(Skkn 2023) một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn tạo hình ở trường mầm non

Các phương pháp hoạt động tạo hình lâu nay đang được sử dụng cũng mang tính áp đặt, dập khuôn theo mẫu, sao chép chưa phát huy hết khả năng sáng tạo và sự linhhoạt của người giáo viên kh

MỤC LỤC

I Đặt vấn đề

II Những biện pháp đổi mới để giải quyết vấn đề

2.1 Tình trạng thực tế khi chưa thực hiện Trang 5

4 Biện pháp chính.( Biện pháp từng phần) Trang 6 - 194.1 Xây dựng nề nếp học tâp trong giờ học trên lớp Trang 6 - 84.2 Tạo môi trường thuận lợi để phát huy tính tích cực,khả

4.3 Phương pháp hướng dẫn phải dựa vào lấy trẻ làm trung Trang 9 - 104.4 Sử dụng nguyên vật liệu tạo hình Trang 10 -15

4.6 Dạy tạo hình thông qua cac môn học khác Trang 18 -194.7.Học tạo hình ở mọi lúc, mọi nơi Trang 154.8.Đi sâu vào bồi dưỡng các đối tượng yếu kém,có năng khiếu Trang 15-16

I ĐẶT VẤN ĐỀ 1.Lý do chọn đề tài:

“Trẻ em hôm nay là thế giới ngày mai” Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình, là những chồi non của đất nước, là những người kế tục sự nghiệp xây dựng, bảo

vệ tổ quốc Việc bảo vệ và chăm sóc, giáo dục trẻ em là trách nhiệm của nhà nước, của xã hội và của mỗi gia đình Như Bác Hồ đã nói: “vì lợi ích mười năm trồng cây,

vì lợi ích trăm năm trồng người” nghị quyết Trung Ương đối với việc giáo dục và phát triển nhân cách cho trẻ ngay từ lứa tuổi mầm non, hoạt động tạo hình đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển trẻ nhỏ về mọi mặt như : thẩm mỹ, đạo đức,trí tuệ, thể lực và lao động Hoạt động tạo hình là một hoạt động học tập mang tính nghệ thuật, giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh và phản ánh thế giới thông qua cáchình tượng nghệ thuật, trong các hình thức hoạt động mang tính nghệ thuật

Ở trường mầm non có rất nhiều các họat động, nhiều môn học phát triển toàndiện cho trẻ mẫu giáo, là cơ sở ban đầu của nhân cách con người mới Trẻ biết sángtạo, lao động trong tương lai Chính vì vậy việc thực hiện tốt hoạt động tạo hìnhtrong trường mầm non sẽ góp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giáo dụcnhằm phát triển toàn diện cho trẻ Những sản phẩm trẻ tạo ra rất đơn giản, ngộ nghĩnhsinh động,đáng yêu Trẻ biết đánh giá khái quát , biết thể hiện ý tưởng của của bảnthân Trẻ rất thích sử dụng mầu sắc sặc sỡ mang tính chất phản ánh biểu tượng Mỗisản phẩm của trẻ mang một nội dung, một tên gọi khác nhau Trẻ tham gia vào hoạtđộng tạo hình đó giúp trẻ hình thành các đức tính tốt như: yêu cái đẹp và mong muốntạo ra cái đẹp Trong thực tế việc tổ chức các hoạt động tạo hình theo phương pháphiện hành cũng đó mang lại hiệu quả tới việc phát triển nhân cách

Song phương pháp đó chưa thực sự đáp ứng và chưa phát huy hết khả năng sángtạo Các phương pháp hoạt động tạo hình lâu nay đang được sử dụng cũng mang tính

áp đặt, dập khuôn theo mẫu, sao chép chưa phát huy hết khả năng sáng tạo và sự linhhoạt của người giáo viên khi tổ chức hoạt động tạo hình Vậy giáo viên phải làm gì,làm như thế nào để trẻ có thể vẽ, nặn, cắt, tô mầu và làm đẹp sản phẩm

Nhận thức từ trách nhiệm to lớn của giáo viên mầm non trong giai đoạn pháttriển hiện nay Như NQ hội nghị lần thứ hai BCH TW Đảng (Khoá VIII) đã nói:

“Giáo viên mầm non là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục và được xã hội tônvinh, giáo viên phải có đủ đức, đủ tài” Là một giáo viên mầm non tôi luôn tâm huyết

với nghề tôi nhận thấy bộ môn “hoạt động với tạo hình” như những cánh cửa mở dần

đón chào các cháu vào một cuộc đời tươi đẹp hơn, cái nhìn rộng lớn hơn,bởi vì tạohình giúp trẻ hiểu hơn về thế giới xung quanh Là một giáo viên mầm non trải qua

một quá trình nghiên cứu tận tụy, tích cực học hỏi và tôi đã lựa chọn đề tài: “một số biện pháp để giúp trẻ học tốt môn tạo hình, lứa tuổi mẫu giáo 4-5 tuổi ”.

2 Mục đích nghiên cứu:

Hoạt động tạo hình là một môn học có tầm quan trọng đối với các cháu mẫugiáo.Vì vậy tôi đã nghiên cứu vấn đề này nhằm mục đích đưa chất lượng tạo hình chotrẻ mẫu giáo nói chung và trẻ mẫu giáo trường mầm non nói riêng có chất lượng caohơn nữa Đồng thời cũng để thực hiện mục tiêu nhiêm vụ của việc nâng cao chất

lượng cho trẻ “ hoạt động với tạo hình” theo hình thức đổi mới hiện nay Ngoài ra

hướng dẫn trẻ hoạt động tạo hình còn giúp trẻ rèn luyện các kỹ năng cầm bút, tư thếngồi …để vận dụng cho các tiết học khác Mục đích cho trẻ hoạt động tạo hình còngiúp trẻ hình thành những phẩm chất đạo đức tốt như : tính cẩn thận, tinh thần kỷ luật,tính thẩm mỹ, nề nếp, thói quen tốt sau này của trẻ Qua môn học này trẻ còn có tìnhyêu thiên nhiên, yêu con người, yêu cuộc sống Chính vì vậy tôi đã nghiên cứu vấn đềnày vận dụng phương pháp giáo dục để áp dụng vào bài dạy, hướng dẫn trẻ làm quenvới hoạt động tạo hình đạt kết quả cao

3 Đối tượng nghiên cứu

- Trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi lớp B4

4 Đối tượng khảo sát, thực nghiệm

- Để thuận tiện cho việc khảo sát thực nghiệm tôi chọn đối tượng khảo sát là trẻ 4-5tuổi trường Mầm Non nơi tôi công tác

5 Phương pháp nghiên cứu

-Phương pháp truyền thụ và làm mẫu

- Phương pháp dùng lời

- Phương pháp chia nhóm

- Phương pháp học mà chơi,chơi mà hoc

-Phương pháp tham quan

- Phương pháp kiểm tra,nhận xét

-Phương pháp luyện tập

6 Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu

- Thực hiện trên 42 cháu tại lớp mẫu giáo nhỡ B4 ở trường mầm non

- Từ tháng 9/2017 đến tháng 4/2018

II NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1.Cơ sở lý luận của đề tài

Tạo hình giúp trẻ hiểu hơn về thế giới xung quanh, giúp trẻ có thêm sự hiểu biết, hình thành cho trẻ tính thẩm mỹ, cẩn thận, sáng tạo, những phẩm chất tốt đẹp

Một đứa trẻ khi sinh ra, lớn lên đi học và dần biết cách cầm bút vẽ những nét cơ bản, một số hình đơn giản.Vậy ở lứa tuổi mầm non việc rèn cho các cháu cách cầm bút là một vấn đề không phải đơn giản Để các cháu vẽ được những bức tranh đẹp, sáng tạo thì vai trò của người giáo viên là vô cùng quan trọng

Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tạo hình của trẻ như gia đình, cơ sở vật chất, phương pháp giáo dục và sở thích cá nhân Trong đó vai trò của giáo viên có một vị trí quan trọng Rèn cho trẻ vẽ từng thao tác tạo hình có một ý nghĩa đặc biệt bởi trẻ có tính cẩn thận, sạch sẽ, khéo léo ngay từ nhỏ thì sẽ hình thành thói quen tốt trong học tập và cuộc sống sau này

Qua tiết học tạo hình còn rèn cho trẻ cách ngồi học ngay ngắn, cách cầm bút, luyện phát triển cơ tay, luyện sự khéo léo, giúp trẻ phát triển khả năng quan sát, chú ý,hình thành cho trẻ thói quen có những kỹ năng, kỹ xảo trong tạo hình, phát triển trí nhớ, ghi nhớ có chủ định tạo điều kiện cho trẻ học tốt các môn học khác sau này.Môn học tạo hình dạy theo phương pháp mới hiện nay rất bổ ích, lý thú, gây hứng thú, sự tự tin sáng tạo ở trẻ Trẻ nắm bắt bài một cách nhẹ nhàng thoải mái , tự nhiên, không gò ép

Từ mục tiêu của việc nâng cao chất lượng giáo dục là nâng cao chất lượng nuôi dạy trẻ, để trẻ phát triển toàn diện về nhân cách, thể lực, trí tuệ, giúp trẻ trở thành con người mới phát triển toàn diện.

Trước đây nhiều người cho rằng lứa tuổi mẫu giáo khi đến lớp cô giáo chỉ việc trông giữ và trẻ chủ yếu là chơi, là múa hát, còn các môn học khác chỉ là chưa cần thiết nên nhiều người không quan tâm đến đặc biệt trong đó có môn học hoạt động tạohình

Môn hoạt động tạo hình khi trẻ được học đóng vai trò vô cùng quan trọng trongchương trình học tập của trẻ, cũng như các hoạt động khác Chính vì thế bản thân làmột giáo viên mầm non, tôi muốn được nâng cao kiến thức cho các môn học nóichung và môn tạo hình nói riêng đồng thời mong muốn góp một phần công sức nhỏ

bé của mình vào việc nâng cao chất lượng giáo dục trẻ ở lứa tuổi mầm non đươc pháttriển toàn diện

Với mục đích chung của giáo dục mầm non thì hoạt động giáo dục học môn tạohình là một bộ phận của văn hoá tinh thần, nó gắn liền với những kiến thức, kỹ năng,

kỹ xảo và thể hiện nghệ thuật Thông qua hoạt động tạo hình đem đến cho trẻ ấntượng về cái đẹp và những cảm xúc chân thật,từ đó góp phần vào việc xây dựngnhững phẩm chất tốt đẹp cho nhân cách con người

- Được sự quan tâm của ban giám hiệu, phòng giáo dục đã tổ chức các buổi kiếntập , bồi dưỡng về chuyên môn,đươc học tập những chuyên đề rất bổ ích Ban giámhiệu nhà trường và tổ chuyên môn đã sát xao chỉ đạo, dự giờ góp ý để tiết dạy đượctốt hơn, ngoài ra tôi còn tìm tòi , học hỏi sáng tạo làm một số đồ dùng đồ chơi phục

vụ cho tiết dạy lên lớp tô đã có khá nhiều đồ dùng để bài dạy thêm sinh động hấp dẫn.

- 100% các lớp có máy tính dể phục vụ cho công tácc giảng dạy

- 100% giáo viên có trình độ chuyên môn trên chuẩn, trông công tác dạy các chi

em trong trường luôn giúp đỡ lẫn nhau tạo điều kiện cho việc học hỏi kinh nghiệm

- Về cơ sở vật chất tương đối đầy đủ để phục vụ cho việc dạy và học Cảnh quannhà trường thoáng mát, có cây che bóng mát, cây cảnh góp phần rất lớn cho trẻ quansát, từ đó cung cấp cho trẻ những biểu tượng thể hiện sự hiểu biết của mình về thếgiới xung quanh một cách sống động

- Tuy đã thực hiện theo chương trình “ Giáo dục mầm non mới” ứng dụng công

nghệ thông tin vào giảng dạy Nhưng bản thân tôi vẫn chưa có nhiều kinh nghiệmtrong việc sử dụng máy tính nên còn gặp không ít khó khăn trong việc trao đổi kiếnthức

- Đa số giáo viên trong trường còn trẻ, đang trong độ tuổi sinh đẻ nên chưa cónhiều kinh nghiệm

Xuất phát từ những thực tế trên đã ảnh hưởng không ít trong việc nâng cao chấtlượng tạo hình cho trẻ.

2.2 Số liệu điều tra trước khi thực hiện

Năm 2017- 2018 tôi có tiến hành khảo sát chất lượng cho trẻ lúc ban đầu để nắmbắt được khả năng tạo hình của trẻ, từ đó có biện pháp phù hợp

3 Những biện pháp thực hiện đề tài:

3.1 Xây dựng nề nếp học tập trong giờ học trên lớp.

3.2.Tạo môi trường hoạt động thuận lợi để phát huy tính tích cực, khả năng sáng tạo của trẻ.

3.3.Phương pháp hướng dẫn phải dựa vào trẻ lấy trẻ làm trung tâm:

3.4.Sử dụng nguyên vật liệu tạo hình:

3.5.Tích hợp các môn học khác.

3.6.Dạy tạo hình thông qua các môn học khác.

3.7.Học tạo hình mọi lúc, mọi nơi.

3.8.Đi sâu bồi dưỡng các đối tượng yếu kém và có năng khiếu tạo hình:

4 Các biện pháp chính :( biện pháp từng phần)

4.1 Xây dựng nề nếp học tập trong giờ học trên lớp.

Nề nếp của trẻ là bước đầu của một tiết học, nếu chúng ta không đưa trẻ vào nềnếp thì giờ học không đạt kết quả cao Khi trẻ có nề nếp tốt cùng với sự hướng dẫnkhoa học của cô ngay ban đầu thì trẻ sẽ say mê với giờ học, có tâm thế thoải mái, luônthể hiện cảm xúc, trí tưởng tượng cho hoạt đông nghệ thuật.

Tôi đã rèn luyện nề nếp vào hoạt động bằng cách: Xếp xen kẽ cháu mạnh dạn

với cháu nhút nhát, cháu nam xen cháu nữ Chia tổ, đặt tên cho tổ: “tổ hoa cúc, tổ hoa đào, tổ hoa mai ” và bầu ra tổ trưởng để quán xuyến, nhắc nhở thành viên trong

tổ của mình Tôi luôn chú ý quan sát động viên trẻ,khen ngợi trẻ trong giờ học, uốnnắn tác phong ngồi học cho trẻ, trẻ ngồi đúng tư thế, không nói chuyện, không nóileo, nói phải xin phép cô, nói rõ ràng, mạch lạc, đủ câu, nói có chủ ngữ vị ngữ, nóikhông trống không …

Với những biện pháp trên trẻ đã có thói quen tốt trong việc xây dựng nề nếptrong các hoạt động

huy động sự tham gia của các giác quan, các qúa trình tìm tòi khác nhau để lĩnh hộicác khía cạnh khác nhau của sự vật.

Tạo cơ hội để trẻ khám phá đối tượng (quan sát, nghe, hỏi, tiếp xúc và miêu tả)

và tự diễn đạt nhận thức cảm xúc của mình về đối tượng

Tận dụng các thời điểm hợp lí trong các hoạt động (hoạt động ngoài trời, hoạtđộng khám phá ) cho trẻ tiếp xúc như được ngắm nghía, chăm sóc, vuốt ve, âu yếmvới các con vật gần gũi (thỏ, mèo, gà con…) chơi với các đồ vật, tri giác tranh ảnhnghệ thuật

Trong quá trình cung cấp biểu tượng về đối tượng tạo hình tôi chỉ cho trẻ thấyđược những nét đặc trưng nổi bật , những cái đẹp lý thú gần gũi trẻ Đồng thời giúptrẻ phân tích, so sánh tổng hợp tìm ra những đặc điểm riêng, chung của những đồvật,con vật cùng nhóm, cùng loại Từ đó giúp trẻ tìm ra phương thức thể hiện trongnhững tình huống khác nhau

Ví dụ : vẽ “Vườn hoa” có bông cao, bông thấp, bông cánh tròn, bông cánh nhọn,

bông mầu vàng, bông màu đỏ… Nếu trẻ đó được ngắm vườn hoa trong thực tế thì khitrẻ bắt tay vào hoạt động tạo hình trẻ sẽ biết sử dụng phối hợp các kỹ năng vẽ nétcong, nét cong tròn khép kín, nét xiên, nét thẳng và tô nhiều màu sắc khác nhau đểvườn hoa đó sinh động và đẹp hơn

Đặt và xắp xếp các vật liệu sao cho trẻ có thể nhìn thấy và lấy được dễ dàng đểthực hiện hoạt động tạo hình vào bất cứ lúc nào trẻ thích và có thể trưng bày các sảnphẩm của mình

Tạo môi trường nghệ thuật xung quanh trẻ như: bầy đồ chơi đẹp, xắp xếp cácnguyên vật liệu, đồ dùng một cách hợp lý đẹp mắt, Từ đây tạo cho trẻ cảm giác thíchthú và mong muốn được tái tạo

Hình ảnh góc tạo hình

4.3.Phương pháp hướng dẫn phải dựa vào trẻ lấy trẻ làm trung tâm:

Trong các giờ học nói chung và giờ học tạo hình nói riêng hãy để trẻ tự thể hiện,

cô luôn là người động viên, khuyến khích trẻ sáng tạo Trẻ cần được động viên để thểhiện ý muốn, tình cảm, cảm xúc và những hiểu biết của trẻ đối với sự vật, trẻ muốnđược lựa chọn

+ Cái trẻ muốn làm (nội dung)

+ Làm thế nào để đạt được (quá trình)

+ Cái hoàn thành sẽ như thế nào (kết quả, sản phẩm)

Mong muốn của trẻ cần được tự thể hiện ý tưởng với những phương tiện tạo hìnhkhác nhau Sự thể hiện mang tính cá nhân, bởi với trẻ luôn tiếp cận theo đặc tính riêngcủa mình Chẳng hạn sau chuyến đi thăm quan “ao cá Bác Hồ, vườn bách thú” mộtnhóm trẻ được khuyến khích hoạt động tạo hình, một số trẻ vẽ ao cá, các trẻ khác xếp

ghép làm ao cá , trẻ thì vẽ các con vật, xếp vườn bách thú, nhiều con vật Mỗi trẻ tựlựa chọn bằng cách được phản ánh bằng xé dán, vẽ, lắp ghép và các hình thức khácnhau để thực hiện cái có ý nghĩa đối với cá nhân trẻ.

Tăng cường các câu hỏi mở để khai thác hết khả năng của trẻ, và áp dụng hữngkinh nghiệm đó lĩnh hội trong các hoạt động khác nhau, động viên trẻ suy nghĩ, thăm

dò tìm cách giải quyết vấn đề của trẻ Hãy để tự trẻ miêu tả những gì trẻ biết và có thểlàm

Ví dụ: cô đặt một số câu hỏi trong suốt quá trình trẻ thực hiện: “Hãy cho cô biết

vì sao”, “Nếu như vậy thì sao”, “Vì sao cháu lại biết”, “Cháu có suy nghĩ gì ”, “ Hay có cách nào khác để”,…

Với những cử chỉ, hành động, lời nói tạo ra cho trẻ thấy là trẻ được đánh giá tốt

(khá) qua việc làm của trẻ Ví dụ: “Bức tranh vẽ cảnh đẹp quê hương của bạn Châu rất phong phú,vì bạn châu đã vẽ cây rơm” “ý tưởng của bạn Trà My rất là tuyệt vời”,“Bức tranh này trông đẹp quá!”

Không lạm dụng các sản phẩm mẫu và làm mẫu, càng ít làm mẫu và càng ít sửdụng vật mẫu sẽ càng kích thích trẻ tư duy và tìm kiếm cách thể hiện có mang tínhsáng tạo

Thực tế cho thấy các sản phẩm mẫu sẽ làm trẻ lười tư duy,lười suy nghĩ , làmgiảm tính tích cực hoạt động trí tuệ ,giảm tính sáng tạo của trẻ, với các hoạt động cầnthiết để tạo hình đó được làm mẫu đầy đủ, trẻ luôn ghi nhớ, bắt trước Nếu có trườnghợp yêu cầu làm mẫu, phải gợi ý chứ không nên làm ngay Bắt đầu xé từ đâu, xé hình

gì, xé như thế nào,… Tạo tình huống để trẻ làm giúp

Ví dụ: “ Các con ơi không biết thân nhà có hình gì đây nhỉ?” Trong khi làm

mẫu tôi luôn coi trọng quan điểm của trẻ, làm cho trẻ phát triển khả năng so sánh,phân tích, suy nghĩ về nhiệm vụ Động viên kích thích trẻ tự tìm, tự sáng tạo trong khithể hiện

Hình ảnh trẻ nêu ý tưởng

4.4.Sử dụng nguyên vật liệu tạo hình:

Khi thực hiện hoạt động tạo hình, nguyên vật liệu không thể thiếu được Vậy đểhoạt động tạo hình có hiệu quả, việc sử dụng nguyên vật liệu tạo hình là vô cùng quantrọng Nguyên vật liệu là những loại đồ dùng, dụng cụ dễ kiếm Có thể trẻ tự kiếmnhư lá cây, phế liệu hư, vỏ hộp, thùng catong, quần áo cũ, bông, vải vụn,… Chúng cóthể được sản xuất như: giấy, hồ dán, kéo, …

Sự đa dạng của nguyên vật liệu tạo hình để lựa chọn, để khuyến khích khả năngsáng tạo của trẻ Hoạt động tạo hình phải thể hiện qua mầu sắc như: tô, cắt, dán, vẽ,nặn, …

Để đảm bảo khi sử dụng nguyên vật liệu tạo hình tôi cần nhớ những điểm sau: + An toàn (không nhọn, không có cạnh sắc, không độc hại,…)

+ Rẻ tiền (những nguyên vật liệu mua ở địa phương)

+ Dễ kiếm: Ví dụ: vỏ ốc, hến, hạt na, bưởi, len, …)