Các biện pháp học tập hiệu quả, đáp ứng cđr nội dung khí tượng hải dương môi trường biển

Phương pháp Sy Nốp phương pháp dự báo thời tiết truyền thống Cơ sở của phương pháp này là dựa trên tình hình thời tiết đã xảy ra trongthời gian qua để rút ra các qui luật, các thông số c

MỤC LỤC

Phần 1 KHÍ TƯỢNG HÀNG HẢI:

Chương 3: Dự báo thời tiết và theo dõi thời tiết trên tàu

1 Khái niệm về thời tiết và các phương pháp dự báo thời tiết

2) Các môn học cơ bản cơ sở

3) P hương pháp học tập hiệu quả

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

LỜI NÓI ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hoạt động tìm kiếm cứu nạn là một công tác mang tính nhân đạo

cao cả, đồng thời cũng là nghĩa vụ, trách nhiệm của mọi quốc gia,

mọi tổ chức, mọi lực lượng và mọi người khi hoạt động trên biển

Đối với chúng ta, hoạt động tìm kiếm cứu nạn là một lĩnh vực

mới mẻ và còn có khoảng cách xa về trang thiết bị, phương tiện, năng

lực và kinh nghiệm hoạt động tổ chức so với nhiều nước trên thế giới

Vì vậy, cùng với việc tăng cường về trang thiết bị, phương tiện thì

công tác đào tạo, huấn luyện cũng cần được quan tâm đúng mức, qua

đó cán bộ chiến sĩ trên tàu cần nắm vững quy trình để xử lý tốt mọi

tình huống, giảm thiểu thiệt hại do tai nạn gây ra trong bất cứ hoàn

cảnh nào khi hoạt động biển

2 Mục đích nghiên cứu

Với mục đích tìm hiểu những kiến thức cơ bản, mục tiêu và yêucầu về chuẩn đầu ra nội dung TKCN để có phương hướng và phươngpháp học tập, tiếp thu kiến thức đạt hiệu quả cao đồng thời xây dựngthái độ tích cực, chủ động, khẩn trương, sẵn sàng tham gia hoạt độngTKCN

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Huấn luyện tìm kiếm cứu nạn bao gồm nhiều môn học khácnhau như : Nghiệp vụ phối hợp và kỹ thuật tìm kiếm cứu nạn ; thôngtin liên lạc trong tìm kiếm cứu nạn ; kỹ thuật và nghiệp vụ cứu hộ; kỹthuật lặn; nghiệp vụ cứu sinh và kỹ thuật cứu đuối; tiếng anh chuyênngành tuy nhiên nhóm chúng tôi chỉ đi sâu vào các kiến thức cănbản, các bước tiến hành hoạt động tìm kiếm cứu nạn: cách lập kếhoạch tìm kiếm, công tác tìm kiếm tại hiện trường và các kỹ thuật vàhành động cứu nạn

4 Phương pháp nghiên cứu

Tiểu luận áp dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp trên cáctài liệu, thông tin truyền thông, báo đài và hướng dẫn của các giảngviên

5 Cấu trúc của tiểu luận

Tiểu luận gồm: Mở đầu, 2 chương, Kết luận và Tài liệu tham khảo

Chương 1 Các bước tiến hành hoạt động tìm kiếm cứu nạnChương 2 Các biện pháp học tập hiệu quả, đáp ứng CĐR nội dung tìm kiếm cứu nạn trên biển

LỜI NÓI ĐẦU

5 Lý do chọn đề tài

Hoạt động tìm kiếm cứu nạn là một công tác mang tính nhân đạo cao cả, đồngthời cũng là nghĩa vụ, trách nhiệm của mọi quốc gia, mọi tổ chức, mọi lực lượng

và mọi người khi hoạt động trên biển

Đối với chúng ta, hoạt động tìm kiếm cứu nạn là một lĩnh vực mới mẻ và còn

có khoảng cách xa về trang thiết bị, phương tiện, năng lực và kinh nghiệm hoạtđộng tổ chức so với nhiều nước trên thế giới Vì vậy, cùng với việc tăng cường vềtrang thiết bị, phương tiện thì công tác đào tạo, huấn luyện cũng cần được quantâm đúng mức, qua đó cán bộ chiến sĩ trên tàu cần nắm vững quy trình để xử lý tốtmọi tình huống, giảm thiểu thiệt hại do tai nạn gây ra trong bất cứ hoàn cảnh nàokhi hoạt động biển

6 Mục đích nghiên cứu

Với mục đích tìm hiểu những kiến thức cơ bản, mục tiêu và yêu cầu về chuẩnđầu ra nội dung TKCN để có phương hướng và phương pháp học tập, tiếp thu kiếnthức đạt hiệu quả cao đồng thời xây dựng thái độ tích cực, chủ động, khẩn trương,sẵn sàng tham gia hoạt động TKCN

7 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Huấn luyện tìm kiếm cứu nạn bao gồm nhiều môn học khác nhau như :Nghiệp vụ phối hợp và kỹ thuật tìm kiếm cứu nạn ; thông tin liên lạc trong tìmkiếm cứu nạn ; kỹ thuật và nghiệp vụ cứu hộ; kỹ thuật lặn; nghiệp vụ cứu sinh và

kỹ thuật cứu đuối; tiếng anh chuyên ngành tuy nhiên nhóm chúng tôi chỉ đi sâuvào các kiến thức căn bản, các bước tiến hành hoạt động tìm kiếm cứu nạn: cáchlập kế hoạch tìm kiếm, công tác tìm kiếm tại hiện trường và các kỹ thuật và hànhđộng cứu nạn

8 Phương pháp nghiên cứu

Tiểu luận áp dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp trên các tài liệu,thông tin truyền thông, báo đài và hướng dẫn của các giảng viên

5 Cấu trúc của tiểu luận

Tiểu luận gồm: Mở đầu, Bảng các ký hiệu, 2 chương, Kết luận và Tài liệu tham khảo

Chương 1 Các bước tiến hành hoạt động tìm kiếm cứu nạn

Chương 2 Các biện pháp học tập hiệu quả, đáp ứng CĐR nội dung tìm kiếmcứu nạn trên biển

Chương 3

DỰ BÁO THỜI TIẾT VÀ THEO DÕI THỜI TIẾT TRÊN TÀU

1 Khái niệm về thời tiết và các phương pháp dự báo thời tiết

1.1 Thời tiết và khí hậu

a, Thời tiết

Thời tiết là trạng thái khí quyển biểu hiện ở một khu vực nhất định và trongmột khoảng thời gian nhất định, được đặc trưng bằng một số yếu tố khí tượng vàhiện tượng khí tượng điển hình

Cần phân biệt khái niệm thời tiết và khí hậu

Khí hậu là tổng hợp đánh giá về tình hình thời tiết và số liệu trung bình các

yếu tố khí tượng ở một khu vực địa lý nhất định trong một khoảng thời gian dàinhiều năm

b, Dự báo thời tiết

Dự báo thời tiết là thông báo trước tình hình thời tiết sẽ xảy ra sau một

khoảng thời gian và tại một khu vực địa lý xác định

Nội dung một bản tin dự báo thời tiết bao gồm:

- Tình hình mây, mưa, giông;

- Gió (hướng và tốc độ tính theo cấp);

- Nhiệt độ thấp nhất và cao nhất trong ngày

Đối với bản tin thời tiết biển có thể thêm tình hình sương mù, mưa và tầmnhìn xa

Như vậy, thời tiết mang tính chất cụ thể gắn với từng khu vực và trong mộtthời gian ngắn (thường là trong 24 giờ)

Vì vậy, độ chính xác (xác suất đúng) của bản tin dự báo thời tiết được kiểmchứng bởi thực tế có xảy ra đúng như dự báo hay không Thông thường, xét vềđịnh tính (nhận định, đánh giá) thì các bản tin thường có kết quả cao, còn giá trịđịnh lượng của các yếu tố so giữa dự báo và thực tế có thể có sự chênh lệch nhấtđịnh Tuy nhiên, một bản tin được coi là có độ chính xác cao với xác suất trên 80%xảy ra đúng với thực tế

Hạn dự báo thời tiết gồm có hạn ngắn (trong 1 tới 3 ngày), hạn vừa (10 ngàyđến 20 ngày), hạn dài (1 tháng hoặc hàng năm) Các bản tin dự báo thời tiết hạn ngắn

có nội dung cụ thể và chi tiết hơn so với các dự báo hạn vừa và hạn dài

1.2 Các phương pháp dự báo thời tiết

Hiện nay, trong ngành khí tượng thường sử dụng kết hợp nhiều phương pháp

dự báo thời tiết để so sánh và nâng cao độ chính xác

a Phương pháp Sy Nốp (phương pháp dự báo thời tiết truyền thống)

Cơ sở của phương pháp này là dựa trên tình hình thời tiết đã xảy ra trongthời gian qua để rút ra các qui luật, các thông số cần thiết về diễn biến tình hìnhthời tiết ở những khu vực địa lý nhất định Từ đó tìm ra diễn biến của tình hình thờitiết trong thời gian tới

Công cụ của phương pháp này là hệ thống các bản đồ thời tiết (bản đồ SyNốp hay bản đồ Faximin) kết hợp với các số liệu quan trắc, từ đó phân tích trênbản đồ để rút ra các kết luận cần thiết cho công tác dự báo

Ưu điểm của phương pháp này là nhận định thời tiết xảy ra trong tương laitương đối chính xác về mặt định tính, còn định lượng thì hạn chế Hơn nữa,phương pháp này đòi hỏi kinh nghiệm của các dự báo viên (yếu tố chủ quan củangười dự báo)

b Phương pháp dự báo số trị

Là phương pháp dự báo dựa trên các quá trình vật lý khí quyển được đặctrưng bởi các phương trình thủy khí động lực học Với các thông số quan trắc đượckết hợp với việc giải các phương trình này tìm ra các ẩn số về tình hình thời tiếttrong thời gian tới Để giải các bài toán này phải sử dụng công cụ máy tính điện tử

và các chuyên gia lập trình xây dựng chương trình

Ưu điểm của phương pháp này là thể hiện độ chính xác về định lượng cao,song cũng có nhược điểm là không bao quát toàn bộ các hiện tượng thời tiết có thểxảy ra trong tương lai và nếu có sự sai sót về lập trình, về kỹ thuật thì sẽ không chokết quả hoặc kết quả ngược lại

Phương pháp dự báo số trị hiện nay được sử dụng rộng rãi tại các nước kỹthuật phát triển như Mỹ, Nhật, Cu Ba nhất là dùng để theo dõi và dự báo bão Ởnước ta hiện nay, cơ quan khí tượng thường kết hợp cả hai phương pháp dự báotrên

c Phương pháp dự báo theo dấu hiệu địa phương

Phương pháp này dựa trên cơ sở quan sát và tích lũy kinh nghiệm về các dấuhiệu thời tiết địa phương Kết hợp với số liệu quan trắc và điều kiện địa lý, địa hình

của địa phương đó Đồng thời sử dụng các bản tin dự báo thời tiết qui mô lớn củaquốc gia, của khu vực.

Bản tin dự báo thời tiết địa phương thường có độ chính xác tương đối cao và

cụ thể để ứng dụng cho địa phương mình

Đối với những trường hợp trên tàu không đủ điều kiện về phương tiện và sốliệu quan trắc, có thể vận dụng việc quan sát các hiện tượng và triệu chứng thời tiết

để dự đoán, nhận định tình hình thời tiết sẽ xẩy ra trong thời gian ngắn để thành lập

dự báo thời tiết trong vài ba ngày tới

* Dấu hiệu thời tiết chuyển xấu

- Áp giảm liên tục trong nhiều giờ, dấu hiệu có áp thấp ảnh hưởng gây ra gió

và mưa lớn

- Nếu áp giảm nhanh, áp triều bị phá vỡ thì có áp thấp nhiệt đới, bão hoạtđộng ở gần

- Buổi sáng áp giảm chậm, nhiệt độ và độ ẩm tuyệt đối tăng nhanh thì sắp tới

có mưa rào và giông mùa hè

- Ban đêm, gió không giảm mà tăng, có thể có áp thấp

- Xuất hiện chỉ một loại mây Ti (Ci) dạng móc câu, dấu phảy xuất hiện ởphía Đông Nam là dấu hiệu chỉ ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới, bão

- Lượng mây tăng về chiều, thời tiết xấu đi

- Mây Ti tầng (Cs) xuất hiện tạo thành từng màn trên bầu trời báo hiệu thờitiết xấu trong vài ngày tới

- Xuất hiện ráng đỏ, vàng vào bình minh, hoàng hôn báo hiệu có mưa

- Sao nhấp nháy nhiều báo hiệu sắp tới có mưa:

“ Dày sao thì nắng, vắng sao thì mưa, sao nhấp nháy nhiều thì mưa”

- Xuất hiện tán mặt trăng, dấu hiệu báo mưa:

“ Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa”

- Âm thanh nghe rõ, dấu hiệu báo độ ẩm cao và có thể có mưa

Ngoài ra còn vận dụng nhiều câu ca dao, tục ngữ về dự báo thời tiết theokinh nghiệm dân gian ở từng địa phương

* Dự báo giông, mưa rào lớn

- Áp giảm đột ngột, độ ẩm tăng nhanh, mây Vũ tích (Cb) như những trái núilớn, chân mây tơi tả, bay thấp, đỉnh hình đe, hình nấm, sau đó lan tỏa nhanh theochiều ngang thì phải đề phòng giông và mưa rào lớn.

* Dấu hiệu báo gió mùa Đông Bắc và front lạnh

- Quan sát mây về phía Bắc, Đông Bắc thấy xuất hiện mây Trung tích dạngthấu kính (Ac lent), sau đó xuất hiện mây Vũ tầng (Ns) và mưa dầm kèm theo giógiật đổi hướng từ Tây Nam, Nam sang Đông Bắc, Tây Bắc Khi đó, front lạnh đang

đi tới vị trí quan trắc Áp tăng nhanh, nhiệt độ giảm xuống đột ngột thì front đi qua

và gió mùa Đông Bắc bắt đầu khống chế

- Với front lạnh loại hai, các triệu chứng trên xuất hiện đột ngột hơn Cách vịtrí quan trắc 300 – 400 km xuất hiện mây Ti (Ci) hoặc Ti tích (Cc), sau đó cáchkhoảng 100 – 200 km xuất hiện mây T(rung tích Ac lent), kề đó là mây Vũ tíchphát triển mạnh, áp giảm đột ngột kèm mưa rào, mưa đá Các dấu hiệu đó báo hiệufront lạnh loại hai sắp di chuyển đến

* Dấu hiệu báo gió mùa Tây Nam, dải hội tụ nhiệt đới ( DHTNĐ)

Mây ti hình móc câu, dấu phảy và mây Ti tầng (Cs) xuất hiện ở phía Nam,Đông Nam, khí áp giảm nhẹ Sau khi mây Ti và Ti tầng đi qua xuất hiện mâyTrung tầng (As) Áp giảm nhanh hơn, gió hơi lệch trái và mạnh lên Kế đó, mây Vũtầng xuất hiện kèm theo mưa dầm Khi gió đột ngột đổi hướng sang phải và giậtmạnh, nhiệt độ tăng nhanh, áp giảm chậm thì báo hiệu DHTNĐ đi qua KhiDHTNĐ được tăng cường, có thể xuất hiện mưa rào hoặc giông mạnh do mây Cbgây ra Hướng gió trước DHTNĐ thường là Đông Đông Nam, sau khi DHTNĐ điqua chuyển sang Tây Nam hoặc Nam Tây Nam

* Dấu hiệu thời tiết chuyển tốt hay ổn định

- Khí áp tăng lên hay ổn định

- Nhiệt độ giảm, độ ẩm giảm hay ổn định

- Gió nhẹ, hướng ổn định, đêm gió yếu hoặc lặng gió

- Bầu trời ít hay quang mây, xuất hiện mây Tích dạng bát úp (Cu hum) trắngnhư bông, mây Ti xuất hiện rải rác, mây Trung tích dạng luống cày, nhả bừa xuấthiện về chiều và đêm

- Xuất hiện quầng mặt trời, mặt trăng

- Sao sáng rõ, dày đặc, không nhấp nháy

* Dự báo sương mù

Trên cơ sở nguyên nhân hình thành sương mù, có thể dự đoán khả năng xuấthiện sương mù với yếu tố cơ bản là nhiệt độ không khí giảm xuống dưới điểmsương Chẳng hạn, đối với mù bức xạ cần theo dõi các điều kiện của đêm trướcnhư gió lặng, quang mây Hoặc mù bình lưu liên quan đến các luồng gió thổi quavùng biển lạnh, hoặc do không khí lạnh tràn về làm hạ nền nhiệt độ trên biển Dĩnhiên, yếu tố quan trọng đầu tiên là độ ẩm tại vùng biển phải có giá trị cao, trêndưới 90%

* Thành lập dự báo trên tàu

Trong điều kiện trang thiết bị có hạn và trình độ chuyên môn hạn chế, sỹquan ngành I và cán bộ chỉ huy tàu thực hiện việc thành lập dự báo thời tiết trên cơ

sở các số liệu quan trắc, thu thập bản tin và kinh nghiệm tích lũy

Nội dung của việc thành lập dự báo thời tiết trên tàu bao gồm:

- Thu các bản tin dự báo thời tiết của cơ quan khí tượng, của phòng Bảo đảmhàng hải

- Thu các bản tin dự báo thời tiết của các đài nước ngoài

- Quan trắc các yếu tố khí tượng theo chế độ qui định: hàng ngày ít nhất 4lần vào các thời điểm 01, 07, 13, 19 giờ và đăng ký vào sổ quan trắc khí tượng

- Trên cơ sở các bản tin, số liệu quan trắc và vận dụng kinh nghiệm theo dấuhiệu thời tiết địa phương, lập các bản tin dự báo cho khu vực tàu hoạt động

đồ ở khu vực nhỏ thường có tỉ lệ 1:1.000.000 hoặc 1:500.000 Các bản đồ địa lýnày sử dụng trong khí tượng thay vì mô tả địa hình, địa giới hành chính thì trên đóbiểu thị vị trí và số hiệu các đài khí tượng trên toàn khu vực được tổ chức khítượng thế giới đăng ký

2.1 Bản đồ Sy Nốp

Là các bản đồ thời tiết mà trên đó tại các đài trạm khí tượng ghi trị số các yếu

tố khí tượng quan trắc được tại các kỳ quan trắc chính và phụ theo qui định của tổchức khí tượng thế giới (các kỳ quan trắc chính theo giờ quốc tế là 0 giờ, 6 giờ, 12giờ, 18 giờ) và xen kẽ giữa hai kỳ quan trắc chính là các kỳ quan trắc phụ

Như vậy, tại mỗi kỳ quan trắc sẽ thiết lập được một bộ bản đồ thời tiết: bản

đồ mặt đất và các bản đồ trên cao Các nhà chuyên môn căn cứ vào số liệu ở cácđài trạm trên toàn khu vực, tiến hành các công việc hoàn thiện và phân tích bản đồnhư: vẽ các đường đẳng áp, xác định các trung tâm khí áp (xoáy thuận, xoáynghịch), các đường đẳng biến áp và các khu biến áp, vị trí các front, các khu nóng,khu lạnh, vùng mưa, vùng gió mạnh Từ đó, trên bản đồ sẽ giúp cho chúng ta nhậnbiết được tình hình thời tiết trong cả một khu vực rộng lớn vào kỳ quan trắc Các

ký hiệu và cách biểu thị các số liệu quan trắc khí tượng trên bản đồ thời tiết được

mô tả ở hình 3.1

2.2 Bản đồ Faximin ( facsimile)

Bản đồ Faximin là một bản đồ thời tiết được truyền từ trung tâm dự báo qua

hệ thống Fax và thường được trung chuyển qua vệ tinh khí tượng tới các trạm thu(bản đồ sao chép lại)

Bản đồ Faximin sử dụng để theo dõi và dự báo thời tiết biển, có nhiều loại,trong đó có hai loại cơ bản là bản đồ về hiện trạng thời tiết tại kỳ quan trắc và bản

đồ dự báo tình hình thời tiết trong 1 đến 3 ngày tới Sau đây là ký hiệu của một sốloại bản đồ Faximin:

- Bản đồ phân tích trạng thái thời tiết bề mặt

Ví dụ: ASAS JMH

290000Z JUN 2011

SURFACE ANALYSIS

(Phân tích trạng thái thời tiết bề mặt lúc 00h00 GMT 29/6/2011)

- Bản đồ dự báo thời tiết trong 24 giờ tới:

Ngoài ra còn một số loại bản đồ phân tích và dự báo tình hình sóng biểntrong bão, thể hiện qua các đường đẳng độ cao sóng và hướng lan truyền chủ yếucủa sóng.

Đối với các bản đồ phân tích các cơn bão trên biển, bên phải cơn bão thườngđược thông báo các thông tin về cơn bão đó như sau:

T (Typhoon) Cơn bão số 20, năm 2011, tên quốc tế LYNN

- 970MB: Khí áp thấp nhất tại tâm bão = 970 mb

- 20.6N, 119.3E PSN GOOD: Vị trí tâm bão chính xác

j =20,6 N ; l = 119,3 E0 0

- ALMOST STATIONARY: Bão hầu như không di chuyển

- WINDS MAX 65KT: Sức gió mạnh nhất = 65 M/h

- 50KT WITHIN 125 NM Phạm vi gió mạnh 50 M/h là 125 hải lý

- 30KT WITHIN 350 NM Phạm vi gió mạnh 30 M/h là 350 hải lý

suy yếu từ Typhoon.

- Các nội dung còn lại giải thích tương tự như trên

2.3 Điền đồ các số liệu tại các trạm trên bản đồ thời tiết

Căn cứ vào các bản tin quan trắc khí tượng thu được từ các đài, trạm chuyểnđến dưới dạng thoại hoặc mã luật, sau khi tiếp nhận được nội dung bản tin, cácđiền đồ viên tiến hành đưa các số liệu vào các đài, trạm tương ứng (hiện nay ởtrung tâm khí tượng quốc gia, việc điền đồ này được thực hiện tự động bằng máy).Việc đưa các số liệu lên vị trí các đài, trạm khí tượng được qui ước thống nhấttrong ngành khí tượng theo một sơ đồ vị trí và các số liệu như sau (hình 1.1)

CH

ff ໒

21105

Hình 1.1: Sơ đồ vị trí điền các số liệu trên bản đồ thời tiết

(Chú thích các trị số quan trắc tại đài khí tượngtheo số liệu ở hình 1.1)

T0= 21 C, T0 C, P = 1010,5mb, biến áp 3 giờ tăng đến gần kỳ quan trắc giảm,

d = 160

P = +1,2mb, tầm nhìn xa: 4km, mây cao: mây Ti, mây trung: mây Trung tầng,mây thấp: mây Tầng, độ cao mây thấp: 100m, tổng lượng mây 5/10, lượng mâythấp: 3/10, thời tiết trong kỳ quan trắc có sương mù, trước kỳ quan trắc 3 giờ cósương mù gần trạm Gió ĐĐB, 7m/s

Các ký hiệu điền đồ trên bản đồ thời tiết được quy ước thống nhất (ký hiệu

Sy Nốp) và ý nghĩa của các ký hiệu đó được thể hiện trong phần phụ lục của giáotrình này

3 Mã luật khí tượng

Thông tin khí tượng đòi hỏi phải bảo đảm độ chính xác và kịp thời, trênphạm vi rộng có thể bao gồm nhiều quốc gia Vì vậy, muốn truyền các thông tinnày đòi hỏi phải thống nhất các qui ước quốc tế và ngôn ngữ thông dụng Ngành