(Skkn 2023) một số biện pháp phát triển tính tích cực vận động cho trẻ mẫu giáo 4 5 tuổi trong hoạt động giáo dục thể chất” để phát triển sức khoẻ hài hoà cho trẻ ở trường mầm non

Phần mở đầu:1.1 Lý do chọn đề tài, sáng kiến: Trẻ em ở lứa tuổi mầm non là thời kỳ quan trọng nhất để thực hiện các hoạt độngphát triển thể chất, giúp cơ xuơng ngày một săn chắc, việc

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

TÊN ĐỀ TÀI, SÁNG KIẾN

ĐỀ TÀI : “Một số biện pháp phát triển tính tích cực vận động cho trẻ Mẫu giáo 4-5 tuổi trong hoạt động giáo dục thể chất” Để phát triển sức khoẻ hài hoà cho trẻ ở trường mầm non

Ho và tên: Phan Thị Giang

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị: Trường MN Phú Thuỷ

Quảng Bình, tháng 05 năm 2023

1 Phần mở đầu:

1.1 Lý do chọn đề tài, sáng kiến:

Trẻ em ở lứa tuổi mầm non là thời kỳ quan trọng nhất để thực hiện các hoạt độngphát triển thể chất, giúp cơ xuơng ngày một săn chắc, việc luyện tập các động tácvận động, khả năng giữ thăng bằng, sự phối hợp các giác quan và vận động giữa các

cơ với nhau Đây chính là thời kỳ phát triển đa dạng các lĩnh vực Phát triển thểchất, phát triển nhận thức, phát triển ngôn ngữ, phát triển tình cảm và quan hệ xãhội, phát triển thẩm mỹ cho trẻ

Muốn có sức khỏe tốt thì ngay từ lứa tuổi mầm non trẻ đã được làm quen vớicác vận động đơn giản, các bài tập thể dục phù hợp với lứa tuổi của trẻ nhằm giúptrẻ phát triển sức khỏe một cách tốt nhất Chính vì thế giáo dục thể chất là một bộphận quan trọng của giáo dục phát triển toàn diện, có mối quan hệ mật thiếtvới giáo dục đạo đức, thẩm mỹ và lao động Hơn nữa giáo dục thể chất cho trẻmầm non càng có ý nghĩa quan trọng hơn bởi cơ thể trẻ đang phát triển mạnh mẽ,

hệ thần kinh, cơ xương hình thành nhanh, bộ máy hô hấp đang hoàn thiện, cơ thểtrẻ còn non yếu dễ bị phát triển lệnh lạc, mất cân đối nếu không được chăm sócgiáo dục đúng đắn thì có thể gây nên những thiếu sót trong sự phát triển cơ thểtrẻ mà không thể khắc phục được

Trong quá trình giáo dục thể chất cho trẻ mầm non, các nhiệm vụ giáo dục thểchất được hoàn thành bằng các hình thức khác nhau Hình thức giáo dục thể chất

ở trường mầm non là sự tổng hợp giáo dục về những hoạt động vận động nhiềudạng của trẻ, mà cơ bản là tính tích cực vận động của chúng Sự tổng hợp nhữnghình thức đó tạo nên một chế độ vận động nhất định, cần thiết cho sự phát triểnđầy đủ về thể chất và cũng cố sức khỏe cho trẻ Ở trường mầm non sử dụng hìnhthức giáo dục thể chất qua các tiết học thể dục và các hoạt động vận động

Thể dục sáng và các tiết thể dục được tiến hành với tất cả các lớp mẫu giáo,nhưng trong các hình thức đó đòi học giáo viên phải chọn lọc những bài tập vậnđộng và phương pháp tiến hành với từng độ tuổi nhất định Ngoài ra giáo viên cầnchú ý hướng đến việc giáo dục trí tuệ, cảm xúc, điều khiển hành vi vận động ở trẻ,

giúp trẻ hiểu được ý nghĩa của nhiệm vụ do giáo viên đề ra và tích cực vượt quakhó khăn xuất hiện trong hoạt động của mình

Chính vì vậy, năm học này tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp phát triển tínhtích cực vận động cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi trong giáo dục thể chất” để phát triểnsức khỏe hài hòa cho trẻ ở trường mầm non

1.2 Điểm mới của đề tài, sáng kiến:

Phương pháp hoàn toàn mới được chúng tôi ứng dụng rộng rãi trong toàn trườngtrong học kỳ này và đạt được nhiều kết quả tốt Khi thực hiện đề tài tôi chủ yếu lồngghép nội dung phát triển tính tích cực vận động cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi trong giáodục thể chất bằng các biện pháp:

- Lập kế hoạch tổ chức cho trẻ vận động và xây dựng góc vận động

- Tập luyện thường xuyên liên tục đúng giờ (Đối với thể dục sáng)

- Khuyến khích tính tự giác và tích cực ở trẻ

- Lựa chọn hình thức tổ chức phong phú đa dạng

- Sử dụng đồ dùng trực quan

- Xây dựng bài tập vận động đảm bảo tính khoa học và hệ thống

- Lồng ghép các bài hát vào tiết thể dục và đưa bài tập nhạc nhộn vào bài tập pháttriển chung

- Tổ chức cho trẻ tham gia vận động ở mọi lúc, mọi nơi để củng cố và nâng caokhả năng vận động cho trẻ

Sau khi thực hiện có cải tiến hơn so với trước khi chưa thực hiện phương pháplồng ghép qua từng hoạt động của trẻ Trong giờ học trẻ hứng thú tham gia vào vậnđộng thể chất rất tích cực, sôi nổi, cháu tự mình trải nghiệm, khám phá với nhữngdụng cụ và mô hình thể chất ở trong trường một cách say mê và hứng thú

- Đề tài của tôi tập trung nghiên cứu các biện pháp hay, tổ chức thực hiện có hiệu

quả nhằm phát triển tính tích cực vận động cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi trong giáo dụcthể chất ở trường mầm non

2 Phần nội dung:

2.1 Thực trạng của vấn đề mà đề tài, sáng kiến cần giải quyết.

- Như chúng ta đã biết giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục

quốc dân, có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đặt nền móng cho sự hình thành

và phát triển của nhân cách con người Xuất phát từ mục tiêu và quan điểm giáo dụcmầm non là phát triển nhân cách cho trẻ toàn diện trong đó phát triển năng lực trítuệ cho trẻ phát huy tính nhận thức của trẻ trong hoạt động

- Mẫu giáo ghi rõ mục tiêu giáo dục mầm non là: “ Hình thành ở trẻ những cơ sởđầu tiên của nhân cách con người mới XHCN Việt Nam:

- Khỏe mạnh, nhanh nhẹn, cơ thể phát triển hài hòa cân đối

- Giàu lòng thương, biết quan tâm, nhường nhịn, giúp đỡ những người gần gũi như:

Bố mẹ, bạn bè, cô giáo; thật thà, lễ phép, hồn nhiên

- Yêu thích cái đẹp, biết gìn giữ cái đẹp và mong muốn tạo ra cái đẹp ở xungquanh

- Thông minh, ham hiểu biết, thích tìm tòi khám phá, có một số kỹ năng sơ đẳng:Quan sát, phân tích, tổng hợp, suy luận… Cần thiết để vào trường phổ thông

Vận động có vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của cơ thể, ở mỗimột giai đoạn thì nhu cầu vận động của trẻ là khác nhau Vì vậy khi lập chươngtrình giáo dục thể chất nhằm phát triển vận động cần dựa trên những cơ sở sau: + Các bài tập vận động phải phù hợp với từng độ tuổi làm sao gây được hứng thúcho trẻ

+ Các bài tập vận động có tác dụng chung đến toàn bộ cơ thể, kích thích được nhiều

cơ bắp tham gia thúc đẩy sự hoạt động của toàn bộ các hệ cơ quan trong cơ thể + Cùng với việc dạy trẻ các bài tập vận động chúng ta cũng phải chú ý đến việc pháttriển các kỹ năng, tố chất vận động

+ Cần tăng cường ưu tiên các nhóm cơ bắp còn yếu về mặt sinh lý và giáo dục tư thếđúng cho trẻ, giúp trẻ có một thân hình cân đối, các động tác nhẹ nhàng chính xác + Sự phát triển vận động được thực hiện thông qua nhiều hình thức phong phú phùhợp với đặc điểm phát triển của trẻ mẫu giáo như trò chơi vận động, thể dục sáng,tiết học thể dục, dạo chơi, các trò chơi thể thao lao động

Do đó phát triển tính tích cực vận động trong giáo dục thể chất cho trẻ em cầnđược tiến hành một cách mạnh mẽ, toàn diện, cần được sự quan tâm ủng hộ của toàn

xã hội, tạo điều kiện cho trẻ phát triển tốt nhất

- Trường mầm non nơi tôi công tác là trường mầm non đạt chuẩn quốc gia là ngôitrường luôn đi đầu trong công tác thi đua dạy tốt, chăm sóc, giáo dục trẻ tốt củahuyện Lệ Thủy và đã đạt nhiều thành tích xuất sắc chất lượng giáo dục không ngừngđược nâng cao Trong các nội dung giáo dục thì giáo dục thể chất là một trongnhững nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục mầm non và có ảnh hưởng rất lớn đến sựphát triển của trẻ nên được các trường quan tâm Chính vì vậy tôi luôn mong muốnmang lại cho các cháu một môi trường giáo dục tốt nhất, giúp các cháu mạnh dạn tựtin trong giao tiếp, biết quan tâm chia sẻ, có một sức khỏe tốt và thể hiện hết khảnăng cuả mình thông qua việc tổ chức lễ hội và các hoạt động ngoại khóa

Để thực hiện mục tiêu đó đầu năm tôi đã tiến hành khảo sát thực trạng của lớpmình tôi nhận thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:

- Giáo viên đã công tác nhiều năm trong nghề, nhiệt tình, yêu trẻ

- Được sự giúp đỡ của đồng nghiệp trong việc chăm sóc giáo dục trẻ và tổ chức cáchoạt động

- Đa số phụ huynh quan tâm đến con, đến các hoạt động của lớp

- Nhận thức của phụ huynh về môn giáo duc thể chất không quan trọng mà chỉ làmột môn phụ không cần quan tâm

2.2 Điều tra thực tiễn :

- Về nhận thức của giáo viên:

Giáo viên hiểu được mục đích, yêu cầu và phương pháp thực hiện lĩnh vực pháttriển thể chất trong chương trình giáo dục mầm non mới cho trẻ Có động cơ phấnđấu tốt, có tinh thần tự giác cao

Giáo viên tích cực chủ động tìm tòi thiết kế các hoạt động sáng tạo, quan tâm pháthuy tính tích cực của trẻ

Qua khảo sát trên trẻ của giáo viên Đa số trẻ thích các hoạt động vận động, tậpcác động tác múa, chơi các trò chơi động, các trò chơi đan tết, nặn, trẻ thích chơi cáctrò chơi dân gian…

Khảo sát sức khỏe lần 1 vào tháng 9 độ tuổi 4-5 tuổi ở lớp tôi phụ trách tổng số

17 cháu ta thấy kết quả như sau:

Khảo sát tình hình sức khỏe đầu năm

Khảo sát một số tiêu chí về lĩnh vực phát triển thể chất

Sự tập trung chú ý, hứng thú của trẻ khi tham

gia vận động

(5/17 cháu) 29.4%

Trẻ tích cực tự giác trong giờ học (6/17 cháu)

Từ những khó khăn, thuận lợi và qua khảo sát tình hình thực tế đầu năm của

lớp tôi ở trên nên tôi đã suy nghĩ và tìm ra những biện pháp phát triển tính tíchcực vận động cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi trong giáo dục thể chất

* Các biện pháp thực hiện:

- Dựa vào mục tiêu giáo dục mầm non nói chung và yêu cầu cần đạt của lứa tuổiMẫu giáo nhỡ nói riêng về nhận thức, trí tuệ, ngôn ngữ, đặc biệt là thể lực, và cácnhu cầu của trẻ để từ đó tôi tìm hiểu và đưa ra một số biện pháp và hình thức tổchức phát triển tính tích cực vận động trong giáo dục thể chất cho trẻ

Đây là một việc cần thiết vì nó mang lại cho mỗi đứa trẻ niềm vui, sự tự tin, sựmạnh dạn và có một sức khỏe tốt tham gia vào tất cả các hoạt động trong gia đình,trong nhà trường và xã hội

* Biện pháp 1 Chú trọng bồi dưỡng chuyên môn cho bản thân và đồng nghiệp trong lớp.

Để bản thân và đồng nghiệp nắm được yêu cầu và phương pháp dạy hoạt động vậnđộng cho trẻ thì việc bồi dưỡng chuyên đề phát triển thể chất là rất cần thiết vàthường xuyên Chính vì vậy tôi đã không ngừng tự bồi dưỡng và học hỏi chuyên đềthể chất bằng những hình thức sau:

a Bồi dưỡng lý thuyết.

Trước khi vào năm học tôi đã tham dự lớp học bồi dưỡng chuyên môn do trường

tổ chức với hình thức tổ chức theo khối lớp

Bồi dưỡng về nội dung phát triển vận động bao gồm:

+ Phát thiển các nhóm cơ: cơ hô hấp, cơ tay, cơ lưng, cơ bụng…

+ Phát triển các vận động cơ bản (vận động thô) Đi, chạy, nhảy, ném, bật, leo trèonhanh, chậm, thăng bằng… Trẻ vận động các vận động theo nhạc, nhịp điệu và hiệulệnh bằng lời, với các dụng cụ như vòng, bóng, gậy, dậy nơ, quả bông…

+ Phát triển các vận động tinh: Vận động khéo léo của bàn tay, các ngón tay, phốihợp vận động mắt – tay và kỹ năng sử dụng các đồ dùng như Bút, kéo, đồ dùng, đồchơi,

+ Bồi dưỡng về phương pháp tổ chức các hoạt động

+ Bồi dưỡng về cách xây dựng kế hoạch theo chủ đề

+ Bồi dưỡng về cách xây dựng góc vận động cho trẻ

+ Hướng dẫn tích hợp lồng ghép vào trong các hoạt động

+ Hàng tháng tham gia sinh hoạt chuyên môn theo khối để trao đổi học tập lẫnnhau

+ Kết hợp nhân viên y tế bồi dưỡng sơ cứu ban đầu khi gặp sự cố không an toàncho trẻ

Trong các buổi sinh hoạt chyên môn tôi đã cùng đồng nghiệp ôn lại phương phápthực hiện hoạt động phát triển vận động, bằng cách từng giáo viên nói lại lần lượtcác bước thực hiện hoạt động vận động, đồng thời tập nói cách hướng dẫn vận độngđó

Ví dụ: Vận động “Ném trúng đích thẳng đứng”

Tư thế chuẩn bị: Tay cầm túi cát đứng trước vạch xuất phát, chân trước , chânsau, tay cầm túi cát cùng phía với chân sau Để túi cát ngang tầm mắt, mắt nhìn vàođích

Dùng sức của cánh tay ném túi cát trúng vào đích

Các hình thức nhằm phát triển vận động cho trẻ trong giờ thể dục buổi sáng, giờthể dục, trò chơi vận động, dạo chơi, thăm quan Cụ thể như:

- Thể dục buổi sáng Là hoạt động không thể thiếu trong sinh hoạt hàng ngày, tậpthể dục buổi sáng giúp trẻ ham thích thể dục, thể thao, ham thích vận động, kỹ năng

Các hình thức trên đều góp phần rèn luyện và phát triển vận động cho trẻ Trong

đó trò chơi vận động là hình thức phát triển vận động có hiệu quả nhất vì Trò chơivận động thu hút nhiều trẻ cùng tham gia và còn có tác dụng hoàn thiện kỹ năng vậnđộng cho trẻ Vì vậy giáo viên cần quan tâm đến trò chơi vận động một cách tối đa

Ví dụ: Để hoàn thiện vận động chạy cho trẻ, giáo viên có thể củng cố bằng trò chơi “Ô tô và chim sẻ”;

Ngoài ra trò chơi vận động còn tạo điều kiện để trẻ rèn luyện các tố chất và pháttriển thể lực

Ví dụ: trò chơi Mèo đuổi chuột; trò chơi đuổi bắt Qua trò chơi trẻ được rèn luyện tính nhanh nhẹn, luồn khéo.

b Lên kế hoạch giáp dục phát triển vận động để phát huy tính tích cực chủ động cho trẻ

Để xây dụng kế hoạch giáo dục phát triển vận động phù hợp với lớp mình phụtrách, đầu năm học tôi đã khảo sát tình hình thực tế của lớp về đồ dùng vận động,khả năng vận động của trẻ để nắm được những trẻ hiếu động, có thể lực tốt, nhữngtrẻ có thể lực yếu và trẻ khuyết tật

Khi lên kế hoạch phải dựa vào khả năng đặc điểm lứa tuổi để đưa ra cách vậnđộng cho phù hợp Đầu năm thực hiện những bài tập nhẹ nhàng dễ thực hiện, cuốinăm tăng dần độ khó, vận động tinh xảo khéo léo

Ví dụ: Với bài tập đội hình đội ngũ:

* Đối với trẻ 4 – 5 tuổi

+ Xếp thành 1-2 vòng tròn

+ Xếp hàng dọc, hàng ngang

+ Từ hàng dọc chuyển thành hàng ngang và ngược lại

+ Từ 1 hàng dọc chuyển thành 2 hàng dọc và ngược lại

Với sự chỉ đạo của nhà trường, tôi và các đồng chí trong tổ đã dự kiến thời gianthực hiện các chủ đề trong năm và thống nhất lên mục tiêu các chủ đề dựa trênnguyên tắc từ dễ đến khó, phù hợp với từng chủ đề và độ tuổi

Sau khi tôi đã xem và góp ý bổ sung vào mục tiêu, tôi đã cùng với ban giám hiệunhà trường kiểm tra lại toàn bộ, thống nhất và đưa vào thực hiện

Cuối mỗi chủ đề tôi và động nghiệp thảo luận nhận xét rút kinh nghiệm thực hiệnchủ đề so với yêu cầu đề ra, ghi lại những đề nghị để trình lên ban giám hiệu giảiđáp, hoặc tổ chức thao giảng để bản thân và đồng nghiệp dễ nhận thấy những điểmmạnh và những điểm còn hạn chế của đồng nghiệp từ đó rút kinh nghiệm cho bảnthân

c Bồi dưỡng qua thực hành.

Sau mỗi lần bồi dưỡng lý thuyết chúng tôi thường được dự giờ thực hành hoạtđộng vận động theo kiểu cuốn chiếu đi theo từng độ tuổi

Trong quá trình dự giờ giáo viên tôi và đồng nghiệp được bồi dưỡng thêm về

những kỹ năng cơ bản, cách hướng dẫn theo khả năng của trẻ tại lớp đó Qua tiếtdạy, người dự đã nắm được phương pháp của hoạt động, hình thức lên lớp, cách lấy,cất đồ dùng dụng cụ, cách làm đồ dùng tự tạo trong hoạt động vận động cho trẻ

Biện pháp 2: Lập kế hoạch tổ chức cho trẻ vận động và xây dựng góc vận động

- Dựa trên kế hoạch năm học của nhà trường xây dựng và căn cứ vào nội dung trongchương trình theo độ tuổi; Căn cứ vào thời gian, thời điểm thực hiện bài tập ở vàogiai đoạn nào của chương trình năm học; Căn cứ vào mức độ phát triển, khả năngthực tế của trẻ, tôi đã xây dựng kế hoạch nội dung các vận động tập luyện cho trẻ,xác định độ khó của từng bài tập và sắp xếp theo trình tự để đưa vào hướng dẫn trẻcho phù hợp đi từ dễ đến khó đảm bảo củng cố, phát triển những vận động trẻ đãbiết, đồng thời chuẩn bị cho những kỹ năng vận động cao hơn Nội dung trongchương trình đã được trình bày theo từng loại vận động và theo mức độ tăng dần từ

dễ đến khó, đồng thời phù hợp với từng chủ đề chủ điểm, phù hợp với các hoạtđộng khác và các sự kiện Khi lập được kế hoạch tổ chức rồi tôi thấy rất yên tâm

và thực hiện rất hiệu quả

Sau khi xây dựng kế hoạch nội dung các vận động tập luyện cho trẻ tôi tiếp tụcxây dựng “góc vận động” Xây dựng góc vận động để thuận tiện cho trẻ sử dụng

và tuyên truyền đến tất cả các bậc phụ huynh, tôi chọn vị trí gần trước cửa lớp Tôisắp xếp các đồ dùng dụng cụ để cho trẻ dễ lấy, dễ sử dụng Đến mỗi hoạt độngnhư thể dục sáng, giờ học thể dục, hoạt động ngoài trời trẻ có thể tự lấy đồ dùng

đồ chơi phù hợp với vận động mà giáo viên yêu cầu Ngoài ra khi xây dựng gócvận động trẻ có thể tự tham gia vận động khi trẻ được bố mẹ đón và cho chơi ở sântrường, trẻ có thể rủ bạn cùng tập lại bài tập mà buổi sáng đã học cho bố mẹ xem.Khi xây dựng góc vận động tôi nhận thấy trẻ lớp tôi tiến bộ nhiều hơn, trẻ thamgia vận động tự nhiên và tích cực hơn, đồng thời phụ huynh lớp tôi thấy được rõhơn tầm quan trọng của giáo dục thể chất, họ quan tâm hơn đến sự vận động của

con mình, xem với vận động này,vận động kia con mình thực hiện được đến đâu,

có thực hiện tốt bài tập không, có mạnh dạn tự tin khi trèo thang hay đi trên cầuthăng bằng không,…

Kết quả: Các lớp có đủ đồ dùng để thực hiện tất cả các bài tập ở khu thể chất,trong đó có nhiều loại đồ dùng đồ chơi, tất cả các loại đồ chơi đều thu hút sự chú ýcủa trẻ tham gia

Việc tạo môi trường và tạo góc vận động, làm đồ dùng cho trẻ cũng là một trong

những cách để động viên, khích lệ trẻ tham gia vận động

Môi trường cho trẻ luyện tập các kỹ năng vận động phải an toàn Tạo cho trẻ cảmgiác an toàn, giúp trẻ mạnh dạn, tự tin thể hiện mình thông qua vận động và phốihợp các giác quan

*Biện pháp 3: Tập luyện thường xuyên liên tục đúng giờ (Đối với thể dục sáng)

- Như chúng ta đã biết, tác dụng của thể dục buổi sáng đối với trẻ em hàng ngày có

ý nghĩa to lớn về giáo dục và sức khỏe cho trẻ em, đặc biệt là trẻ ở lứa tuổi mầmnon Buổi sáng ngay sau khi ngủ dậy tập thể dục đơn giản, trẻ tích lũy được sự sảngkhoái cho cả ngày Tập luyện thường xuyên như vậy, cơ thể của trẻ nâng cao hoạtđộng của các cơ quan của cơ thể, thúc đẩy sự phát triển những kỹ năng vậnđộng cần thiết, củng cố các nhóm cơ, hình thành tư thế đúng đắn

*Biện pháp 4 : Lồng ghép các bài hát vào tiết thể dục và đưa bài tập nhạc nhộn vào bài tập phát triển chung

Theo chương trình giáo dục trẻ mầm non cấu trúc một tiết học giáo dục thể chấtbao gồm 3 phần: Phần khởi động, trọng động và hồi tĩnh Thường thì các giáo viên

tổ chức phần khởi động cho trẻ hát bài: “ một đoàn tàu” đi các kiểu chân sau đó vềhàng tập bài tập phát triển chung là các động tác tay – chân – thân – bật với nhịp hôcủa cô,… nếu tiết thể dục nào tôi cũng cho trẻ tập như vậy thì trẻ sẽ chán, uể oảitrong giờ học Vì vậy tôi đã mạnh dạn đưa yếu tố âm nhạc vào trong giờ dạy thểdục Cụ thể: Với phần khởi động tôi dẫn dắt hoặc kể câu chuyện phù hợp với chủ đềcho trẻ hát một bài hát phù hợp với chủ đề và đi khởi động kết hợp các kiểu chân sau đó cho trẻ về đội hình hàng dọc điểm số, tách hàng để tập bài tập phát triển