(Skkn 2023) một số biện pháp giáo dục trẻ 24 – 36 tháng tuổi theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

Để dạy một trẻ thành công, giáo viên cần nắm bắt được khả năng của từng trẻ để tạo cơ hội cho trẻ phát triển thông qua các hoạt động “học bằng chơi, chơi mà học” theo quan điểm giáo dục

TUỔI THEO QUAN ĐIỂM GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM

1.Lý do chọn đề tài:

a Cơ sở lý luận

Xuất phát từ yêu cầu thực tế cần có những biện pháp dạy trẻ linh hoạt, sáng tạo để góp phần vào đổi mới cơ bản, toàn diện nền giáo dục, giúp trẻ phát triển toàn diện Tuy nhiên, mỗi trẻ đều có hứng thú và nhu cầu, thế mạnh khác nhau

Để dạy một trẻ thành công, giáo viên cần nắm bắt được khả năng của từng trẻ để tạo cơ hội cho trẻ phát triển thông qua các hoạt động “học bằng chơi, chơi mà học” theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

Nhưng trên thực tế, việc thực hiện cũng như nhận thức của giáo viên về quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong các nhóm lớp là chưa đồng đều nhau Đặc biệt, đa số giáo viên chỉ quan tâm đến tạo môi trường vật chất cho trẻ hoạt động chứ chưa chú ý đến tạo môi trường tâm lý Thậm chí, môi trường vật chất chưa thực hiện theo hướng “mở”, trẻ thì chỉ được sử dụng một cách thụ động

Ngoài ra, một số giáo viên mới vào nghề chưa có kinh nghiệm lập kế hoạch giáo dục, chưa thực sự chú ý đến cá nhân trẻ Điều đó dẫn tới, trẻ còn thụ động, chưa dám hoạt động theo ý thích của mình, chưa phát huy hết tính tích cực sáng tạo của bản thân chưa mạnh dạn, tự tin để nói ra ý kiến riêng của mình…

Từ xưa đến nay, giáo dục luôn được coi là quốc sách hàng đầu, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay, giai đoạn “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị

trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế ” (Nghị quyết

29-NQ-TW của Hội Nghị lần thứ VIII) Nên giáo dục mầm non cần có những sáng kiến

đổi mới để bắt kịp đà phát triển của các bậc học khác, đồng thời giúp trẻ phát triển toàn diện về Đức - Trí - Thể - Mỹ

Thực tế cho thấy, đối với trẻ mầm non, mỗi em bé có những điều kiện phát triển riêng về yếu tố thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, thẩm mỹ, phát triển các kỹ năng khác nhau… Những công trình nghiên cứu cho thấy, mỗi đứa trẻ đều có một con đường, một nhịp độ phát triển riêng, từ đó nảy sinh những nét tâm lý của riêng nó Chính những nét riêng đó nên chúng ta cần quan tâm đến từng trẻ, tôn trọng trẻ, giúp trẻ sống chủ động, sống hồn nhiên vui tươi, cho trẻ cuộc sống của chính trẻ…

Chính vì vậy, mỗi giáo viên mầm non cần hiểu rõ hơn về cách tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Từ đó xác định mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục để lập kế hoạch sao cho phù hợp với từng trẻ Để thực hiện hiệu quả các biện pháp dạy trẻ, mỗi giáo viên cần xác định rõ vai trò, trách nhiệm của mình tận tâm, tận lực hỗ trợ trẻ trong tất cả các hoạt động trong ngày Từ khi trẻ bắt đầu đến lớp đến khi trẻ ra về, lúc trẻ học tập hay vui chơi đều cần đến cô giáo hỗ trợ trẻ mọi lúc, mọi nơi trong mọi thời điểm… Mọi hoạt động đều hướng tới từng trẻ, cũng như từng nhóm trẻ, để tạo cơ hội cho mọi trẻ đều được học tập vui chơi, tham gia các hoạt động một cách tích cực, phát huy tính sáng

tạo của từng cá nhân trẻ Đây chính là một nhiệm vụ quan trọng của mỗi giáo viên khi thực hiện dạy trẻ theo quan điểm “Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” Mỗi chúng ta cần hiểu đúng, hiểu sâu sắc và vận dụng vào thực tiễn quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong công tác chăm sóc cũng như giáo dục trẻ một cách hiệu quả, đảm bảo chất lượng và sự phát triển toàn diện phù hợp với từng

cá nhân trẻ

b Cơ sở thực tiễn:

Trong nhiều năm gần đây, dạy trẻ mầm non theo quan điểm tiếp cận giáo dục “lấy trẻ làm trung tâm” là một nhiệm vụ hết sức quan trọng Quan điểm này

là quan điểm dạy trẻ xuyên suốt trong mọi hoạt động giáo dục trẻ mầm non Trên thực tế, giáo viên đã được nhà trường bồi dưỡng kiến thức về nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ Tuy nhiên, việc quan tâm bồi dưỡng kiến thức để dạy trẻ theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm còn hạn chế nhất là việc bồi dưỡng cho giáo viên dạy nhà trẻ theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm còn rất mờ nhạt Chính vì thế, còn rất nhiều giáo viên chưa thực

sự quan tâm xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, chưa tận tâm, tận lực, chưa thể hiện rõ trách nhiệm trong việc nắm bắt và đánh giá đúng nhận thức của trẻ để xây dựng kế hoạch phát triển cho phù hợp Còn các bậc phụ huynh vì những công việc khác nhau của gia đình và xã hội nên chưa thật sự quan tâm đầy đủ về thời gian, sức lực và trí lực để giáo dục toàn diện cho trẻ Vì vậy, trách nhiệm của phụ huynh và giáo viên trong việc giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cần được quan tâm hơn nữa để giúp trẻ phát triển toàn diện về đức - trí - thể

- mỹ

Là một giáo viên luôn yêu nghề, tận tâm với trẻ, nhận thức được tầm quan trọng của việc dạy trẻ theo quan điểm giáo dục “lấy trẻ làm trung tâm”, tôi luôn suy nghĩ làm thế nào để giúp trẻ lĩnh hội kiến thức và phát triển một cách tự nhiên nhất Vì vậy, tôi đã không ngừng suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo và nghiên cứu

đề tài “Một số biện pháp giáo dục trẻ 24 - 36 tháng tuổi theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” vào thực tế dạy trẻ

2 Mục đích nghiên cứu:

Khi tiến hành nghiên cứu đề tài Một số biện pháp giáo dục trẻ 24 - 36 tháng tuổi theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” Trên cơ sở tìm

hiểu, đánh giá thực trạng tổ chức dạy trẻ 24 - 36 tháng theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non, từ đó tôi xác định một số biện pháp

cơ bản để dạy trẻ đạt hiệu quả cao hơn

3 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu Một số biện pháp giáo dục trẻ 24 - 36 tháng tuổi theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” lớp nhà trẻ D2 nơi tôi công tác.

4 Đối tượng khảo sát thực nghiệm:

- Lứa tuổi mầm non, lớp nhà trẻ D2, trẻ 24 – 36 tháng tuổi Tổng có 28 học sinh, nam19 cháu, nữ 9 cháu

5 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp trắc nghiệm

- Phương pháp tư duy - trừu tượng.

- Phương pháp phối hợp

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu, phân tích, tổng hợp

- Phương pháp thực hành

6 Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu:

- Đề tài được thực hiện tại lớp nhà trẻ - D2 Trường mầm non Thuần Mỹ

- Thời gian thực hiện từ tháng 9 năm 2022 đến tháng 4 năm 2023

PHẦN II: NHỮNG PHƯƠNG PHÁP ĐỔI MỚI ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Những nội dung lý luận nghiên cứu:

Quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là quan điểm chỉ đạo xuyên suốt thống nhất trong mọi hoạt động giáo dục Quan điểm này được thể hiện trong tất

cả các yếu tố của quá trình giáo dục Từ việc xác định mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục cho đến các hoạt động cụ thể như: Xây dựng môi trường giáo dục, lập kế hoạch … đều hướng tới từng trẻ, từng nhóm trẻ nhỏ và nhóm trẻ lớn để tạo cơ hội cho trẻ được học tập trong điều kiện cụ thể nhằm hỗ trợ trẻ phát triển ở tất cả các lĩnh vực

Dạy học lấy trẻ làm trung tâm khác với dạy học truyền thống là giáo viên không truyền đạt kiến thức cho trẻ mà tạo ra các điều kiện, các cơ hội để mọi đứa trẻ được chủ động, sáng tạo, tích cực hoạt động, tự chiếm lĩnh kiến thức, kinh nghiệm cho bản thân trẻ

Để đạt được điều này, giáo viên cần nắm được hứng thú, nhu cầu, trình độ, khả năng của từng trẻ trong lớp, trên cơ sở đó lựa chọn được nội dung, phương pháp phù hợp với từng nhóm trẻ, từng cá nhân trẻ Bởi vì mỗi trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất, tình cảm, xã hội, trí tuệ, tâm lý Mỗi trẻ

có một hoàn cảnh gia đình và văn hóa khác nhau về điều kiện cơ sở vật chất, kinh tế, tôn giáo, môi trường sống Mỗi trẻ có một hứng thú, một cách học và tốc độ học tập riêng, có nhu cầu, thế mạnh khác nhau

Trẻ “học bằng chơi” tốt nhất là khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những

gì chúng đang hứng thú và đang thực hiện Với trẻ mầm non, giờ học được tiến hành dưới sự tổ chức, hướng dẫn sư phạm của giáo viên nhằm giúp trẻ lĩnh hội các tri thức mới, củng cố, hệ thống hóa các tri thức đã có, đồng thời hình thành

và rèn luyện các kỹ năng nhận thức, kỹ năng xã hội Muốn vậy, giáo viên cần tạo điều kiện cần thiết để kích thích và phục vụ trẻ hoạt động một cách tích cực, thông qua đó nhân cách trẻ sẽ được phát triển tốt, thuận lợi Đây cũng chính là

cơ sở để trẻ học làm người và vận dụng sự hiểu biết của mình vào cuộc sống hằng ngày

2 Khảo sát thực trạng:

2.1 Đặc điểm chung của nhà trường

- Được sự chỉ đạo sát sao về chuyên môn của phòng Giáo dục và sự quan tâm tạo điều kiện của Ban giám hiệu nhà trường về cơ sở vật chất cũng như điều kiện đứng lớp đối với bản thân

- Được cung cấp nhiều đồ dùng trang thiết bị phục vụ cho các hoạt động giáo dục

- Được tham gia các buổi chuyên đề do phòng và nhà trường tổ chức.

- Năm học 2022 – 2023 tôi được nhà trường phân công đứng lớp nhà trẻ- D2, 24- 36 tháng tuổi, lớp tôi gồm 28 học sinh trong quá trình thực hiện đề tài, tôi thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:

2.2 Thuận lợi:

* Cơ sở vật chất:

- Được sự quan tâm của các cấp, ban lãnh đạo, đã tạo điều kiện cho lớp NT- D2 được học phòng học đủ điều kiện về diện tích Cơ sở vật chất nhà trường và trong các nhóm lớp tương đối đầy đủ về trang thiết bị dạy học, đồ dùng đồ chơi các góc cũng như đồ dụng phục vụ công tác giảng dạy…

* Về giáo viên:

- Trình độ giáo viên đều đạt trên chuẩn

- Giáo viên trong lớp có tinh thần đoàn kết, có sự phối hợp nhau trong công tác giảng dạy

- Bản thân có chuyên môn nghiệp vụ trên chuẩn có đầy đủ các năng lực, luôn hết lòng vì công việc, yêu nghề, mến trẻ

* Về phía trẻ:

- Lớp tôi phụ trách có 28 trẻ (trong đó có 9 trẻ nữ, 19 trẻ nam) Các cháu nhìn chung khỏe mạnh, nhanh nhẹn, thích khám phá cái mới, cùng một lứa tuổi thuận lợi cho việc tiếp thu kiến thức do cô truyền đạt

- 100% trẻ đến lớp ngay từ đầu tháng 8 tạo điều kiện cho giáo viên trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ

* Về phụ huynh:

- Một số phụ huynh nhiệt tình chia sẻ với giáo viên ở lớp về tình hình của trẻ ở nhà và luôn quan tâm đến trẻ thường xuyên dành thời gian trao đổi với cô giáo để cùng chăm sóc và giáo dục trẻ

2.3 Khó khăn:

* Đối với giáo viên:

- Giáo viên chưa nhận thức đúng về quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, còn lúng túng trong việc xây dựng kế hoạch giáo dục theo quan điểm “ Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”

- Khi lập kế hoạch, giáo viên chưa bám sát vào thực tế trên trẻ, kiến thức,

kỹ năng đưa ra còn chung chung, mang tính cào bằng, giáo dục đồng loạt

- Ngoài ra, trong khi dạy trẻ, giáo viên chưa thực sự quan tâm đến cá nhân trẻ, chưa chú ý rèn kĩ năng cho từng trẻ, nội dung dạy trẻ còn máy móc, dập khuôn, chưa linh hoạt sáng tạo

- Giáo viên thường cung cấp kiến thức cho trẻ một chiều, áp đặt lên trẻ, dùng mệnh lệnh cho trẻ thực hiện theo, chưa thực sự lắng nghe ý kiến của trẻ…

* Đối với trẻ:

- Trẻ còn thụ động, chưa dám hoạt động theo ý thích của mình, chưa phát huy hết tính tích cực sáng tạo của trẻ trong các giờ vui chơi cũng như hoạt động

có chủ đích Thậm chí, nhiều trẻ còn e dè, nhút nhát, chưa mạnh dạn, tự tin để nói ra ý kiến riêng của mình…

* Về phía phụ huynh học sinh:

- Nhận thức và quan điểm dạy trẻ của các bậc phụ huynh không đồng đều nhau, chưa thực sự quan tâm đến giáo dục trẻ Có những bậc phụ huynh mải lo làm kinh tế không quan tâm đến việc dạy trẻ, còn giao phó, mặc cho ông bà, cô giáo, người giúp việc… Một số bậc phụ huynh thì nuông chiều con quá mức, luôn làm theo ý trẻ, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu của trẻ có khi là những sự vòi vĩnh không đúng

2.4 Khảo sát thực tế trước khi thực hiện đề tài:

Trong phạm vi đề tài này, để tập trung giải quyết những khó khăn trên thì việc khảo sát thực trạng trên trẻ trong các nhóm, lớp là một khâu rất quan trọng giúp tôi nắm bắt được kết quả đạt được trên trẻ, từ đó xác định những biện pháp

hỗ trợ phù hợp và đem lại hiệu quả cao hơn

Do đó, tôi khảo sát tình hình thực tế ở nhóm lớp 24 - 36 tháng tuổi do tôi

phụ trách vào tháng 9/2022 đạt kết quả như sau:

Bảng khảo sát chất lượng của trẻ đầu năm học:

Tổn

g số

trẻ

Nội dung khảo sát

Kết quả trước khi áp dụng các biện pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

Số trẻ đạt

Tỷ lệ

%

Số trẻ chưa đạt

Tỷ lệ

%

28

Phát triển KN - TCXH &TM 11 39,2 17 60,8

Từ thực tế trên, tôi nghĩ rằng mình phải làm gì để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trên trẻ một cách hiệu quả nhất? Chính vì vậy, tôi đã luôn suy nghĩ

và mạnh dạn áp dụng một số biện pháp vào nhóm lớp trực tiếp do tôi phụ trách

nhằm nâng cao chất lượng Một số biện pháp giáo dục trẻ 24 - 36 tháng tuổi theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”.

3 Những biện pháp chủ yếu của đề tài:

Biện pháp 1: Xác định rõ vai trò, nhiệm vụ của người giáo viên trong giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch dạy trẻ

Biện pháp 3: Tổ chức các hoạt động dạy trẻ theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

Biện pháp 4: Kết hợp với các bậc phụ huynh

4 Biện pháp từng phần:

4.1 Xác định rõ vai trò, nhiệm vụ của người giáo viên trong giáo dục lấy trẻ làm trung tâm:

Trong chăm sóc, giáo dục trẻ giáo viên là một trong những nhân tố quyết định đến chất lượng phát triển toàn diện, sự tương tác giữa giáo viên với trẻ rất quan trọng Nếu trong phương pháp giáo dục truyền thống, giáo viên là người chiếm ưu thế, có quyền lực quyết định tất cả thì trong giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giáo viên chỉ đóng vai trò gợi ý, thúc đẩy sự khám phá, tìm tòi của trẻ

Điều quan trọng hơn đó là: giáo viên cần chú ý đến “cá nhân” trẻ, chú ý

đến kiến thức, kỹ năng và thái độ của từng trẻ để có những biện pháp hỗ trợ trẻ cho phù hợp

Ngoài ra, để đạt hiệu quả cao trong giáo dục “lấy trẻ làm trung tâm”, giáo viên cần quan tâm, giáo viên cần chú ý đến việc xây dựng môi trường vật chất, môi trường tâm lý, cụ thể như sau:

- Tạo môi trường vật chất: Tôi đã xây dựng môi trường trong và ngoài lớp

học đảm bảo độ an toàn cho trẻ khi tham gia các hoạt động

+ Trong nhóm lớp: Tôi sắp xếp các góc chơi cho trẻ phù hợp, thuận tiện, đồ

dùng đồ chơi để nơi dễ thấy, dễ lấy, dễ tìm và đặc biệt là thuận tiện cho việc đi lại của trẻ, đủ không gian cho mọi trẻ được giao tiếp và qua lại giữa các nhóm chơi, giữa trẻ với trẻ Đồng thời có không gian phù hợp dành cho hoạt động chung cả lớp và hoạt động theo sở thích, khả năng của nhóm nhỏ hoặc cá nhân Ngoài những đồ dùng, đồ chơi theo quy định tôi còn tận dụng những nguyên vật liệu phế thải làm đồ chơi cho trẻ như: vỏ lon sữa, hạt gấc, lắp chai nhựa… để trẻ

có thể tự hoạt động theo ý thích của trẻ

+ Ngoài sân trường: tôi còn tham mưu với BGH nhà trường trồng cây xanh, cây bóng mát xung quanh trường, lớp phù hợp Ngoài những trang thiết bị đồ chơi ngoài trời, tôi còn làm những đồ chơi từ nguyên vật liệu phế thải như: đồ chơi phục vụ phát triển vận động, đồ chơi dân gian mang xuống sân trường cho trẻ hoạt động…

+ Trong góc thiên nhiên của lớp, tôi tận dụng những nguyên vật liệu phế thải như: Vỏ chai nhựa, ống nhựa, ống tre lứa, lốp xe… để trồng cây, gieo hạt Điều đáng nói là, những ống và hộp để trồng cây, dù là để sát mặt đất hay treo lên đều đặt vừa tầm tay với của trẻ Bố trí để các dụng cụ để chăm sóc cây, hạt giống, cây giống… Trong các giờ hoạt động hay giờ chơi tự do trẻ có thể tự gieo hạt, trồng cây, tự tưới nước, nhổ cỏ chăm sóc cây theo ý thích của trẻ

- Tạo môi trường tâm lý: Tạo cho trẻ môi trường đầm ấm, thân thiện, vui

vẻ, thoải mái, trẻ có niềm vui xuyên suốt tất cả các hoạt động trong ngày, tạo thêm động lực cho trẻ trải nghiệm các cảm xúc khác nhau Giúp trẻ có được cảm giác an toàn khi đến lớp, giáo viên cần tôn trọng trẻ, tôn trọng những câu hỏi của trẻ, tôn trọng những sản phẩm trẻ làm ra Trẻ có hành vi tốt, thái độ tốt cô động viên khen ngợi kịp thời, những trẻ còn nhút nhát cô khuyến khích trẻ, động viên trẻ giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn trong việc thể hiện vai trò của mình Khi giao tiếp với trẻ, tôi đã lựa chọn những câu trả lời với trẻ thật dí dỏm, cần hiểu được

cá tính, sở thích của từng trẻ, hiểu hoàn cảnh gia đình của trẻ để nắm bắt nhu cầu còn thiếu hụt từ đó có giải pháp phù hợp Cô giáo cần đưa ra các câu hỏi

mở, hướng sự chú ý của trẻ tới mối quan hệ tốt đẹp, hành vi đúng trong cách ứng xử giữa con người với con người, giữa con người với thiên nhiên và vạn vật xung quanh Đồng thời, thường xuyên tăng cường các hoạt động giao tiếp, giao lưu cảm xúc giữa trẻ

- trẻ, giữa trẻ - cô giáo và giữa trẻ với những người xung quanh… giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, phát huy được tính tích cực của trẻ

Hình ảnh 1: Hoạt động học lấy trẻ làm trung tâm.

4.2 Xây dựng kế hoạch dạy trẻ:

Sau khi xác định rõ vai trò của giáo viên trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ thì giáo viên cần xây dựng kế hoạch Để xây dựng kế hoạch đạt hiệu quả tôi đã thực hiện theo quy trình sau: Trước khi lập kế hoạch tôi quan sát, theo dõi, tìm hiểu, nắm bắt tâm sinh lý từng trẻ thông qua các hoạt động chơi - tập và các hoạt động khác trong ngày, tôi ghi chép lại và đánh giá sự phát triển của từng trẻ Sau khi đánh giá xong tôi xây dựng kế hoạch để thực hiện, điều chỉnh kế hoạch hoạt động, căn cứ vào tình hình thực tế tôi áp dụng phương pháp phân loại, chia trẻ thành từng nhóm như: Những trẻ phát triển chậm về thể chất vào một nhóm, những trẻ phát triển chậm về ngôn ngữ vào một nhóm, những trẻ có kỹ năng giao tiếp tốt, ứng xử nhanh vào một nhóm…Từ đó, tôi xác định nội dung hỗ trợ cho từng trẻ trong các nhóm vào những hoạt động cụ thể

Ví dụ:Trong hoạt động dạy hát, tôi chia trẻ theo nhóm: Nhóm trẻ đã biết

cách thể hiện nội dung bài hát và nhóm chưa biết thể hiện nội dung bài hát Nhóm trẻ đã thuộc lời, hát rõ ràng, đúng giai điệu, tôi yêu cầu cao hơn, cũng có thể cho trẻ hát kết hợp nhún, hát kết hợp dụng cụ âm nhạc… Nhóm còn ngọng, sai lời tôi tập trung sửa sai, sửa ngọng cho trẻ, giúp trẻ thể hiện đúng nội dung bài hát

Tuy nhiên, trong thực tế dạy trẻ đôi lúc có những tình huống xảy ra nằm ngoài kế hoạch, tôi đã linh hoạt xử lý kịp thời như: Mâu thuẫn, xung đột của trẻ trong khi chơi - tập…

Ví dụ: Khi tôi cho trẻ xếp hàng tập thể dục, có trẻ chen lấn xô đẩy bạn,

muốn tranh lên trước Lúc này, tôi đã linh hoạt xử lý tình huống, lồng ghép dạy trẻ quy tắc xã hội như: nhắc nhở trẻ bình tĩnh chờ đến lượt, không chen lấn, xô đẩy bạn

Hoặc có những nội dung đã xây dựng trong kế hoạch nhưng vì lý do khách quan không thực hiện được, tôi phải thay đổi bằng một nội dung khác

Ví dụ: Tổ chức hoạt động ngoài trời “Quan sát cây xanh” Nhưng hôm đó

cây bị héo, tôi đã chuyển sang trò chuyện và cùng trẻ làm cách nào cho cây xanh không héo và xanh tốt trở lại? … Sau đó, cô cùng trẻ lấy nước tưới cây, nhắc trẻ tưới cây hàng ngày…

Đặc biệt, việc lập kế hoạch phải đảm bảo rằng từng trẻ trong lớp được hỗ trợ để phát triển

Hình ảnh 2: Trẻ quan sát cây xanh.

4.3 Tổ chức các hoạt động dạy trẻ theo quan điểm giáo dục “lấy trẻ làm trung tâm”:

Để tổ chức thành công các hoạt động, đạt được mục đích đề ra là “lấy trẻ làm trung tâm” đòi hỏi người giáo viên cần linh hoạt, sáng tạo trong tất cả các

hoạt động dạy trẻ:

* Trong giờ đón trẻ - trò chuyện: Đây là hoạt động đầu tiên khi trẻ rời vòng tay

của gia đình để đến với cô, hoạt động này tạo tiền đề cho các hoạt động trong ngày của trẻ Chính vì vậy, giáo viên cần hết sức nhẹ nhàng, tình cảm, cần

tạo“tâm thế” tốt nhất cho trẻ Tuy nhiên, mỗi trẻ lại có những sắc thái tâm lý

riêng, khác nhau… Giáo viên cần nắm rõ trạng thái tâm lý của từng trẻ để kịp thời điều chỉnh, hướng trẻ vào hoạt động

Muốn vậy, giáo viên cần nắm nhanh tâm tư của từng trẻ, sau đó, nhẹ nhàng trò chuyện với trẻ để giải tỏa tâm lý cho trẻ

- Đối với trẻ mới đến lớp: Trẻ chưa quen cô, chưa quen với môi trường

lớp học, trẻ còn quấy khóc, cô nhẹ nhàng dỗ dành, bế trẻ, nhắc trẻ chào cô, chào

bố mẹ Tuy nhiên, có trẻ sẽ hợp tác với cô ngay, nhưng có những trẻ vẫn khóc Trường hợp này, tôi đã hướng trẻ vào một hoạt động khác như:

VD: cho trẻ cùng cô cất ba lô, cất dép vào ngăn tủ cá nhân Tôi chỉ cho trẻ và nói: Đây là ngăn tủ của con, ngăn tủ này có hình con gì nào? Màu gì?… Đồng thời, giới thiệu ký hiệu cho trẻ biết Sau đó, tôi yêu cầu trẻ cất đồ dùng vào ngăn tủ Nếu trẻ nào chưa cất được, tôi cùng trẻ để vào và không quên dặn

“Đây là ngăn tủ đựng đồ của con, mai đến lớp con lại cất đồ vào đây nhé!”

- Khi trẻ đã quen: trẻ đã có ý thức hơn, giáo viên cho trẻ tự cất đồ, cô

động viên khen trẻ kịp thời

Tuy nhiên trong thực tế, có những trẻ cô chỉ cần hướng dẫn một lần, hôm sau trẻ có thể làm được Nhưng có những trẻ chậm chạp, cô cần kiên trì nhắc nhở trẻ, khuyến khích trẻ làm, cô không nên làm hộ trẻ mà cần động viên khích

lệ trẻ kịp thời

Cũng trong giờ đón trẻ, có những trẻ đến lớp khoanh tay chào cô, chào bố

mẹ, nhưng có những trẻ do ngôn ngữ phát triển chậm, phát âm chưa rõ… cô giáo cần nói chậm để trẻ nói theo cô “Con - chào - cô - ạ!” Cô chú ý sửa cho trẻ

cả về tư thế chào, thái độ chào

- Trò chuyện với trẻ: Thường thì trong giờ đón trẻ, kế hoạch đề ra là giáo

viên trò chuyện với trẻ về chủ đề đang thực hiện Tuy nhiên, không phải trẻ nào đến lớp cũng hợp tác với cô về những câu hỏi đó Vì thế, giáo viên không nên

gò ép trẻ mà cần linh hoạt với từng cá nhân trẻ Thay vì trò chuyện về những con vật, cỏ cây, hoa lá theo chủ đề… thì giáo viên có thể trò chuyện với trẻ về chiếc áo, chiếc váy trẻ đang mặc, thậm chí là cái vòng trẻ đang đeo… Hoặc cũng

có khi, giáo viên cần hướng trẻ bằng một đồ chơi nào đó trong lớp mà hôm trước trẻ đang chơi, đang làm chưa xong… Từ đó, giáo viên đã tạo được tâm thế tốt nhất, giúp trẻ sẵn sàng, chủ động bước vào các hoạt động tiếp theo

Hình ảnh 3: Cô vỗ về an ủi trẻ

* Trong tổ chức hoạt động chơi - tập có chủ định:

Hoạt động chơi - tập có chủ định là hoạt động nhằm cung cấp cho trẻ những kiến thức mới Một trong những cách dạy trẻ thành công nhất, phát huy

được tính chủ động, sáng tạo của trẻ là giáo viên cần để trẻ được chủ động thể hiện khả năng của trẻ và được trải nghiệm

Ví dụ: Khi tiến hành hoạt động dạy trẻ “Bò theo đường ngoằn ngoèo”, cô

giới thiệu muốn đến nhà bác Gấu chúng mình cần bò qua con đường này Cô mời 1 - 2 trẻ lên trải nghiệm, nếu trẻ không bò được, hoặc bò sai thì cô mới tiến hành làm mẫu và giải thích Sau khi làm mẫu, cô cho từng trẻ lên thực hiện Lúc này, trẻ bộc lộ rõ nhất khả năng cá nhân của trẻ:

+ Những trẻ làm tốt, cô động viên, khuyến khích trẻ kịp thời Đồng thời, có thể nâng độ khó của bài tập như: Cô có thể cho con đường hẹp lại, hoặc cũng con đường ấy nhưng cô yêu cầu trẻ bò có mang vật trên lưng đến tặng bác Gấu + Nếu trẻ chưa bò được hoặc bò chưa đúng, cô hướng dẫn lại, kết hợp cùng các bạn động viên trẻ, chú ý hơn đến cá nhân trẻ nhiều hơn Hoặc giáo viên có thể giúp trẻ bò tốt hơn ở các hoạt động chơi - tập chiều, hoặc ở hoạt động vui chơi…

- Trong khi tổ chức các hoạt động dạy trẻ, căn cứ vào mức độ đạt được trên trẻ cô có những xử lý linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với từng đối tượng trẻ

Ví dụ: Trong hoạt động kể chuyện, khi đàm thoại với trẻ:

+ Đối với những trẻ ngôn ngữ phát triển chậm: tôi cho trẻ nói cùng cô, luyện phát âm cho trẻ tròn vành, rõ tiếng

+ Đối với những trẻ nhận thức tốt hơn: ngoài việc rèn ngôn ngữ cho trẻ,

kích thích trẻ nói, tôi còn sử dụng các câu hỏi “mở” khiến trẻ phải suy nghĩ để

phát triển tư duy cho trẻ như: Con làm thế nào? Vì sao con biết? Nếu… thì sao? Nếu không… thì sao?…

Cụ thể như: Trong truyện “Thỏ ngoan”, sau khi đàm thoại với trẻ về nội

dung truyện, cô có thể hỏi trẻ:

+ Con thích nhân vật nào?

+ Vì sao con thích?

Ngoài ra, giáo viên cần để trẻ tự thực hiện, giáo viên chỉ là người quan sát, động viên, khuyến khích trẻ sáng tạo Giáo viên không nên quá sử dụng sản phẩm mẫu và làm mẫu mà cần đưa ra các câu hỏi gợi ý, nhằm kích thích tư duy của trẻ, để trẻ tự tìm kiếm cách thể hiện, phát huy tính tích cực của trẻ

Ví dụ: Trong giờ hoạt động với đồ vật “Xâu vòng hoa vàng, hoa đỏ tặng

bạn búp bê” Muốn cho trẻ xâu những bông hoa tạo thành vòng, sau khi quan sát mẫu xong, cô hỏi trẻ: Muốn làm những chiếc vòng này các con sẽ làm như thế nào? Con xâu như thế nào?… Sau đó, cô cho trẻ trải nghiệm

Nếu trẻ đã thực hiện tốt, cô không cần làm mẫu Nếu có trường hợp yêu cầu làm mẫu, cô giáo cũng cần gợi ý cho trẻ, chứ không nên làm mẫu ngay, cần tạo điều kiện để trẻ làm giúp cô, hỗ trợ cô Trong khi làm mẫu, cô luôn coi trọng quan điểm của trẻ, mẫu của cô cũng chỉ là để gợi ý, hỗ trợ cho các ý tưởng của trẻ

Sau khi làm mẫu xong, trong quá trình trẻ thực hiện, cô cần cất mẫu đi để trẻ được sáng tạo theo suy nghĩ và cảm xúc của riêng trẻ

Trong khi trẻ thực hiện giáo viên cần chú ý đến cá nhân trẻ, hỗ trợ phù hợp với từng cá nhân trẻ mà không làm ảnh hưởng đến hứng thú của trẻ khác

Mặt khác, trong tất cả các hoạt động, giáo viên cần kích thích sự hứng thú của trẻ đúng lúc, đáp ứng nhu cầu, khả năng và thế mạnh của mỗi đứa trẻ, giúp trẻ, hỗ trợ trẻ, tạo cơ hội cho trẻ học bằng nhiều cách khác nhau

Hình ảnh 4: Cô đọc truyện cho trẻ nghe.

* Trong hoạt động dạo chơi ngoài trời:

Hoạt động dạo chơi ngoài trời là một hoạt động không thể thiếu trong chế

độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ Bởi thông qua đó, trẻ được tiếp xúc, gần gũi với thiên nhiên, hít thở bầu không khí trong lành, từ đó trẻ được khám phá, học hỏi

và có điều kiện phát triển tốt nhất những cảm xúc tích cực của mình

Ví dụ: Trong hoạt động có mục đích: “Lắng nghe âm thanh xung quanh”

cho trẻ nghe và đoán, ngoài những âm thanh quen thuộc có sẵn như: Tiếng trống, tiếng đàn, tiếng các phương tiện giao thông, tiếng nước chảy, tiếng gió, tiếng mưa… giáo viên còn có thể cho trẻ tự tạo ra âm thanh như: Tiếng vỗ tay, tiếng kêu từ việc trẻ lắc chùm chìa khóa, tiếng rót nước vào cốc…

- Trong khi trẻ tham gia vào hoạt động, giáo viên cần đặt những câu hỏi

“mở” như:

Ví dụ: Chơi với cát, nước cô có thể hỏi trẻ: Với những dụng cụ này, hôm

nay con sẽ làm gì? Con muốn chơi gì? …

Hay với hoạt động “Quan sát vườn rau” cô hỏi trẻ: Tại sao phải tưới rau? Hoặc “Muốn cây xanh tốt chúng ta phải làm gì?”

Hoặc là: Sau khi cho trẻ nhặt lá rụng ngoài sân trường, cô có thể hỏi trẻ:

+ Với những chiếc lá này con muốn làm gì? Hoặc con muốn xếp gì?

Cô giáo để trẻ tự nói lên ý kiến của mình: Xếp đoàn tàu, làm con trâu, xếp các phương tiện giao thông… Cô để trẻ làm theo ý thích của trẻ, cô bao quát trẻ Nếu trường hợp trẻ không làm được, cô mới gợi ý cho trẻ

Hình ảnh 5: Trẻ làm con trâu

* Trong tổ chức hoạt động chơi - tập các góc:

Trong quan điểm giáo dục “lấy trẻ làm trung tâm” thì phương châm trẻ

“học bằng chơi, chơi mà học” được đặt lên hàng đầu Hơn nữa, cũng theo quan

điểm giáo dục này, trong quá trình giáo dục thì trẻ vừa là đối tượng hoạt động, vừa là chủ thể của hoạt động Do đó, tổ chức cho trẻ chơi - tập ở các góc góp vai trò vô cùng quan trọng để đạt hiệu quả Sau khi trẻ đã được học kiến thức mới trong giờ hoạt động chơi tập có chủ đích, cô có thể cho trẻ hoạt động chơi tập góc Những cháu không nắm vững kiến thức trong hoạt động có chủ đích sẽ được cô hướng dẫn lại từng cá nhân trong giờ hoạt động chơi - tập góc

Khi thỏa thuận chơi, giáo viên cho trẻ được tự nói lên suy nghĩ của mình bằng cách đặt câu hỏi hỏi trẻ như: Hôm nay, con sẽ chơi gì? Con thích chơi với ai? Con sẽ làm như thế nào?

Trong khi trẻ chơi, giáo viên nên hỗ trợ và mở rộng những gì trẻ đang hứng thú bằng các cách như: Đặt câu hỏi mang tính tư duy, lắng nghe trẻ nói, trò chuyện và giao tiếp với trẻ, chỉ dẫn, đưa ra gợi ý, khuyến khích động viên trẻ, chơi cùng trẻ Đặc biệt, trong chơi - tập ở các góc tôi đã tạo cơ hội tốt để củng

cố kiến thức và các kỹ năng khác của trẻ đã biết trong giờ chơi - tập có chủ định