(Skkn 2023) một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 vận dụng sơ đồ tư duy để học tốt môn khoa học

Họ và tên Ngày tháng năm sinh Nơi công tác Chức danh Trình độ chuyên Lê Thị Phương Lan 19/06/1972 Trường Tiểu học Tản Lĩnh Tổ trưởng chuyên mônkhối 5 Đại học Một số biện pháp giúphọc

(Mẫu I)ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

(Ban hành kèm theo Thông tư số 18/TT-BKHCN ngày 01 tháng 8 năm 2013 của Bộ trưởng Bộ

- Hội đồng sáng kiến ngành GD & ĐT huyện Ba Vì

- Hội đồng sáng kiến Trường Tiểu học Tản Lĩnh

Họ và tên Ngày tháng năm sinh Nơi công tác Chức danh Trình độ chuyên

Lê Thị

Phương Lan 19/06/1972

Trường Tiểu học Tản Lĩnh

Tổ trưởng chuyên mônkhối 5 Đại học

Một số biện pháp giúphọc sinh lớp 5 vận dụng

sơ đồ tư duy để học tốtmôn Khoa học

- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến (nêu rõ lĩnh vực có thể áp dụng sáng kiến và vấn đề mà sáng kiến giải quyết)

+ Môn: Khoa học lớp 5

+ Giúp học sinh sử dụng sơ đồ tư duy học tốt môn khoa học

- Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:

- Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Giáo viên chỉ cần chịu khómột chút học các phần mềm về vẽ sơ đồ tư duy Tận tình chỉ bảo học sinh tỉ mỉ cácbước học và vẽ sơ đồ tư duy Các tiết khoa học trở nên sinh động và thu hút họcsinh học tập tích cực, sáng tạo hơn

- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng

kiến theo ý kiến của tác giả (So sánh lợi ích kinh tế, xã hội thu được khi áp dụng giải pháp so với trường hợp không áp dụng giải pháp đó, hoặc so với những giải pháp tương tự đã biết ở cơ sở)

- Nếu thực hiện tốt sáng kiến sẽ giúp cho học sinh hứng thú, tích cực học mônkhoa học, đồng thời phát triển các năng lực, giáo dục những phẩm chất sống đẹpcho học sinh.

- Các biện pháp, giải pháp của đề tài có tính hiệu quả cao, dễ áp dụng, phù hợp vớinhiều đối tượng do đó góp phần quan trọng vào thúc đẩy và không ngừng nângcao chất lượng giảng dạy của môn khoa học

Danh sách những người đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có):

- Giáo viên chủ nhiệm khối 5, trường Tiểu học Tản Lĩnh

Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật vàhoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật. 

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN BA VÌ

ĐƠN VỊ TRƯỜNG TIỂU HỌC TẢN LĨNH

TÊN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 5

VẬN DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY

ĐỂ HỌC TỐT MÔN KHOA HỌC

Lĩnh vực/ Môn: Khoa học

Cấp học: Tiểu học

Tên Tác giả: Lê Thị Phương Lan

Đơn vị công tác:Trường Tiểu học Tản Lĩnh

Chức vụ: Giáo viên

NĂM HỌC: 2022 - 2023

kỹ thuật, giải pháp quản lý, giải pháp tác nghiệp, giải pháp ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, đề tài nghiên cứu, áp dụng công nghệ mới đạt tiêu chuẩn để xét các danh hiệu thi đua cấp Thành phố và cấp Nhà nước

I Sơ lược lý lịch:

- Họ và tên: Lê Thị Phương Lan

- Ngày, tháng, năm sinh: 19 - 6- 1972

- Nguyên quán: Hải Hưng

- Trú quán: An Hòa - Tản Lĩnh - Ba Vì - Hà Nội

- Dân tộc: Kinh

- Nơi công tác: Trường Tiểu học Tản Lĩnh

- Chức vụ hiện nay: Giáo viên - Tổ trưởng tổ 5

- Trình độ đào tạo: Đại học

- Chuyên ngành: Tiểu học

- Ngày vào ngành giáo dục đào tạo: 1 - 11- 1992

- Số năm trực tiếp giảng dạy: 31năm

- Đảng viên, đoàn viên: Đảng viên

II Sáng kiến kinh nghiệm, cải tiến kỹ thuật, giải pháp công tác, đề tài nghiên

cứu khoa học hoặc áp dụng công nghệ mới

1 Tên, lĩnh vực thực hiện sáng kiến đề nghị xem xét: Một số biện pháp giúp họcsinh lớp 5 vận dụng sơ đồ tư duy để học tốt môn Khoa học

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục – Đào tạo

3 Các thành viên tham gia nghiên cứu sáng kiến: Cá nhân

4 Thời gian thực hiện: Năm học 2022 - 2023

5 Giấy chứng nhận hoặc Quyết định công nhận sáng kiến cơ sở: bản photogửi kèm hồ sơ

6 Mô tả sáng kiến:

- Mục đích của giải pháp (nêu vấn đề cần giải quyết): Tạo hứng thú học tập chohọc sinh, giúp các em nắm vững kiến thức, hình thành kĩ năng trình bày vấn đề,nâng cao khả năng tư duy sáng tạo; góp phần bổ sung lý luận và thực tiễn vềphương pháp dạy học môn Khoa học ở trường tiểu học.

- Nội dung giải pháp (chỉ ra tính mới, sự khác biệt của giải pháp mới so vớigiải pháp cũ; nêu cách thức thực hiện, các bước thực hiện của giải pháp mới mộtcách cụ thể, rõ ràng; các điều kiện cần thiết để áp dụng giải pháp): Sáng kiến đưa

ra các biện pháp cụ thể, tường minh giúp học sinh nắm được các bước vẽ sơ đồ tưduy, từ sơ đồ có thể ghi nhớ, khắc sâu kiến thức Đồng thời cũng phát huy được sựsáng tạo, tinh thần tự học, nuôi dưỡng những đam mê qua học khoa học

- Khả năng áp dụng, phổ biến rộng rãi của giải pháp (nêu rõ cụ thể khả năng

áp dụng, phổ biến rộng rãi của giải pháp cho các đối tượng, tổ chức nào): Sángkiến áp dụng dạy môn khoa học khối 4,5 và các môn học khác

7 Địa chỉ áp dụng sáng kiến khối 5 trường Tiểu học Tản Lĩnh

8 Thời gian bắt đầu áp dụng sáng kiến: 6/9/2023

9 Hiệu quả kinh tế, xã hội mà giải pháp mang lại:

- Nếu thực hiện tốt sáng kiến sẽ giúp cho học sinh hứng thú, tích cực học mônkhoa học, đồng thời phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh

- Các biện pháp, giải pháp của đề tài có tính hiệu quả cao, dễ áp dụng, phù vớinhiều đối tượng do đó góp phần quan trọng vào thúc đẩy và không ngừng nângcao chất lượng giảng dạy của môn khoa học

Thủ trưởng đơn vị xác nhận Người báo cáo

Lê Thị Phương Lan

PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong thời đại công nghệ thông tin phát triển như hiện nay, trẻ em được tiếpcận với nhiều nguồn tri thức phong phú và đa dạng từ sách báo, tạp chí hay cáctrang thông tin điện tử

Vậy làm thế nào giáo viên và phụ huynh có thể giúp trẻ tổng hợp đầy đủ vàtiếp thu kiến thức một cách dễ dàng Phương pháp dạy học sử dụng sơ đồ tư duychính là một công cụ hữu hiệu giúp giáo viên giải quyết vấn đề đó Việc học và ghinhớ các kiến thức trước mỗi kì thi sẽ trở nên dễ dàng hơn cho học sinh bởi nhìnvào sơ đồ tư duy, các em có thể định hình được đâu là ý chính cần ghi nhớ, từ đó

có thể tự phát triển các ý phụ theo ý tưởng và tư duy của bản thân mình Việc tổnghợp tất cả kiến thức vào sơ đồ tư duy giúp học sinh không bỏ sót các chi tiết khihọc

Nhất là đối với học sinh 5, các em chuẩn bị bước sang một cấp học mới Vớilượng kiến thức nhiều hơn, kênh chữ nhiều hơn kênh hình việc ghi nhớ kiến thứctrọng tâm vận dụng vào làm bài tập, liên hệ thực tế là rất cần thiết Đặc biệt, vớimôn Khoa học lớp 5 đã góp phần giúp học sinh hình thành và phát triển tình yêucon người, thiên nhiên; trí tò mò khoa học, hứng thú tìm hiểu thế giới tự nhiên; ýthức bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần của bản thân, gia đình, cộng đồng; ýthức tiết kiệm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên; tinh thần trách nhiệm với môi trườngsống Môn học đồng thời góp phần hình thành và phát triển ở học sinh năng lựcnhận thức thế giới tự nhiên; năng lực tìm tòi, khám phá con người và thế giới tựnhiên; năng lực vận dụng kiến thức khoa học giải thích các sự vật, hiện tượng tựnhiên, giải quyết các vấn đề đơn giản trong cuộc sống, ứng xử thích hợp bảo vệsức khoẻ của bản thân và những người khác, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môitrường xung quanh

Từ những lí do trên, sau nhiều năm nghiên cứu, trong năm học này, tôi quyết

định làm sáng kiến:“Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 vận dụng sơ đồ tư

duy để học tốt môn Khoa học”.

II MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

1 Mục đích: Tạo hứng thú học tập cho học sinh, giúp các em nắm vững kiến thức,

hình thành kĩ năng trình bày vấn đề, nâng cao khả năng tư duy sáng tạo; góp phần

bổ sung lý luận và thực tiễn về phương pháp dạy học môn Khoa học ở trường tiểuhọc

- Bước 4: Tìm hiểu một số giải pháp giúp học sinh biết sử dụng sơ đồ tư duy

học môn khoa học

- Bước 5: Hiệu quả của việc áp dụng các biện pháp sử dụng sơ đồ tư duy học

môn khoa học

- Bước 6: Một số đề xuất cá nhân góp phần tạo hứng thú, thôi thúc học sinh

sử dụng sơ đồ tư duy học môn khoa học

III Ph¹m vi nghiªn cøu

- Thực hiện trong năm học 2022 - 2023

- Học sinh lớp 5A7 do tôi chủ nhiệm và các lớp 5 trong trường

IV THỜI GIAN THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

- Từ tháng 9/ 2022 đến tháng 5/ 2023

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng những phương pháp sau:

1 Phương pháp quan sát: Đây là phương pháp giúp ta quan sát thái độ, hành vi củahọc sinh, phát hiện ra những hành vi, cử chỉ của học sinh trong học tập, sinhhoạt Để phát huy tính tích cực, tự giác của học sinh

2 Phương pháp thực nghiệm: Khi tiến hành nghiên cứu tạo ra một số tình huống,những hoàn cảnh, những điều kiện rất gần gũi của cuộc sống để đưa đối tượng vàovấn đề, từ đó nghiên cứu thu lại được những tư liệu cần thiết Đây là một phươngpháp hết sức quan trọng và rất cần thiết trong nghiên cứu khoa học

3 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Qua phương pháp này làm chongười giáo viên thấy được những thiếu sót và những chỗ hổng của học sinh để cóphương pháp làm cho hoạt động của mình đạt chất lượng cao

4 Phương pháp tổng hợp kinh nghiệm: Nhờ phương pháp này mà người nghiêncứu có thể tổng hợp, đúc rút kinh nghiệm của giáo viên chỉ đạo về việc phát huytính tích cực, tự giác, độc lập của học sinh qua các mặt hoạt động học tập, laođộng, sinh hoạt tập thể và hoạt động ngoại khoá, từ đó rút ra bài học và nêu đượcnhững biện pháp khắc phục và đề xuất

5 Phương pháp đàm thoại: Với học sinh tiểu học, phương pháp đàm thoại tròchuyện là một hình thức tốt nhất để giáo viên có thể gần gũi các em, đồng thờithăm hỏi trò chuyện với một số phụ huynh học sinh.Qua đó chúng ta có thể biếttâm sự, tình cảm, nguyện vọng của các em về việc học ở lớp cũng như việc học ởnhà của các em như thế nào? Để từ đó, giáo viên có phương pháp và hình thức tổchức dạy học thích hợp nhằm làm cho người dạy đạt kết quả tốt nhất

6 Phương pháp thống kê, tính toán: Phương pháp thống kê tính toán, qua nhữngthông tin tài liệu thu thập được, tôi đã vận dụng phương pháp này để thống kê lạitình hình và tính toán các số liệu cần thiết để biết được chất lượng học tập của họcsinh thời gian sau so với thời gian trước như thế nào?

Ngoài các phương pháp trên tôi còn sử dụng một số phương pháp khác nữa

trong quá trình nghiên cứu

PHẦN THỨ HAI: NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI

ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÁC BIỆN PHÁP

I Cơ sở lý luận

tiền thao tác sang tư duy thao tác Giai đoạn đầu bậc Tiểu học, tư duy của các emchủ yếu diễn ra trong trường hành động: tức những hành động trên các đồ vật vàhành động tri giác (phối hợp hoạt động của các giác quan) Trong giai đoạn tiếptheo, trẻ đã chuyển được các hành động phân tích, khái quát, so sánh từ bênngoài thành các thao tác trí óc bên trong, mặc dù tiến hành các thao tác này vẫnphải dựa vào các hành động với đối tượng thực, chưa thoát ly khỏi chúng Đó làcác thao tác cụ thể Biểu hiện rõ nhất của bước phát triển này trong tư duy của nhiđồng là các em đã có khả năng đảo ngược các hình ảnh tri giác, khả năng bảo tồn

sự vật khi có sự thay đổi các hình ảnh tri giác về chúng Trên cơ sở đó, Sơ đồ tưduy giúp học sinh phát hiện vấn đề một cách dễ dàng và ghi nhớ một cách có hệthống Mỗi nhánh nhỏ sẽ tác động đến “nấc thang” nhận thức gần nhất của các em

II Cơ sở thực tiễn

Lập Sơ đồ tư duy là một cách thức cực kỳ hiệu quả để ghi chú Các Sơ đồ tưduy không chỉ cho thấy các thông tin mà còn cho thấy cấu trúc tổng thể của mộtchủ đề và mức độ quan trọng của những phần riêng lẻ trong đó đối với nhau Nógiúp liên kết các ý tưởng và tạo những kết nối với các ý khác

Trong một tiết học cụ thể, giáo viên vận dụng Sơ đồ tư duy để nêu ra vấn đề cầngiải quyết, sau đó phân nhánh, chia nhỏ vấn đề thành các vấn đề nhỏ hơn và từ vấn

đề nhỏ hơn đó lại chia thành nhiều nhánh nhỏ nữa … Với mỗi nhánh, giáo viêndùng tranh ảnh minh họa (giáo viên sưu tầm hoặc học sinh tự sưu tầm) phù hợpgiúp các em nhận ra vấn đề một cách chủ động và tích cực

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

1 Thuận lợi

* Giáo viên:

- Đội ngũ giáo viên luôn đoàn kết, có tinh thần trách nhiệm cao, thường

xuyên trao đổi và học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, cùng nhau dạy tốt

- Được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường tạo mọi điều kiệnthuận lợi để giáo viên an tâm công tác

- Ban đại diện Hội phụ huynh học sinh của lớp, trường rất nhiệt tình gắn bóvới

các hoạt động của nhà trường về mọi mặt, góp phần động viên cán bộ - giáoviên - công nhân viên nhà trường hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

- Mối quan hệ giữa nhà trường và gia đình học sinh rất chặt chẽ

* Học sinh: Lớp tụi dạy là lớp bỏn trỳ Học 10 buổi / tuần Hầu hết cỏc em đihọc đỳng độ tuổi Cỏc em là con nụng thụn mộc mạc, bỡnh dị.

2 Khú khăn:

- Lớp gồm nhiều thụn Địa bàn cỏc thụn khụng ở gần nhau

- Một số học sinh chưa chăm học cũn phụ thuộc vào bố mẹ, thầy cụ

- Một số học sinh chưa nắm được phương phỏp học tập và mất căn bản kiếnthức ở lớp dưới

- Điều kiện học tập như: SGK, dụng cụ học tập, gúc học tập ở nhà….chưa cú,hoặc cũn chưa ngăn nắp, gọn gàng

- Cha mẹ chưa quan tõm đỳng mức đến việc học của cỏc em, cũn khoỏn trắngcho nhà trường, chưa tạo điều kiện cho cỏc em học tập

- Bờn cạnh đú cỏc trũ chơi vụ bổ trực tiếp tỏc động làm ảnh hưởng khụng ớtđến việc học tập của cỏc em

- Hai năm học trước do ảnh hưởng của dịch bệnh nờn kết quả học tập của cỏc

em chưa tốt

3 Số liệu điều tra khi chưa thực hiện đề tài.

Chớnh vỡ những lớ do trờn, tụi đó tiến hành khảo sỏt học sinh lớp 5 do tụi chủnhiệm đầu năm về khả năng sử dụng sơ đồ tư duy trong tiết khoa học

Kết quả thực trạng như sau:

Biết sử dụng sơ đồ tư duy học

khoa học Khụng biết sử dụng sơ đồ tư duyhọc khoa học

Chất lượng giỏo dục :Lớp TSH

S Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn thành Ghi chỳ

Dựa vào phiếu điều tra phõn loại học sinh, tụi đưa ra cỏc biện phỏp cụ thể, chitiết sỏt đối tượng trong giảng dạy núi chung, trong mục đớch vận dụng sơ đồ tư duy

để học sinh lớp 5 học tốt mụn Khoa học

CHƯƠNG III NHỮNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

I NHỮNG BIỆN PHÁP CHUNG

1 Hệ thống kiến thức khoa học lớp 5

2 Cỏc dạng bài khoa học lớp 5

3 Giới thiệu cỏc phần mềm sử dụng sơ đồ tư duy dạy khoa học

4 Hướng dẫn học sinh cỏc bước vẽ sơ đồ tư duy

5 Học sinh biết vận dụng sơ đồ tư duy vào học khoa học

6 Sử dụng vật dụng trong cuộc sống thành ý tưởng sơ đồ tư duy

7 Trò chơi sơ đồ tư duy

8 Áp dụng vào các môn học khác

II NHỮNG BIỆN PHÁP CỤ THỂ

1 Hệ thống kiến thức khoa học lớp 5

a Sè lưîng: Chương trình khoa học lớp 5, gồm 70 bài chia làm 4 chủ đề

- Chủ đề 1: Con người và sức khỏe (21 tiết)

- Chủ đề 2: Vật chất và năng lượng (29 tiết)

- Chủ đề 3: Thực vật và động vật (11 tiết)

- Chủ đề 4: Môi trường và tài nguyên thiên nhiên (9 tiết)

b Thêi lưîng d¹y: 2 tiết /tuần vào buổi một và 1 tiết củng cố khiến thức đã học

trong tuần vào tiết hướng dẫn học buổi hai

Dạng 2 :

sơ đồ tư duy ở mức độ khó hơn một chút (Loại bài thực hành)

Dạng 3 :

sơ đồ tư duy ở mức độ khó (Loại bài ôn tập)

Bài 20-21 Ôntập : Con người

và sức khỏe ; bài33-34 Ôn tập vàkiểm tra học kì

I : bài 49-50 Ôntập : Vật chất vànăng lượng

3 Giới thiệu các phần mềm sử dụng tạo ra sơ đồ tư duy dạy khoa học

a Khái niệm về ‘sơ đồ tư duy”: Sơ đồ tư duy (Mind Map) là một hình thức ghi

chép sử dụng màu sắc và hình ảnh, để mở rộng và đào sâu các ý tưởng Kỹ thuậttạo ra loại sơ đồ này được gọi là Mind Mapping và được phát triển bởi Tony Buzanvào những năm 1960

b Giáo viên biết tải và sử dụng các phần mềm sau:

Để tạo sự tò mò, hứng thú học tập kích thích sự sáng tạo của học sinh, tôi họchỏi, tìm tòi các phần mềm có thể tạo ra sơ đồ tư duy Vận dụng linh loạt vào bài

học, khơi tò mò ở học sinh, mong muốn được tự làm, tự vẽ có được sơ đồ tư duycủa chính mình Dưới đây là một số phần mềm, tôi đã sử dụng để tạo ra sơ đồ tưduy:

+ Microsoft PowerPoint : Đây là phần mền thông dụng Giáo viên và Học sinh tiểu

học rất dễ sử dụng, nắm chắc các lệnh trên thanh công cụ dễ dàng tạo ra một sơ đồ

tư duy đơn giản nhất liên quan đến bài học

+ Một số phần mềm tiêu biểu trong thể loại “phần mềm mind mapping” (mind

mapping software)

+ Phần mềm Buzan’s iMindmap™: một phần mềm thương mại, tuy nhiên có thểtải bản dùng thử 30 ngày Phần mềm do công ty Buzan Online Ltd thực hiện.Trang chủ tại www.imindmap.com

+ Phần mềm Inspiration: sản phẩm thương mại của công ty Inspiration Software,

Inc Sản phẩm có phiên bản dành cho trẻ em (các em từ mẫu giáo đến lớp 5) rất dễ dùng và nhiều màu sắc Có thể dùng thử 30 ngày Trang chủ tại

www.inspiration.com

+ Phần mềm Visual Mind: sản phẩm thương mại của công ty Mind Technologies Phần mềm dễ sử dụng và linh hoạt trong sắp xếp các nút chứa từ khóa Có thểdùng thử 30 ngày Trang chủ tại www.visual-mind.com

+ Phần mềm FreeMind: sản phẩm hoàn toàn miễn phí, được lập trình trên Java Các icon chưa được phong phú, tuy nhiên chương trình có đầy đủ chức năng đểthực

hiện mind mapping Trang chủ tại:

http://freemind.sourceforge.net/wiki/index.php/Main_Page

+ Ngoài ra, chúng ta còn có thể tham khảo một danh sách các phần mềm loại mind mapping tại địa chỉ sau:

http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_mind_mapping_software

4 Hướng dẫn học sinh các bước vẽ sơ đồ tư duy

Để thiết kế một sơ đồ tư duy dùng trong phương pháp dạy học bằng sơ đồ tưduy, áp dụng với học sinh tiểu học, tránh rối và gây phức tạp với học sinh tôi chia

4 bước cơ bản hướng dẫn học sinh thực hiện như sau:

+ Bước 1. Xác định từ trung tâm: Từ trung tâm thường là từ chính nhất tên bài học.

- VD bài 1 Sự sinh sản thì từ trung tâm là Sự sinh sản.

- VD bài 1 Sự sinh sản có 2 ý chính

* Ý 1 Giới thiệu về gia đình mình

* Ý 2 Ý nghĩa của sự sinh sản

+ Bước 3: Xác định ý nhỏ của mỗi ý chính

- VD bài 1 Sự sinh sản có 2 ý chính

* Ý 1 Giới thiệu về gia đình mình ý nhỏ: có mấy người, đó là những ai?

* Ý 2 Ý nghĩa của sự sinh sản ý nhỏ: trẻ em có đặc điểm gì? Vai trò của sinh sản?

+ Bước 4: Dùng hình ảnh và biểu tượng để minh họa cho các ý, tạo tác động trựcquan, dễ nhớ.

- VD bài 1 Sự sinh sản

* Ý 1 Giới thiệu về gia đình mình dùng hình ảnh người

* Ý 2 Ý nghĩa của sự sinh sản tranh về gia đình mình: ông, bà; bố, mẹ; con

Học xong bài, sự sinh sản học sinh có một sơ đồ tư duy mức độ đơn giản nhất.Nhìn vào sơ đồ tư duy này, các em có thể nói, có thể trình bày toàn bộ bài cụ thể,

rõ ràng Từ sơ đồ đơn giản này tôi dẫn dắt các em sáng tạo, tạo ra những sơ đồ tưduy đúng, đẹp và thẩm mĩ Tùy vào mức độ tạo của học sinh, không gò ép, dậpkhuôn máy móc

5 Học sinh biết vận dụng sơ đồ tư duy vào học khoa học

Mỗi phương pháp dạy học đều có những mặt mạnh của nó, có bài vận dụngphương pháp “ Bàn tay nặn bột”, có bài vận dụng phương pháp trực quan, quansát… Tùy vào các nội dung, người giáo viên phải chuyển tải như thế nào để các emtiếp thu một cách hứng thú, phát huy được sự sáng tạo của các em là đạt thànhcông Chính vì thế, tôi hàng ngày qua giảng dạy đã đúc kết các bài học có thể vậndụng phương pháp “ Sơ đồ tư duy’ trong môn

khoa học 5 như sau:

a, Dạng 1: Sơ đồ tư duy ở mức độ đơn giản (loại bài cung cấp kiến thức)

Dựa vào các bước giáo viên hướng dẫn trên, kết hợp chú ý nghe giảng, sự dụngcác vật dụng đơn giản như chì, màu, thước, các loại bút tạo nên sơ đồ tư duyngay vào vở của mình Về nhà, các em có thể sáng tạo thành một bức tranh sơ đồ

tư duy Tùy vào nhận thức của học sinh, các em có thể ghi chép vào vở kiến thứctheo ý hiểu của mình Em nhận thức nhanh, học xong bài có thể hoàn thành sơ đồ

tư duy của mình Còn các em khác cuối giờ hoặc về nhà

Sự sinh sản

Giới thiệu về gia đình mình

Ý nghĩa của

sự sinh sản

Con có đặc điểm giống bố, mẹ Các thế hệ được duy trì

con Ông, bà

Bố, mẹ