Theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm hiện nay thì việc xâydựng môi trường giáo dục mở phù hợp sẽ góp phần thỏa mãn nhu cầu vuichơi, học tập của trẻ, Đồng thời tăng cường tổ chức
Trang 1PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Như chúng ta đã biết Giáo dục Mầm non là bậc học đầu tiên trong hệthống giáo dục Quốc dân Nhiệm vụ của Giáo dục Mầm non là nuôi dưỡng,chăm sóc giáo dục trẻ từ 0- 6 tuổi Mục tiêu là giúp trẻ phát triển toàn diện từ
đó hình thành cho trẻ những yếu tố đầu tiên về nhân cách
Với phương châm “Học bằng chơi, chơi bằng học” Vui chơi giúp trẻ
học tập, lĩnh hội những kiến thức, kĩ năng để trẻ vận dụng vào cuộc sống Đồdùng, đồ chơi là sách giáo khoa của trẻ, thông qua đồ dùng, đồ chơi giúp trẻphát triển toàn diện về đức- trí - thể- mỹ Tuy nhiên, với tính cách luôn tò mò,tìm hiểu, khám phá điều mới mẻ, nếu trẻ học bằng chơi mà lại không có đồchơi trẻ sẽ không hứng thú tham gia vào hoạt động dẫn đến kết quả hoạt độngtrên trẻ sẽ không cao Vì vậy đồ dùng, đồ chơi có vai trò vô cùng quan trọngtrong đời sống cũng như trong quá trình học tập và phát triển của trẻ
Theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm hiện nay thì việc xâydựng môi trường giáo dục mở phù hợp sẽ góp phần thỏa mãn nhu cầu vuichơi, học tập của trẻ, Đồng thời tăng cường tổ chức các hoạt động làm đồdùng, đồ chơi sáng tạo, đặc biệt là làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo từ cácnguyên vật liệu khác nhau Bởi làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo sẽ giúp trẻ kíchthích tư duy, khả năng sáng tạo, nâng sự nhận thức và khả năng thẩm mỹ từ
đó kích thích trẻ hứng thú tham gia hoạt động, khám phá và phát triển
Làm thế nào để tạo môi trường đồ dùng, đồ chơi cho trẻ thực sự đadạng, thân thiện và gần gũi, phát huy được tính tích cực và khả năng sáng tạocủa trẻ, đồng thời tạo cơ hội cho trẻ phát triển ở mọi lúc mọi nơi Đây cũngchính là điều làm tôi băn khoăn Chính vì vậy tôi đã lựa chọn nghiên cứu đề
tài: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ 5 – 6 tuổi A8 trường mầm non Tam Đa thông qua hoạt động làm
đồ dùng, đồ chơi sáng tạo từ các nguyên vật liệu khác nhau”.
Trang 2PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Thực trạng việc tổ chức cho trẻ 5 -6 tuổi A8 Trường mầm non Tam Đa làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo từ các nguyên vật liệu khác nhau
Qua những năm công tác trong ngành Giáo dục mầm non và trực tiếpchăm sóc, giáo dục trẻ 5 - 6 tuổi Khi triển khai việc tổ chức cho trẻ 5 -6 tuổilàm đồ dùng đồ chơi sáng tạo từ các nguyên vật liệu khác nhau tôi thấy cónhững ưu điểm và hạn chế sau:
- Phụ huynh nhiệt tình phối hợp tốt với giáo viên trong việc sưu tầmcác nguyên vật liệu mở và mang đến cho lớp học rất nhiều nguồn nguyên vậtliệu đa dạng, phong phú
b Hạn chế và nguyên nhân hạn chế.
- Kiến thức về làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo của giáo viên còn hạnchế Giáo viên còn ngại tư duy, ngại thay đổi chưa dành nhiều thời gian tìmhiểu, tham khảo tài liệu
- Trẻ chưa thường xuyên được tham gia vào các hoạt động sáng tạonên khả năng nhận thức, sáng tạo của trẻ còn hạn chế Khả năng hứng thú củatrẻ còn ít, chưa có kiến thức về làm đồ dùng đồ chơi, tính kiên trì khéo léocòn hạn chế, ít có khả năng sáng tạo và chưa có ý thức giữ gìn trân trọng sảnphẩm
- Một số phụ huynh chưa nhận thức đúng đắn về ngành học và việc tổchức hoạt động sáng tạo cho trẻ
Trang 3Qua khảo sát trẻ đầu năm học 2021-2022 tôi thấy khả năng sáng tạo và
kỹ năng làm đồ dùng đồ chơi của trẻ còn chưa đồng đều và còn nhiều hạnchế Cụ thể như sau:
BẢNG 1: BẢNG TỔNG HỢP KẾT QUẢ KHẢO SÁT KHẢ NĂNG SÁNG TẠO VÀ KỸ NĂNG LÀM ĐỒ DÙNG ĐỒ CHƠI CỦA TRẺ ĐẦU
4 Khả năng sáng tạo của trẻ 13/23 56,6 10/23 43,4
5 Ý thức biết giữ gìn và trân
2 Biện pháp thực hiện:
Sau khi đúng lớp 5-6 tuổi năm học 2021-2022 tôi đã khảo sát trẻ củalớp về khả năng sáng tạo trong hoạt động làm đồ dùng đồ chơi Khi thấy kếtquả đạt được trên trẻ còn thấp, một trăn trở trong tôi là làm thế nào để trẻphát huy được khả năng sáng tạo trong hoạt động làm đồ dùng đồ chơi Đặcbiệt là trẻ yêu thích, hứng thú, tham gia hoạt động làm đồ dùng đồ chơi sángtạo từ các nguyên vật liệu khác nhau Để nâng cao được hiệu quả trong việchướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo từ các nguyên vật liệu khác nhautôi đã nghiên cứu và tìm ra một số biện pháp sau:
a Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch giáo dục.
Để xây dựng kế hoạch giáo dục của lớp tôi đã căn cứ vào nội dunggiáo dục trong chương trình khung của Bộ Giáo Dục và Đào Tạo, đồng thời
Trang 4dựa trên điều kiện thực tế của nhà trường, đặc điểm khả năng nhận thức, sángtạo của trẻ trong lớp để lồng ghép việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm đồdùng, đồ chơi sáng tạo khi thực hiện xây dựng kế hoạch bao gồm: Kế hoạchgiáo dục năm, kế hoạch giáo chủ đề, kế hoạch giáo dục tuần và kế hoạch giáodục ngày Các hoạt động làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo được lựa chọn cầnphù hợp với từng chủ đề Với những chủ đề đầu năm học, tôi lựa chọn cho trẻlàm đồ dùng đồ chơi sáng tạo đơn giản để trẻ làm quen và khởi động tính tưduy, khả năng sáng tạo của trẻ Khi khả năng sáng tạo của trẻ được nâng lên
ở mức cao hơn, cô sẽ tổ chức cho trẻ làm đồ dùng, đồ chơi đòi hỏi trẻ sángtạo nhiều hơn, khó hơn ở những chủ đề cuối năm
Việc xây dựng kế hoạch cần thống nhất, đồng bộ, đảm bảo tính logicchặt chẽ giữa kế hoạch năm học của nhà trường với kế hoạch của tổ chuyênmôn và kế hoạch của nhóm lớp Đặc biệt là phải đảm bảo tính phù hợp vớitrẻ
Đối với kế hoạch của từng chủ đề giáo viên cần xây dựng ngắn gọn,xác định rõ nhiệm vụ, phát triển nội dung từ dễ đến khó
Ví dụ 1: Ở chủ đề “Bản thân” tôi hướng dẫn trẻ làm chiếc mũ đơn giản
từ nguyên vật liệu vỏ hộp sữa chua, vải dạ…
Trang 5Hình ảnh: Đồ dùng cái mũ- đôi dép tự làm
Trẻ mầm non học mọi lúc, mọi nơi vì vậy khi xây dựng kế hoạch tuầncần tổ chức cho trẻ làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo ngay trên tiết học, tronghoạt động góc, hoạt động chơi ngoài trời, hoạt động chiều
Trang 6Hình ảnh: Cô và trẻ làm đồ dùng trong hoạt động tạo hình
Với kế hoạch ngày giáo viên lên kế hoạch cụ thể về hoạt động từ đóchuẩn bị các nguyên vật liệu cần thiết để dễ dàng thực hiện
Như vậy các nội dung hướng dẫn trẻ làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạođược xây dựng và cụ thể hóa đảm bảo tính đồng nhất và xuyên xuốt quá trìnhgiáo dục cả năm học
b Biện pháp 2: Thu thập nguồn nguyên vật liệu phong phú.
Sau khi đã xây dựng kế hoạch giáo dục cụ thể, rõ ràng cho từng chủ đề
Để giúp trẻ có thể làm ra những đồ dùng đồ chơi sáng tạo, tôi đã tiến hànhlựa chọn, thu thập các nguyên vật liệu lấy từ thiên nhiên gần gũi với trẻ như:
vỏ ngao, vỏ sò, sỏi, gỗ, rơm, lá cây, hột hạt những nguyên vật liệu tái chế:chai nhựa, thùng giấy, vỏ hộp sữa, ống hút, các loại can nước giặt, xả
Để nguyên vật liệu làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo luôn phong phú,đảm bảo phù hợp với hoạt động của mỗi chủ đề bên cạnh những nguyên vậtliệu mà nhà trường đã trang bị như: dạ, xốp, dính nhám thì tôi đã lên kếhoạch sưu tầm, thu thập các nguyên vật liệu làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạotheo từng chủ đề
ống hút, vỏ chai , xốp mút, vỏhộp sữa chua, que kem, thùnggiấy, lõi giấy vệ sinh, nút áo,giấy màu,
2 Bản thân
Con lật đật, búp bê, ô
tô, dép, mũ, balo, túixách, làm đồng hồ,bánh sinh nhật
Các loại bóng, vải dạ nỉ, vỏ hộpsữa fisti, hộp nhựa đựng thức ănloại 5x10cm, vỏ hộp sữavinamik, lá chuối, xốp, bát giấy,hộp bánh sắt tròn
3 Gia đình Bộ ấm chén, bộ bát, Vỏ chai sữa susu,quả bóng, vỏ
Trang 7xoong, bàn ghế, dép,
mũ, balo túi sách,phích nước, bàn là,tủ
chai cocacola loại 1,5l, vỏ hộpsữa chua, xốp 5li, xốp 2 li, vải
dạ, vỏ can nước giặt, vỏ chainước lọc lavi loại 500ml, xốp,hạt cườm
Hàng ngày, tôi còn hướng dẫn trẻ sưu tầm các nguyên liệu để làm đồdùng, đồ chơi bằng cách chuẩn bị một cái xọt nhựa có nắp đậy để ngoài hànhlang phía sau lớp, để khi trẻ uống sữa trẻ sẽ bỏ những hộp sữa bằng nhựa nhưsusu, fisti, kun…và cuối buổi tôi sẽ rửa sạch phơi khô, khi cần sẽ lấy ra sửdụng, tích hợp giáo dục trẻ bảo vệ môi trường
Hình ảnh: Cô cùng trẻ phân loại vỏ hộp sữa đã sử dụng để làm đồ dùng
Tôi cũng luôn lưu ý rằng, khi sử dụng các nguyên liệu tái chế phải luônđảm bảo sạch sẽ, an toàn, không sắc nhọn, không dùng đồ dễ vỡ có thể gâythương tích cho trẻ, các loại hột hạt không quá nhỏ
c Biện pháp 3: Hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo thông qua các hoạt động.
Hoạt động nào cũng có vai trò riêng của nó Tuy nhiên với phươngchâm giáo dục trẻ ở mọi lúc mọi nơi, thì việc tổ chức hay tích hợp các nộidung giáo dục vào các hoạt động là cần thiết Song để giáo dục trẻ đạt kết quả
Trang 8cao thì cần phải lựa chọn nội dung giáo dục sao cho phù hợp với từng hoạtđộng Cụ thể:
- Với giờ đón, trả trẻ: Trong giờ đón, trả trẻ tôi thường trò chuyện với
trẻ, cho trẻ xem video về làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo để trẻ hình thành tưduy, khơi gợi ý tưởng sáng tạo của trẻ Thường xuyên hướng trẻ vào hoạtđộng ở góc mở của lớp, ở đó cô có rất nhiều nguyên vật liệu khác nhau, côgợi hỏi trẻ ý tưởng, gợi ý để trẻ lựa chọn một số nguyên vật liệu trong góc
mở để trẻ chơi sáng tạo Trẻ có thể sử dụng những viên sỏi xếp hình các convật, lấy lá, vỏ sò, vỏ lạc, nắp chai, xếp hình hoa, xếp chữ số, xếp hình ngôinhà, mà trẻ yêu thích từ những nguyên vật liệu ở góc mở của lớp
Hình ảnh: Đôi bàn chân được xếp từ sỏi
Trang 9Hình ảnh: Chiếc áo được xếp từ các loại hạt.
- Với các hoạt động học: Để trẻ phát huy được tính tích cực, sáng tạo
trong hoạt động làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo, tôi tổ chức cho trẻ làm đồdùng đồ chơi sáng tạo thông qua các hoạt động học Vì thông qua hoạt độnghọc trẻ sẽ được tham gia hoạt động giáo dục trong một hệ thống tác động sưphạm thống nhất, trình tự và hoàn chỉnh, đồng thời giúp trẻ tiếp thu các trithức, kĩ năng, kĩ xảo một cách có hệ thống Khi tổ chức hoạt động học, giáoviên đóng vai trò là người hướng dẫn củng cố kỹ năng cũ và cung cấp cho trẻnhững kỹ năng mới Từ những nguyên liệu làm đồ dùng đồ chơi của cô và sựdẫn dắt tình huống có vấn đề sẽ kích thích trẻ hứng thú tham gia quá trìnhhoạt động
+ Trong các hoạt động học thì hoạt động tạo hình được xem là môitrường lý tưởng tạo điều kiện thuận lợi cho sự lồng ghép nhiều hoạt độngsáng tạo Bởi vậy tôi luôn ưu tiên lựa chọn hoạt động tạo hình để giúp trẻphát huy khả năng tư duy, kích thích tính tích cực, sáng tạo của trẻ trong hoạtđộng làm đồ dùng, đồ chơi
Trang 10Ví dụ: Với hoạt động tạo hình đề tài: “Những chiếc hộp xinh xắn”.
Tôi chuẩn bị: Lõi giấy vệ sinh, vỏ hộp đựng thuốc hình chữ nhật, hìnhvuông, kéo, keo, băng dính hai mặt, giấy màu hoặc giấy hoa, bìa cứng hìnhvuông, hình chữ nhật là đế hộp… để cho trẻ lựa chọn
Hình ảnh: Sản phẩm hộp bút cô và trẻ tự làm
Khi tổ chức tôi giới thiệu cho trẻ nắm được đề tài của hoạt động Chotrẻ nêu tên các nguyên vật liệu mà cô đã chuẩn bị và trao đổi gợi hỏi để trẻnêu lên ý tưởng của trẻ Khi trẻ nêu lên được ý tưởng cô chốt lại: với nhữngnguyên liệu mà cô đã chuẩn bị, các con có thể làm ra những chiếc hộp xinhxắn để ở góc học tập dùng để đựng bút màu, bút chì,… và trang trí lớp Vàhỏi trẻ: Để làm được những chiếc hộp xinh thì các con phải dùng nhữngnguyên liệu gì? Cách làm như thế nào? Sau đó hướng dẫn gợi ý trẻ cáchlàm và trang trí hộp bút: Để làm được hộp đựng bút cô sẽ chọn nguyên vậtliệu là giấy mầu, lõi giấy vệ sinh, băng dính hai mặt, hồ dán và kéo Chúng taphải gấp đôi tờ giấy màu theo chiều dọc, dùng kéo cắt đôi tờ giấy Tiếp theo
cô dùng băng dính 2 mặt dính vào hai đầu của tờ giấy màu, bóc băng dínhmột đầu dán vào lõi giấy vệ sinh, dùng lõi giấy vệ sinh cuộn tròn tờ giấy màulại chú ý cuộn chặt tay cho hộp bút được đẹp Tiếp theo cô cắt những hình
Trang 11tròn, bông hoa, chiếc lá… dùng hồ dán lên hộp bút để trang trí cho hộp bútthêm đẹp.
Sau khi hướng dẫn gợi ý xong tôi mở rộng ý tưởng cho trẻ, ngoài làmhộp bút giống như cô giáo, tùy vào mục đích sử dụng các con có thể làmnhững chiếc hộp có hình dạng khác nhau như hình chữ nhật, hình vuông vớicác kích cỡ và mầu sắc khác nhau để trẻ lựa chọn cho mình một ý tưởng thểhiện Trong quá trình tổ chức cho trẻ thực hiện, cô bao quát và gợi ý cho trẻthể hiện ý tưởng nếu trẻ gặp khó khăn, đồng thời cũng khuyến khích nhữngtrẻ đã có sự sáng tạo để trẻ phát huy khả năng sáng tạo hơn nữa
Đến phần nhận xét tôi cho trẻ mang sản phẩm lên bàn trưng bày vàbằng những câu hỏi gợi ý của cô như: Các con thấy những chiếc hộp này nhưthế nào? Con thích chiếc hộp nào nhất, vì sao? … để trẻ tự nhận xét sản phẩmcủa mình và của các bạn Với mục đích trẻ sẽ chia sẻ và học tập được cáchlàm những chiếc hộp có kích thước, hình dạng khác nhau Từ đó mở ra chotrẻ những ý tưởng sáng tạo cho những hoạt động sau này Sau đó tôi cho trẻmang những chiếc hộp nay về góc học tập để đựng bút màu, bút chì của trẻ.Với hoạt động này tôi thấy trẻ tỏ ra rất hăng say, hứng thú với những chiếchộp do mình làm ra
Như vậy, chỉ với cách làm đơn giản từ những nguyên vật liệu cũng hếtsức đơn giản và dễ tìm, trẻ đã tạo thành những chiếc ống đựng bút cho mìnhthật đẹp, có thể sử dụng để trang trí góc chơi của trẻ ở trong lớp hay dùng chotrẻ đựng bút màu ở góc học tập
Ví dụ: Hay hoạt động tạo hình “Làm bộ ấm chén” ở chủ đề Gia đình.
Từ những nguyên vật liệu chuẩn bị như: vỏ hộp sữa chua, thìa sữa chua, giấy
đề can, vải dạ…
Trang 12Hình ảnh: Sản phẩm bộ ấm chén tự làm.
Trước tiên tôi cho trẻ quan sát một số sản phẩm về các bộ ấm chén làm từcác nguyên vật liệu khác nhau Ví dụ cho trẻ quan sát bộ ấm chén làm từ vỏhộp sữa chua: gợi hỏi trẻ nêu tên cái ấm, cái chén? Màu sắc của ấm, chén thếnào? Ấm và chén của cô được làm từ những nguyên vật liệu là gì? Để làmđược bộ ấm chén như thế này các con phải làm như thế nào? (Cô cho trẻ vừanêu vừa làm thao tác tay không)
Cô tiến hành hướng dẫn gợi ý cách làm bộ ấm chén từ vỏ hộp sữa chua
và vải dạ; Hướng dẫn lựa chọn nguyên vật liệu để làm, sau đó hướng dẫncách làm: dùng kéo cắt giữ lại phần dưới của vỏ hộp sữa chua tạo thành hìnhcái chén Sau đó cô lấy vỏ lon bia làm thân ấm, tiếp theo cô quấn xốp mỏng
để tạo vòi cho ấm và gắn lại Sau đó cô dùng giấy màu, vải dạ, đề can đểtrang trí bộ ấm chén
Như vậy, chỉ với những nguyên vật liệu vô cùng đơn giản như vỏ sữachua, thìa sữa chua, ống hút trẻ đã có thể làm được những bộ ấm chén ngộnghĩnh, đáng yêu để sử dụng chơi trong hoạt động góc, trang trí lớp
Khi trẻ đã quen dần với tư duy tưởng tượng và khả năng sáng tạo củatrẻ được nâng lên, thay vì hình thức hướng dẫn trẻ chi tiết, tỉ mỉ, thì tôi dùnghình thức gợi hỏi trẻ để trẻ tự tư duy, phát huy khả năng sáng tạo của trẻ đểthể hiện sản phẩm
Trang 13Không những thế giáo viên còn biết sử dụng các nguyên vật liệu tựnhiên để sử dụng cho trẻ trong các lễ hội, hội thi như ở hội thi chúng tôi làchiến sỹ các giáo viên đã làm các vòng lá ngụy trang cho trẻ, trẻ được đeovào cảm thấy rất thích thú, hay làm các trang phục cho trẻ trình diễn thờitrang.
Hình ảnh: Trẻ mặc trang phục cô làm từ nguyên vật liệu sưu tầm
- Với hoạt động góc: Tùy thuộc vào từng chủ đề tôi sẽ lựa chọn những
nguyên vật liệu phù hợp nội dung hoạt động của từng góc để trẻ sáng tạo ranhững đồ dùng đồ chơi khác nhau phục vụ cho hoạt động học tập và hoạtđộng vui chơi Khi tổ chức cho trẻ hoạt động góc tôi thường trò chuyện cùngtrẻ để trẻ nêu ra ý tưởng chơi của mình Khi trẻ thực hiện tôi sẽ đi quan sátkịp thời đặt câu hỏi để kích thích sự sáng tạo của trẻ giúp trẻ tạo ra sản phẩmmới lạ hơn
Ví dụ:
+ Chủ đề “Bản thân”, tôi chuẩn bị các nguyên liệu ở góc nghệ thuậtnhư: dây luồn vòng, những bông hoa đã đục lỗ, lá chuối, vỏ hộp sữa chua,xốp, để trẻ có thể làm vòng, đồng hồ…
+ Chủ đề “Gia đình”, tôi chuẩn bị các nguyên vật liệu ở góc học tập lànhững viên sỏi để trẻ xếp hình những con số đã học, xếp hình các thành viêntrong gia đình…
