(Skkn 2023) một vài biện pháp giúp học sinh lớp 5 trường tiểu học lãng công học tốt phần đọc hiểu môn tiếng anh

Là một giáo viên Tiếng Anh được nhà trường phân công giảng dạy lớp 5 trong nhiều năm qua, tôi nhận thấy rằng: Phần “Read and answer” là một phần rất quan trọng không những trong việc giú

Tên đề tài:

MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 5 TRƯỜNG TIỂU HỌC LÃNG CÔNG HỌC TỐT PHẦN ĐỌC HIỂU MÔN TIẾNG ANH.

A ĐẶT VẤN ĐỀ

Tiếng Anh là ngôn ngữ toàn cầu Nó là công cụ tạo điều kiện hoà nhập với cộng đồng quốc tế và khu vực; tiếp cận những thông tin quan trọng về khoa học kỹ thuật; tiếp cận với các nền văn hoá khác cũng như các sự kiện thế giới quan trọng Với vai trò tối quan trọng nói trên nên đòi hỏi phải có thật nhiều người có khả năng sử dụng tiếng Anh một cách thành thạo Muốn đạt được mục tiêu này thì bộ môn Tiếng Anh phải được đưa vào giảng dạy thật hiệu quả ngay ở các trường phổ thông Việc học tiếng Anh ở trường tiểu học sẽ giúp các em dần dần hình thành và phát triển những kiến thức, kỹ năng cơ bản về tiếng Anh Ngày nay, việc dạy và học Tiếng Anh trong trường tiểu học đã có những thay đổi lớn

về nội dung cũng như phương pháp giảng dạy để phù hợp với mục tiêu và yêu cầu đặt ra cho bộ môn này Quan điểm cơ bản nhất về phương pháp mới là làm sao phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh, tạo điều kiện tối ưu cho học sinh rèn luyện, phát triển và nâng cao kỹ năng sử dụng ngôn ngữ vào mục đích giao tiếp chứ không phải việc cung cấp kiến thức ngôn ngữ thuần tuý Với quan điểm này, các kỹ thuật dạy học cũng như hoạt động trên lớp cũng đã được thay đổi và phát triển đa dạng hơn để có thể vận dụng một cách linh hoạt, mềm dẻo, phù hợp và đạt hiệu quả cao Là một giáo viên Tiếng Anh được nhà trường phân công giảng dạy lớp 5 trong nhiều năm qua, tôi nhận thấy rằng: Phần “Read and answer” là một phần rất quan trọng không những trong việc giúp học sinh rèn kỹ năng đọc hiểu ở mỗi đơn vị bài học mà còn giúp các em hệ thống lại toàn

bộ kiến thức mà các em đã được học trong bài Tuy nhiên, đối với phần này các

bài đọc (passages) thường dài, hình ảnh minh họa thì nghèo nàn thêm vào đó hệ thống câu hỏi cho sẵn thường khó và đơn điệu không thu hút học sinh Do đó, đại đa số các em không thích hoặc thậm chí có thể nói là ghét học phần này, vậy làm thế nào để giải quyết những vấn đề trên Câu hỏi đặt ra thật là khó nên đòi hỏi người giáo viên phải dành rất nhiều thời gian để tìm tòi, nghiên cứu những hình thức học tập sao cho thật hấp dẫn, thu hút được sự hứng thú học tập của học sinh và tạo điều kiện tối đa cho nhiều học sinh được luyện tập tiếp thu kiến thức Xuất phát từ lý do đó, trong quá trình giảng dạy tôi đã tham khảo nhiều sách hướng dẫn của các giáo trình tiếng Anh dành cho học sinh tiểu học (Let’s learn English; Let’s go; English for kids ) và qua các lớp tập huấn, dự giờ đồng nghiệp trong trường, trong quận tôi đã tìm ra một số biện pháp để áp dụng dạy cho phần “Read and Answer” của tiếng Anh lớp 5 nhằm mục đích mang lại những hiệu quả thật cao cho bộ môn này

B NỘI DUNG

I Thực trạng:

Năm học 2022 – 2023, tôi được nhà trường tiếp tục phân công giảng dạy bộ môn Tiếng Anh khối lớp 5 Ở những phần như Listen and repeat, Look and say, hoặc phần Listen and circle, học sinh có vẻ còn chăm chú và thường xuyên phát biểu bài nhưng đến phần Đọc –Hiểu (Read and Answer) thì thái độ học tập của học sinh như hoàn toàn khác hẳn, lúc đầu các em thích học bao nhiêu thì đến phần này thì lớp học trở nên trầm hẳn - mỗi lớp chỉ có khoảng 6 đến 8 em giơ tay phát biểu xây dựng bài Số học sinh còn lại học rất thụ động, khi giáo viên gọi đứng dậy đọc bài hoặc trả lời câu hỏi các em chẳng nói được gì, ngượng ngùng và mất tự tin Có thể là do một số nguyên nhân sau: ở phần Đọc – Hiểu (Read and answer) nội dung bài đọc tương đối dài, hình ảnh minh họa thì nghèo

nàn thậm chí có bài chỉ toàn kênh chữ không có lấy một tranh minh họa nào do

đó gây rất nhiều khó khăn cho học sinh trong khi tìm hiểu bài Mặt khác yêu cầu đưa ra không đa dạng, không phong phú (mỗi đọan văn đều có bốn câu hỏi

để học sinh trả lời) khiến cho học sinh giảm dần hứng thú trong học tập

Ngay từ những tuần đầu năm học, tôi đã theo dõi và lập bảng thống kê về thái

độ của học sinh khối Năm đối với phần Read and Answer (Đọc- Hiểu) môn Tiếng Anh như sau:

Điều này đã làm tôi băn khoăn suy nghĩ rất nhiều Nhiều lần tôi cũng đã trao đổi với các bạn đồng nghiệp khác, trong số những đồng nghiệp đó, cũng có người có cùng những băn khoăn suy nghĩ như tôi Nhưng cũng có người cho rằng: ‘Phải có năng khiếu thì mới học tốt bộ môn này được” Qua nhiều đêm suy nghĩ, hàng loạt câu hỏi cứ hiện ra trong đầu tôi: “Làm thế nào để lôi cuốn học sinh tham gia vào bài học một cách tích cực hơn?”, “Làm thế nào để chuyển tải nội dung phần bài học này đến với học sinh một cách hiệu quả nhất?”, “Làm thế nào để học sinh mình hứng thú hơn đối dạng bài này?” Vậy làm sao để giải quyết thực trạng này, tôi đã luôn trăn trở, suy nghĩ, bên cạnh việc nghiên cứu tài liệu, tôi không ngừng tham khảo ý kiến đồng nghiệp giàu kinh nghiệm và quan trọng hơn là trong các đợt tập huấn do Sở GD&ĐT tổ chức tôi đã được tiếp cận với tiến trình giảng dạy phần này, thêm vào đó khi

được dự giờ các giáo viên văn hóa trong trường tôi đã học hỏi được rất nhiều kỹ thuật dạy học tích cực từ đó tôi đã mạnh dạn áp dụng và đã mang lại hiệu quả đáng kể Trong quá trình vừa giảng dạy, vừa nghiên cứu, học hỏi tôi đã đúc rút được một vài biện pháp có thể khắc phục được thực trạng trên khi giảng dạy phần Đọc- Hiểu (Read and aswer): “Thứ nhất, giáo viên phải có cách dẫn bài thật sự hấp dẫn, thu hút được sự tò mò khám phá kiến thức mới của học sinh.Thứ hai, dùng những hình ảnh minh họa cụ thể giúp học sinh dễ dàng nắm bắt nội dung bài đọc Thứ ba, áp dụng nhiều hình thức luyện tập sao cho thu hút được học sinh” Tôi đã áp dụng nhiều lần trên lớp và đã mang lại hiệu quả đáng kể

II Các biện pháp cụ thể

Xuất phát từ tình hình thực tế như đã trình bày ở trên, bản thân tôi trong quá trình giảng dạy đã cố gắng nghiên cứu, tìm tòi những hình thức học tập giúp học sinh dễ nắm bắt được nội dung bài học, khắc sâu được kiến thức cho học sinh và tạo điều kiện tối ưu cho mọi học sinh có được nhiều cơ hội luyện tập Trước hết để các em thực sự thích tìm hiểu hoạt động này, tôi đã mạnh dạn áp dụng các biện pháp sau và đã mang lại hiệu quả như mong muốn

Biện pháp 1 Tạo ra các tình huống có vấn đề: Đứng trên phương diện là

người giảng dạy chúng ta không thể nhồi nhét kiến thức vào đầu học sinh được Chính vì vậy mà câu hỏi được đặt ra là làm thế nào để học sinh tiếp thu bài học một cách chủ động, tích cực, sáng tạo Phải chăng là chúng ta nên giúp các em tạo ra động cơ học tập đúng đắn Chúng ta biết rằng tâm lý trẻ là rất tò mò nên việc tạo ra các tình huống có vấn đề sẽ thu hút sự tập trung tìm hiểu, khám phá của trẻ Có nhiều cách để tạo tình huống có vấn đề: Thứ nhất, tạo ra những tình huống, những câu hỏi khiến học sinh phải suy đoán có thể đưa ra những lời giải

mang tính sáng tạo của riêng mình Thứ hai, có thể dẫn dắt học sinh tham gia vào các câu chuyện kể để ngõ và yêu cầu các em dự đoán diễn biến tiếp theo Với những cách tổ chức như vậy sẽ kích thích được sự tò mò, muốn khám phá đến cùng để giải đáp thắc mắc của chính các em

1.1 Câu hỏi gợi mở, dẫn dắt bài mới

Trước khi học sinh đi vào phần tìm hiểu bài thì đây là giai đoạn quan trọng quyết định việc các em có tích cực tham gia vào bài học hay không Nếu giáo viên giới thiệu bài học một cách chung chung, trừu tượng sẽ không thu hút được sự tập trung chú ý của các em Vì thế cần làm thế nào để thu hút các em ngay từ ban đầu là câu hỏi thường xuyên được tôi suy nghĩ và dành thời gian để tìm cách giải đáp nhiều nhất Trong một số đoạn văn có hình ảnh minh họa cụ thể hoặc nếu không có thì tôi tìm một hình ảnh phù hợp yêu cầu các em quan sát và tìm hiểu nội dung các tranh thông qua một hệ thống câu hỏi từ những thứ

mà các em đã được học đến những vấn đề liên quan đến bài mới mà các em cần suy nghĩ đưa ra một lời dự đoán nào đấy Muốn biết dự đoán của mình có chính xác không các em háo hức tham gia vào bài học để tự mình đi đến kết luận từ

đó tạo cho các em một động cơ chính đáng để tham gia vào quá trình lĩnh hội tri thức mà các em mơ hồ không nhận ra

Chẳng hạn đối với phần Read and answer của Unit 1: WHAT’S YOUR ADDRESS? -Lesson 3- Activity 4, tôi đưa tranh minh họa Trung và đưa ra hàng loạt câu hỏi và yêu cầu học sinh trả lời nếu đó là những điều các em

đã được học hoặc đưa ra dự đoán nếu là vấn đề mới cần tìm hiểu Ví dụ: Where

does he live? What’s his address? Who does he live with? Does he like the new place? Từ đó học sinh muốn tìm hiểu những thông tin này thì các em phải tập

trung vào bài học để tự giải đáp thắc mắc của mình

Tương tự đối với phần Read and answer của Unit 3: WHERE DID YOU GO

ON HOLIDAY? tôi cho các em xem bức ảnh về ĐẢO Phú Quốc và đặt ra một

số câu hỏi như: Where’s this? Have you gone to Phu Quoc Island? Last summer, Nam went to Phu Quoc with his mother Can you guess what did he do there? Khi sử dụng biện pháp này tôi nhận thấy rằng học sinh của mình trở nên hứng thú hơn, các em tham gia vào bài học sôi nổi hơn, vì thế các tiết học không còn buồn tẻ và kém hiệu quả nữa

1.2 Dùng hình thức “Kể chuyện” (Story Telling) Bằng hình thức kể chuyện

kèm theo những hình ảnh minh họa cụ thể, những cử chỉ điệu bộ thể hiện nội dung câu chuyện sẽ thu hút được sự tập trung sự chú ý của học sinh từ đó các

em học sinh dễ dàng nắm bắt nội dung bài đọc và ghi nhớ chúng một cách bền lâu Chính vì nắm bắt được nhu cầu thích nghe, nhìn và hoạt động của học sinh nên tôi đã lựa chọn hình thức kể chuyện để dẫn dắt các em tham gia vào bài học một cách tự nhiên, không miễn cưỡng Ví dụ: Ở Unit 4: DID YOU GO TO THE PARTY?: Đây là một đoạn văn nói về các hoạt động trong bữa tiệc sinh nhật của Nam Mặc dù là rất quen thuộc nhưng với ngôn ngữ là Tiếng Anh

thêm vào đó lại không có một hình ảnh minh họa nào nên để nắm được nội dung bài không phải là một việc đơn giản Chính vì thế tôi đã vận dụng các tranh về các hoạt động các em đã được học và tìm kiếm một số tranh khác hỗ trợ thêm để làm nổi rõ nội dung bài Tôi có thể truyền tải qua trang giáo án sử dụng phần mềm Power Point hoặc cũng có thể chuẩn bị thành những tranh vẽ cầm tay và sử dụng một cách hợp lý trong khi chuyển tải nội dung bài đọc thành một câu chuyện và đây cũng là lý do thu hút các em vào các hoạt động tiếp theo của tiết học Ví dụ: Giáo viên đưa tranh và bắt đầu câu chuyện

My name is Nam

It was my birthday last Sunday

I invited some of my classmates to the party

They gave me presents like comic books, robots and a teddy bear

We ate cakes, sweets, fruit and ice cream

We drank fruit juice

We sang English and Vietnamese songs

We danced, too

Phong played the guitar

and Linda played the piano

The party ended at 7 p.m We enjoyed it very much.

Biện pháp 2 Minh họa bằng sơ đồ (Network) hoặc hình ảnh cụ thể

2.1 Sử dụng sơ đồ (Network)

Ở Unit 5: WHERE WILL YOU BE THIS WEEKEND? Đầu tiên tôi hỏi một

số câu hỏi liên quan đến các em: What’s your name? where will you be this weekend? Tiếp theo tôi yêu cầu học sinh nhìn vào bài đọc trong sách để đoán xem đây là bài đọc về ai? Sau đó tôi sử dụng mô hình Network với một số câu hỏi yêu cầu học sinh dự đoán như: Where will she be this weekend? Who will she go with? What will she do there? What will she eat there? Giáo viên ghi nhận tất cả các câu trả lời có thể từ học sinh vào Network ở bảng phụ sau đó dẫn dắt các em tìm hiểu nội dung trong bài cho sẵn và cuối cùng là đối chiếu với dự đoán ban đầu của mình từ đó giúp các em tự chiếm lĩnh kiến thức bài học

Ha Long Bay

With family

Swim in the sea

Build sandcastles

2.2 Dùng hình ảnh minh họa (Áp dụng kĩ thuật “Elicit”)

Thiết bị dạy học đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình dạy học, là một trong những yếu tố quyết định đến kết quả của tiết dạy nó giúp giáo viên dễ dàng trong truyền thụ kiến thức, học sinh dễ nắm bắt, khắc sâu lượng kiến thức được giảng dạy và đặc biệt các tiết dạy sử dụng các thiết bị dạy học một cách linh hoạt, khoa học tạo được hứng thú học tập ở học sinh Đối với học sinh tiểu học, thiết bị dạy học lại càng đặc biệt quan trọng vì nó giúp các em quan sát sự vật, hiện tượng một cách trực quan, giúp học sinh nhận thức sâu hơn nội dung bài học, hình thành tốt kỹ năng, kỹ xảo

Tư duy của học sinh tiểu học chưa sâu, những lời giải thích suông của giáo viên trở nên rất mơ hồ đối với các em Do vậy, dụng cụ trực quan được sử dụng một cách khoa học sẽ kích thích được luồng suy nghĩ của các em, không chỉ góp phần to lớn mang lại thành công của tiết dạy mà còn là phương tiện hữu hiệu nhất giúp học sinh tiếp cận với nguồn kiến thức, kích thích tư duy giúp các em

tự khám phá và chiếm lĩnh tri thức Nhờ đó, kiến thức sẽ được khắc sâu và mãi

đi cùng các em trên con đường học vấn

Ở Unit 9: WHAT DID YOU SEE AT THE ZOO?-Lesson 1- Activity 5 , sau khi cho học sinh ôn lại tên các con vật trong sở thú và một vài câu chuyện dựa vào nội dung bài đọc và để mở nhiều thông tin kích thích tính

tò mò của học sinh nhằm giúp học sinh nắm rõ hơn về nội dung bài trước khi các em đi vào phần thực hành, tôi cho học sinh luyện đọc đoạn văn Thay vì đưa nguyên cả đoạn văn chỉ có kênh chữ , tôi lồng vào một số hình ảnh minh họa để các em cảm thấy hứng thú hơn cũng như dễ dàng nắm bắt nội dung bài đọc hơn

I going to the My are

I think the are They can

a lot of things I also love They can

with their

Biện pháp 3 Sử dụng các hình thức luyện tập phong phú, đa dạng

Như chúng ta biết tâm lý của học sinh tiểu học luôn thích những điều mới lạ Tuy nhiên tất cả các bài luyện tập sau các phần đọc hiểu của mỗi đơn vị bài học đều như nhau: ĐỌc và trả lời bốn câu hỏi vì vậy rất dễ gây nhàm chán cho các

em Để giải quyết thực trạng này, tôi đã tìm tòi, học hỏi và mạnh dạn đưa vào

áp dụng một vài kỹ thuật dạy học tích cực và cũng đã mang lại kết quả như mong muốn

3.1 Kỹ thuật “Mảnh ghép”

Sau khi các em đã được tìm hiểu nội dung bài đọc bằng các biện pháp như tôi

đã trình bày ở trên, nhằm giúp các em củng cố lại những gì các em vừa tìm hiểu, tôi sử dụng phương pháp mảnh ghép để cho các em thảo luận trả lời câu hỏi như sau:

Giai đoạn 1: Tổ chức nhóm chuyên sâu

- Chia lớp thành các nhóm 4 (ví dụ chia lớp thành 8 nhóm), vì có 4 câu hỏi nên hai nhóm sẽ trả lời một câu hỏi Cụ thể như sau: Nhóm 1, 5 trả lời câu hỏi 1; nhóm 2, 6 trả lời câu hỏi 2; nhóm 3,7 trả lời câu hỏi 3, nhóm 4,

8 trả lời câu hỏi 4 theo sơ đồ như sau:

Nhóm 1:

Nhóm 2

Nhóm 3

Nhóm 4

-Nhóm 5

Nhóm 6

Nhóm 7

Nhóm 8

- Từng nhóm thảo luận, trả lời câu hỏi của mình trong vòng hai phút Lúc này, học sinh của nhóm trở thành “chuyên gia” lĩnh vực của mình

Giai đoạn 2: Tổ chức nhóm mảnh ghép

- Xây dựng nhóm mảnh ghép: Mỗi học sinh của nhóm chuyên sâu di chuyển ra khỏi nhóm và kết hợp với học sinh của các nhóm khác tạo thành nhóm mới gọi là nhóm mảnh ghép Cụ thể như sau: học sinh của nhóm 1,2,3,4 tách ra và hơp thành 4 nhóm mảnh ghép; tương tự đối với học sinh ở các nhóm 5,6,7,8 được minh họa như sau:

Nhóm mảnh ghép 1:

Nhóm mảnh ghép 2

Nhóm mảnh ghép 5

Nhóm mảnh ghép 6