(Skkn 2023) phương pháp dạy học phát triển năng lực hợp tác của học sinh trong môn mĩ thuật tiểu học

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀOTẠO BA VÌ TRƯỜNG TIỂU HỌC TẢN HỒNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM “ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỢP TÁC CỦA HỌC SINH TRONG MÔN MĨ THUẬT TIỂU HỌC ”.. Họ và tên Ngà

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀOTẠO BA VÌ TRƯỜNG TIỂU HỌC TẢN HỒNG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỢP TÁC CỦA HỌC SINH TRONG MÔN MĨ THUẬT TIỂU HỌC ”.

Lĩnh vực: Môn Mĩ thuật Cấp học: Tiểu học

Tên Tác giả: Nguyễn Minh Tiến Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Tản Hồng Chức vụ: Giáo viên

NĂM HỌC 2022-2023

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi: - UBND huyện Ba Vì.

- Phòng Giáo dục – Đào tạo huyện Ba Vì.

- Trường Tiểu học Tản hồng- Ba Vì- Hà Nội.

Họ và tên

Ngày tháng năm sinh

Nơi công tác Chức

danh

Trình độ chuyên môn

Tên sáng kiến

Nguyễn

Minh Tiến

05-03-1981 Trường Tiểu

học Tản Hồng

Giáo viênĐạihọc sư

phạm Mĩ thuật

“ Phương pháp dạy học phát triển năng lực hợp tác của học sinh trong môn mĩ thuật tiểu học ”

1 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến : Áp dụng bộ Môn Mĩ thuật cấp Tiểu học Sáng kiến nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Mĩ thuật theo chương trình giáo dục phổ thông mới cấp Tiểu học , từ đó giúp cho học sinh thích học Mĩ thuật hơn và nâng cao chất lượng giáo dục thẩm mĩ trong nhà trường.

2 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: 20/9/2022.

3 Mô tả bản chất của sáng kiến: Sáng kiến “ Phương pháp dạy học phát triển

lực hợp tác của học sinh trong môn mĩ thuật tiểu học ”.

Nhằm giúp học sinh tiểu học dễ dàng tiếp cận được với phương pháp dạy học mĩ thuật theo chương trình giáo dục phổ thông mới qua sử dụng linh hoạt các hình thức, phương pháp học tập hợp phù hợp với lứa tuổi học sinh và điều kiện dạy học thực tế.

Phát triển các năng lực cũng như bồi dưỡng các phẩm chất cho học sinh Giúp các em yêu thích và nắm được kiến thức môn học, bước đầu tạo ra được các sản phẩm phù hợp, tạo nền tảng vững chắc cho các năm học tiếp theo.

- Hiện trạng trước khi áp dụng giải pháp mới.

Khi chưa áp sáng kiến HS chưa tiếp cận được phương pháp dạy học tích cực, các em chưa phát triển huy hết năng lực hợp tác bản thân Học sinh còn lúng túng khi phối hợp với các bạn khi tham gia các hoạt động nhóm, các em còn rụt rè, e ngại chưa mạnh dạn thuyết trình trước đông người, sản phẩm của của các em tạo ra chưa sinh động HS chưa hứng thú với môn học gây khó khăn cho giáo viên trong quá trình giảng dạy

- Tính cải tiến, sáng tạo để khắc phục nhược điểm của giải pháp đã biết.

Giúp học sinh phát triển được năng lực hợp tác hiệu quả trong các hoạt động học tập

Từ đó các em hứng thú hơn trong học tập môn Mĩ thuật Trong giờ học các em đã chủ động và tích cực hơn trong các hoạt động học tập, phát huy được các năng lực bản thân, biết hợp phối hợp,hợp tác tác các bạn cùng nhóm để tạo nên các sản phẩm nĩ thuật phong phú, sinh động, sáng tạo, thông qua sản phẩm HS mạnh rạn trao đổi đưa

ra những ý kiến, quan điểm của mình Từ đó giáo viên uốn nắn bồi dưỡng thêm cho học sinh các phẩm chất đảm bảo được mục tiêu của đổi mới chương trình giáo dục phổ thông mới môn Mĩ thuật Tiểu học (2018)

- Các bước thực hiện giải pháp

Bước 1: Tiến hành làm việc chung cho cả lớp

Bước 2: Tiến hành làm việc theo từng nhóm riêng

Bước 3: Thảo luận, trình bày kết quả trước cả lớp

Bước 4: Kiểm tra, đánh giá năng lực hợp của học sinh sau quá trình dạy học

4 Những thông tin cần bảo mật: Không.

5 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Gồm cơ sở vật chất, phòng học, thiết

bị và đồ dùng dạy học Sự đổi mới và sáng tạo của giáo viên, học sinh, sự phối hợp các môi trường giáo dục giữa nhà trường , gia đình và xã hội.

6 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo

ý kiến của tác giả: Học sinh thích học môn Mĩ thuật, tự tin hơn, biết hợp tác với bạn để tạo ra các sản phẩm mĩ thuật sáng tạo chung của nhóm, biết đoàn kết bạn bè, yêu

trường , yêu lớp Có tinh thần trách nhiệm cao, tích cực tham gia các hoạt động của trường của lớp Chất lượng giáo dục thẩm mĩ được cải thiện hơn.

Kết quả so sánh trước và sau khi áp dụng sáng kiến:

Chất lượng đầu năm và cuối năm

KHỐI

HS THAM GIA KHẢO SÁT

HS BIẾT HỢP TÁC TRONG HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

TĂNG SO VỚI ĐẦU NĂM

1 94 48 67 19 20,2%

2 73 41 57 16 21,9%

3 74 45 62 17 22,9%

5 248 156 216 60 24,1%

7 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo

ý của đồng nghiệm : Học sinh thích yêu thích môn học, biết hợp tác hiệu quả trong các hoạt động giáo dục mạnh dạn hơn trong giao tiếp,thuyết trình, có các sản phẩm phong phú, sáng tạo, chất lượng đại trà được nâng cao hơn.

Danh sách những người đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu

Số

TT

Họ và

tên

Ngày tháng năm sinh

Nơi công tác

Chức danh

Trình độ chuyên môn

Nội dung công việc hỗ

trợ

1 Vũ

Anh

Tuấn

22-8-1980

Trường Tiểu học Tản Hồng

Giáo viên

Trung cấp

sư phạm

Mĩ thuật

Áp dụng vào tiết thao giảng hội thi giáo viên giỏi cấp trường môn Mĩ

thuật.

Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Ba Vì , ngày 28 tháng3 năm 2023

Người nộp đơn

(Ký và ghi rõ họ tên)

Nguyễn Minh Tiến

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM :

“ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỢP TÁC CỦA HỌC SINH TRONG MÔN MĨ THUẬT TIỂU HỌC ”.

A ĐẶT VẤN ĐỀ.

1 Lý do chọn đề tài:

Chương trình Giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 được xem là bước ngoặt quan trọng trên hành trình đổi mới của ngành Giáo dục Chương trình có nhiều đổi mới theo hướng vừa hình thành kiến thức vừa phát triển năng lực, phẩm chất người học, đồng thời phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo của giáo viên Chương trình giáo dục phổ thông môn mĩ thuật tiểu học của Bộ GD-ĐT (2018) đã xác định mục tiêu hình thành và phát triển học sinh năng lực mĩ thuật thông qua các hoạt động trải nghiệm; biết thể hiện cảm xúc, trí tưởng tượng về thế giới xung quanh, từ đó hình thành năng lực giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo; bước đầu làm quen, tìm hiểu và cảm nhận vẻ đẹp của sản phẩm, tác phẩm nghệ thuật, hình thành năng lực tự chủ và tự học; góp phần hình thành các phẩm chất yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm Các chủ đề, nội dung bài học trong chương trình giáo dục môn mĩ thuật tiểu học mới (2018) đa số có các hoạt động hợp tác nhóm Do vậy, trong dạy học môn mĩ thuật tiểu học, việc hình thành và phát triển năng lực hợp tác cho HS có vai trò rất quan trọng

Là giáo viên dạy bộ môn mĩ thuật qua thực tế trực tiếp giảng dạy, tôi nhận thấy với chương trình giáo dục môn mĩ thuật mới việc tổ chức lớp học phần lớn thông qua hoạt động hợp tác theo phương châm: Lấy người học làm trung tâm, khuyến khích sự tương tác, kích thích tư duy sáng tạo, kích thích phát triển nhận thức thông qua hoạt động thực tế mà các em được trải nghiệm

Hơn nữa học sinh tiểu học là lứa tuổi còn ham chơi do vậy khi được hoạt động hợp tác nhóm giống như được chơi trò chơi nên học sinh rất thích được hoạt động theo nhóm trong các hoạt động học tập môn mĩ thuật tiểu học

Vào đầu năm học 2022-2023 tôi đã làm phiếu khảo sát, thăm dò ý kiến học sinh:

Bảng khảo ý kiến học sinh với hoạt động hợp tác trong học tập

KHỐI

LỚP

SỐ HS

THAM

GIA

KHẢO

SÁT

HS THÍCH HỢP TÁC TRONG CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

HS KHÔNG THÍCH HỢP TÁC TRONG CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP

1 94 86 91,4% 8 8,6%

2 73 68 93,1% 5 6,9 %

3 74 70 94,5% 4 5,5%

5 248 240 96,7% 8 3,3%

Cộng 489 464 94,8% 38 5,2%

Như vậy qua khảo sát có thể nói HS tiểu học rất thích học tập hợp tác, người giáo viên cần có phương pháp dạy học phát triển năng lực hợp tác của

HS có hiệu quả Dạy học phát triển năng lực hợp tác là một chiến lược dạy học

có nhiều ưu điểm, nếu phát huy và tổ chức tốt có thể giúp học sinh tích cực hơn, trách nhiệm hơn cũng như phát triển năng lực hợp tác, giao tiếp cho các em Tuy nhiên, hiện nay việc dạy học phát triển năng lực hợp tác môn mĩ thuật ở tiểu học vẫn còn chưa được quan tâm đúng mức do đó việc thực hiện dạy học hợp tác chưa đạt hiệu quả cao

Chính vì vậy, đòi hỏi người giáo viên chúng ta phải tiếp thu những đổi mới phương pháp và có sự đầu tư thật tốt nhằm nâng cao chất lượng dạy và học các môn nói chung cũng như môn mỹ thuật nói riêng Với những nỗ lực của bản

thân, tôi đã đi sâu vào tìm hiểu và đề ra sáng kiến: “Phương pháp dạy học

phát triển năng lực hợp tác của học sinh trong môn mĩ thuật tiểu học.” để góp

phần nâng cao chất lượng dạy và học của môn mỹ thuật tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông mới

2 Thời gian, phạm vi và đối tượng áp dụng:

- Thời gian năm học 2022-2023

- Đề tài này có thể áp dụng phổ biến cho giáo viên chuyên trách môn mĩ thuật trong trường và có thể làm tài liệu tham khảo để trao đổi kinh nghiệm giữa các đồng nghiệp có nhu cầu

Sáng kiến nhằm góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn Mĩ thuật ở cấp tiểu học Từ đó giúp cho học sinh thích học Mĩ thuật hơn và nâng cao chất lượng giáo dục thẩm mĩ trong nhà trường

- Đối tượng nghiên cứu: Học sinh tiểu học

3 Mục đích nghiên cứu:

- Góp phần đổi mới phương pháp dạy học phân môn mĩ thuật ở Tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông mới (2018)

- Rèn luyện và phát triển các năng lực đặc biệt là năng lực hợp tác của học sinh cũng như bồi dưỡng các phẩm chất chất cho học sinh tiểu học

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1.Cơ sở lý luận

1.1 Khái niệm năng lực hợp tác

Năng lực hợp tác là năng lực của cá nhân khi tham gia hoạt động hợp tác dựa trên sự chia sẻ, trao đổi, hỗ trợ, giúp đỡ, phối hợp với các thành viên thực hiện các hoạt động trong nhóm một cách thành thạo, linh hoạt, sáng tạo nhằm giải quyết nhiệm vụ chung trong một tình huống có hiệu quả

1.2 Khái niệm dạy học phát triển năng lực hợp tác

Dạy học phát triển năng lực hợp tác là cách dạy giúp người học tiếp thu kiến thức qua các hoạt động tương tác đa dạng giữa người học với người học, giữa người dạy với người học, giữa người học và môi trường

Bản chất của phương pháp dạy học hợp tác là giúp cho tất cả học sinh tham gia

có thể chủ động đóng góp hoạt động, trí tuệ của mình vào quá trình học tập vì mục tiêu chung của cả nhóm, tạo cơ hội cho mỗi học sinh chia sẻ những kinh nghiệm, kiến thức và ý kiến của bản thân trong việc giải quyết các vấn đề có liên quan đến nội dung chủ đề của bài học mà giáo viên đưa ra Đồng thời, các em có

cơ hội được học hỏi lẫn nhau, học hỏi những điểm tốt, những ưu điểm từ các

bạn khác cũng như giao lưu, hợp tác để giải quyết những nhiệm vụ chung của nhóm

1.3 Những đặc điểm của dạy học phát triển năng lực hợp tác

Phương pháp dạy học hợp tác không chỉ đơn thuần là học theo từng nhóm nhỏ với nhiệm vụ cho từng học sinh mà còn đề cao tính hợp tác giữa các thành viên Do đó, sau đây là những yếu tố cơ bản giúp các bạn học sinh đảm bảo tốt tính hợp tác trong quá trình học tập và làm việc:

* Mỗi học sinh cần ý thức rõ ràng rằng mình là một thành viên trong nhóm,

là một bộ phận hợp thành nhóm Tất cả học sinh trong nhóm cùng làm việc với nhau hướng tới một mục đích học tập chung

* Mỗi học sinh tham gia trong nhóm cần nhận thức rõ ràng rằng những nhiệm vụ của từng thành viên trong nhóm Do đó, thành công hay thất bại của nhóm sẽ là thành quả của từng thành viên đóng góp cùng Thành quả sẽ được chia đều cho mọi thành viên trong nhóm

* Muốn hoàn thành mục đích học tập của nhóm tốt nhất, tất các các thành viên tham gia trong nhóm sẽ phải trao đổi với nhau, động viên nhau cùng thảo luận và thống nhất với nhau

* Mỗi học sinh trong nhóm cần phải ý thức rõ ràng công việc của bản thân, của mỗi cá nhân sẽ có tác động trực tiếp tới thành công của cả nhóm làm việc

1.4 Lợi ích của dạy học phát triển năng lực học hợp tác

Đây là phương pháp học đang được áp dụng rộng rãi vì có tính thực tiễn cao, khắc phục được cách học một chiều thầy cô giảng bài – học sinh ghi chép thụ động trước kia Cách dạy học hợp tác góp phần nâng cao kết quả học tập của học sinh khá hiệu quả, giúp các em ý thức được sức mạnh của tập thể và làm việc nhóm Phương pháp dạy học hợp tác là cách dạy học sở hữu nhiều tính năng ưu việt phù hợp với tình hình thực tế với sự đổi mởi của chương trình giái dục hiện nay, nên đang trở thành xu hướng dạy và học rộng khắp Sau đây là những lợi ích của phương pháp dạy học hợp tác mang tới, cụ thể như sau:

* Giúp các học sinh, các thành viên trong nhóm có cơ hội giao tiếp, trao đổi tốt hơn Từ đó thúc đẩy giao tiếp, mối liên hệ giữa các thành viên với nhau

* Giúp học sinh có cơ hội trình bày vấn đề của mình cho những thành viên khác cùng biết giúp củng cố cho việc học kiến thức hiệu quả hơn

* Giúp học sinh Có thể tham khảo các ý tưởng, ý kiến đóng góp từ những thành viên khác cùng giải quyết vấn đề sẽ hiệu quả hơn, khôn ngoan hơn so với suy nghĩ của một người

* Từng học sinh được làm việc, học tập cùng với các bạn khác nên sẽ học được các kỹ năng hợp tác, cộng tác tốt với nhau trên nhiều phương diện

* Từng học sinh có thể nêu lên quan điểm, ý tưởng riêng của mình đóng góp vào công việc chung của cả nhóm cũng như có thể lắng nghe những quan điểm, ý kiến riêng của từng bạn trong nhóm, trong lớp để tham khảo, để lựa chọn Đồng thời, mỗi em học sinh được bàn bạc, trao đổi các ý kiến khác nhau,

có thể là trái ngược, sau đó lựa chọn giải pháp, ý kiến tối ưu sao cho phục vụ tốt nhất nhiệm vụ mà nhóm được giao hoàn thành Như vậy, kiến thức mà học sinh tiếp nhận được sẽ mang tính khách quan khoa học hơn, hạn chế bớt tính chủ quan, phiến diện của bản thân, đồng thời có thể phát triển tư duy phê phán trong mỗi học sinh

* Các bạn học sinh có cơ hội chia sẻ những suy nghĩ, thắc mắc cũng như kiến thức, hiểu biết và kinh nghiệm của bản thân một cách tự do, bình đẳng để cùng nhau xây dựng nhận thức và học hỏi những ưu điểm, khắc phục những nhược điểm từ những bạn khác tốt hơn Khi kiến thức được học từ nhiều ý kiến khác nhau sẽ giúp các em hiểu vấn đề sâu sắc hơn, ghi nhớ tốt và lâu bền hơn Mỗi em sẽ được học hỏi, giao lưu tương tác giữa các thành viên khác cũng như tham gia trao đổi, thảo luận và trình bày vấn đề được nêu ra Từ đó, mỗi học sinh tham gia sẽ hào hứng đóng góp ý kiến của bản thân vào sự thành công chung của cả lớp

* Do tất cả các học sinh tham gia đều có cơ hội bày tỏ ý kiến của mình một cách cởi mở tạo cơ hội tốt cho những học sinh nhút nhát, ít nói trở nên bạo dạn

hơn, học hỏi được kỹ năng giao tiếp với các bạn, học được cách trình bày ý kiến

từ các bạn khác nên sẽ giúp những học sinh này hòa nhập với nhóm, có hứng thú trong học tập và sinh hoạt nhóm trên lớp cũng như tự tin vào bản thân hơn

* Giúp các học sinh nâng cao hơn kiến thức, sự hiểu biết và kinh nghiệm xã hội cho mình từ nhiều ý kiến đóng góp khác nhau của các thành viên khác Các

em cũng rèn luyện được kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác với những bạn khác

để cùng nhau phát triển

2 Thực trạng của vấn đề :

Mặc dù chương trình giáo dục phổ thông mới môn mĩ thuật đã được triển khai thực hiện từ năm học 2020-2021 nhưng vẫn còn khá nhiều điểm giáo viên băn khoăn, lúng túng, không biết thực hiện như thế nào cho đúng tinh thần đổi mới, cho đạt hiệu quả Qua các đợt tập huấn và dự giờ thực tế, có thể nói hình thức tổ chức phương pháp dạy hợp tác còn quá mơ hồ đối với đại đa số giáo viên chuyên trách Ngoài vấn đề thay đổi nội dung phân phối chương trình, sự thay đổi hình thức tổ chức lớp học phần lớn được thông qua hoạt động hợp tác nhóm là một trong những vấn đề trọng tâm khiến giáo viên không khỏi tránh được những khó khăn, vướng mắc

Thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) năm 2018, nước ta áp dụng mô hình "một chương trình giáo dục nhưng có nhiều bộ sách giáo khoa gây khó khăn cho giáo viên trong trao đổi chuyên môn mĩ thuật giữa các trường khác nhau

Việc thực hiện dạy học phát huy năng lực hợp tác theo nhóm trong nhiều năm qua chỉ được xem là một trong nhiều hình thức dạy học để giáo viên lựa chọn, cách thức tổ chức vẫn mang tính hình thức, chưa phát huy được năng lực hợp tác của học sinh

Từ thực tế tôi đã giảng dạy bộ môn Mĩ thuật tại trường tiểu học Tản Hồng –

Ba Vì – Hà Nội Đây là trường nằm trên địa phương xa trung tâm, học sinh chủ yếu là con em nông dân điều kiện kinh tế, xã hội còn nhiều khó khăn việc chuẩn bị cơ sở vật chất bị về đồ dùng học tập cho môn học môn mĩ thuật còn