Các phần nội dung kiến thức đều có mối liên hệ hữu cơ với nhau, trong đó nhiều bài học/chủ đề, chương, phần được thiết kế theo hướng mở góp phần giúp giáo viên đổi mới phương pháp, kỹ th
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng chấm sáng kiến Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình
Chúng tôi là:
Ngày tháng năm sinh
Nơi công tác
Chức vụ
Trình độ chuyên môn
Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến
1 Vũ Đình Huân 19/04/1979 THPT
DTNT
2 Phạm Thị Thơm 15/12/1985 THPT
3 Nguyễn Xuân Toàn 14/4/1977 THPT
4 Đinh Đức Chung 19/3/1981 THPT
I TÊN SÁNG KIẾN, LĨNH VỰC ÁP DỤNG
Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến:
- Tên sáng kiến: “ Sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực nâng cao hiệu quả tiết bài tập tổng hợp hai dao động điều hòa cùng phương cùng tần số”
- Lĩnh vực áp dụng: Giáo dục
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN
II.1 GIẢI PHÁP CŨ THƯỜNG LÀM
II.1.1 Khái quát chương trình sách giáo khoa Vật lí 12 – THPT
Vật lí học là cơ sở của nhiều ngành kĩ thuật và công nghệ quan trọng Sự phát triển của khoa học Vật lí gắn bó chặt chẽ và có tác dụng qua lại, trực tiếp với sự tiến bộ của khoa học, kĩ thuật và công nghệ Vì vậy những hiểu biết về Vật lí có giá trị to lớn trong đời sống và sản xuất, đặc biết trong công cuộc phát triển đất nước
Giáo dục Vật lí được thực hiện ở tất cả các cấp học phổ thông Giúp học sinh có được những hiểu biết cơ bản về khoa học, các ngành nghề có liên quan, khả năng ứng dụng kiến thức trong đời sống; đồng thời củng cố và mở rộng nền tảng tri thức, kĩ năng phổ thông cốt lõi
đã được hình thành ở giai đoạn giáo dục cơ bản, tạo cơ sở vững chắc giúp học sinh tiếp tục theo học các ngành nghề liên quan
Chương trình SGK Vật Lí lớp 12 gồm 8 chương ( dao động cơ, sóng cơ và sóng âm, dòng điện xoay chiều, dao động và sóng điện từ, sóng ánh sáng, lượng tử ánh sáng, hạt nhân nguyên tử, từ vi mô đến vĩ mô )
Các phần nội dung kiến thức đều có mối liên hệ hữu cơ với nhau, trong đó nhiều bài học/chủ đề, chương, phần được thiết kế theo hướng mở góp phần giúp giáo viên đổi mới phương pháp, kỹ thuật, hình thức tổ chức dạy học, đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá thông qua hệ thống các kênh hình, kênh chữ, bài tập, bài thực hành, bài ôn tập, bài luyện tập, nhất là các bài tập vận dụng thông qua sự tương tác với học sinh
II.1.2 Giải pháp cũ thường làm trong tiết bài tập Vật lí
Mô tả giải pháp cũ thường làm:
Thời lượng theo phân phối chương trình (PPCT) đã có sẵn
Trang 2Sử dụng chủ yếu các PPDH truyền thống (chủ yếu vấn đáp, thuyết trình, ít kết hợp các
kỹ thuật dạy học hiện đại Hoặc có thì chủ yếu là PPDH theo nhóm đơn giản, theo cặp bàn
Sử dụng những tư liệu, học liệu, thiết bị phục vụ bài dạy chưa thật phong phú, đa dạng, chủ yếu là trình chiếu bài giảng điện tử
Hình thức dạy học chủ yếu trên các lớp học
Cụ thể:
- Nội dung: Bài tập tổng hợp hai dao động điều hòa cùng phương cùng tần số - Vật lí 12
- Phương pháp:
+ Hoạt động 1: Khởi động: Giáo viên thông báo nội dung và tiến trình tiết học
- PP, KTDH: Cá nhân, vấn đáp, thuyết trình
- Các bước tiến hành:
Chuyển giao: Giáo viên đặt câu hỏi vào bài Thực hiện: Cá nhân nhớ lại kiến thức trả lời
Báo cáo, thảo luận: Chỉ định một học sinh bất kì đứng tại chỗ trả lời câu hỏi,
Gv cho các HS khác nhận xét
Đánh giá, nhận xét và chốt kiến thức: Giáo viên chuẩn hóa, vào bài
+ Hoạt động 2: Củng cố kiến thức:
- PP, KTDH: Vấn đáp, thuyết trình
- Các bước tiến hành:
Chuyển giao: Yêu cầu học sinh nghe Giáo viên hệ thống lại các kiến thức cơ bản
của bài
Thực hiện: Cá nhân nghe nhớ lại các kiến thức theo hệ thống của giáo viên.
Báo cáo, thảo luận: Chỉ định từng cá nhân trả lời các câu hỏi gợi ý của giáo viên.
Giáo viên chuẩn hóa từng đơn vị kiến thức; Học sinh ghi chép vào vở
+ Hoạt động 3: Luyện tập, vận dụng:
- PP, KTDH: Vấn đáp, thuyết trình
- Các bước tiến hành:
Chuyển giao: Giáo viên phát phiếu học tập gồm các bài tập trắc nghiệm lý thuyết
cho cá nhân hoặc nhóm
Thực hiện: Học sinh làm việc cá nhân hoặc nhóm hoàn thành PHT Báo cáo, thảo luận: Cá nhân hoặc đại diện nhóm báo cáo kết quả hoạt động
Cá nhân hoặc đại diện nhóm khác nhận xét, bổ sung
Đánh giá, nhận xét và chốt kiến thức: Giáo viên chuẩn hóa kiến thức
- Mục tiêu: Chú trọng cung cấp tri thức, kĩ năng.
a Ưu điểm:
- HS có thể nhớ lại kiến thức một cách nhanh chóng và ngồi tại chỗ làm bài tập;
- Chuẩn bị và xây dựng cho tiết học lấy GV là trung tâm, không tốn thời gian và ít huy động tới HS vào các hoạt động học tập
- Không gian học tập chủ yếu là trong phạm vi lớp học là biện pháp dễ thực hiện, chi phí ít tốn kém, có thể thực hiện ở mọi trường học, trong bất kì hoàn cảnh thời tiết nào, đảm bảo đúng lịch trình, tiến độ, không tốn nhiều thời gian chuẩn bị và thực hiện của cả giáo viên và học sinh
b Nhược điểm và những tồn tại cần khắc phục:
- Học sinh tiếp thu kiến thức một cách thụ động thông qua việc ghi chép tuần tự từng biểu thức, tính chất, đặc điểm,…nên giờ dạy dễ đơn điệu, buồn tẻ;
Trang 3- Do không hứng thú nên kiến thức khó ghi nhớ, dễ bị lãng quên, không phù hợp với xu thế làm bài thi trắc nghiệm như hiện nay do đó dẫn đến kết quả học tập và làm bài của các em không cao;
- Không phát triển và hình thành năng lực cần thiết cho học sinh do đó giáo dục không đáp ứng được yêu cầu năng lực của xã hội hiện đại;
- Không phát huy được khả năng của mỗi cá nhân trong tập thể lớp
c Hướng khắc phục:
- Thay đổi hình thức tổ chức dạy học, không gian dạy học truyền thống, tiêu chí đánh giá người học, đổi mới phương pháp dạy học được phát huy hiệu quả
- Trong quá trình giảng dạy, giáo viên không cung cấp kiến thức có sẵn mà định hướng, khích
lệ, hỗ trợ học sinh tự lực tổng kết kiến thức theo mạch tư duy cá nhân và có cơ hội hoạt động nhóm trao đổi, thảo luận, thuyết trình ý tưởng, giáo viên đánh giá năng lực của học sinh một cách logic thông qua các hoạt động và sản phẩm của cá nhân, của nhóm học sinh
II.2 GIẢI PHÁP MỚI CẢI TIẾN
Tính mới, tính sáng tạo của giải pháp
- Kiểu học tập theo trạm đã tạo cho HS năng lực tự tìm tòi để đưa ra kiến thức mới, tạo
môi trường hợp tác, trao đổi, thảo luận, cạnh tranh giữa học sinh, giữa các nhóm với nhau trong suốt quá trình học tập
- Sử dụng sơ đồ tư duy giúp học sinh khái quát được các nội dung chính của chủ đề và hiểu được mối liên quan giữa các nội dung trong chủ đề
- Áp dụng phần mền kiểm tra đánh giá Quizizz giúp giáo viên và học sinh đánh giá luôn mức độ kiến thức, kĩ năng của từng học sinh từ đó có thể hỗ trợ học sinh giải quyết khó khăn trong quá học tập
- Hướng dẫn học sinh sử dụng máy tính cầm tay giải nhanh các bài tập trắc nghiệm về tổng hợp hai dao động điều hòa cùng phương cùng tần số phù hợp với tình hình thi THPT QG hiện hành
- Tạo được sự tự chủ cho học sinh, HS tự làm việc tại các trạm không cần GV hướng dẫn quá tỉ mỉ Quá trình dạy học trở thành quá trình tự học của HS, HS tự dạy nhau, học hỏi lẫn nhau
- Qua việc thực hiện các trạm độc lập HS nắm vững nội dung bài học một cách sâu sắc hơn, tiết học có thể giải quyết được nhiều nội dung học tập, học sinh học được nhiều kĩ năng sống và cách làm việc khoa học
- Tích cực hóa hoạt động của học sinh, tạo điều kiện cho HS học tập chủ động, tích cực, sáng tạo
- Đa dạng hóa các phương pháp dạy học, kết hợp linh hoạt các phương pháp dạy học truyền thống và hiện đại Vận dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với mục tiêu, nội dung giáo dục, đối tượng học sinh và điều kiện cụ thể
- Tổ chức, hướng dẫn, tạo điều kiện để HS ứng dụng công nghệ thông tin trong học tập; rèn luyện cho học sinh kĩ năng xử lí, trình bày thông tin bằng công nghệ thông tin và truyền thông, tăng cường khả năng tự làm thiết bị học tập
- Rèn luyên tính bền bỉ, kiên nhẫn, trung thực; phát triển năng lực đánh giá và tự đánh giá
- Đối với giáo viên: Có nhiều thời gian quan sát đánh giá cá nhân học sinh, hỗ trợ học sinh kịp thời hơn
Mô tả bản chất rõ của giải pháp
Trang 4II.2.1 GIẢI PHÁP 1: XÁC ĐỊNH MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ YÊU CẦU ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP, KỸ THUẬT DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH TRONG MÔN VẬT LÍ
II.2.1 1 Định hướng chung về phương pháp dạy học, giáo dục
II.2.1.2 Xác định một số vấn đề về đổi mới phương pháp, kĩ thuật dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Đổi mới giáo dục đang được toàn xã hội quan tâm Đổi mới phương pháp dạy học trong đổi mới giáo dục phổ thông theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức; tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển năng lực
Ngày nay, dạy học phát triển PC, NL đang trở nên phổ biến trên thế giới Dạy học phát triển PC, NL thể hiện sự quan tâm tới việc người học làm được gì sau quá trình đào tạo chứ không thuần túy là chỉ biết được gì; quan tâm tới người dạy sẽ dạy như thế nào để hình thành
PC, NL của người học chứ không phải chỉ là dạy nội dung gì cho người học với mong muốn người học biết càng nhiều, càng sâu Dạy học hiện đại đặt ra hàng loạt các yêu cầu đối với các thành tố của hoạt động dạy học, trong đó đặc biệt lưu tâm đến PPDH phát triển PC, NL cho người học
Xu hướng hiện đại được hiểu là khuynh hướng, chiều hướng mang tính mới, tiên tiến
Xu hướng hiện đại về PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực được xem xét là chiều hướng lựa chọn và sử dụng các PP, KTDH mới, tiên tiến nhằm phát triển phẩm chất, năng lực Xu hướng hiện đại về PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực bao gồm các chiều hướng:
+ Lựa chọn, sử dụng các PPDH, KTDH rèn luyện phương pháp học, hình thành kĩ năng
tự học, kĩ năng nghiên cứu khoa học; bồi dưỡng hứng thú và lòng say mê học tập cho HS như dạy học bằng sơ đồ tư duy, công não, dạy học dựa trên dự án…
Trang 5+ Lựa chọn, sử dụng các PPDH, KTDH phát huy tính tích cực, độc lập nhận thức; phát triển tư duy sáng tạo ở HS như dạy học khám phá, dạy học giải quyết vấn đề, phương pháp trò chơi…
+ Lựa chọn, sử dụng các PPDH, KTDH hình thành và phát triển kĩ năng thực hành; phát triển khả năng giải quyết vấn đề trong thực tế cuộc sống như phương pháp thực hành, phương pháp thực nghiệm…
+ Lựa chọn, sử dụng các PPDH, KTDH gắn liền với các phương tiện dạy học hiện đại
Xu hướng này phản ánh mối quan hệ hữu cơ giữa PPDH, KTDH và phương tiện dạy học GV cần phải khai thác các phương tiện dạy học, đặc biệt là các phương tiện hiện đại như các ứng dụng, công cụ công nghệ thông tin và truyền thông… nhằm đạt hiệu quả tối ưu trong dạy học Chiều hướng lựa chọn và sử dụng các PP, KTDH mới, tiên tiến nhằm phát triển phẩm chất, năng lực không tách rời nhau mà bổ sung cho nhau trong quá trình phát triển PC, NL người học Do đó, không quan trọng việc các PPDH và KTDH thuộc về chiều hướng này hay chiều hướng kia mà quan trọng là việc lựa chọn được các PPDH và KTDH phù hợp với khả năng của HS, của GV; tính chất của hoạt động cụ thể trong kế hoạch dạy học, điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường, địa phương nhằm đạt được mục tiêu phát triển PC, NL đã đề ra
II.2.1.3 Quan hệ giữa YCCĐ với mục tiêu và PP/KT DH trong môn Vật lí
YCCĐ trong các chủ đề Mục tiêu (YCCĐ) về NL vật lí PP/KTDH
- Nêu được;
- Nhận biết được;
- Định nghĩa được;
- Phát biểu được;
- Phân tích được;
- Phân loại được;
- Tổng hợp được;
- Mô tả được;
- Trình bày được;
- Liệt kê được;
- Giải thích được;
- Lựa chọn được;
- Ước lượng được;
- Sử dụng được;
- Lập luận được;
- Lập luận để rút ra;
- Rút ra được;
- Thành lập được;
- So sánh được;
- Xây dựng được;
- Vẽ được;
- Vẽ phác được;
- Tạo ra được;
- Biểu diễn được;
- Tính được:
- Viết được:
- Xác định được:
- Đo được:
Nhận thức vật lí
PPDH:
- GQVĐ;
- DH dựa trên dự án;
- DH theo trạm;
- Trực quan;
- Đàm thoại;
- Lớp học đảo ngược;
- DH theo hợp đồng;
- DH khám phá;
…
KTDH
- Khăn trải bàn;
- Phòng tranh;
- Các mảnh ghép;
- Sơ đồ tư duy;
- Công não;
- Chia sẻ cặp đôi;
- KWL;
……
Trang 6- Minh họa được:
- Chuyển đổi được:
- Thiết kế phương án;
- Lựa chọn phương án;
- Chọn phương án;
- Thực hiện phương án;
- Thực hiện thí nghiệm;
- Thực hiện được;
- Đề xuất được;
Tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ vật lí
PPDH:
- GQVĐ;
- DH dựa trên dự án;
- DH theo trạm;
- Thực hành thí nghiệm;
- Hoạt động trải nghiệm;
- DH hợp tác;
- DH khám phá;
…
KTDH
- Khăn trải bàn;
- Phòng tranh;
- Các mảnh ghép;
- Sơ đồ tư duy;
- Công não;
- KWL;
……
- Vận dụng được;
- Đánh giá được;
- Thiết kế được;
- Chế tạo được
- Thực hiện dự án hay đề tài
nghiên cứu
Vận dụng kiến thức kĩ năng đã học
PPDH:
- GQVĐ;
- DH dựa trên dự án;
- DH theo trạm;
- Thực hành thí nghiệm;
- Hoạt động trải nghiệm;
- DH hợp tác;
- DH khám phá;
Sử dụng PP, KTDH phát triển các PC chủ yếu và NL chung trong CT môn vật lí
PC, NL Định hướng trong CT môn
Vật lí
Chăm chỉ
trung thực,
trách nhiệm
Được rèn luyện và phát triển “
trong hoạt động thực hành, thí nghiệm, tìm hiểu khoa học…”
- Thực hành thí nghiệm;
- DH dựa trên dự án;
- DH khám phá;
DH theo trạm;
- Lớp học đảo ngược;
- ……….
- Khăn trải bàn;
- Sơ đồ tư duy;
- Các mảnh ghép;
- Chia sẻ cặp đôi;….
Tự chủ và
tự học
Được hình thành và phát triển
“ thông qua các hoạt động thực hành, làm dự án, thiết kế, thực hiện phép đo các đại lượng vật lí, …., thực hiện hoạt động tìm hiểu khoa học”
- DHGQVĐ
- DH dựa trên dự án;
- DH khám phá;
DH theo trạm;
- Lớp học đảo ngược;
- DH hợp tác;
- Thực hành thí nghiệm;
- Khăn trải bàn;
- Sơ đồ tư duy;
- Các mảnh ghép;
- Chia sẻ cặp đôi;…
Trang 7- Hoạt động trải nghiệm
- ……….
Giao tiếp và
hợp tác
Được hình thành và phát triển
thông qua việc HS “ Trao đổi, trình bày, chia sẻ ý tưởng, nội dung học tập”
- DHGQVĐ
- DH dựa trên dự án;
- DH hợp tác;
-……….
- Khăn trải bàn;
- Sơ đồ tư duy;
- Các mảnh ghép;
- Chia sẻ cặp đôi;
- Phòng tranh;
… GQVĐ và
sáng tạo
“Được hình thành và phát triển trong việc đề xuất vấn
đề, lập KH, thực hiện KH, tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ Vật lí, ….vận dụng kiến thức, kĩ năng vật lí để giải quyết các vấn đề thực tiễn, ”
- DHGQVĐ
- DH khám phá;
- DH dựa trên dự án;
- Hoạt động trải nghiệm
- ……….
- Sơ đồ tư duy;
- Động não;
- XYZ;
- Phòng tranh; -….
II.2.2 GIẢI PHÁP 2: XÁC ĐỊNH NHỮNG PHƯƠNG PHÁP, KỸ THUẬT DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC HỌC SINH TRONG MÔN VẬT LÍ
II.2.2.1 Khái niệm PPDH, KTDH
PPDH là những hình thức và cách thức hoạt động của giáo viên và học sinh trong những điều kiện dạy học xác định nhằm đạt được mục tiêu (yêu cầu cần đạt) dạy học
KTDH là những biện pháp, cách thức hành động của của giáo viên và học sinh trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học Các kỹ thuật dạy học là những đơn vị nhỏ nhất của phương pháp dạy học Có những kỹ thuật dạy học chung, có những kỹ thuật đặc thù của từng phương pháp dạy học
Hình 1: Một số kỹ thuật dạy học tích cực
Trang 8Hình 2: Mối quan hệ giữa mục tiêu - nội dung - phương pháp, kỹ thuật dạy học
II.2.2.2 Sử dụng hiệu quả các phương pháp truyền thống theo định hướng phát triển năng lực học sinh
+ Phương pháp thuyết trình
+ Phương pháp đàm thoại
+ Phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề
II.2.2.3 Vận dụng các PPDH và KTDH hiện đại theo định hướng phát triển năng lực học sinh trong môn Vật lí THPT
a) Dạy học dựa trên dự án:
Là cách thức tổ chức dạy học, trong đó học sinh thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu, trình bày
Điều kiện sử dụng: Dạy học các nội dung gần gũi với thực tiễn, có nhiều nội dung thực
hành; đòi hỏi thời gian phù hợp tùy quy mô dự án, thời gian có thể kéo dài trong vài buổi, vài tuần,…
Các giai đoạn của dạy học dựa trên dự án:
+ Giai đoạn chuẩn bị: Đề xuất ý tưởng và chọn đề tài; chia nhóm và nhận nhiệm vụ; lập kế hoạch thực hiện nhiệm vụ
+ Giai đoạn thực hiện dự án: Học sinh thực hiện nhiệm vụ với các hoạt động, đề xuất phương án giải quyết, nghiên cứu tài liệu, tiến hành các thí nghiệm, trao đổi và hợp tác trong nhóm
+ Giai đoạn báo cáo và đánh giá: Học sinh thu thập kết quả, công bố sản phẩm trước lớp; tiến hành đánh giá rút kinh nghiệm để thực hiện dự án tiếp theo
b) Dạy học giải quyết vấn đề:
Là cách thức tổ chức dạy học, trong đó học sinh được đặt trong một tình huống có vấn
đề mà bản thân học sinh chưa biết cách thức, phương tiện ( tri thức, kĩ năng, ) cần phải nỗ lực
tư duy giải quyết vấn đề
Điều kiện sử dụng: Cần tạo ra tình huống có vấn đề phù hợp hiệu quả ( cho cả cá nhân,
cả nhóm); Thời gian đủ để nhận biết, lập kế hoạch và thực hiện, kết luận nhất là với vấn đề giành cho nhóm; Cần đảm bảo một số phương tiện thực hiện giải quyết vấn đề nhất là với các vấn đề khảo sát, thí nghiệm,…
Các giai đoạn của dạy học giải quyết vấn đề:
+ Giai đoạn nhận biết vấn đề
Trang 9+ Giai đoạn lập kế hoạch giải quyết vấn đề + Giai đoạn thực hiện kế hoạch
+ Giai đoạn kiểm tra đánh giá và kết luận
c) Dạy học hợp tác
Là cách thức tổ chức dạy học, trong đó học sinh làm việc theo nhóm để cùng nghiên cứu, trao đổi ý tưởng và giải quyết vấn đề đặt ra
Điều kiện sử dụng:
+ Nhiệm vụ học tập cần đủ khó để cả nhóm hợp tác thực hiện
+ Không gian làm việc cần phù hợp để học sinh thuận tiện trong việc trao đổi vàthảo luận
+ Thời gian cần đủ cho các thành viên thảo luận, trình bày kết quả hiệu quả
Các giai đoạn của dạy học giải quyết vấn đề:
Quy trình thiết kế và tổ chức DH hợp tác gồm các giai đoạn sau:
- Giai đoạn chuẩn bị:
+ Xác định hoạt động cần tổ chức
+ Xác định tiêu chí thành lập nhóm
+ Xác định thời gian phù hợp cho hoạt động
+ Thiết kế các phiếu/ hình thức giao nhiệm vụ
- Giai đoạn tổ chức dạy học dự án:
+ Giao nhiệm vụ học tập
+ Thực hiện nhiệm vụ học tập
+ Trình bày, đánh giá kết quả của hoạt động
d) Dạy học khám phá
Là cách thức tổ chức dạy học trong đó học sinh tự tìm tòi, khám phá phát hiện ra tri thức mới thông qua các hoạt động dưới sự định hướng của giáo viên
Điều kiện sử dụng:
+ Đa số học sinh phải có kiến thức, kĩ năng thực hiện các hoạt động khám phá được tổ chức
+ Giáo viên cần hiểu rõ khả năng khám phá của học sinh Từ đó có sự hướng dẫn cần thiết, vừa đủ và phù hợp
Các giai đoạn của dạy học khám phá:
+ Giai đoạn chuẩn bị: Xác định mục đích về phẩm chất và năng lực cần hình thành ở học sinh qua các hoạt động học; xác định vấn đề cần khám phá; xác định cách thức thu thập dữ liệu cho việc đánh giá các giả thuyết trong quá trình khám phá; xác định nội dung vấn
đề học tập học sinh cần đạt được; xác định cách thức báo cáo và đánh giá kết quả khám phá
+ Giai đoạn tổ chức dạy học khám phá: Giao nhiệm vụ học tập; thực hiện nhiệm
vụ học tập; trình bày và đánh giá kết quả của nhiệm vụ học tập
e) Một số kĩ thuật dạy học tích cực
Dạy học theo trạm
DH theo trạm là PPDH, trong đó bài học được thiết kế thành hệ thống các nhiệm vụ có tính chuyên biệt, độc lập tại các vị trí khác nhau (gọi là trạm), HS (hay nhóm HS) lần lượt thực hiện các nhiệm vụ tại các trạm (có thể bắt đầu từ một trạm bất kì).
Trang 10Hình 2.2 Sơ đồ các trạm học tập với bài học có các đơn vị kiến thức độc lập
Chú thích: Giả sử bài học có 5 nội dung (nhiệm vụ) độc lập tương ứng 5 trạm, các nhóm
HS lựa chọn mỗi trạm làm trạm xuất phát, sau khi thực hiện xong sẽ luân chuyển sang các trạm tiếp theo Các nhóm HS có thể di chuyển theo vòng tròn qua các trạm để đảm bảo trật
tự tiết học
− Đặc điểm
Mục tiêu của dạy học theo trạm là khai thác, sử dụng và phát huy tính tích cực, chủ động, khả năng làm việc độc lập, khả năng làm việc nhóm, rèn luyện kỹ năng thực hành cho học sinh Do đó kiểu dạy học theo trạm phải thiết kế các nhiệm vụ học tập khác nhau để đảm bảo cho học sinh được học sâu và thoải mái nên dạy học theo trạm có các đặc điểm sau
+ Khi dạy học theo trạm chúng ta đã tạo ra một môi trường học tập với cấu trúc được xác định cụ thể Trong quá trình học tập được chia thành các trạm, mỗi trạm là một nhiệm vụ khác nhau, với tư liệu học tập khác và học sinh có thể bắt đầu làm việc ở một trạm bất kì mà nhóm lựa chọn, tất cả đều được tổ chức để tạo ra một bầu không khí học tập nhẹ nhàng
+ Học theo trạm kích thích HS tích cực hoạt động và thông qua hoạt động mà học tập + Học theo trạm thể hiện được sự đa dạng, đáp ứng được nhiều phong cách học khác nhau
+ Dạy học theo trạm phải hướng tới học sinh được thực hành, được khám phá và thử nghiệm trong quá trình học tập và luôn có sự tương tác giữa GV với HS và giữa HS với nhau + DH theo trạm khắc phục khó khăn về mặt thiết bị, thí nghiệm khi tổ chức DH theo nhóm (ví dụ số bộ thí nghiệm được trang bị không đủ hoặc số bộ thí nghiệm còn hoạt động được không đủ so với yêu cầu để tổ chức DH theo nhóm)
− Các PC, NL có thể phát triển trong DH theo trạm:
