(Skkn 2023) một số biện pháp, hình thức dạy kỹ năng sống cho trẻ 3 4 tuổi trong trường mầm non

Nhận thức được tầm quan trọng của việc dạy kỹ năng sống cho trẻ ngay từ khi đến trường tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp, hình thức dạy kỹ năng sống cho trẻ 3 - 4 tuổi trong trường m

PHẦN THỨ I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Tên đề tài: “Một số biện pháp, hình thức dạy kỹ năng sống cho trẻ 3 - 4 tuổi trong trường mầm non”

2 Lý do chọn đề tài

Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là một trong những nội dung giáo dục quan trọng trong trương trình giáo dục mầm non và là một trong những yêu cầu thiết yếu, đầy thử thách trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ., bởi đây là thời điểm mấu chốt và quan trọng nhất, thời điểm mọi việc đều bắt đầu từ: Bắt đầu ăn, bắt đầu nói, bắt đầu nghe, nhìn và vận động bằng đôi chân, đôi tay của mình Tất cả những hành động đó đều làm nên những thói quen, có cả những thói quen tốt, cả những thói quen không tốt Do đó để giúp trẻ phát triển tốt về mọi mặt thì ngay

từ khi trẻ bắt đầu đi nhà trẻ chúng ta phải giáo dục ngay, để dần hình thành những thói quen, những kỹ năng sống cơ bản nhất đối với trẻ Nhận thức được tầm quan trọng của việc dạy kỹ năng sống cho trẻ ngay từ khi đến trường tôi đã

chọn đề tài: “Một số biện pháp, hình thức dạy kỹ năng sống cho trẻ 3 - 4 tuổi trong trường mầm non”

2.1 Cơ sở lý luận

Vì trẻ em hôm nay là thế giới ngày mai, muốn cho thế giới ngày mai tươi sáng, thì đặt nền móng ở lứa tuổi mầm non là vô cùng quan trọng, đó chính là nền tảng cho sự hình thành và phát triển nhân cách ở trẻ Vì vậy không chỉ dạy kiến thức là đủ mà còn phải dạy cho trẻ cả về nhân cách sống và đặc biệt là giáo dục về kỹ năng sống

Vậy để trẻ có những kỹ năng sống tốt, phù hợp với cuộc sống bên ngoài, thế giới xung quanh Ngay từ lứa tuổi mầm non đặc biệt là lứa tuổi trẻ nhà trẻ cô giáo cần cung cấp cho trẻ những kỹ năng sống, những kỹ năng đơn giản qua các hoạt động hàng ngày của trẻ ở lớp ngay từ khi trẻ bắt đầu đến trường mầm non,

2.2 Cơ sở thực tiễn.

Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non là vô cùng cần thiết đã và đang được thực hiện trong trường mầm non Yên Bài A nói chung và lớp 3 - 4 tuổi C1 Trường mầm non Yên Bài A nói riêng thì hầu hết trẻ chưa có nề nếp, trẻ thường biểu hiện thái độ sợ hãi, mọi thứ xung quanh trẻ đều lạ lẫm, tránh né bạn, không chấp nhận sự giúp đỡ của cô giáo, thậm chí còn la khóc, không ăn, không ngủ,

đi vệ sinh tùy tiện, rụt rè, thụ động và không tham gia mọi hoạt động trong lớp, trẻ dường như không hòa nhập vào tập thể Xuất phát từ những vấn đề đó, câu hỏi đặt ra cho tôi là làm thế nào để trẻ có thói quen tự lập ngay từ những ngày đầu, những ngày mà trẻ không muốn rời xa cha mẹ, người thân để đến với cô giáo và các bạn

Theo tôi nghĩ đây không phải là vấn đề trăn trở của riêng tôi mà là của tất

cả các đồng nghiệp nói chung Chính vì vậy đòi hỏi mỗi giáo viên mầm non, người mẹ thứ hai của trẻ luôn phải tìm tòi các biện pháp tổ chức các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ tốt nhất Với ý nghĩa tích cực của hoạt động rèn kỹ năng sống cho trẻ 3 - 4 tuổi trong mọi công việc hàng ngày, phù hợp với lứa tuổi của trẻ Để trẻ bước đầu có thói quen tự lập không chỉ ở trường mà còn ở gia đình và ngoài xã hội, sẽ là cái kiềng vững chắc, là tiền đề gieo mầm hạt giống cho việc

hình thành và phát triển nhân cách của trẻ sau này Chính từ những băn khoăn,

trăn trở đó tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp, hình thức dạy kĩ năng sống cho trẻ 3- 4 tuổi trong trường mầm non” để nghiên cứu.

3 Mục đích nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm

Mục đích tôi nghiên cứu một số biện pháp dạy trẻ kĩ năng sống 3 - 4 tuổi

trong trường mầm non nhằm phát huy nâng cao tính tích cực, năng động, sáng tạo, mạnh dạn, tự tin trong mọi hoạt động và mọi hoàn cảnh của trẻ nhằm củng cố, rèn luyện cho trẻ những kỹ năng sống cơ bản thông qua các hoạt động học, chơi, hoạt động ăn, ngủ của trẻ nhằm thúc đẩy, nâng cao hiệu quả giáo dục trong nhà trường nói riêng và nâng cao chất lượng đổi mới giáo dục nói chung

4 Đối tượng nghiên cứu

Căn cứ vào yêu cầu của đề tài tôi chọn đối tượng nghiên cứu là trẻ mầm non lứa tuổi 3 - 4 tuổi C1 -Trường mầm non Yên Bài A

5 Đối tượng khảo sát thực nghiệm

Trẻ mầm non lớp tuổi 3 - 4 tuổi C1 - Trường mầm non Yên Bài A

Khảo sát cơ sở vật chất: Đồ dùng đồ chơi, trang thiết bị dạy học

Khảo sát phụ huynh học sinh

Khảo sát về giáo viên

Khảo sát học sinh

6 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành nhiệm vụ mà đề tài đặt ra, tôi sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp điều tra thực trạng

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát, đàm thoại

7 Thời gian thực hiện

Từ tháng 9 năm 2022 đến tháng 4 năm 2023

PHẦN THỨ II NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận của đề tài:

Ngày 28/01/2015 bộ GDĐT đã hoàn thành văn bản gửi các cơ sở GDĐT địa phương hướng dẫn triển khai thưc hiện giáo dục kỹ năng sống tại các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên

Căn cứ vào nhiệm vụ năm học 2020 - 2021 với mục tiêu “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non”

Căn cứ vào tài liệu chương trình giáo dục mầm non ban hành kèm theo Thông tư số 17/2009/ TT- BGDDT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ trưởng

năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và đào tạo sửa đổi, bổ sung một số nội dung của chương trình Giáo dục mầm non ban hành kèm theo Thông tư số 17/ 2009/TT- BGDDT ngày 25/7/2009 của Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo Chương trình giáo dục mầm non là căn cứ cho việc quản lí, chỉ đạo và tổ chức chăm sóc, giáo dục trẻ ở tất cả các cơ sở mầm non trên phạm vi cả nước

2 Thực trạng điều tra ban đầu:

Trường mầm non nơi tôi công tác là một trường miền núi của huyện Ba

Vì, người dân đa số làm nghề nông nghiệp, điều kiện kinh tế còn khó khăn, trình

độ dân trí còn thấp Trường có 3 khu tổng số có 16 nhóm lớp, toàn trường có

332 cháu Nơi tôi công tác là khu lẻ của nhà trường có 4 nhóm lớp, trường lớp mới được sửa sang khang trang với đầy đủ các phòng chức năng Lớp 3 - 4 tuổi tôi phụ trách có 20 cháu trong đó: Có 11 trẻ nữ, 9 cháu nam; 10 cháu là người dân tộc Mường chiếm 50 % Qua khảo sát thực tế mọi hoạt động của trẻ lớp tôi

đã gặp một số thuận lợi và khó khăn sau:

a Thuận lợi:

* Về cơ sở vật chất:

- Trường lớp khang trang, phòng học rộng rãi, sạch sẽ và thoáng mát

- Bàn ghế đầy đủ, đẹp đúng kích cỡ, phù hợp với độ tuổi của trẻ

- Đồ dùng theo thông tư 02 cấp đầy đủ đúng với yêu cầu

- Đồ dùng tự tạo làm theo chủ đề sự kiện theo tháng

* Về giáo viên:

- Là một giáo viên mầm non tôi có trình độ chuyên môn vững, luôn yêu nghề, mến trẻ, tâm huyết với nghề, năng nổ trong công việc bản thân luôn học hỏi, về hình thức lên lớp, trang trí lớp phong phú đẹp, luôn đổi mới phương pháp, hình thức tạo nhiều tình huống, lông ghép dạy kỹ năng sống cho trẻ trong các hoạt động

* Về phía phụ huynh:

- Đa số các bậc phụ huynh đều quan tâm đến con em mình, quan tâm đến sự phát triển toàn diện của trẻ Phụ huynh luôn ủng hộ phối kết hợp với giáo viên

để nuôi dạy trẻ tốt hơn

* Về học sinh:

- Trẻ được phân theo đúng độ tuổi Các cháu khoẻ mạnh, phát triển thể lực tốt

b Khó khăn

* Về cơ sở vật chất:

- Đồ dùng tự tạo chưa phong phú đa dạng.

*Về phía giáo viên:

* Về phía phụ huynh:

- Đa số phụ huynh còn làm nông nghiệp, điều kiện gia đình còn khó khăn nên sự quan tâm đến con em còn hạn chế, phụ huynh chỉ biết phối hợp với cô giáo về chương trình học của con và chăm sóc cho con thế nào cho tốt chứ phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến dạy kỹ năng sống cho trẻ ngay từ bé

* Về học sinh:

- Với đặc điểm sinh lý của lứa tuổi ở giai đoạn 3 - 4 tuổi chưa phát triển nhiều

về ngôn ngữ nên chưa thể nói lên nhu cầu của mình cũng như làm theo yêu cầu của cô và thời gian chăm sóc trẻ nhiều dẫn đến tình trạng gây khó khăn trọng việc giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ

- Trẻ được sống trong môi trường quá bao bọc và bị ảnh hưởng bởi cuộc sống hiện đại như: Điện tử, internet, tivi, ipac… nên khiến trẻ dựa dẫm, không có tính

tự lập dẫn đến ích kỷ, lãnh đạm với môi trường

3 Thực trạng trước khi thực hiện đề tài

Năm học 2022-2023 tôi được phân công phụ trách trẻ ở độ tuổi 3 - 4 tuổi Là giáo viên đứng lớp, tôi luôn suy nghĩ làm thế nào để giáo dục, uốn nắn cho trẻ những hành vi đúng, cách cư xử lịch sự, văn minh Vì thực tế qua công tác, tôi thấy được một số khó khăn trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ: Ở lứa tuổi mầm non đặc biệt là trẻ nhà trẻ, trẻ còn thực hiện theo ý thích, chưa tự ý thức được hành động, hành vi của mình, chưa có nề nếp thói quen tốt trong sinh hoạt Trẻ chưa nhận biết và thể hiện được một số trạng thái cảm xúc của bản thân và những người xung quanh để trẻ có những hành động đúng

Sau khi đã xác định được những kỹ năng sống cơ bản và cần thiết nhất đối với trẻ tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng đầu năm để nắm được tình hình của trẻ Tôi biết được sự thiếu hụt các kỹ năng sống của trẻ, và từ đó tôi đã lập ra những kế hoạch và các phương pháp phù hợp để dạy các kỹ năng sống cho trẻ của lớp tôi

IV Các biện pháp thực hiện.

1 Biện pháp 1: Xác định các loại kỹ năng sống phù hợp độ tuổi để dạy trẻ.

Là một giáo viên mầm non, hàng ngày trực tiếp chăm sóc giáo dục trẻ Ngoài việc cung cấp dạy kiến thức cho các con ở trong các hoạt động trong ngày, các cô còn giúp trẻ hình thành nhân cách, ứng xử với con người, với thiên nhiên Đặc biệt là những cô giáo lớp 3 - 4 sẽ giúp trẻ những kiến thức ban đầu

về kỹ năng sống, giúp trẻ phát triển hài hòa cân đối giữa các mặt để khi lớn hơn trẻ không bị bỡ ngỡ, xa lạ trước những cuộc sống xung quanh Qua việc dạy trẻ các kỹ năng sống, các quá trình tâm lý của trẻ phát triển hơn như: Trí nhớ, ngôn ngữ, tư duy…, sẽ giúp trẻ tiếp thu kiến thức từ các hoạt động sẽ tốt hơn và khả năng ghi nhớ của trẻ sẽ nhanh hơn

Kỹ năng sống là khả năng trẻ biết làm, biết ứng dụng những thứ trẻ được học để trẻ thực hiện việc gì đó một cách tự giác, thành thạo trong mọi hoàn

cảnh Vì vậy, có người nói: Dạy trẻ 3 - 4 tuổi những kỹ năng sống như vậy có quá sớm không, trẻ có thực hiện được không? Thật ra việc học kinh nghiệm sống với trẻ chẳng bao giờ là sớm, có hàng trăm kỹ năng sống cần thiết với trẻ Tùy theo lứa tuổi của trẻ để chọn ra nội dung chương trình dưới nhiều hình thức khác nhau Là giáo viên tôi đã xác định được các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi từ 3 - 4 tuổi lớp C3 Sau một thời gian nghiên cứu, tôi đã lựa chọn một

số kỹ năng sống cơ bản để cung cấp cho trẻ 3 - 4 tuổi cụ thể như sau:

Giao tiếp

- Bước đầu biết cách xưng hô chào hỏi cùng cô

- Biết lắng nghe cô nói và trả lời câu hỏi của cô khi cô hỏi

- Trẻ mạnh dạn tự tin khi giao tiếp với mọi người

Tự nhận

thức

- Trẻ thích khám phá thế giới xung quanh, ham hiểu biết

- Biết tên, tuổi của mình, người thân và những người xung quanh khi được hỏi

Tự phục vụ

- Bỏ rác vào thùng

- Biết tự cất ba lô đúng tủ của mình

- Biết tự cầm thìa xúc cơm

- Biết cầm cốc uống nước và lấy khăn để dùng

- Biết lấy cất đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định

- Biết cất dép đúng nơi quy định

Hợp tác - Biết kết hợp với bạn và đoàn kết với bạn khi chơi.

- Biết nghe lời và có cư sử đúng mực

Biện pháp trên giúp tôi đã xác định được một số kỹ năng sống cơ bản, cần thiết và quan trọng với trẻ vì vậy thông qua việc xác đinh được những kỹ năng sống cơ bản cần cung cấp cho trẻ trên đã giúp tôi thuận tiện trong quá trình dạy các kỹ năng sống cho trẻ giúp trẻ phát triển toàn diện

2 Biện pháp 2 Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý để rèn kỹ năng sống cho trẻ.

Có câu: “Cô giáo như mẹ hiền” hãy đến với trẻ bằng trái tim người mẹ thứ hai Trẻ ở độ tuổi 3 - 4 tuổi trẻ được đi lớp, trẻ bắt đầu rời xa vòng tay ấm

áp, yêu thương của ông bà, cha mẹ để đến trường, đến lớp, nơi mọi thứ đều xa lạ với trẻ Vì vậy mà các cháu đến lớp với tâm trạng sợ hãi, khóc lóc… vì độ tuổi này còn non nớt, sống nhiều tình cảm nên rất cần sự quan tâm, yêu mến, âu yếm, nhẹ nhàng của cô nhất là những ngày đầu trẻ mới nhập lớp Cô phải làm sao để trẻ có thể cảm nhận được sự an toàn, được quan tâm, âu yếm và che trở Tình cảm của cô đối với trẻ phải thân thiết như quan hệ mẹ con, biết tôn trọng, đồng cảm với trẻ tạo nên không khí cởi mở Khi trẻ đã có tình cảm, có hứng thú với

cô thì sẽ lôi cuốn trẻ được vào các hoạt động một cách dễ dàng

Ví dụ: Những ngày đầu trẻ mới đến lớp còn bỡ ngỡ, sợ hãi, khóc, gào hét

cô đến bên bế trẻ, âu yếm, trò chuyện, dỗ dành, hát cho trẻ nghe, đưa ra những con vật, những đồ chơi ngộ nghĩnh phát ra tiếng kêu để gây sự chú ý, tính tò mò khám phá ở trẻ, để trẻ quên đi nỗi nhớ nhà, nhớ bố mẹ, nhớ người thân Ngoài những món đồ chơi ra còn cho trẻ xem tranh ảnh, xem video các bạn đến lớp

Thông qua những bức tranh, những đoạn video với lời dẫn dắt nhẹ nhàng, tình cảm kích thích lòng ham muốn được đến lớp của trẻ Thông qua các hoạt động trong ngày bằng tình cảm chân thành cô đã chiếm được tình cảm của trẻ như giờ

ăn, giấc ngủ, trẻ sẽ rèn luyện được thói quen tốt Trẻ sẽ thấy yêu trường yêu lớp, yêu cô và các bạn, mong muốn được đến lớp

Trẻ mầm non cần phải học rất nhiều trong những năm đầu đời, học cách làm chủ ngôn ngữ, học cách nhận biết, học cách tin vào mình và can đảm để khám phá thế giới xung quanh Đặc biệt với trẻ 3 tuổi thì nhu cầu được thể hiện muốn bắt chước người lớn vì vậy hoạt động với đồ vật là hoạt động chủ đạo, mối quan hệ của trẻ với đồ vật có chức năng nhất định và phương thức sử dụng tương ứng, với sự hướng dẫn của người lớn trẻ nắm được cách sử dụng đồ vật, qua các góc chơi trẻ học được các kỹ năng tự phục vụ bản thân Vì vậy tôi luôn sắp xếp môi trường lớp với rất nhiều các đồ dùng đồ chơi bắt mắt, vừa tầm với của trẻ, dễ lấy để thu hút trẻ, từ đó tôi nắm được tâm lý cũng như khả năng của trẻ, nắm được kỹ năng sống của trẻ đến đâu để có biện pháp giáo dục phù hợp

cho từng trẻ của lớp tôi (Hình ảnh 1)

Sau khi thực hiện biện pháp này tôi đã tìm hiểu được tâm sinh lý của từng trẻ nên việc dạy trẻ kỹ năng sống sẽ dễ dàng và đạt hiệu quả cao hơn

3 Biện pháp 3: Xây dựng môi trường rèn kỹ năng sống cho trẻ

Việc xây dựng môi trường giáo dục rất quan trọng, góp phần thực hiện đạt các chỉ tiêu kế hoạch đề ra Tôi đã chú trọng đến công tác xây dựng môi trường nhằm giáo dục kỹ năng sống cho trẻ

Ở cửa lớp tôi có bảng tuyên truyền các bậc cha mẹ với tiêu đề “Những điều phụ huynh cần biết” trong đó gồm có các nội dung như: Kết quả theo dõi cân đo hàng tháng, định kỳ, kết quả khám sức khỏe, các nội dung tuyên truyền

về dịch bệnh, về giáo dục kỹ năng sống theo chủ đề Các nội dung được trang

trí đẹp mắt và nổi bật gây được sự chú ý của các bậc phụ huynh khi đưa đón trẻ.

Trong lớp, tôi trang trí các góc mở cho trẻ được trải nghiệm và tham gia hoạt động

Góc mừng sinh nhật bé, tôi trang trí các hoạ tiết biểu tượng của từng tháng Qua đó trẻ rất hứng thú và thông qua các hoạt động đó nhằm giáo dục kỹ

năng sống cho trẻ một cách rất nhẹ nhàng và có hiệu quả

Tôi sưu tầm, chuẩn bị học liệu dưới dạng mở để cho trẻ cùng khám phá, trải nghiệm Các nguyên vật liệu cần thiết để làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo phục

vụ cho trẻ hoạt động

Ví dụ: Ở góc kỹ năng tôi sử dụng một số bộ quần áo thật để rèn cho trẻ

kỹ năng tự gấp quần áo, cài cúc, kéo mở khóa

Để rèn cho trẻ kỹ năng phải biết cẩn thật, khéo léo, gữi gìn những sản phẩm và một số đồ dùng đồ chơi trong góc gần gũi, đẹp mắt, thu hút trẻ Khi trang trí các góc tôi phải đảm bảo phân chia giữa động và tĩnh sao cho hợp lý, an toàn, thuận tiện khi trẻ sử dụng

Để giúp giáo viên chúng tôi có thể dạy tốt các kỹ năng sống cho trẻ đòi hỏi tôi phải chuẩn bị rất nhiều các đồ dùng đồ chơi Vì trẻ rất thích được hoạt động, được tìm tòi khám phá thực tế trên vật thật Vì vậy các đồ dùng này phải

đảm bảo tính an toàn, sạch sẽ, có tính thẩm mỹ cao (Hình ảnh 2)

Sau khi thực hiện biện pháp này tôi thấy trẻ lớp tôi rất tiến bộ và thích thú hoạt động ở các góc với những đồ chơi hấp dẫn, an toàn Trẻ được tự mình khám

phá và trải nghiệm thực tế, từ đó hình thành những kỹ năng sống cơ bản cho trẻ

4 Biện pháp 4: Rèn các kỹ sống cho trẻ thông qua hoạt động trong ngày.

Giáo dục kỹ năng sống thông qua các hoạt động thường ngày và lồng nội dung giáo dục kỹ năng sống vào các môn học và các hoạt động của trẻ nhằm hình thành cho trẻ những thói quen, hành vi có văn hóa

Đây là một trong những hoạt động để tôi tích hợp có hiệu quả nội dung rèn các kỹ năng sống cho trẻ Tôi căn cứ vào nội dung của từng tiết học để tích hợp một cách hài hoà, không ôm đồm

* Thông qua giờ đón và trả trẻ:

Tôi nhận thấy rằng việc dạy kỹ năng chủ yếu ở hoạt động này là kỹ năng

tự phục vụ và kỹ năng giáo dục lễ giáo: Cất giầy dép, ba lô, chào cô, chào bố

mẹ Ngoài ra giáo viên trò chuyện hoặc kể cho trẻ nghe các câu chuyện thông qua đó giáo dục và khắc sâu các kĩ năng sống cho trẻ

Ví dụ: Dạy trẻ kỹ năng tự phục vụ:

+ Cô cho trẻ tự cất ba lôvào tủ của mình, cất giày dép lên giá đúng hướng,

đúng nơi quy định (Hình ảnh 3)

Ví dụ: Cô hỏi trẻ (kĩ năng ứng xử): Lúc bố mẹ đón con như thế nào? Con chào những ai? Con chào như thế nào?

Khi đi trong trường gặp các cô bác trong trường con phải làm gì? Khi đi thăm ông bà con phải như thế nào?

* Thông qua hoạt động học:

Tôi đã lựa chọn những bài thơ câu chuyện có mang tính giáo dục kỹ năng sống như: Đôi bạn nhỏ, Con cáo, …để giáo dục trẻ tính đoàn kết, yêu thương, giúp đỡ nhau và nói lời cảm ơn chân thành khi có người giúp đỡ mình

Ví dụ: Trong giờ hoạt động giáo dục âm nhạc: Dạy bài hát “Rửa mặt như

mèo” Qua bài hát này đã giáo dục trẻ thói quen vệ sinh cá nhân

Ví dụ: Qua chủ đề: Những người thân trong gia đình

- Rèn cho trẻ kỹ năng giao tiếp biết chia sẻ thông tin gia đình, kể về các thành viên trong gia đình, những việc trẻ thường làm ở nhà

+ Nhà con có những ai? Bố mẹ con làm nghề gì? (Hình ảnh 4).

Từ đó trẻ giao tiếp cởi mở với bạn, lắng nghe bạn nói và biết chờ đến lượt mình nói Biết nói rõ ràng để bạn hiểu và chơi cùng bạn

* Thông qua hoạt động vui chơi:

Trẻ mầm non chơi bằng học – học mà chơi Hoạt động vui chơi mang tính tích hợp cao trong giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Hoạt động chơi được tổ chức đáp ứng nhu cầu của trẻ, đồng thời tích hợp nội dung giáo dục, trong đó có nội dung giáo dục kĩ năng sống nên tôi lồng ghép giáo dục các kĩ năng sống thông

qua nội dung từng trò chơi đặc biệt là các trò chơi phân vai.

Hoạt động góc: Thông qua giờ hoạt động góc, trẻ tham gia chơi ở các góc

thì các kỹ năng sống đựơc trẻ tiếp thu một cách dễ dàng nhất Và tôi có thể lồng ghép một số kỹ năng vào các vai chơi cho trẻ

Ví dụ: Ở góc chơi bé bế em, trẻ học được các kỹ năng như: Kỹ năng giao

tiếp (Trẻ đóng giả làm mẹ con để giao tiếp giữa mẹ với con, trẻ biết nói nựng con, kỹ năng chăm sóc :( biết xúc bột cho em ăn), kỹ năng hợp tác: Trẻ học được cách chơi trong nhóm như biết trò chuyện chia sẻ với bạn … Sau khi chơi

xong trẻ biết cất đồ giúp cô đúng nơi quy định (Hình ảnh 5)

Không chỉ ở góc bế em trẻ mới học được các kỹ năng sống mà ở tất cả các góc chơi khác thì các kỹ năng của trẻ đều có thể được cũng cố và phát huy

Ở góc hoạt động với đồ vật, trẻ có kỹ năng hợp tác, làm việc theo nhóm Mặc dù ở trẻ nhà trẻ nhưng trẻ ở lớp tôi đã biết tự phân vai chơi cho nhau

và chơi rất đoàn kết, không tranh giành đồ chơi của nhau và đã biết cùng nhau tạo nên công trình đẹp

Hoạt động ngoài trời:

Ở hoạt động này tôi tận dụng các cơ hội để giáo dục kĩ năng sống cho trẻ Qua việc trò chuyện, quan sát các sự vật, hiện tượng

Ví dụ: Quan sát đu quay tôi giáo dục cho trẻ biết cách xếp hàng lần lượt khi

chơi, không chen lấn xô đẩy nhau và nhận biết được một số nguyên nhân gây ngã, gây tai nạn và biết cách phòng tránh để đảm bảo an toàn khi chơi Các kỹ năng tôi dạy trẻ đó l: Khi ngồi trên đu quay chẳng may bị ngã bé cần làm gì? (Nằm yên, chờ

đu quay dừng hẳn mới ngồi dậy để tránh đu quay đập vào đầu), không quay chạy quá nhanh, không xô đẩy bạn khi ngồi trên đu quay, nắm chắc tay cầm…

Qua hoạt động vui chơi trẻ dần dần được rèn kỹ năng giao tiếp, ứng xử, chào hỏi mạnh dạn hơn đối với mọi người Trong một thời gian rèn luyện trẻ lớp tôi kỹ năng chào hỏi lễ phép, có phần chuyển biến rất tốt

Trong các hoạt động hằng ngày của trẻ ở trường, trẻ dễ được tiếp cận những

gì mà cô giáo, người lớn, bạn bè đã làm Giờ hoạt động ngoài trời, dạo chơi tham quan tôi đều quan tâm nhắc nhở trẻ luôn có những ý thức và hành động tốt như biết đoàn kết vui chơi cùng bạn, khi làm việc gì sai với bạn với cô thì phải biết xin lỗi, ai cho gì thì nhận bằng hai tay và cảm ơn, biết giữ vệ sinh môi trường, thân thể sạch sẽ Biện pháp này đạt kết quả rất cao, tôi tiếp tục áp dụng

Ví dụ: Khi chúng ta dạy trẻ nói lời cám ơn khi nhận được sự giúp đỡ của

người khác hoặc khi người khác làm một điều gì đó cho mình Nhưng trong mối quan hệ giữa các cô giáo và giữa cô với trẻ, người lớn không nói cám ơn thì trẻ

sẽ không hình thành ý thức của việc nên cám ơn người khác

Sự gương mẫu của cô và những người xung quanh: Đặc điểm của trẻ là hay bắt chước, có thể bắt chước cái đúng, cái tốt, nhưng cũng có thể bắt chước cái sai, cái xấu Vì vậy cô giáo và mọi người xung quanh cần phải tự rèn bản thân và tuân thủ những yêu cầu vệ sinh của nhà trường, thực hiện triệt để lời nói phải đi đôi với việc làm để thực sự là tấm gương sáng cho các cháu noi theo Vì hay bắt chước nên khi quan sát cô giáo thường hay nhặt rác vứt vào thùng rác, trẻ cũng có thể bắt chước cô

Ví dụ: Tôi thường tổ chức cuộc thi “Ai nhanh hơn”, “Bạn nào giỏi”, “Sân

trường đẹp của bé”, “Lớp sạch” …để trẻ thi đua nhặt lá rụng hay vỏ bánh kẹo,

nhặt rác rơi ở sân trường vào thùng đựng rác (Hình ảnh 6)

- Thông qua hoạt động ăn, ngủ, vệ sinh:

Rèn kỹ năng tự phục vụ bằng cách tập cho trẻ những việc vừa sức như: Xếp ghế, lau bàn, tự thay quần áo, gấp quần áo, biết tự rửa tay sạch sẽ trước khi

ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, biết cách sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống đúng cách, ăn uống gọn gàng, không rơi vãi, nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng

ồn, biết tự dọn, cất đồ dùng đúng chỗ, biết giúp người lớn dọn dẹp, ngồi ngay ngắn, không làm ảnh hưởng đến người xung quanh, biết giúp cô những công việc vừa sức Đây là một trong những kỹ năng quan trọng nhất cần có ở trẻ vào giai đoạn này Giáo viên cần hiểu rõ tâm lý của trẻ cũng như sử dụng nhiều biện pháp khác nhau để hình thành ở trẻ kỹ năng sống Tôi đã rèn cho trẻ khả năng tự phục, nhất là tự phục vụ trong ăn uống bằng cách: Tập cho trẻ tự xếp ghế, sắp thìa, rèn trẻ biết mời cô, mời bạn tước khi ăn cơm, tự xúc khi ăn, xúc cơm gọn gàng không bị rơi vãi Đồng thời tập cho trẻ cách sử dụng khăn lau miệng sau khi ăn xong Ăn xong cất Bát thìa ở vị trí nào, để như thế nào cho đúng, gọn gàng và tiện lợi nhất

Khi trẻ đi vệ sinh: Tôi rèn cho trẻ biết cách bày tỏ nhu cầu của bản thân

với người lớn khi có nhu cầu đi vệ sinh và đi vệ sinh đúng nơi quy đinh Khi đi

vệ sinh xong trẻ biết cần phải rửa tay

Ví dụ: Lúc đầu trẻ mới đi lớp buồn đi vệ sinh không biết bày tỏ nhu cầu với

cô giáo và thường tè luôn ra quần, nhưng sau một thời gian rèn thì các con đã biết bày tỏ với cô khi có nhu cầu muốn đi vệ sinh, trẻ tự đi vệ sinh đúng nơi quy định khi có nhu cầu

Giờ ngủ: Tôi cho trẻ làm giúp cô những việc vừa sức của mình và rèn cho trẻ có các thói quen tốt Đó là cho trẻ xếp hàng đi lấy gối, xếp gối và cất gối đúng nơi quy định biết lau chùi chân trước khi lên gường, đi nhẹ, nói khẽ, không

làm ồn khi bạn đang ngủ (Hình ảnh 7)

- Thông qua hoạt động chiều:

Giáo dục trẻ đi đại tiện, tiểu tiện đúng chỗ, các đồ dùng vệ sinh được dùng để ngăn nắp Điều này giúp trẻ nhận thức được khả năng của mình, góp phần tham gia vào lao động thực sự của người lớn và các bạn cùng tuổi nhằm bảo vệ môi trường và trường mầm non sạch, đẹp

Giáo viên giáo dục trẻ các kĩ năng tự phục vụ bản thân, kĩ năng biết bảo vệ bản thân khi có nguy hiểm Ví dụ: Khi trẻ trong phòng vệ sinh sàn nhà thường rất trơn thì phải làm như thế nào?

Qua thời gian, trẻ lớp tôi có rất nhiều tiến bộ rõ rệt: thông qua các hoạt động trẻ được trải nghiệm, được khám phá, tìm tòi những điều mới lạ Trẻ

có kỹ năng chào hỏi lễ phép với người lớn, biết cảm ơn và xin lỗi Có một số kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng vệ sinh đơn giản như trẻ biết rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, biết tự xúc cơm ăn, tự uống nước, tự cất ba lô, dép giúp hình thành, phát triển khả năng làm việc theo nhóm, tinh thần tập thể, sự tự tin, và một thói quen sống ngăn nắp gọn gàng, có ý thức bảo vệ môi trường và sự tự lập cao cho trẻ

5 Biện pháp 5: Phối hợp với phụ huynh để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.

Bên cạnh việc dạy trẻ ở trường, tôi cũng chú trọng đến việc trao đổi với phụ huynh trong giờ đón, trả trẻ để cùng phối hợp dạy kỹ năng sống cho trẻ Với

phương châm “Trường học là nhà, nhà là trường học” thì việc phối kết hợp với các bậc phụ huynh là một trong những biện pháp rất cần thiết để giáo dục trẻ

Trong buổi họp phụ huynh đầu năm tôi mạnh dạn trao đổi với phụ huynh

về tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, để phụ huynh nhận thức rõ ý nghĩa vấn đề để cùng nhà trường giáo dục trẻ

Tôi luôn gặp gỡ trao đổi với phụ huynh hằng ngày trong giờ đón trả trẻ về

sự tiến bộ hay những hạn chế của trẻ để phụ huynh nắm bắt kịp thời và tiếp tục rèn luyện cho trẻ ở nhà Nhất là trẻ có thể lực yếu, suy dinh dưỡng, trẻ thụ động, trẻ hay nghịch

Ví dụ: Ở lớp tôi có cháu, thời gian đầu đi học cháu không thể tự mình kéo

quần lên sau mỗi lần đi vệ sinh, không biết đi dép có quai, thậm chí không biết đội mũ len đúng cách nếu không có sự giúp đỡ của cô Thông qua trao đổi với

mẹ của cháu, tôi biết cháu là con một trong gia đình có điều kiện Ở nhà bà và

mẹ vì quá yêu thương mà bao bọc cháu, làm thay hết mọi việc cho cháu nhưng không biết rằng điều đó vô tình dẫn đến việc cháu không biết cách phục vụ bản thân, làm cháu thiếu hụt kỹ năng sống Tôi có trao đổi với mẹ cháu rằng để cháu tập làm mọi thứ bắt đầu từ chỗ chọn việc dễ nhất để con làm

Cha mẹ cần phối hợp với giáo viên một cách chặt chẽ và hợp lý bằng việc tham gia vào quá trình giáo dục trong nhà trường Giáo viên mời cha mẹ tham gia vào các buổi trao đổi, tọa đàm, tham gia đầy đủ các buổi họp phụ huynh học sinh và dự một số hoạt động học của trẻ ở lớp

Xây dựng góc tuyên truyền các bậc bậc phụ huynh tại các nhóm lớp, các nội dung giáo dục kỹ năng sống phải được thay đổi theo từng chủ đề, từng tháng, hình thức hấp dẫn để tạo được sự chú ý của phụ huynh khi đưa con đến lớp Sau một thời gian thực hiện nhờ những biện pháp thích hợp đã giúp trẻ phát triển đúng tâm lý lứa tuổi trẻ lớp tôi có rất nhiều tiến bộ, trẻ có sức khỏe tốt, tự tin, mạnh dạn để học tập và sống tích cực, phát huy tốt những khả năng và

sở trường của mình Cùng với những bài tuyên truyền, trao đổi cởi mở với phụ huynh về quan điểm của mình về việc dạy những kỹ năng sống cho trẻ, từ đó phụ huynh ngày càng tin tưởng, có ý thức và trách nhiệm cao hơn khi phối hợp cùng cô để dạy những kỹ năng sống phù hợp cho trẻ