a.Mục tiêu môn Đạo đức lớp 4: * Về kiến thức: - Giúp học sinh có những hiểu biết ban đầu về một số chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luật phù hợp với lứa tuổi học sinh lớp 4, trong c
Trang 1A.PHẦN MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài:
“Một số kinh nghiệm giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 4 trường tiểu học ” 1.Cơ sở lí luận:
Như chúng ta đã biết đạo đức là một mặt không thể thiếu của một con người.Bác Hồ đã từng dạy : " Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức màkhông có tài thì làm việc gì cũng khó "
Thật vậy, một con người có tài giỏi đến mấy mà không có đạo đức thì cũng làngười vô dụng Nhưng trong xu thế xã hội hiện nay thì đạo đức đang bị suy thoáirất nhiều và đã thấy xuất hiện bên cạnh những mặt tích cực tốt đẹp của nó khôngbiết bao nhiêu hiện tượng tha hóa, lừa đảo, buôn bán gian lận, chạy theo cuộc sốngđồng tiền, làm ăn phi pháp mà quên đi cái lương tâm đạo đức vốn có của mình Đối với nhà trường tiểu học giáo dục đạo đức là một mặt quan trọng của hoạtđộng giáo dục nhằm hình thành những con người có đầy đủ phẩm chất : Đức, trí,lao,thể, mỹ nhằm xây dựng những tính cách nhất định và đối với mọi người trong
xã hội Nó là nền tảng của giáo dục toàn diện Vì vậy công tác giáo dục trước tiên
là phải chăm lo bồi dưỡng đạo đức cho học sinh, coi đó là căn bản, là cái gốc cho
sự phát triển nhân cách, chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy : " Bây giờ phải học, học đểyêu tổ quốc, yêu nhân dân, yêu khoa học và yêu đạo đức "
Và trường tiểu học là nơi hình thành nhân cách đầu tiên cho trẻ Nhà trường lànơi không chỉ dạy chữ, dạy kiến thức mà còn dạy về nhân cách, lẽ sống ở đời chohọc sinh để làm chủ tương lai của đất nước sau này Bác Hồ đã từng nói " Vì lợiích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người ".Vì thế trong nền giáodục từ trước cho đến nay việc giáo dục nói chung và giáo dục cho trẻ em nói riêngluôn đòi hỏi phải có sự quan tâm rất lớn từ nhiều phía
2 Về mặt thực tiễn.
Nước ta đang bước vào thời kì hội nhập kinh tế, bên cạnh những mặt tíchcực thì cũng làm phát sinh những vấn đề mà chúng ta cần quan tâm : Bản sắc vănhóa dân tộc bị đe dọa, sự xâm nhập của các văn hóa phẩm đồi trụy làm xóa mònnhững giá trị đạo đức, thuần phong mỹ tục của dân tộc Hiện nay trong các nhàtrường nói chung và trường tiểu học nơi tôi công tác nói riêng vẫn còn một số họcsinh sa sút về đạo đức, về nhu cầu cá nhân phát triển lệch lạc kém ý thức trongquan hệ cộng đồng, không có tính tự chủ dễ bị lôi cuốn vào những việc xấu và cụthể là học sinh khối 4 Giáo viên vừa làm công tác chủ nhiệm vừa phụ trách giảngdạy văn hóa trong lớp, nên thời gian để quan tâm tới từng hành vi cá nhân học sinhtrong lớp bị hạn chế Sự quan tâm nhận thức của phụ huynh còn quá hời hợt Thêmvào đó trong phương pháp giáo dục còn để lại nhiều lỗ hổng, sự kết hợp giữa nhàtrường, gia đình và xã hội chưa được nhịp nhàng, đồng bộ Học sinh Tiểu học, nhất
là học sinh khối lớp 4, 5 bắt đầu học đòi, tiếp cận với các trang mạng xã hội nên có
Trang 2những hành vi đạo đức còn lệch lạc Cho nên giáo dục đạo đức là một vấn đề cấpbách đặt ra cho toàn xã hội hiện nay cần được giải quyết nhanh chóng và kịp thời.
Đó chính là lý do tôi chọn đề tài “Một số kinh nghiệm giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 4 ” để nghiên cứu.
II Mục đích nghiên cứu.
1 Giúp học sinh lớp 4:
- Có hành vi ứng xử đạo đức tốt.
- Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức
- Có kĩ năng xử lí tình huống trong cuộc sống
- Kịp điều chỉnh những hành vi sai lệch
2 Giúp giáo viên:
- Nắm bắt, điều chỉnh kịp thời những hành vi đạo đức chưa chuẩn mực của họcsinh
- Áp dụng phương pháp dạy học mới trong môn đạo đức cho học sinh lớp 4
- Nâng cao hiệu quả dạy học môn đạo đức cho học sinh lớp 4 mình đang chủnhiệm
III Đối tượng nghiên cứu.
Nghiên cứu về thực trạng giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 4 trường tiểu học nơitôi công tác
IV Đối tượng khảo sát, thực nghiệm.
- Học sinh lớp 4B trường Tiểu học nơi tôi công tác
V Phạm vi nghiên cứu:
Giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 4 ở trường Tiểu học nơi tôi làm việc từtháng 9 năm 2018 đến hết tháng 4 năm 2019
B PHẦN NỘI DUNG:
I Cơ sở lí luận của dạy học Đạo đức lớp 4.
1 Tìm hiểu mục tiêu, nội dung dạy học Đạo đức lớp 4.
a.Mục tiêu môn Đạo đức lớp 4:
* Về kiến thức:
- Giúp học sinh có những hiểu biết ban đầu về một số chuẩn mực hành vi đạo đức
và pháp luật phù hợp với lứa tuổi học sinh lớp 4, trong các mối quan hệ với ông bà,cha mẹ, thầy cô giáo Với lao động và người lao động; với những người gặp khókhăn hoạn nạn; với mọi người khi giao tiếp
- Giữ gìn công trình công cộng; bảo vệ môi trường và luật giao thông
- Thực hiện được quyền được ý kiến và bày tỏ ý kiến; trong việc tiết kiệm tiền của,thời giờ và thực hiện nhiệm vụ học tập của bản thân
Trang 3* Về kĩ năng:
- Hình thành kĩ năng bày tỏ ý kiến, thái độ của bản thân đối với những quan niệm,hành vi, việc làm có liên quan đến các chuẩn mực đã học
- Kĩ năng lựa chọn cách ứng xử phù hợp chuẩn mực trong các tình huống và biếtthực hiện các chuẩn mực đã học trong cuộc sống hàng ngày
* Về thái độ:
- Yêu thương ông bà, cha mẹ; kính trọng, biết ơn thầy giáo, cô giáo và nhữngngười lao động; thông cảm với những người gặp khó khăn, hoạn nạn; tôn trọngmọi người khi giao tiếp
- Có ý thức trung thực, vượt khó trong học tập, tiết kiệm trong cuộc sống;
- Có ý thức tôn trọng các quy định về giữ gìn các công trình công cộng, bảo vệ môitrường và thực hiện Luật Giao thông
b Nội dung dạy học môn Đạo đức lớp 4.
* Chương trình môn Đạo đức lớp 4 bao gồm 14 bài, đề cập đến các chuẩn mựchành vi trong các mối quan hệ
- Quan hệ với bản thân
+ Trung thực trong học tập
+ Vượt khó trong học tập
+ Biết bày tỏ ý kiến
+ Tiết kiệm tiền của
+ Tiết kiệm thời giờ
- Quan hệ với gia đình.
Hiếu thảo với ông bà, cha mẹ
- Quan hệ với nhà trường.
Kính trọng, biết ơn thầy giáo, cô giáo
- Quan hệ với cộng đồng, xã hội.
+ Yêu lao động
+ Kính trọng, biết ơn người lao động
+ Lịch sự với mọi người
+ Giữ gìn các công trình công cộng
+ Tích cực tham gia các hoạt động nhân đạo
+ Tôn trọng Luật giao thông
- Quan hệ với môi trường tự nhiên.
Bảo vệ môi trường
c Nội dung môn Đạo đức lớp 4 kết hợp giữa giáo dục quyền trẻ em với giáo dục bổn phận của học sinh Cụ thể:
Trang 4Bài số Tên bài Nội dung Quyền trẻ em cần khai
thác, tích hợp.
Bài 1 Trung thực trong học tập Quyền được học tập của trẻ em
Bài 2 Vượt khó trong học tập Quyền được học tập của trẻ em
Bài 3 Biết bày tỏ ý kiến Quyền được có ý kiến và bày tỏ ý
kiến về các vấn đề có liên quan đếntrẻ em
Bài 6 Hiếu thảo với ông bà, cha mẹ Quyền được có gia đình, quyền được
gia đình quan tâm, chăm sóc
Bài 7 Biết ơn thầy giáo, cô giáo Quyền được giáo dục, quyền được
học tập
Bài 11 Giữ gìn các công trình công
cộng
Quyền được vui chơi, giải trí
Bài 12 Tích cực tham gia các hoạt động
nhân đạo
Quyền được hỗ trợ, giúp đỡ khi gặpkhó khăn
Bài 13 Tôn trọng Luật Giao thông Quyền được đảm bảo an toàn
Bài 14 Bảo vệ môi trường Quyền được sống trong môi trường
trong lành
- Nội dung chương trình không chỉ giáo dục bổn phận, trách nhiệm của HS đối vớigia đình, nhà trường, xã hội, môi trường tự nhiên mà còn giáo dục các em có tráchnhiệm đối với chính bản thân mình
- Học sinh lớp 4 cũng được giáo dục một số kĩ năng sống cơ bản như: kĩ năng giaotiếp ( biết lắng nghe, biết bày tỏ ý kiến, quan tâm, chăm sóc đối với ông bà, chamẹ; kính trọng thầy, cô giáo và những người lao động…), kĩ năng quyết định, kĩnăng giải quyết vấn đề, kĩ năng đặt mục tiêu…
- Thời gian dành cho môn Đạo đức lớp 4 là 35 tiết/ năm Được phân phối như sau:
14 bài x 2 tiết = 28 tiết Dành cho địa phương: 3 tiết
Ôn tập học kì I : 1 tiết Kiểm tra học kì I : 1 tiết
Ôn tập cuối năm : 1 tiết Kiểm tra cuối năm : 1 tiết
Tổ chuyên môn đã tổ chức chuyên đề dạy học môn Đạo đức lớp 4
Hàng tuần, hàng tháng các tổ chuyên môn các khối trong nhà trường tổ chứcsinh hoạt đầy đủ Tại các buổi sinh hoạt chuyên môn các thành viên trong tổ khối 4
Trang 5chúng tôi đều đưa ra các vấn đề khúc mắc trong từng môn học của từng tuần Sau
đó cùng thảo luận và đưa ra ý kiến thống nhất chung để cùng thực hiện
Chúng tôi – những giáo viên trẻ luôn được tổ trưởng chuyên môn, các đồngnghiệp đã có thâm niên trong nghề chỉ dạy, chia sẻ những kinh nghiệm hay để ápdụng dạy phân môn đạo đức cho học sinh lớp 4
Giáo viên đều được trang bị đầy đủ sách giáo khoa, sách giáo viên, sáchtham khảo, các phương tiện dạy học như máy chiếu để dạy bằng giáo án điện tử…Đội ngũ giáo viên có năng lực, yêu nghề đã áp dụng phương pháp dạy học pháthuy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh linh hoạt và hiệu quả
Từ lớp 1,2, 3, học sinh được học môn Đạo đức, đã biết cách luyện tập dưới
sự hướng dẫn của giáo viên để tự chiếm lĩnh tri thức
- Được sự quan tâm phối hợp tốt của các đoàn thể trong nhà trường, hội cha mẹhọc sinh Một số gia đình cũng rất quan tâm đến việc dạy cách làm người cho họcsinh
- Đa số học sinh ngoan, biết kính trọng, lễ phép với thầy cô giáo, người lớn tuổi.Luôn quan tâm đến mọi người, ứng xử tốt trước những tình huống thường ngày
- Các kiến thức trong chương trình môn đạo đức rất phù hợp với lứa tuổi và đặcđiểm tâm sinh lí học sinh
2 Khó khăn:
Học sinh Tiểu học hay bắt chước Hành vi đạo đức của các em được thu nhận vàhình thành từ nhiều phía như gia đình, nhà trường, xã hội Các em lại chưa biếtphân biệt để lựa chọn hành vi đạo đức phù hợp cho mình Chính vì vậy ở lớp vẫncòn một số em có những biểu hiện chưa ngoan:
- Còn nói chuyện trong giờ học
- Chưa biết nhường nhịn lẫn nhau
- Có thái độ chưa đúng mực với người lớn, thầy cô và bạn bè
- Chưa biết quan tâm giúp đỡ mọi người xung quanh
- Chưa tham gia tích cực vào các hoạt động của nhà trường: lao động, hoạt động tập thể
3 Kiểm nghiệm thực trạng giáo dục đạo đức học sinh lớp 4 tôi chủ nhiệm
a Nhận thức của giáo viên, học sinh về đạo đức.
- Nhận thức của giáo viên: Qua việc tiếp xúc trò chuyện với thầy cô tôi thấy
đa số đội ngũ giáo viên trong trường tiểu học nơi tôi công tác có quan tâm đến việc
Trang 6giáo dục đạo đức cho học sinh.Giáo viên chủ nhiệm thường xuyên kiểm tra họcsinh về các mặt đạo đức vào cuối tuần để kịp thời có những điều chỉnh, uốn nắnnhững học sinh vi phạm, giúp các em ngày càng ý thức được nhiệm vụ của mình.Đồng thời cũng tổ chức các hoạt động: Vòng tay bè bạn, đôi bạn cùng tiến, cùngchăm sóc công trình măng non, cùng tham gia các hoạt động trải nghiệm Chơi cáctrò chơi dân gian có tính tập thể, tính đoàn kết cao Nhằm rèn luyện cho các emnhững đức tính tốt và sự nhanh nhẹn
- Nhận thức của học sinh : Qua quá trình tiếp xúc, tìm hiểu các em thì tôiđược biết khả năng nhận thức của học sinh cũng tương đối tốt Có được điều nàyphần lớn là nhờ các thầy cô Khả năng nhận thức của học sinh phụ thuộc hoàn toànvào khả năng nhận thức của giáo viên Bởi lẽ các em còn nhỏ nên chưa ý thứcđược các hành vi của mình, các em phần lớn là học theo cách bắt chước giáoviên.Vì vậy muốn học sinh nhận thức tốt thì người giáo viên phải gương mẫu trongmọi công việc, giáo viên phải là tấm gương sáng cho các em noi theo Vì vậy, làgiáo viên chủ nhiệm lớp 4, tôi nhận thấy bản thân mình còn phải cố gắng hơn nữa
để nâng cao nhận thức của học sinh
b Thực trạng giáo dục đạo đức của học sinh lớp 4 tại trường tiểu học tôi đang giảng dạy.
- Qua công tác chủ nhiệm lớp, kết hợp giảng dạy các môn học cho học sinh lớp
4 tại trường tiểu học tôi đang công tác, nhất là dạy học môn Đạo đức cho các em,tôi nhận thấy: bên cạnh những học sinh nhận thức đúng đắn chiếm phần lớn thì vẫncòn tồn tại một số trường hợp học sinh cá biệt chưa có nhận thức đúng đắn Một sốhọc sinh nam còn hay trêu chọc các bạn nữ, cất giấu đồ dùng học tập của bạn, nóitrống không với người lớn, có thái độ chia rẽ bè phái trong lớp… Bởi vậy, tôithấy:
+ Giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học thông qua hai hình thức, hai conđường chủ yếu , phải tiến hành đồng thời và kết hợp chặt chẽ với nhau
+ Giáo dục đạo đức thông qua công tác dạy học:
Các môn học ở trường tiểu học đều có ý nghĩa giáo dục đạo đức cho họcsinh.Thông qua việc giảng dạy, học tập các môn khoa học tự nhiên, xã hội và nhânvăn giúp học sinh hình thành thế giới quan, nhân sinh quan và các phẩm chất củanhân cách; giúp học sinh tự chiếm lĩnh một cách có hệ thống những tri thức đạođức, giúp các em có định hướng đúng trước những hiện tượng xã hội ( tốt, xấu )
từ đó lựa chọn cách thức ứng xử đứng đắn trong các tình huống đạo đức
Ở lứa tuổi các em trong hoạt động nhận thức chủ yếu dùng tư duy trực quanchính vì thế mà trong các tiết học,bài học giáo viên đã biết dùng những hình ảnhtrực quan, các mô hình thông qua đó thì giáo viên đã kết hợp giảng giải để gợi ý hướng tới giá trị đạo đức cần cung cấp
+Trong các tiết học thể dục qua các trò chơi cũng đã rèn luyện cho các em
Trang 7tính nhanh nhẹn, nhạy bén, có tinh thần kỷ luật, tính tập thể cao.Trong các tiết tựkhoa học, địa lí đã giáo dục cho các em có được mối quan hệ xã hội và tự giác bảo
vệ môi trường
+Trong đó thì nhà trường đã đặc biệt chú trọng trong việc giảng dạy mônđạo đức Nắm được nội dung và ý nghĩa của các chuẩn mực hành vi đạo đức trongcác hoạt động và các mối quan hệ xã hội Đặc biệt là hình thành cho học sinh đượcđức tính là mỗi khi có lỗi thì biết tự nhận lỗi và sửa chữa.Ngoài ra còn luyện chohọc sinh những cử chỉ, thái độ lễ phép với thầy cô, thói quen ứng xử tốt với bạn bè
+ Giáo dục đạo đức thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp:
Hoạt động ngoài giờ lên lớp bao gồm các hoạt động nối tiếp giữa quá trìnhdạy học trên lớp với thực hành, trong cuộc sống hằng ngày hoạt động ngoài giờ lênlớp tạo điều kiện củng cố những kiến thức đã học Đồng thời còn giúp cho học sinhchuyển tải những tri thức đó thành hành động thực tế hằng ngày
Nó bao gồm nhiều loại hình hoạt động, có rất nhiều hình thức giáo dục khácnhau được thực hiện chủ điểm tháng ,trong tiết sinh hoạt, tiết chào cờ đầu tuần
+ Hoạt động theo chủ đề, chủ điểm: Trong đó nhà trường đã tổ chức cho các
em được tham gia các hoạt động tập thể bổ ích như: “ Trồng và chăm sóc côngtrình măng non” các em vừa thi đua vừa tham gia lao động, qua đó các em nhận ragiá trị của lao động và biết yêu lao động hơn Kỷ niệm ngày 20 -11 có cuộc thi
"Văn nghệ chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam" nhằm giáo dục cho các em lòngbiết ơn và tôn kính thầy cô Hay kỷ niệm ngày 22-12 ngày thành lập Quân độinhân dân Việt Nam tổ chức thi vẽ "Em yêu chú bộ đội " nhằm giáo dục các emtruyền thống đấu tranh của Quân đội và dân tộc ta
+ Các tiết hoạt động tập thể hàng tuần : Đây là một tiết hoạt động dành chotập thể học sinh tiến hành những hoạt động xây dựng tập thể, là tiết dành cho nhiđồng, đội thiếu niên, lớp tiến hành sinh hoạt tập thể dưới sự hướng dẫn của thầycô
+ Hoạt động ngoài giờ lên lớp là môi trường giao tiếp mang tính xã hội đốivới các em, tạo điều kiện cho các em học hỏi lẫn nhau Những em nhút nhát có thểdạn dĩ lần, những em có đạo đức chưa tốt có thể nhìn bạn bè để sửa đổi
- Giáo dục đạo đức thông qua những hoạt động khác:
+ Giao tiếp với bạn bè: như chúng ta biết giao tiếp điều chỉnh hành vi củacon người, nhờ có chức năng này mà giao tiếp có vai trò quan trọng đối với sự hìnhthành và phát triển nhân cách con người Qua việc giao tiếp với bạn bè tốt thì họcsinh sẽ ý thức được mục đích cuộc sống, ý thức được quan hệ xã hội từ đó điềuchỉnh tốt hành vi của mình Điều này được thể hiện rõ trong các giờ ra chơi hãy đểhọc sinh thoải mái vui đùa cùng bạn bè, cụ thể nhà trường đã tạo mọi điều kiện đểtrẻ có thể hòa đồng cùng các bạn tham gia mọi hoạt động của nhà trường Giao tiếpnhiều sẽ giúp trẻ dạn dĩ, thông minh lanh lợi hơn từ đó sẽ hình thành những nhân
Trang 8cách tốt đẹp cho các em.
+ Qua nhân cách của người giáo viên : Giáo dục đạo đức không chỉ thựchiện trong các giờ chính khóa mà cần thực hiện mọi lúc mọi nơi Chính vì lẽ đónên nhà trường đã chỉ rõ mỗi giáo viên cần là một tấm gương sáng ngời để các emnoi theo Tấm gương trong xưng hô nói năng, trong từng cử chỉ hành động, trongcách cư xử với mọi người Hằng năm nhà trường có tổ chức các cuộc thi giáo viêndạy giỏi
4 Những mặt hạn chế trong công tác giáo dục đạo đức của trường :
- Mỗi tuần, học sinh được học một tiết đạo đức, theo truyền thống thì thầyđọc trò ghi, học thuộc lòng và trả bài theo khuôn thước lịch sử
Về việc tổ chức các phong trào cuộc vận động điều đó là tốt nhưng lại mắc phải những thiếu sót trong khâu tổ chức nên học sinh chưa lĩnh hội hết được nội dung của chương trình Bên cạnh đó đối với những em thuờng xuyên chơi và tiếp xúc nhiều với những trẻ hư hỏng thì tình trạng đạo đức ngày một xuống cấp đi
- Số lượng học sinh trong trường đông, chưa có điều kiện tổ chức ăn bán trú nên khó có thời gian để uốn nắn, theo sát các em để điều chỉnh những hành vi sai lệch
*Nguyên nhân :
- Do các em được bố mẹ cưng chiều, luôn đáp ứng mọi yêu cầu đề nghị của các
em
- Do hoàn cảnh gia đình còn phải làm lụng vất vả
- Xã hội ngày càng phát triển các em ảnh hưởng từ phim ảnh, đồ chơi trò chơi, dẫn đến những hành vi bạo lực
- Một số học sinh do sống trong gia đình có hoàn cảnh đặc biệt, ba mẹ không hòa thuận, môi trường xung quanh các em ở phức tạp, nhiều thành phần không tốt
- Việc kết hợp 3 môi trường giáo dục chưa chặt chẽ, chưa thường xuyên vì vậy đôilúc chưa uốn nắn, chỉnh sửa kịp thời những sai lệch của các em ở gia đình, ngoài
xã hội
- Các chương trình phát thanh măng non, bản tin Đội, Sao của trường chưathường xuyên, kịp thời đến với học sinh của điểm , đồng thời các bản tin cũng ít đềcập đến việc giáo dục một số hành vi đạo đức của học sinh thường ngày.Vì vậyhọc sinh ít được nghe, đọc những nội dung có liên quan đến những hành vi đạođức như : nhặt được của rơi trả người đánh mất, giúp đỡ bạn nghèo, giúp đỡ bạnvượt khó trong học tập, …
- Việc nêu gương “Người tốt – việc tốt” trong điểm trường, trong lớp còn quá ít,không thường xuyên
Trang 9- Từ thực trạng vừa nêu trên, tôi nhận thấy cần phải có những giải pháp cụ thể,thích hợp để giáo dục , điều chỉnh hành vi ứng xử của học sinh lớp mình đạt hiệuquả.
III Một số biện pháp:
Để giáo dục hành vi ứng xử của học sinh lớp 4B tôi chủ nhiệm đạt hiệuquả tốt, tôi thực hiện các giải pháp như sau:
Biện pháp thứ nhất: Xây dựng kế hoạch trên cơ sở kế hoạch của nhà trường.
Giáo viên chủ nhiệm xây dựng kế hoạch giáo dục hành vi đạo đức đạo đức chohọc sinh theo từng giai đoạn học tập, cụ thể với từng đối tượng học sinh thể hiệntrong sổ theo dõi chất lượng Để làm tốt việc này người giáo viên phải tiến hànhmột số việc như sau: Ngay từ đầu năm học qua việc bàn giao chất lượng giáo viêntìm hiểu, nắm vững đối tượng học sinh của lớp phụ trách: Địa bàn cư trú, điều kiệnkinh tế gia đình, hoàn cảnh sống…trên cơ sở đó tôi phân loại từng đối tượng họcsinh, phân tích nguyên nhân, dự đoán trước tình huống có thể xảy ra những biểuhiện hành vi đạo đức chưa tốt, đồng thời phản ảnh, đề xuất với Hiệu trưởng tìnhhình của lớp để tìm biện pháp hỗ trợ giáo dục các em Cần chú ý đối với những họcsinh có biểu hiện chưa ngoan: Chưa chăm chỉ học tập, chưa hòa nhã với bạn bè,ngại giao tiếp Lập hồ sơ theo dõi riêng đối với những học sinh thuộc diện khókhăn, khuyết tật, mồ côi, gia đình có ba, mẹ li hôn… Trên cơ sở đó, hàng ngày, tôitheo dõi những biểu hiện hành vi đạo đức của học sinh kết hợp ghi nhận lại trong
sổ chủ nhiệm, uốn nắn giáo dục các em kịp thời ở mọi lúc, mọi nơi, từ giờ dạy trênlớp cũng như các buổi hoạt động ngoại khóa Bên cạnh đó, cần hình thành ý thức
tự quản cho từng cá nhân ngay từ đầu năm bằng cách cho các em tự xây dựng nộiquy lớp học để làm tiêu chuẩn đánh giá thi đua của cá nhân, tổ nhằm xây dựng tậpthể lớp đoàn kết, vững mạnh về mọi mặt Cho các em tự do "tranh cử", đề cử cácchức danh: lớp trưởng, lớp phó, tổ trưởng, tạo một không khí thi đua tích cực từ cánhân đến tập thể Và các chức danh này có thể thay đổi qua mỗi giai đoạn khi cóbạn nổi bật về học tập, về giao tiếp, ứng xử Như vậy dựa trên cơ sở kế hoạch nhàtrường, giáo viên chủ nhiệm cần có biện pháp cụ thể trong việc giáo dục đạo đứccho các em thông qua chính môn học
Biện pháp thứ hai:Giáo dục hành vi đạo đức cho học sinh qua việc dạy học và đặc biệt là học môn đạo đức
Môn Đạo đức ở Tiểu học có vai trò hết sức quan trọng trong việc giáo dục đạo
đức cho học sinh Mỗi giờ học đạo đức là mỗi giờ các em được phát hiện nhữnghành vi đúng sai, được luyện tập thực hành những hành vi tốt, phát hiện tránh xanhững hành vi không tốt, học sinh được trải nghiệm thông qua các hoạt động: sắmvai, xử lí tình huống, trò chơi…Đây là điều kiện tốt để hình thành thói quen, hành
vi đạo đức và rèn kỹ năng sống cho học sinh
Trang 10* Ví dụ: Khi dạy bài " Lịch sự với mọi người" trong tiết thực hành tôi tổ chức cho
các tổ sắm vai để giải quyết tình huống:
"Trong buổi hoạt động ngoài giờ lên lớp Nam vô ý xô ngã một bạn nữ, nếu em là Nam em sẽ làm gì trong tình huống đó? vì sao?."
Khi các em được trải nghiệm trực tiếp nâng bạn dậy, nói lời xin lỗi bạn và trả lờiđược câu hỏi của cô giáo là các em đã được thực hành rèn luyện hành vi đạo đứcđúng, đó là biết lịch sự với mọi người, biết chịu trách nhiệm trước việc làm củabản thân Giáo viên cũng có thể kết hợp cho học sinh thể hiện thái độ đúng khichào người lớn, khi nhận vật gì từ tay người lớn miệng nói: “ cảm ơn” hoặcnói “…xin ” Động tác chào và xin phép khi đi học hoặc đi chơi Khi cho học sinhxử lí tình huống này tôi khéo léo chọn những đối tượng học sinh có thái độ chưađúng mực với người lớn, thầy cô và bạn bè Để từ đó hình thành thói quen lễ phép,lịch sự với mọi người ở mọi lúc, mọi nơi
* Ví dụ: Khi dạy bài " Tích cực tham gia các hoạt động nhân đạo" giáo viên có thể
đưa yêu cầu: "Mỗi tổ hãy xây dựng, đề xuất các mô hình để giúp đỡ, hỗ trợ các bạn
có hoàn cảnh khó khăn của lớp" Sau đó các tổ thảo luận trình bày ý tưởng của tổ:góp tiền, tặng sách cũ, nuôi heo đất Cuối cùng cả lớp thống nhất giải pháp khả thinhất cho lớp đó là: tặng sách cũ, quần áo không mặc đến để giúp đỡ bạn Các emrất hào hứng khi được tự tay “khuyên góp” bằng những đồ vật, sách cũ không dùngđến để giúp đỡ bạn Từ những việc làm và không khí của lớp thể hiện các em đãbiết quan tâm chia sẻ giúp đỡ bạn, biết đồng cảm trước khó khăn của bạn Quantrọng hơn là các em đã thực hiện xuất phát từ tấm lòng chứ không phải vì nhiệm
vụ, mệnh lệnh Đây chính là mục đích mà người giáo viên hướng đến
Ngoài ra đã kể cho học sinh nghe về những tấm gương tốt, hiếu thảo, vượt khó,quan tâm giúp đỡ mọi người xung quanh từ thực tế cuộc sống sẽ cụ thể hơn, sinhđộng hơn và có sức thuyết phục hơn để các em bắt chước theo
Nguyễn ngọc Ký
Những tấm gương về vượt khó học tập chưa bao giờ là thiếu trên cả nước.Và câu chuyện về người thầy Nguyễn Ngọc Ký chính là một điểm sáng hy vọng trong những điều tối tăm ấy.Mọi thứ chỉ thật sự tràn đầy hi vọng khi những năm đầu đời Nguyễn Ngọc Ký là một đứa trẻ khỏe mạnh.Thế nhưng khi lên 4 một cơn bạo bệnh bất ngờ,đã cướp đi cả hai bàn tay của ông,kết quả là ông bị liệt cả hai tay mãi mãi không cầm được bút nữa,và tất nhiên coi như việt học hành sẽ chấm dứt từ đây.Sau ngày hôm đó Nguyễn Ngọc Ký hết sức đau buồn.Thế nhưng nhận ra để thay đổi cuộc sống tồi tệ này không còn cách nào khác là phải học tập.Và sau ngày hôm đó,quyết không đầu hàng số phận Nguyễn Ngọc Ký đã luyện viết bằng bàn chân của chính mình.Lúc đầu thầy tâm sự,viết bằng chân là một chuyện rất
Trang 11khó khăn,vất vả nhiều khi tức tưởi vì không cầm vững được cây viết đã muốn buông xuôi tất cả.Dần dần bình tâm lại đã viết được chữ O,Chữ A và sau đó còn
vẽ được thước,xoay được compa,làm được lồng chim và những thứ đồ chơi để chơi.Sau đó quay trở lại học hành và học rất giỏi,từng được Bác Hồ 2 lần tặng huy hiệu cao quý,cùng đạt được nhiều giải thưởng toán học
- Tôi còn áp dụng máy chiếu để dạy tiết đạo đức, có hình ảnh trực quan, có cả thực
tế cuộc sống khiến bài học đạo đức sinh động, học sinh tiếp thu bài hiệu quả hơn
Ví dụ: dạy bài Tiết kiệm tiền của để học sinh nhận ra giá trị bài học: Cần tiết kiệm
tiền của để có thể giúp đỡ những cảnh đời đói khổ hơn chúng ta