Cong nghe bm hướng dẫn học sinh cách vẽ hình chiếu trục đo (hctđ) của vật thể bằng cách dựng mặt phẳng cơ sở

Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến tên sáng kiến: “Hướng dẫn học sinh cách vẽ hình chiếu trục đo HCTĐ của vật thể bằng cách dựng mặt phẳng cơ

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng sáng kiến Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình

Chúng tôi gồm:

T

Ngày tháng năm sinh

Nơi công tác Chức vụ

Trình độ chuyên môn

Tỷ lệ (%) vào việc tạo ra sáng kiến

1 Phạm Ngọc Kiên 18/10/1979 THPT Bình Minh Giáo viên Đại học 30%

2 Trần Thị Phương 17/07/1995 THPT Kim Sơn A Giáo viên Đại học 30%

3 Bùi Thị Thu 25/12/1998 THPT Bình Minh Giáo viên Đại học 20%

4 Nguyễn Thị Loan 10/01/1983 THPT Bình Minh Giáo viên Đại học 20%

1 Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng

Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến tên sáng kiến: “Hướng dẫn học sinh cách vẽ hình chiếu trục đo (HCTĐ) của vật thể bằng cách dựng mặt phẳng cơ sở”.

Lĩnh vực áp dụng: Dạy học phần Vẽ kĩ thuật môn Công nghệ 11

Vẽ kĩ thuật là lĩnh vực có tính ứng dụng cao trong cuộc sống, bản vẽ kĩ thuật là

“ngôn ngữ” để đưa ý tưởng của người thiết kế tới những người sản xuất, được sử dụngtrong nhiều lĩnh vực: kiến trúc, xây dựng, cơ khí… Việc học tập, tìm hiểu các kiến thức

cơ bản về vẽ kĩ thuật trở thành nhu cầu cần thiết đối với tất cả mọi người Trong mônCông nghệ lớp 11, nội dung chương vẽ kĩ thuật cơ sở cung cấp cho học sinh những kiếnthức cơ bản nhất về cách đọc và lập bản vẽ kĩ thuật, từ đó bồi dưỡng và phát triển trítưởng tượng không gian, tư duy kĩ thuật; phát triển các phẩm chất chăm chỉ, cần cù,chính xác, tổ chức kỉ luật cho học sinh

Phần vẽ kĩ thuật đòi hòi sự vận dụng cao vào các bài thực hành, đặc biệt là phần

thực hành biểu diễn vật thể Trước đây, khi dạy học phần này, chúng tôi thường áp dụng hình thức dạy học như sau:

* Tổ chức thực hiện

Bước 1: Đọc bản vẽ hai hình chiếu:

Khi đọc cần phân tích các hình chiếu ra từng phần và đối chiếu giữa các hình chiếu

để hình dung ra hình dạng, kích thước của từng bộ phận vật thể

Bước 4: Vẽ HCTĐ theo các trình tự sau:

Bước 4.1 Giáo viên sử dụng phương pháp thuyết trình, đàm thoại để phân tích cách

vẽ HCTĐ của vật thể bằng cách dựng khối hình hộp ngoại tiếp theo các bước vẽ như sau:

Giáo viên giao đề bài yêu cầu học sinh vận dụng cách vẽ giáo viên đã hướng dẫn để

vẽ HCTĐ từ hai hình chiếu vuông góc cho trước

Bước 4.2.

Học sinh lắng nghe, quan sát, lĩnh hội kiến thức

Học sinh vận dụng cách vẽ giáo viên hướng dẫn để thực hành vẽ HCTĐ của vật thể

từ hai hình chiếu vuông góc giáo viên yêu cầu

Giáo viên quan sát, hỗ trợ, nhắc nhở học sinh trong quá trình thực hành

Bước 4.3

Giáo viên gọi 01 học sinh vẽ tốt lên bảng vẽ hoặc chiếu đáp án trên bảng

Học sinh tự điều chỉnh bài của mình

Bước 4.4.

Giáo viên thu bài làm của học sinh, để nhận xét, đánh giá, nhắc nhở học sinh một sốlưu ý trong quá trình thực hành

* Kiểm tra đánh giá

Việc kiểm tra đánh giá do giáo viên chủ động với các hình thức như:

+ Hỏi đáp trong quá trình giải quyết các vấn đề học tập

+ Sản phẩm bài thực hành vẽ của học sinh trên giấy A4

+ Quan sát thái độ, ý thức, tinh thần của học sinh trong tiết học

- Ưu điểm, nhược điểm và những hạn chế cần khắc phục

+ Ưu điểm:

Giáo viên không mất nhiều thời gian để xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt độnghọc cho học sinh.

Giáo viên dễ dàng kiểm soát các hoạt động của học sinh

b Giải pháp mới cải tiến

- Mô tả bản chất của giải pháp mới:

* Cơ sở lí luận:

Điều 24.2 của Luật giáo dục đã nêu rõ: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” Xuất phát từ cơ sở lí luận này chúng tôi đã đưa vào hướng dẫn cho học sinh

thêm một cách vẽ HCTĐ bên cạnh cách đã có trong sách giáo khoa, nhằm đơn giản hóa,

cụ thể hóa, trực quan hóa các kiến thức trừu tượng, phức tạp, làm cho các em nhận thấyKhoa học - Kĩ thuật thật gần gũi, thực tế, dễ hiểu Điều này giúp các em có hứng thú, tíchcực và chủ động trong quá trình chiếm lĩnh tri thức; trong quá trình tìm hiểu chúng tôithấy đây cũng là quan điểm dạy học được đa số các nước tiên tiến quan tâm

* Cơ sở thực tiễn:

Học sinh của hai trường THPT Bình Minh và trường THPT Kim Sơn A năng động,

có khả năng nhận thức tốt, các em luôn hứng thú với các phương pháp học tập mới, cótinh thần ham học hỏi là những yếu tố thực tiễn phù hợp để giáo viên đưa vào hướng dẫncách vẽ HCTĐ bằng cách dựng mặt phẳng cơ sở hướng đến phát triển năng lực tư duy vàphát huy tính chủ động, tích cực cho học sinh

Việc thiết kế nội dung các bước vẽ HCTĐ của vật thể bằng cách dựng mặt phẳng cơ

sở cũng rất đơn giản, dễ thực hiện, không tốn nhiều thời gian và kĩ thuật; giáo viên có thể

sử dụng các phần mềm như: autocad, soliword, … để xây dựng cách vẽ sau đó in ra giấyphát cho học sinh làm tư liệu để tự nghiên cứu, tìm hiểu.

* Tổ chức thực hiện:

Bước 1 Xác định các yêu cầu cần đạt về kiến thức, năng lực, phẩm chất để định

hướng tổ chức hoạt động, các thiết bị dạy học và công cụ kiểm tra đánh giá cần thiết

(Phụ lục 1).

Bước 2 Xây dựng các phiếu học tập, các công cụ kiểm tra đánh giá, các bước vẽ

HCTĐ của vật thể bằng cách dựng mặt phẳng cơ sở (Phụ lục 2, 3, 4).

Bước 3 Lên lớp theo kế hoạch bài dạy đã xây dựng, áp dụng linh hoạt, phù hợp với

đặc điểm của từng lớp học và đối tượng học sinh khác nhau nhằm kích thích tính tò mòcủa học sinh

Bước 4 Kiểm tra, đánh giá hiệu quả lĩnh hội kiến thức và năng lực tư duy của học

sinh qua các bài tập, bài kiểm tra, để đánh giá tính tích cực, chủ động của học sinh trongtiết học qua sự quan sát của giáo viên kết hợp với tự đánh giá của học sinh qua rubric

Bước 5 Trao đổi, thảo luận trong nhóm chuyên môn, rút ra những kinh nghiệm, lưu

ý để biện pháp đạt hiệu quả tối ưu trong phát triển năng lực tư duy và phát huy tính tíchcực, chủ động cho học sinh

- Tính mới, tính sáng tạo của giải pháp

+ Học sinh lĩnh hội kiến thức một cách chủ động, tích cực, có chiều sâu kiến thức.+ Phát triển một cách tối đa, toàn diện các năng lực, phẩm chất của học sinh đặcbiêt là năng lực: giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo

+ Biện pháp này giúp học sinh hiểu sâu hơn về cách vẽ HCTĐ, học sinh được biếtthêm một cách vẽ HCTĐ mới bên cạnh cách đã hướng dẫn trong sách giáo khoa do đóhọc sinh có thể linh hoạt vận dụng một cách phù hợp và hiệu quả

+ Học sinh được tham gia vào quá trình đánh giá để bổ sung, sửa chữa; hoàn thiệnlẫn nhau, phát triển các phẩm chất: trung thực, trách nhiệm và biết nhìn nhận đánh giánhiều khía cạnh khác trong học tập, trong đời sống

3 Hiệu quả kinh tế, xã hội dự kiến đạt được

- Giải pháp mới cung cấp nguồn tư liệu cho giáo viên và học sinh phục vụ tronggiảng dạy, học tập

- Giải pháp mới giúp học sinh nhận thấy khoa học - kĩ thuật thật gần gũi, thực tế, dễhiểu, thúc đẩy trí tưởng tượng và đam mê thiết kế hiện thực hóa ý tưởng ở học sinh

- Bước đầu giúp học sinh có định hướng về những nghề nghiệp liên quan đến phần

vẽ kĩ thuật trong tương lai

4 Hiệu quả giáo dục

+ Với cách tổ chức dạy học và kiểm tra đánh giá theo giải pháp mới, học sinh đãchủ động hơn, tích cực hơn, hứng thú hơn trong tiết học, giờ học trở nên sôi nổi, thú vị;

học sinh say mê tự tìm hiểu, tự lĩnh hội kiến thức (Kết quả đánh giá theo tiêu chí rubric thể hiện trong mục phụ lục 5).

+ Học sinh được học thêm, biết thêm một cách vẽ mới linh hoạt trong quá trình vậndụng thực hành phù hợp với khả năng tư duy của bản thân, các em đã vận dụng và thựchành tốt thể hiện qua kết quả của bài kiểm tra 45 phút được tổ chức tại các lớp thực

nghiệm và đối chứng tại trường THPT Bình Minh và trường THPT Kim Sơn A (Kết quả đánh giá được thể hiện trong phụ lục 6).

5 Điều kiện và khả năng áp dụng

Chúng tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật vàhoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật

Bình Minh, ngày 18 tháng 4 năm 2022

XÁC NHẬN CỦA LÃNH ĐẠO

ĐƠN VỊ CƠ SỞ

NHÓM TÁC GIẢ Người nộp đơn

Phạm Ngọc KiênTrần Thị PhươngBùi Thị ThuNguyễn Thị Loan

PHỤ LỤC 1

KẾ HOẠCH BÀI DẠY HÌNH CHIẾU TRỤC ĐO

(Tiết 2)

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Hiểu được các bước vẽ HCTĐ của vât thể đơn giản

- Vẽ được HCTĐ từ hai hình chiếu vuông góc đã cho

2 Năng lực

- Năng lực chung:

+ Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phát hiện và làm rõ vấn đề

+ Năng lực tự chủ và tự học: tự tìm hiểu, nghiên cứu các bước vẽ, hoàn thành phiếuhọc tập; tự vận dụng vẽ được HCTĐ từ hai hình chiếu đã cho

+ Năng lực giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, thảo luận, hỗ trợ nhau; đánh giá bài làmcủa nhau

- Năng lực công nghệ:

+ Nhận thức công nghệ: Làm rõ được các bước khi tiến hành vẽ HCTĐ của vật thể + Giao tiếp công nghệ: Lập được bản vẽ hình chiếu trục đo từ hai hình chiếu vuônggóc đã cho

3 Phẩm chất

Thông qua bài học hình thành và phát triển cho học sinh những phẩm chất:

- Chăm chỉ: Tích cực tìm tòi và sáng tạo trong học tập.

- Trách nhiệm: Có trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ khi được phân công.

- Trung thực: Có ý thức báo cáo chính xác, khách quan về kết quả thực hiện nhiệm

vụ

- Nhân ái: Đoàn kết, chia sẻ và giúp đỡ nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập.

II Thiết bị dạy học và học liệu

- Sách giáo khoa Công nghệ 11

- Ti vi kết nối máy tính hoặc điện thoại phục vụ trình chiếu powerpoint

- Phiếu hướng dẫn cách vẽ HCTĐ của vật thể

- Phiếu học tập

III Tiến trình dạy học

1 Hoạt động mở đầu

a Mục tiêu

- Tạo hứng thú học tập cho học sinh.

- Học sinh xác định rõ được các chiều của vật thể trên hình chiếu vuông góc, để tiếpthu kiến thức phần vẽ hình chiếu trục đo tốt hơn

b Nội dung

Giáo viên tổ chức cho học sinh chơi trò chơi giải ô chữ

Hàng ngang qua

2 Cần ít nhất mấy hình chiếu vuông góc để

biết cả ba chiều của vật thể

4 Ta có thể thấy các chiều nào của vật thể

- Đáp án các câu hỏi trong ô chữ:

1 Hình chiếu đứng cho biết các chiều nào của vật thể? Đáp án: DAIVACAO (dài

- Chuyển giao nhiệm vụ

+ Giáo viên phát cho mỗi học sinh một tờ phiếu giải ô chữ vui

+ Yêu cầu học sinh thực hiện giải các ô chữ đã cho, làm việc độc lập, trung thực,nghiêm túc.

Giáo viên rút thẻ tên gọi 04 học sinh bất kì trả lời 4 ô chữ

Học sinh khác lắng nghe, đối chiếu, nhận xét

- Kết luận, nhận định:

+ Giáo viên kiểm tra hiệu quả làm việc của các học sinh khác bằng cách yêu cầu cácbạn trả lời đúng 04 câu, hoặc 3 câu giơ tay

+ Giáo viên nhận xét thái độ và hiệu quả làm việc cá nhân của học sinh

+ Giáo viên dẫn dắt vào các vấn đề cần giải quyết trong bài học

2 Hoạt động hình thành kiến thức mới

a Mục tiêu

- Học sinh hiểu được các bước vẽ HCTĐ xiên góc cân và HCTĐ vuông góc đều

- Học sinh hoàn thành đúng các nội dung trong phiếu học tập trong thời gian chophép

- Chuyển giao nhiệm vụ

Giai đoạn 1: (7 phút) Giáo viên yêu cầu học sinh lắng nghe, quan sát, và ghi nhớ

quá trình giáo viên hướng dẫn cách vẽ HCTĐ của vật thể bằng cách dựng hình hộp chữnhật ngoại tiếp qua mô phỏng trực quan trên powerpoint

Giai đoạn 2: Giáo viên phát cho mỗi cặp đôi một tờ phiếu hướng dẫn các bước vẽ

HCTĐ của vật thể bằng cách dựng mặt phẳng cơ sở do giáo viên thiết kế và một tờ phiếu

học tập

Yêu cầu học sinh tìm hiểu nội dung các bước vẽ và hoàn thành phiếu học tập trongthời gian: 7 phút.

- Thực hiện nhiệm vụ

+ Học sinh làm việc theo cặp đôi thực hiện tìm hiểu và hoàn thành phiếu học tập.+ Giáo viên quan sát, nhắc nhở, hỗ trợ học sinh khi cần thiết

- Báo cáo

- Giáo viên chiếu quy trình thực hành và chữa nội dung phiếu học tập

- Học sinh đổi phiếu học tập cho nhau để chấm chéo: Đúng ghi (+1), sai ghi (-1) ghi

rõ nội dung sai cần sửa; câu không có đáp án ghi: 0

- Học sinh được linh hoạt vận dụng cách vẽ HCTĐ bằng cách dựng mặt phẳng cơ

sở hoặc vẽ hình hộp chữ nhật ngoại tiếp

- Thi đua các nhóm bằng cách tính số % thành viên nhóm hoàn thành đạt yêu cầu ởmức độ 1 và 2 theo tiêu chí đánh giá

- Các thành viên trong nhóm có thể trao đổi, hướng dẫn nhau

c Sản phẩm

Bản vẽ chính xác và đảm bảo các tiểu chuẩn trình bày của học sinh trên khổ giấyA4

d Tổ chức thực hiện

- Chuyển giao nhiệm vụ

+ Giáo viên phát phiếu học tập số 2 và phổ biến nhiệm vụ

+ Yêu cầu tất cả hs thực hiện trong thời gian: 15 phút

+ Các thành viên trong nhóm có thể trao đổi, hướng dẫn nhau

+ Điểm tính thi đua các nhóm ở hoạt động này như sau: Nhóm có số % thành viênhoàn thành đạt yêu cầu ở mức độ 1 và 2 theo tiêu chí đánh giá cao nhất là nhóm chiếnthắng

-Thực hiện nhiệm vụ

+ Học sinh thực hiện nhiệm vụ trong phiếu học tập.

+ Các thành viên trong nhóm, đôn đốc, hỗ trợ nhau

+ Giáo viên quan sát, hỗ trợ khi cần thiết

BẰNG CÁCH DỰNG MẶT PHẲNG CƠ SỞ Phương pháp vẽ:

Bước 1: Đọc bản vẽ hai hình chiếu:

Khi đọc cần phân tích các hình chiếu ra từng phần và đối chiếu giữa các hình chiếu

để hình dung ra hình dạng, kích thước của từng bộ phận vật thể

Bước 4: Vẽ HCTĐ theo các trình tự sau

Các bước vẽ HCTĐ bằng cách dựng mặt phẳng cơ sở bao gồm 4 bước:

Bước 4.1: Xác định HCTĐ cần vẽ và vẽ hệ trục tọa độ O’X’Y’Z’cho các HCTĐ

(chú ý tới góc trục đo và hệ số biến dạng của từng loại HCTĐ)

Bước 4.2: Chọn mặt phẳng O’X’Z’ làm mặt phẳng cơ sở thứ nhất để vẽ một mặt

của vật thể theo các kích thước đã cho ở hình chiếu đứng

Bước 4.3: Dựng mặt phẳng cơ sở thứ 2 song song với mặt phẳng cơ sơ thứ nhất một

khoảng thích hợp (tùy thuộc vào loại HCTĐ vuông góc đều hoặc xiên góc cân) để vẽ mặtcòn lại của vật thể

Bước 4.4: Nối các đỉnh còn lại của 2 mặt vật thể, đối chiếu HCĐ, HCB đã cho để

tiếp tục hoàn thiện HCĐT

Bước 4.5 Xóa các đường thừa, đường khuất, tô đậm các cạnh thấy ta thu được hình

chiếu trục đo của vật thể

Ví dụ 1: Vẽ hình chiếu trục đo của vật thể cho bởi các hình chiếu sau:

Bước 4.1: Xác định HCTĐ cần vẽ và vẽ hệ trục tọa độ O’X’Y’Z’cho các HCTĐ

(chú ý tới góc trục đo và hệ số biến dạng)

Bước 4.2: Chọn mặt phẳng O’X’Z’ làm mặt phẳng cơ sở thứ nhất để vẽ một mặt

của vật thể theo các kích thước đã cho ở hình chiếu đứng

Bước 4.3: Dựng mặt phẳng cơ sở thứ 2 song song với mặt phẳng cơ sơ thứ nhất một

khoảng thích hợp để vẽ mặt còn lại của vật thể

Bước 4.4: Nối các đỉnh còn lại của 2 mặt vật thể và xóa các đường thừa, đường

khuất ta thu được hình chiếu trục đo của vật thể

Ví dụ 2: Vẽ Hình chiếu trục đo của vật thể cho bởi các hình chiếu sau:

NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Sai: -1;

Không có đáp án: 0)

1 Nêu góc trục đo của HCTĐ xiên

góc cân và HCTĐ vuông góc đều

Khi đối chiếu lại HCTĐ với HCVG đã

cho ta cần ghi nhớ: hình chiếu đứng

thu được khi chiếu… từ trước đến,

hình chiếu bằng thu được khi chiếu

Thời gian: 15 phút

Lưu ý: Học sinh được linh hoạt vận dụng vẽ bằng cách dựng khối hình hộp chữnhật ngoại tiếp (bảng 5.1, SGK) hoặc vẽ bằng cách dựng mặt phẳng cơ sở như trong bảnghướng dẫn giáo viên thiết kế:

PHỤ LỤC 4:

TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ HOÀN THÀNH BÀI VẼ HCTĐ

TỪ HAI HÌNH CHIẾU VUÔNG GÓC ĐÃ CHO BẰNG CÁCH DỰNG MẶT

vẽ chính xác,đúng thời gianquy định

Thực hành vẽđược hình chiếutrục đo trongthời gian quyđịnh, có thamkhảo lại cácbước vẽ, có sựhướng dẫn củathành viên trongnhóm

Chưa hoànthành được bài

vẽ trong thờigian quy định

Chỉ chọn 1 trong 3 mức độ

1: Tốt 2: Đạt 3: Cần cố gắng

1 Tự thực hiện được các hoạt động cá nhân giáo

viên yêu cầu

2 Tự giác, tích cực hoàn thành các nhiệm vụ được

học tập bằng sự say mê và yêu thích

8 Tạo sự gắn kết, tôn trọng, sẵn sàng giúp đỡ bạn

bè

9 Nhiệt tình, sôi nổi tham gia đóng góp ý kiến

10 Biết lắng nghe ý kiến của bạn, không ngại đặt

câu hỏi khi chưa rõ vấn đề

11D – đối chứng (41 học sinh)

1 Tự thực hiện được các hoạt Mức độ 1 35 – 79.6% 6 - 14.6%