cùng nhau lắng nghe

Gõ đệm : x x x x x x x

b, Gõ đệm theo phách

Thông thường đa số giáo viên dậy Âm nhạc sẽ không hướng dẫn các em gõđệm theo phách mạnh, phách nhẹ mà chỉ gõ đệm đều đều phách mạnh, cũng khônghướng dẫn học sinh gõ đệm bên trái, bên phải để học sinh phân biệt đúng Tuy nhiên,qua kinh nghiệm của bản thân tôi nếu để các em thực hiện như vậy sẽ chỉ có duy nhấtmình phách mạnh mà không có phách nhẹ và dễ bị cuốn theo tốc độ nhanh dần Vìvậy, tôi đã hướng dẫn các em thực hiện cơ bản như sau :

- Với cách hát kết hợp gõ đệm theo phách là đơn vị cơ bản của trường độ, vớicách gõ này thì giáo viên cần hướng dẫn các em thực hiện sau khi các em đã nắmđược tương đối tốt về tiết tấu rồi Hát kết hợp gõ đệm theo phách là thực hiện mộtcách đều đặn, liên tục, khi gõ các em gõ cả vào phách mạnh và phách nhẹ Giáo viêncần lưu ý cho các em biết cách gõ theo phách đúng là : nếu là nhịp 2 thì bên trái các

em gõ 2 cái (một phách mạnh, một phách nhẹ, phách mạnh 2 thanh phách gõ nằmngang úp vào nhau, phách nhẹ một thanh phách trên gõ nằm nghiêng vào thanh pháchcòn lại), bên phải cũng gõ 2 cái(gõ đệm tương tự như bên trái) Với nhịp 3 thì mỗi bên

3 cái(một phách mạnh và 2 phách nhẹ), với nhịp 4 thì 4 cái một bên(2 phách mạnh và

2 phách nhẹ xen kẽ nhau), cứ như vậy thực hiện một cách đều đặn, liên tục đến hếtbài Với cách gõ như vậy, giáo viên cũng cần phải chú ý đến nhịp thiếu và nhịp đủ tuỳvào từng bài để hướng dẫn các em thực hiện bên nào trước, bên nào sau cho đúng.Tuy nhiên với cách gõ này các em rất dễ bị cuốn dần theo tốc độ nhanh dần lên nêngiáo viên cần phải đánh nhịp tay để điểu khiển tốc độ cho các em thực hiện đúng

c, Gõ đệm theo nhịp

- Thực hiện hát kết hợp gõ đệm theo nhịp là một trong những cách giúp các emtrong một bài hát các em vừa hát vừa giữ được tốc độ một cách nhịp nhàng, chuẩn xáckhông bị cuốn theo nhịp cho dù bài hát đó có tiết tấu nhanh hay chậm Với cách gõnày giáo viên hướng dẫn các em thực hiện gõ bên trái một cái, bên phải một cái đềuđặn đến hết bài và giáo viên cũng phải tuỳ thuộc vào nhịp thiếu, nhịp đủ để hướng dẫncác em thực hiện đúng bên

Ví dụ : bài hát Bài ca đi học - Lớp 3 :

Gõ đệm theo nhịp : x x x

Để lớp học được “đẹp” và trật tự, không lộn xộn bởi tiếng gõ của nhạc cụ gõ,giáo viên yêu cầu học sinh phải gõ vừa phải, khi gõ không đưa tay sang hai bên nhiềuquá và không đưa nhạc cụ gõ lên cao quá tầm mặt Như vậy nhìn vào lớp học sẽkhông được đẹp mắt

Hình 3 : HS lớp 3 gõ đệm theo nhịp

* Kỹ năng vận động phụ hoạ

Với học sinh Tiểu học, biểu diễn khi hát là thế mạnh của các em, giáo viên cầnphải có sự động viên, khuyến khích kịp thời và khéo léo để học sinh tự bộc lộ cáchbiểu diễn của mình với mỗi bài hát Hồn nhiên, dễ thương là cách thể hiện chính ở các

em Để giúp các em giải quyết được một bài hát hoàn chỉnh với những động tác phụhoạ sao cho sinh động, tôi đã hướng dẫn các em thực hiện như sau:

- Giáo viên yêu cầu và khuyến khích học sinh thực hiện theo nhóm bàn trongthời gian 5-7 phút(2 bàn 1 nhóm quay lại với nhau) tự nghĩ ra động tác phụ hoạ chobài hát nhằm phát huy được khả năng sáng tạo, tính tích cực của học sinh

- Sau đó giáo viên mời một vài nhóm biểu diễn để kiểm tra kết quả của nhóm.Nếu nhóm nào thực hiện tốt thì cho các em thực hiện để cả lớp thực hiện theo nhằmtạo cho các em sự tự tin, động lực và niềm tin để cố gắng, chủ động, tích cực và sángtạo hơn nữa Còn nếu hiệu quả của nhóm chưa cao thì giáo có thể chọn lọc nhữngđộng tác phù hợp của các nhóm trong lớp để hướng dẫn học sinh cả lớp thực hiệnhoàn chỉnh cả bài Khi chọn lọc và hướng dẫn tập cho học sinh tôi luôn cố gắng chọn