Biện pháp ứng dụng một số thí nghiệm trong các hoạt động hàng ngày cho trẻ MG 45 tuổi ở trường mầm non Phú SơnBiện pháp ứng dụng một số thí nghiệm trong các hoạt động hàng ngày cho trẻ MG 45 tuổi ở trường mầm non Phú SơnBiện pháp ứng dụng một số thí nghiệm trong các hoạt động hàng ngày cho trẻ MG 45 tuổi ở trường mầm non Phú SơnBiện pháp ứng dụng một số thí nghiệm trong các hoạt động hàng ngày cho trẻ MG 45 tuổi ở trường mầm non Phú SơnBiện pháp ứng dụng một số thí nghiệm trong các hoạt động hàng ngày cho trẻ MG 45 tuổi ở trường mầm non Phú Sơn
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN THỊ XÃ BỈM SƠN
TRƯỜNG MẦM NON PHÚ SƠN
BÁO CÁO BIỆN PHÁP
ỨNG DỤNG MỘT SỐ THÍ NGHIỆM TRONG HOẠT ĐỘNG HÀNG NGÀY CHO TRẺ MG 4-5 TUỔI
Ở TRƯỜNG MẦM NON NĂM HỌC 2022 - 2023
Người thực hiện:
Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường
BỈM SƠN, NĂM 2022
Trang 2I LÝ DO CHỌN BIỆN PHÁP
Thế giới xung quanh ta rất bao la, rộng lớn Nó bao gồm tất cả các sự vật, hiện tượng, cây cỏ, con vật, các vấn đề về tự nhiên và xã hội Chúng ta không thể
đi đến tất cả mọi nơi, không thể tận mắt nhìn thấy mọi sự vật, hiện tượng nhưng con người luôn có khát vọng muốn được khám phá, tìm hiểu thế giới xung quanh
ta Vì thế, khám phá khoa học là một trong những môn học mà trẻ thấy hứng thú
và ưa thích nhất của lứa tuổi mầm non Bởi khám phá đáp ứng nhu cầu tâm sinh
lý của trẻ, giúp trẻ được là chính mình, được đặt ra các câu hỏi, được trả lời câu hỏi, được tự tay mình làm nên những điều kỳ diệu mà chính trẻ cũng không ngờ đến
Tuy nhiên, trẻ nhỏ chưa có vốn sống, vốn kinh nghiệm, trẻ chưa tự khám phá về thế giới xung quanh nên người lớn phải giúp đỡ trẻ, phải tổ chức, hướng dẫn trẻ tham gia vào các hoạt động nhằm cho trẻ làm quen, khám phá về môi trường xung quanh Khi trẻ được làm quen với thế giới xung quanh sẽ giúp trẻ tích lũy được kiến thức, kĩ năng về tự nhiên và xã hội, giúp trẻ được phát triển
về các mặt: Đức – Trí - Thể - Mĩ - Lao động
Bên cạnh đó, dựa trên đặc điểm tâm lí, nhận thức của trẻ mẫu giáo các nhà tâm lí học, giáo dục học đã chỉ ra rằng, quá trình tìm hiểu môi trường xung quanh được tổ chức mang tính chất khám phá, trải nghiệm theo phương thức
“học bằng chơi, chơi mà học”, là phù hợp hơn cả đối với trẻ Đặc biệt, việc sử dụng thí nghiệm đơn giản luôn tạo cho trẻ sự hứng thú, kích thích trẻ tích cực hoạt động, phát triển ở trẻ tính tò mò, ham hiểu biết, thích khám phá, tìm tòi, phát triển óc quan sát, phán đoán và các năng lực hoạt động trí tuệ Từ đó làm nâng cao hiệu quả của quá trình tìm hiểu môi trường xung quanh
Nhưng trong thực tế việc tổ chức hoạt động khám phá cho trẻ còn nhiều hạn chế như số lượng trò chơi chưa nhiều, nội dung nghèo nàn, ít hấp dẫn đối với trẻ, thí nghiệm lại được thiết kế sẵn mang nhiều tính khuôn phép, trẻ ít được
tự mình làm thí nghiệm Giáo viên còn lúng túng trong việc thiết kế và sử dụng thí nghiệm linh hoạt, mang tính phát triển, phù hợp với đặc điểm cá nhân trẻ và điều kiện thực tiễn của trường lớp, địa phương Từ đó, dẫn tới các kiến thức của trẻ nắm bắt được chưa chắc chắn, trẻ hay quên, hay nhầm lẫn giữa các sự vật, hiện tượng, các kĩ năng của trẻ chưa được rèn luyện dẫn tới hiệu quả giáo dục chưa cao Do đó, trẻ chưa hình thành được thói quen chủ động, thích tự trải nghiệm, tự khám phá về thế giới xung quanh
Nhận thức được điều đó là một giáo viên mầm non trực tiếp thực hiện các hoạt động giảng dạy theo phương châm “giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”, ‘Dạy học theo phương pháp trải nghiệm”, tôi nhận thấy việc tổ chức các hoạt động như thế nào để trẻ được trải nghiệm là rất cần thiết, có vai trò to lớn trong quá trình phát triển toàn diện cho trẻ mẫu giáo Chính vì thế, tôi đã tìm tòi, nghiên
cứu: “Biện pháp ứng dụng một số thí nghiệm trong các hoạt động hàng ngày cho trẻ MG 4-5 tuổi ở trường mầm non Phú Sơn” vào thực hiện trong chương
trình giáo dục trẻ
II NỘI DUNG BIỆN PHÁP
1 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng biện pháp.
Trang 3Năm học 2022 – 2023, tôi được BGH nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo nhỡ 4-5 tuổi B1, lớp có 2 giáo viên, với 25 cháu Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, tôi nhận thấy việc tổ chức các hoạt động như thế nào để trẻ được trải nghiệm ở lớp tôi có những thuận lợi và khó khăn sau:
1.1 Thuận lợi
Không gian học của lớp tôi rộng rãi, đồ dùng cần thiết cho hoạt động trải nghiệm của trẻ dễ tìm, dễ chuẩn bị Bên cạnh đó, trẻ lớp tôi rất hứng thú và thích
tự mình làm các thí nghiệm Đặc biệt, phụ huynh rất quan tâm, phối hợp cùng giáo viên tạo điều kiện để trẻ được trải nghiệm
1.2 Khó khăn
Ở lớp tôi chủ nhiệm, thời gian đầu trẻ đến lớp chưa có nề nếp, trẻ ngồi học chưa tập trung, còn nói chuyện và làm việc riêng trong giờ học Do trẻ chưa có nhiều kinh nghiệm sống nên kiến thức, kỹ năng qua các chủ đề chưa nhiều Trong nhiều tiết học một số trẻ còn thụ động, chưa tích cực, chưa hứng thú tham gia vào các hoạt động trong ngày Kỹ năng quan sát, phán đoán cũng như suy luận của trẻ lớp tôi còn nhiều hạn chế Khi đưa ra nhận xét của mình về một sự vật, hiện tượng nào đó nhiều trẻ chưa làm rõ được điều mình muốn nói do ngôn ngữ còn hạn chế Hoạt động khám phá sự vật, hiện tượng chỉ được dạy ở một vài hoạt động khám phá chính trong một tuần là quá ít
1.3 Kết quả khảo sát
Xuất phát từ những thực trạng trên, ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát trên trẻ của lớp mình Kết quả như sau:
Tổng số trẻ khảo sát 25 cháu:
Nội dung khảo sát số trẻ Tổng
Đạt
Chưa đạt
Số trẻ
Tỷ lệ (%)
Số trẻ
Tỷ lệ (%)
Số trẻ
Tỷ lệ (%)
Số trẻ
Tỷ lệ (%)
Trẻ hứng thú tham
gia hoạt động
khám phá
Khả năng phát
triển ngôn ngữ của
trẻ
Khả năng quan sát,
Khả năng suy luận
2 Biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.1 Biện pháp 1: Lồng ghép một số thí nghiệm trong các hoạt động học
Trước đây trong các hoạt động khám phá khoa học tôi thường nói nhiều và
ôm đồm nhiều nội dung trong một hoạt động khám phá Điều này làm cho các hoạt động khám phá trở nên nặng nề, quá tải, trẻ không được tham gia các hoạt động khám phá phù hợp với khả năng Vì vậy, không có cơ hội phát triển ở trẻ
Trang 4khả năng nhận thức, khám phá Hơn nữa tôi chỉ sử dụng tranh ảnh rồi đặt các câu hỏi để trẻ trả lời, cũng có khi tôi lại là người nói, còn trẻ chỉ nghe một cách thụ động, dẫn đến giờ học trở nên nhàm chán, không đạt kết quả cao
Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn sử dụng các thí nghiệm trong hoạt động khám phá với mục tiêu làm giàu biểu tượng về sự vật, hiện tượng, phát triển kĩ năng nhận thức và hành động, giáo dục trẻ có thái độ đúng đắn với sự vật, hiện tượng Đồng thời kích thích các giác quan của trẻ hoạt động, trẻ được trực tiếp quan sát, phán đoán, suy luận và tự mình rút ra kết luận theo ý hiểu của mình Điều đó thực sự làm trẻ thích thú và hào hứng tham gia vào hoạt động khám phá, từ đó giúp cho giờ học đạt kết quả cao
Ví dụ: Trong chủ đề thế giới thực vật, trước khi dạy trẻ tiết tìm hiểu quá trình phát triển của cây, tôi đã tổ chức cho trẻ trực tiếp gieo hạt và quan sát quá trình phát triển từng ngày của cây Ở thí nghiệm này tôi chuẩn bị hạt đậu xanh, hạt đậu đen, bông gòn, khay gieo hạt (cho cô), cốc nhựa gieo hạt (cho trẻ), nước Trước tiên tôi cho trẻ quan sát và phân biệt được hạt đậu xanh và hạt đậu đen Sau đó tôi cùng trẻ tiến hành gieo hạt bằng cách dùng bông gòn thấm đều nước rồi rải lên khay của cô và cốc nhựa của trẻ Tiếp theo, rải hạt đậu lên trên mặt bông gòn và từng ngày theo dõi sự thay đổi của hạt đậu Được trực tiếp thực hành, quan sát trẻ lớp tôi hầu hết đã phát hiện được sự thay đổi từng ngày của hạt đậu Ngày thứ nhất, hạt đậu nở to hơn lúc đầu chưa gieo Ngày thứ hai, hạt đậu nở to hơn và có thêm một vòi rễ trắng xuất hiện Ngày thứ ba, vòi rễ dài hơn
và đâm hướng xuống miếng bông gòn và lớp vỏ ngoài cùng của hạt đậu từ từ nứt ra Ngày thứ tư, trẻ phát hiện thấy sự thay đổi rõ rệt của hạt nảy mầm và phát triển thành cây đậu con với hai lá mầm Sau khi quan sát sản phẩm của mình, trẻ lớp tôi còn phát hiện ra với điều kiện nước và ánh sáng, nhiệt độ bình thường thì hạt đậu đen phát triển chậm hơn hạt đậu xanh Tôi sử dụng thêm hình thức cho trẻ xem lại những đoạn phim về hạt nảy mầm và phát triển của cây đậu
để củng cố một lần nữa kiến thức mới cho trẻ Được trải nghiệm thực tế bằng việc thí nghiệm gieo hạt, được xem những đoạn phim về hạt nảy mầm như thế nào hầu hết trẻ lớp tôi nắm rõ hơn kiến thức về quá trình phát triển của cây Nước cũng là một đề tài thú vị và quen thuộc với trẻ Có nhiều thí nghiệm đơn giản về nước kích thích trẻ phát triển Vì thế trong chủ đề "Các hiện tượng
tự nhiên" tôi tổ chức khá nhiều thí nghiệm cho trẻ trải nghiệm Chẳng hạn như thí nghiệm "Nước đá biến đi đâu" Mục đích của thí nghiệm này giúp trẻ hiểu được sự tan ra của nước khi nhiệt độ ấm lên Khi tiến hành tôi chia lớp ra thành các nhóm nhỏ và chuẩn bị cho mỗi nhóm hai cốc nước ấm đổ khoảng nửa cốc,
đá viên Sau đó, tôi cho trẻ quan sát, sờ cục đá để trong khay đá và cho trẻ nhận xét Cho trẻ sờ tay vào thành 2 cốc nước ấm và để trẻ nhận xét xem thành cốc như thế nào Tiếp theo, bỏ cục đá vào cốc số 1 Cho trẻ quan sát hiện tượng cục nước đá nhỏ dần rồi biến mất Tôi lại cho trẻ sờ tay vào hai thành cốc để so sánh, nhận xét xem cốc nào lạnh hơn Nước ở cốc nào nhiều hơn? Từ đó trẻ phán đoán, suy luận ra vì sao lại có hiện tượng đó
Ví dụ:
Tôi hỏi trẻ: Sau thí nghiệm các con có biết nước đá biến đi đâu không? Trẻ trả lời: Con thưa cô, nước đá tan thành nước
Trang 5Tôi hỏi: Các con có biết tại sao cốc nước số 1 đầy hơn? Cốc nước số 2 vơi hơn?
Trẻ trả lời: Con thưa cô, cốc đầy là do nước đá tan ra
Tôi hỏi: Tại sao sờ tay vào hai cốc thì chúng ta thấy cốc số 1 lạnh hơn, cốc
số 2 ấm hơn?
Trẻ trả lời: Con thưa cô, cốc lạnh hơn là do nước đá tan ra làm giảm nhiệt
độ trong cốc
Hình ảnh 1: Trẻ đang thực hiện thí nghiệm " nước đá biến đâu"
Qua thí nghiệm, trẻ lớp tôi đã hình thành được kỹ năng quan sát, so sánh, phán đoán, suy luận ra kết quả của vấn đề Giúp trẻ hình thành biểu tượng "tan"
và "không tan"; "cốc nước đầy" và "cốc nước vơi" Mặt khác, rèn cho trẻ thói quen nói đủ câu nhằm phát triển vốn từ cho trẻ
Ngoài ra, tôi lồng ghép nội dung cho trẻ khám phá vào các hoạt động học khác có nhiều ưu thế giúp trẻ hứng thú hơn khi tham gia các hoạt động Tùy vào từng đề tài, tôi tìm các hình thức cũng như nội dung cho trẻ khám phá sao cho hợp lý Chẳng hạn như:
+ Thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học
Trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học trước khi kể cho trẻ nghe câu chuyện “Giọt nước tí xíu”, tôi cho trẻ khám phá “Vòng tuần hoàn của nước” thông qua thí nghiệm tạo mưa Để tạo được mưa cho trẻ quan sát, tôi chuẩn bị bình đựng nước, nước nóng, đá viên, 1 chiếc đĩa Tôi đổ nước sôi hơn nửa bình, đặt một chiếc đĩa lên miệng bình, sau đó đổ đầy đá viên lên đĩa Sau một vài giây những giọt nước rơi từ nắp bình xuống dưới Tôi cho trẻ tự do phán đoán, suy luận, liên tưởng sự vật, hiện tượng và nêu ý kiến Sau đó tôi kết luận và giải thích thí nghiệm sự bay hơi của nước: Nước nóng trong bình sẽ bay hơi từ phía dưới lên gặp không khí lạnh trên đĩa giống như việc hơi nước bên dưới khi lên cao trở nên mát hơn Hơi nước sau đó ngưng tụ lại thành giọt nước và rơi xuống Sau khi thực hiện xong thí nghiệm tôi dẫn dắt trẻ vào câu chuyện “Giọt nước tí xíu” Tôi thấy trẻ lớp tôi hứng thú hơn hẳn
Trang 6Hình ảnh 2: Trẻ đang quan sát thí nghiệm " tạo mưa"
+ Thông qua hoạt động âm nhạc
Trong quá trình học tập và vui chơi, việc tổ chức các hoạt động trò chơi âm nhạc cho trẻ mầm non đóng vai trò quan trọng Bởi trẻ ở độ tuổi mầm non rất nhạy cảm với âm nhạc, rất thích nghe nhạc Do đó, từ nhiều góc độ có thể thấy lợi ích mà âm nhạc mang đến cho trẻ Để luyện khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ và để trẻ hứng thú hơn trong hoạt động âm nhạc tôi đã tìm hiểu và hướng dẫn trẻ cách làm đàn tự chế bằng nước Mục đích của thí nghiệm này, tôi muốn giúp trẻ nhận biết không khí rung động tạo thành âm thanh Khi chúng ta thổi vào cốc thủy tinh hay thổi ngang qua miệng cốc làm cho không khí bên trong rung động
Số lượng không khí trong các cốc không giống nhau sẽ phát ra các âm thanh khác nhau Ở thí nghiệm này tôi cũng cho trẻ trải nghiệm theo nhóm Mỗi nhóm được tôi chuẩn bị 6 cốc, 1 đũa gõ, 1 chai nước Sau khi cho trẻ quan sát và gọi tên các đồ dùng tôi đã chuẩn bị, tôi cho trẻ suy đoán các đồ dùng đó để làm gì Tiếp theo tôi cho trẻ xếp các cốc thành hàng, cốc đầu tiên để không Đổ nước tăng dần mực nước vào các cốc từ cốc 2 đến cốc 6 Cho trẻ ở các nhóm dùng đũa gõ vào các cốc hoặc thổi ngang qua miệng cốc Trẻ sẽ lắng nghe thấy các
âm thanh khác nhau Tôi động viên, khuyến khích trẻ thỏa sức sáng tạo và gõ ra bài hát của mình Trẻ lớp tôi rất hào hứng tham gia
+ Thông qua hoạt động tạo hình
Trong hoạt động tạo hình tôi cũng đã mạnh dạn đưa thí nghiệm vào tiết dạy
để trẻ khám phá Chẳng hạn với mục đích để trẻ biết sự kết hợp của hai màu cơ bản để tạo thành một màu mới, đồng thời phát triển khả năng quan sát và khả năng suy luận của trẻ, tôi đã tổ chức cho trẻ làm thí nghiệm "sự biến đổi của màu sắc" Trước hết, tôi chuẩn bị ba hộp màu nước cơ bản, khay màu, bút lông, khăn lau bút, khăn mặt màu trắng, tăm bông, vỏ chai nhựa Sau đó, tôi đặt ba hộp màu cơ bản ở nơi trẻ có thể lấy được Mỗi trẻ một khay màu và bút lông Cho trẻ về từng nhóm phán đoán về sự kết hợp của hai màu cơ bản và màu mới tạo thành Cho trẻ thực hành pha màu tạo màu mới và trẻ đã phát hiện ra: màu vàng pha với màu xanh nước biển ra màu xanh lá cây; màu đỏ với màu vàng thì
Trang 7ra màu cam… Trẻ sử dụng màu đã pha kết hợp với đồ dùng như tăm bông, vỏ chai nhựa…để tô vẽ bức tranh của mình Với hình thức này trẻ sẽ tích lũy được nhiều kinh nghiệm cũng như vốn hiểu biết về thế giới xung quanh, góp phần không nhỏ vào các hoạt động khám phá khoa học đạt kết quả tốt hơn
Sau khi lồng ghép nội dung cho trẻ khám phá trong các môn học tôi nhận thấy trẻ lớp tôi đã mạnh dạn, tự tin hơn, tích cực tham gia các hoạt động học và tập trung hơn Cháu Đức Anh, Minh Đức, Gia Huy, Ngọc Quý, Quỳnh Anh trước đây rất hay nói chuyện, làm việc riêng trong giờ học nhưng nay đã tập trung, hào hứng hơn trong các hoạt động Được tham gia vào các thí nghiệm, tự mình trải nghiệm, được trình bày ý kiến, suy luận của mình nên vốn từ và ngôn ngữ của trẻ lớp tôi tiến bộ trông thấy
2.2 Biện pháp 2: Lồng ghép một số thí nghiệm trong các hoạt động vui chơi, hoạt động ngoài trời, hoạt động chiều, hoạt động đón trả trẻ.
Đối với trẻ ở lứa tuổi này, hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ
“Học bằng chơi, chơi mà học” Chính vì vậy, giờ chơi của trẻ chiếm thời gian rất nhiều trong các hoạt động ở trường Do vậy, hướng dẫn trẻ làm thí nghiệm được tôi tổ chức ở mọi lúc, mọi nơi Mặt khác, số tiết dạy hoạt động khám phá sự vật, hiện tượng trong một tuần là quá ít Nó không thể kích thích hết trí tò mò, ham hiểu biết của trẻ Nắm bắt được điều đó tôi thấy mình càng phải đưa những thí nghiệm để lồng nghép vào các hoạt động hàng ngày như: hoạt động vui chơi, hoạt động ngoài trời, hoạt động chiều để trẻ được khám phá, trải nghiệm nhiều nhất
Ví dụ:
+ Thông qua hoạt động vui chơi:
Trong hoạt động góc trẻ được hóa thân thành người lớn, đóng vai mình thích, mỗi góc chơi với số lượng trẻ vừa phải, có không khí riêng của từng góc Góc khám phá khoa học có không gian và diện tích phù hợp với số lượng trẻ dành cho các thí nghiệm cần sự tập trung cao độ, sự quan sát tỉ mỉ Vì vậy, thí nghiệm
“Trứng nổi - trứng chìm” được tôi chọn để cho trẻ thực hiện Trước khi trẻ làm thí nghiệm, tôi cũng để trẻ đoán xem trứng nổi hay chìm Trong quá trình thực hành, tôi luôn để trẻ tự tham gia thực hành và quan sát hiện tượng xảy ra
Trong thí nghiệm “Trứng nổi - trứng chìm" tôi chuẩn bị 2 quả trứng, 2 ly nước, một bát muối Sau đó tôi yêu cầu trẻ đổ nước tinh khiết bình thường vào 2 cốc với lượng nước bằng nhau Sau đó cho từ 4-5 thìa muối vào cốc 2 và khuấy đều để muối tan hoàn toàn Tôi hỏi trẻ: "Bây giờ nếu cho vào mỗi cốc 1 quả trứng các con đoán xem có hiện tượng gì xảy ra" Tôi để trẻ tự phán đoán, suy luận Tiếp theo tôi cho trẻ tự bỏ vào mỗi cốc 1 quả trứng và quan sát hiện tượng,
tự nêu kết quả Khi thả trứng vào cốc thứ nhất, trứng nhanh chóng chìm xuống đáy Tuy nhiên, khi thả trứng vào cốc còn lại, trứng nổi lên trên Tôi cho trẻ tìm
ra nguyên nhân Cho trẻ thử nước ở 2 cốc, nước trong cốc 1 bình thường, nước trong cốc 2 mặn Từ đó trẻ suy ra: Vì cốc 1 không cho muối nên trứng không nổi lên được, muốn trứng nổi lên phải làm gì? Từ đó trẻ tự thỏa thuận trong nhóm với nhau là phải cho thêm muối vào cốc 1… Cuối cùng tôi kết luận: Cốc 1 trứng chìm là do mật độ phân tử của vỏ trứng lớn hơn nhiều so với nước tinh khiết vì vậy quả trứng chìm xuống đáy cốc Cốc 2 trứng nổi là do mật độ phân tử của
Trang 8nước muối cao hơn so với vỏ trứng, do đó quả trứng được các phân tử nước muối nâng đỡ nên không thể chìm xuống được
Vậy trứng ở trong nước muối có nổi được không? Trứng còn nổi được ở đâu nữa không? Tôi mở rộng thêm với nước đường, dầu ăn… để trẻ tiếp tục khám phá
Hình ảnh 3: Tôi cùng trẻ đang quan sát thí nghiệm “trứng nổi - trứng chìm"
+ Thông qua hoạt động ngoài trời:
Hoạt động ngoài trời có ý nghĩa rất lớn đối với trẻ trong việc khám phá thế giới xung quanh Ra ngoài trời trẻ được tiếp xúc thực tế với các hiện tượng tự nhiên: không khí, ánh nắng, mặt trời, nước… những yếu tố này con người không thể tạo ra Mặt khác, địa điểm cho trẻ hoạt động ngoài trời rộng rãi thích hợp để tất cả trẻ được tham gia Vì thế, tôi đã sử dụng hình thức dưới dạng trò chơi để
tổ chức cho trẻ thực hiện một số thí nghiệm dạy về không khí ở ngoài trời Chẳng hạn như:
Trò chơi 1: “Bịt mũi”
Với thí nghiệm này mục đích của tôi là giúp trẻ nhận biết không khí có xung quanh chúng ta Tôi chuẩn bị nhiều không gian khác nhau để trẻ thực hiện Cách tiến hành như sau: Tôi và cả lớp cùng làm động tác bịt mũi, miệng mím lại Sau đó cho trẻ nói cảm nhận của mình khi bịt mũi, đa số các cháu trả lời: thấy rất khó chịu, không thở được
Tôi hỏi: "Vậy làm thế nào để thở được?"
Cháu Minh Đức trả lời: "Con thưa cô muốn thở được phải bỏ tay ra ạ!" Tôi: "Chúng ta thở được là nhờ có không khí"
Tôi lại đặt ra vấn đề cho trẻ giải quyết: "Các con có biết không khí có ở đâu?" Cháu Ngọc Trang: "Con không biết"; cháu Uyên Ly thì nói "Không khí ở đây" Tôi hỏi: "Vì sao con biết là ở đây có không khí"
Uyên Ly trả lời: Vì con thở được
Để xem bạn nói có đúng không, tôi cho trẻ đứng ở trong lớp, ngoài cửa, ngoài sân và hỏi trẻ có thở được không? Rồi tôi kết luận: Không khí có ở xung quanh chúng ta
Trang 9Hình ảnh 4: Tôi cùng trẻ đang chơi trò " bịt mũi"
Tôi tiếp tục đặt ra tình huống: “Chúng ta có nhìn thấy không khí không?”;
“Có bắt được không khí không?” có trẻ nói không bắt được, có trẻ nói có bắt được Vậy làm thế nào để bắt được không khí? rất nhiều ý kiến khác nhau đưa ra: Lấy tay, lấy ly, lấy chai, lấy hộp, lấy túi nilông để bắt không khí Tôi dẫn dắt trẻ vào trò chơi thứ 2
Trò chơi 2: “Vợt không khí”
Tôi phát cho mỗi trẻ một túi ni lông và yêu cầu trẻ vợt không khí vào túi rồi buộc lại và quan sát xem có hiện tượng gì xảy ra Trẻ nói: Túi phồng to giống như quả bóng Tôi hỏi: Vì sao túi lại phồng? Tôi giải thích cho trẻ biết “Vì trong túi có không khí” Để biết điều đó có chính xác không, tôi chia trẻ làm 2 nhóm Nhóm 1 tôi cho trẻ dùng tăm chọc vào túi ni lông rồi áp vào má, hỏi trẻ cảm thấy thế nào? (mát, có gió ) Nhóm 2 tôi cho trẻ dùng tăm chọc túi nilông
và thả xuống chậu nước và thấy hiện tượng gì xảy ra (bong bóng nổi lên) Vì sao? Vì trong túi nilông có không khí… Hoạt động ngoài trời trở nên sôi nổi hẳn lên, trẻ hứng thú tìm hiểu để rút ra được kết luận: Không khí có tất cả xung quanh chúng ta, không khí không có màu, không nhìn thấy được, nhờ không khí
mà con người mới thở được
Hình ảnh 5: Trẻ đang vợt không khí vào túi nilông
Trang 10Tôi nhận thấy thí nghiệm này thực hiện ngoài trời rất hợp lý, bởi không gian thoáng rộng, không khí thì ở xung quanh chúng ta nên việc thực hiện thí nghiệm rất đơn giản mà lại mang lại hiệu quả cao 100% trẻ lớp tôi được tham gia và cảm nhận, trẻ hứng thú và tự giải thích được các hiện tượng của sự việc
+ Thông qua hoạt động chiều:
Trong chủ đề thế giới thực vật, trẻ lớp tôi chưa biết cây, hoa hút nước như thế nào để lớn lên Vì thế, trước khi học bài “Quá trình cây hút nước” khoảng
1-2 ngày tôi đã tổ chức cho trẻ thực hành thí nghiệm "Cây hút nước như thế nào?" trong giờ hoạt động chiều Hàng ngày, trẻ xem và ghi nhận kết quả Trẻ quan sát quá trình cây hút nước như thế nào Thí nghiệm này tôi tổ chức cho trẻ làm theo từng nhóm, mỗi nhóm trồng một loại sau đó cho trẻ so sánh và trao đổi kết quả của nhau
Với thí nghiệm này mục đích của tôi là giúp trẻ nhận biết được sự hút nước của cây Tôi chuẩn bị cho mỗi nhóm ba lọ đựng nước có pha màu xanh, đỏ, vàng; ba cành cây hoặc hoa (cúc trắng, huệ, cây cần tây, cải thảo…) Trước khi cho trẻ cắm cành cây hoặc hoa vào 3 lọ đựng nước của nhóm mình, tôi nêu câu hỏi để trẻ suy nghĩ và dự đoán kết quả xảy ra Sau 1-2 ngày cho trẻ quan sát, so sánh và nhận xét kết quả, tôi kết luận: Cành cây (hoa) cắm trong lọ nước màu hút chất lỏng từ dưới lên trên làm hoa và gân lá chuyển sang màu khác Vì cây hút nước và nước màu đã được thân cây, cành cây vận chuyển lên nhuộm màu cho lá và hoa, cây cải thảo khiến cho lá cây (hoa) bị cắm vào những cốc chứa nước màu sẽ chuyển màu theo đúng màu sắc của lọ chứa nước màu đó Tận mắt chứng kiến sự chuyển màu của hoa và lá, trẻ đã rút ra kết luận rằng: nước đi lên
là do thân cây và lá cây hút lên nhuộm màu cho hoa và lá Thí nghiệm này tôi đã
tổ chức cho cả lớp thực hành, quan sát và tự rút ra kết luận Sau khi thí nghiệm
“Cây hút nước như thế nào” kết thúc hầu hết trẻ lớp tôi đã biết cây rất cần nước trong quá trình phát triển
Hình ảnh 6: Trẻ đang làm thí nghiệm với lá cải thảo
Hay trong chủ đề gia đình, sau khi tìm hiểu về một số đồ dùng trong gia đình, tôi đã tổ chức cho trẻ thực hiện thí nghiệm nhỏ "Vật nổi - vật chìm" trong hoạt động chiều Mục đích của thí nghiệm này tôi muốn giúp trẻ nhận biết được