Muốn học sinh lớp 3 – lần đầu tiên được học tập với máy tính trên lớp và học tốt được môn Tin học thì người giáo viên không phải chỉ truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã có sẵn mộ
Trang 1MỤC LỤC
MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH CHỨNG
Trang 2I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài
Hiện nay, môn Tin học trong chương trình giáo dục Tiểu học cùng với những bộ môn khác như Tiếng Anh, Mỹ thuật, Âm nhạc,…đều có những vai trò hết sức quan trọng góp phần đào tạo nên những con người toàn diện
Tin học được coi là một môn khoa học tự nhiên có tính logic, tư duy và cả
sự sáng tạo, hội nhập Ngoài ra, Tin học còn là chìa khóa góp phần phát triển các
bộ môn khác
Muốn học sinh lớp 3 – lần đầu tiên được học tập với máy tính trên lớp và học tốt được môn Tin học thì người giáo viên không phải chỉ truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã có sẵn một cách rập khuôn, máy móc sẽ làm cho học sinh tiếp thu một cách thụ động Nếu chỉ dạy học như vậy thì việc học tập của học sinh sẽ diễn ra thật đơn điệu, khô khan, học sinh không có hứng thú học và kết quả học tập sẽ không cao Chính nó là một trong những nguyên nhân gây ra cản trở việc đào tạo các em trở thành những con người năng động, tự tin, sáng tạo, tích cực, thích ứng với những đổi mới, hòa nhịp với sự phát triển của thế giới đang diễn ra hàng ngày
Trường Tiểu học Tiên Phong là trường đóng trên địa bàn xã Tiên Phong – huyện Ba Vì, vẫn còn là vùng nông thôn, kinh tế tuy không khó khăn nhưng để cho trẻ tiếp xúc với công nghệ thông tin là chưa nhiều Do đó, để tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh học tập cần tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, trong
đó vận dụng linh hoạt, phù hợp là vô cùng cần thiết Nếu tổ chức tốt được các trò chơi trong giờ Tin học sẽ phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo, nhanh nhẹn và khéo léo của học sinh Từ đó không những nâng cao được chất lượng giáo dục mà còn thu hút được các em học sinh hăng say tới trường lớp, lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập, góp phần xây dựng môi trường giáo dục thân thiện
Trang 3Trò chơi học tập là một hoạt động mà học sinh hứng thú nhất Các trò chơi lồng ghép giữa các phần học trong giờ Tin học lý thú và bổ ích phù hợp với việc nhận thức của các em Thông qua các trò chơi các em sẽ lĩnh hội được tri thức tưởng chừng như khô khan một cách dễ dàng Bên cạnh đó, củng cố kiến thức một cách vững chắc hơn, tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập, việc làm Khi đưa ra các trò chơi thường xuyên, khoa học hơn thì chắc chắn chất lượng môn Tin học sẽ ngày càng nâng cao
Chính vì những lý do nêu trên mà tôi đã chọn đề tài sáng kiến kinh
nghiệm “Một số kinh nghiệm tổ chức trò chơi học tập môn Tin học lớp 3”
2 Mục đích nghiên cứu
Nhằm trau dồi thêm kiến thức, kinh nghiệm trong việc đổi mới các phương pháp dạy học
Xây dựng một số kinh nghiệm tổ chức trò chơi học tập môn Tin học lớp 3 theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, tăng cường hoạt động cá nhân phối hợp với học tập giao lưu, hoạt động tập thể Hình thành và rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực hành Góp phần gây hứng thú học tập môn Tin học cho học sinh, một môn học mới mẻ và lạ lẫm đối với học sinh lớp 3 Việc đưa ra trò chơi trong giờ Tin học nhằm mục đích để các
em học mà chơi, chơi mà học, các em luôn mong muốn được tới trường, tới lớp
3 Đối tượng nghiên cứu
- Học sinh khối lớp 3 trường Tiểu học Tiên Phong
4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra, khảo sát
- Phương pháp thực nghiệm
- Phương pháp quan sát
5 Phạm vi nghiên cứu
- Bắt đầu từ tháng 9 năm 2021
Trang 4II NỘI DUNG
1 Nội dung lý luận
1.1 Các định nghĩa, khái niệm
- Trò chơi học tập: Là trò chơi có luật và những nội dung cho trước, là
trò chơi của sự nhận thức, hướng đến sự mở rộng, chính xác hóa, hệ thống hóa các biểu tượng đã có nhằm phát triển các năng lực trí tuệ, kích thích lòng ham hiểu biết của học sinh – trong đó có nội dung học tập kết hợp với hình thức chơi
Trò chơi học tập thực chất là một phương pháp dạy học, đó là dạy học thông qua việc tổ chức hoạt động cho học sinh Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh được hoạt động bằng cách tự chơi trò chơi, trong đó mục đích của trò chơi là truyền tải mục tiêu của bài học Luật chơi thể hiện nội dung và phương pháp học, đặc biệt là phương pháp học có sự hợp tác và tự đánh giá
- Tin học: Ở bậc Tiểu học thì môn Tin học được coi là môn học mới, là
môn học nghiên cứu quá trình tự động hóa việc tổ chức, lưu trữ và xử lý thông tin của một hệ thống máy tính cụ thể
1.2 Xây dựng cơ sở lý luận của đề tài
Hoạt động vui chơi là hoạt động mà động cơ của nó nằm trong chính quá trình hoạt động bản thân trò chơi chứ không nằm ở kết quả chơi
Trò chơi là loại phổ biến của hoạt động vui chơi là chơi theo luật, luật của trò chơi chính là các quy tắc định rõ mục đích, kết quả và yêu cầu của hành động trò chơi
Trò chơi học tập là trò chơi mà luật của nó bao gồm các quy tắc gắn với kiến thức kỹ năng có được trong hoạt động học tập, gắn với nội dung bài học, giúp học sinh khai thác vốn kinh nghiệm của bản thân để chơi Thông qua chơi học sinh được vận dụng các kiến thức kỹ năng đã học vào các tình huống của trò chơi và do đó học sinh được thực hành, luyện tập những kiến thức đã học Như vậy trong trò chơi học tập các kỹ năng thực hành Tin học được đưa vào trò chơi
Trang 5Chơi là một nhu cầu cần thiết đối với học sinh Tiểu học, có thể nói nó quan trọng như ăn, ngủ, học tập trong đời sống các em Chính vì vậy các em luôn tìm mọi cách và tranh thủ thời gian trong mọi điều kiện để chơi Được chơi các em sẽ tham gia hết sức tự giác và chủ động khi chơi Khi chơi các em biểu
lộ tình cảm rất rõ ràng như niềm vui khi thắng lợi và buồn bã khi thất bại Vì tập thể các em sẽ cố gắng hết khả năng để hoàn thành nhiệm vụ, như vậy cũng làm tinh thần đoàn kết của các em được tăng lên
Trò chơi học tập làm thay đổi hình thức hoạt động của học sinh, giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự giác tích cực Giúp học sinh rèn luyện củng
cố kiến thức đồng thời phát triển kinh nghiệm được tích lũy qua hoạt động chơi
Trò chơi học tập rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, thúc đẩy hoạt động trí tuệ, nhờ sử dụng trò chơi học tập mà quá trình dạy học trở thành một hoạt động vui
và hấp dẫn hơn, cơ hội học tập đa dạng hơn
Trò chơi không chỉ là phương tiện mà còn là phương pháp giáo dục
Trò chơi trong giờ Tin học nhằm mục đích là thông qua trò chơi để củng
cố kiến thức của bài học, luyện tập lại kiến thức của bài mới, phát hiện ra kiến thức mới của bài học Do đó, giờ học trôi qua một cách nhẹ nhàng, thoải mái hơn, gây hứng thú học tập cũng như kích thích sự tìm tòi, tạo cơ hội cho học sinh tự thể hiện bản thân
Ngoài ra thông qua hoạt động trò chơi còn giúp các em phát triển được nhiều phẩm chất đạo đức như đoàn kết, lòng trung thực, tinh thần trách nhiệm
Vì vậy, trò chơi rất cần thiết trong giờ học Tin học ở tiểu học
2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu
2.1 Về phía giáo viên
* Thuận lợi
Trường Tiểu học Tiên Phong có 1 giáo viên giảng dạy bộ môn Tin học, có trình độ chuyên môn đạt chuẩn, có nhận thức đúng đắn về vai trò và tác dụng của trò chơi học tập trong giáo dục
Trang 6* Khó khăn
Giáo viên chưa mạnh dạn đưa ra và vận dụng những hình thức dạy học mới vào tiết học Tin học vì còn lo về thời gian khi cho chơi trò chơi hay lớp sẽ mất trật tự, lộn xộn trong giờ học Chính vì vậy mà chưa phát huy được hết năng lực cùa học sinh Nội dung trò chơi còn chưa được phong phú, đa dạng và chưa
có nhiều đồ dùng chuẩn bị cho trò chơi nên trong quá trình thực hiện còn gặp nhiều lúng túng
2.2 Về phía học sinh
Năm học 2021 – 2022 tôi được phân công dạy môn Tin học khối 3, khối
4, khối 5 trường Tiểu học Tiên Phong Trong đó khối 3 có 163 học sinh Vì mới làm quen với môn Tin học, có những em đã được tiếp xúc với máy tính tại gia đình và có những em thì chưa tiếp xúc bao giờ nên học sinh còn bỡ ngỡ, chưa mạnh dạn, tự tin
Khi khảo sát việc hiểu biết của học sinh về máy tính thì hầu như các em biết rất
ít, thậm chí có những em chưa biết chút gì Không hề biết đến khái niệm chuột máy tính, bàn phím máy tính Chính vì thế, các em gặp khó khăn trong các tiết thực hành đầu tiên như gõ bàn phím để quan sát sự thay đổi của màn hình, đọc đúng tên các bộ phận chính của máy tính để bàn Bên cạnh đó, do dịch bệnh kéo dài các em học sinh không được tới trường, tới lớp nên có những em không được thực hành do gia đình chưa có máy tính nên khi tổ chức trò chơi, cuộc thi vẫn còn hạn chế
Biểu Kiểm tra khảo sát đầu năm
Kiểm tra khảo sát đầu năm Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn thành
Trang 7Qua kiểm tra khảo sát tôi nhận số lượng học sinh hoàn thành tốt rất ít, số lượng học sinh chưa hoàn thành còn cao nên tôi nhận thấy rằng sáng kiến của tôi đưa vào áp dụng không những giúp học sinh năng động, sáng tạo mà còn giúp các em biết thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau, cùng giúp nhau tiến bộ, các em biết nhường nhịn nhau và ngoan hơn trước rất nhiều Vì vậy, đưa trò chơi vào giờ học là cần thiết, nhất là giờ Tin học của lớp 3
3 Các biện pháp thực hiện
Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường, cô và trò chúng tôi luôn
có những điều kiện thuận lợi để giảng dạy và học tập Sau đây là một số biện pháp về tổ chức một số trò chơi học tập môn Tin học để giúp học sinh học tập tốt, yêu thích môn học mà tôi đã vận dụng sau khi tiếp nhận học sinh khối 3 trường Tiểu học Tiên Phong
3.1 Quy trình xây dựng, thiết kế trò chơi
3.1.1 Chuẩn bị trò chơi
Tổ chức trò chơi học tập trong môn Tin học nói chung và môn Tin học lớp 3 nói riêng, chúng ta phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện thời gian trong mỗi tiết học cụ thể đưa các trò chơi cho phù hợp vì vậy đòi hỏi mỗi giáo viên phải có kế hoạch chuẩn bị chu đáo, tỉ mỉ, cặn kẽ và thiết thực
Khi thiết kế trò chơi cần nghiên cứu tài liệu như: sách hướng dẫn học môn Tin học 3, sách báo, tạp chí giáo dục Nghiên cứu tình hình lớp học: lớp nào có học sinh khuyết tật, nhu cầu, sở thích, hoàn cảnh của học sinh lớp đó
Tìm hiểu tình hình học sinh từng lớp xem yếu ở mạch kiến thức nào để lựa chọn trò chơi cho phù hợp, giúp các em củng cố kiến thức để hiểu bài một cách chắc chắn
Trò chơi học tập là một loại hình hoạt động vui chơi có nhiều tác dụng trong các giờ học của học sinh tiểu học Trò chơi học tập tạo ra không khí vui tươi, hồn nhiên, sinh động trong giờ học Nó còn kích thích được trí tưởng tượng, tò mò, ham hiểu biết ở trẻ
Trang 8Tổ chức tốt trò chơi học tập không chỉ làm cho các em hứng thú hơn trong học tập mà còn giúp các em tự tin hơn, có được cơ hội tự khẳng định mình và đánh giá nhau trong học tập
3.1.2 Lựa chọn các trò chơi
Dựa vào hình thức, cách chơi và luật chơi của trò chơi có thể thay thế các trò chơi một cách linh hoạt (thay các nút lệnh bằng chữ, câu cá, mèo bắt chuột,
…) từ sự thay thế linh hoạt tạo cho giáo viên có cơ hội tổ chức trò chơi phù hợp
với đối tượng học sinh của mình Để từ đó các em cảm thấy “Mỗi ngày học là
một ngày vui, mỗi giờ học Tin học đều thấy hào hứng”.
Trước khi bước vào giờ học hoặc sau khi hoàn thành một bài học Tổ chức các trò chơi có ưu điểm là kích thích được sự hứng thú học tập của học
sinh, giờ học tránh được không khí suy nghĩ căng thẳng trở thành “Vui mà học,
học mà chơi” hết sức linh động, giúp học sinh hệ thống lại kiến thức một cách
hiệu quả nhất
3.1.3 Xây dựng và thiết kế tổ chức
Khi xây dựng và thiết kế trò chơi thường tuân thủ các nguyên tắc:
+ Phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện về thời gian trong mỗi tiết học
+ Trò chơi mang ý nghĩa giáo dục
+ Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học
+ Trò chơi phải phù hợp với tâm lý học sinh lớp 3
+ Hình thức tổ chức trò chơi phải đa dạng, phong phú
+ Trò chơi phải được chuẩn bị chu đáo
+ Trò chơi phải gây được hứng thú đối với học sinh
3.1.4 Cách tiến hành trò chơi
Thời gian tiến hành: từ 5 – 7 phút
- Đầu tiên là giới thiệu trò chơi
+ Nêu tên trò chơi
+ Hướng dẫn cách chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rõ luật chơi
Trang 9- Chơi thử và qua đó nhấn mạnh luật chơi
- Chơi thật
- Nhận xét kết quả chơi, thái độ của người tham dự, giáo viên có thể nêu thêm những tri thức được học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh
- Thưởng – phạt: Phân minh, đúng luật chơi, sao cho người chơi chấp nhận thoải mái và tự giác làm trò chơi thêm hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh Phạt những học sinh phạm luật chơi bằng hình thức đơn giản, vui vẻ (như chào các bạn thắng cuộc, hát một bài,…)
3.2 Một số trò chơi Tin học lớp 3
Sau đây tôi xin giới thiệu một số trò chơi tiêu biểu mà tôi đã áp dụng trong quá trình dạy học môn Tin học cho học sinh lớp 3
3.2.1 Trò chơi “Xếp đúng thứ tự”
* Mục đích chơi: Giúp học sinh nhớ được thứ tự các phím có trên hàng phím
trong khu vực chính của bàn phím
* Thời gian chơi: 7 phút
* Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị các mảnh ghép, mỗi mảnh ghép có ghi một
phím trong hàng phím
* Chọn đội chơi: Mỗi nhóm 13,14 em, giáo viên đặt tên cho các nhóm theo tên
hàng phím Ví dụ: Nhóm hàng phím trên, Nhóm hàng phím cơ sở, Nhóm hàng phím dưới.(Hình 1)
* Cách chơi: Chia lớp làm 3 nhóm Giáo viên yêu cầu các em trong nhóm quan
sát, thảo luận và sắp xếp cho các phím đứng cạnh nhau thông qua các mảnh ghép trên màn hình
* Quy ước: Khi cô hô hiệu lệnh yêu cầu các em lắng nghe Khi cô yêu cầu thì
đại diện nhóm gõ đáp án của nhóm mình lên hộp chat.(Hình 2)
* Giáo viên bắt đầu hô các cách khác nhau như: “Tập hợp các phím theo thứ tự
từ trái qua phải”, “Tập hợp các phím theo thứ tự từ phải qua trái” Sau 3 lần
thi thay đổi tên mỗi nhóm rồi tiếp tục
Trang 10Mỗi lần gõ đáp án đúng thứ tự, nhanh lên hộp chat thì được khen ngợi.
Gõ chậm, sai thứ tự sẽ bị phạt Nhóm bị phạt sẽ hát một bài
Trò chơi sử dụng ở các tiết: Bài 4 Bàn phím máy tính, Bài 5 Tập gõ bàn phím
Trò chơi này khi áp dụng sau các bài làm quen bàn phím và tập gõ bàn phím sẽ giúp học sinh nhớ được vị trí các phím cũng như gõ đúng bàn phím bằng 10 ngón tay Thuận lợi cho việc học và sử dụng máy tính sau này của các
em
3.2.2 Trò chơi “Ai nhanh ai đúng”
* Mục đích: Ôn lại cách gõ phím bằng 10 ngón tay
* Thời gian: 5 – 7 phút
* Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị 10 ô hình chữ nhật có ghi tên các ngón tay.
* Cách chơi: Chọn 4 nhóm, mỗi nhóm 10 em Phân công mỗi nhóm sẽ phụ
trách một hàng phím trên bàn phím.(Hình 3)
- Giáo viên chia bảng làm 2, gắn mỗi bên bảng các ô hình chữ nhật là tên của 5 ngón tay đại diện cho 2 bàn tay trái và phải đồng thời giới thiệu trò chơi Cô có tên các ngón tay ở trên màn hình và cô muốn các em giúp cô viết lên các phím trên khu vực chính của bàn phím mà các ngón tay này phụ trách gõ nhé!
- 4 nhóm thảo luận Khi nghe hiệu lệnh “Bắt đầu” thì lần lượt từng bạn trong nhóm sẽ trả lời một phím trong hàng phím đội mình phụ trách Trong vòng 1 phút, đội nào trả lời đúng và nhanh hơn là đội chiến thắng.(Hình 4)
Đội nào chậm và chưa đúng thì sẽ bị phạt hát một bài hát cho cả lớp nghe
* Lưu ý: Sau khi chơi xong giáo viên hỏi thêm:
+ Tại sao ở phía dưới 2 ngón tay cái lại không điền phím nào?
+ Ngón tay nào phụ trách gõ nhiều phím nhất?
* Trò chơi này giúp học sinh nhớ kĩ cách gõ bàn phím bằng 10 ngón tay Vì khi
gõ đúng ngay từ đầu thì sau này khi học tập và làm việc với máy tính các em sẽ không bị gõ sai hay là chỉ sử dụng một vài ngón tay để gõ phím