Giáo viên chỉ tập trung vào dạy học theo nội dung, không đổi mới được phương phápdạy học theo định hướng phát triển năng lực, không gắn bài học với thực tiễn cuộc sống, ít có liên hệ với
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
“ĐỔI MỚI HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG I: PHÉP DỜI HÌNH
Đơn vị công tác: Trường THPT Kim Sơn A - Kim Sơn - Ninh Bình
Kim Sơn, ngày 10 tháng 5 năm 2022
Trang 2CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi: Hội đồng thẩm định sáng kiến trường THPT Kim Sơn A Chúng tôi ghi tên dưới đây:
Nơi công
vụ
Trình độ chuyên môn
Tỉ lệ % đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến
1 Trương Thị Nhung 24/09/1989 THPT
Kim Sơn A
Giáoviên
viên
Cử nhân
sư phạmToán
30%
1 Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng
Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Đổi mới hình thức tổ chức dạy học
và kiểm tra, đánh giá trong dạy học Chương I: Phép dời hình và phép đồng dạng trong mặt phẳng – Hình học 11”
- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục và đào tạo
2 Mô tả bản chất của sáng kiến:
- Sáng kiến được áp dụng vào lĩnh vực giáo dục nói chung và áp dụng trong dạy họcchủ đề “Phép dời hình và phép đồng dạng trong mặt phẳng” – Chương I, Hình học 11 nóiriêng
- Sáng kiến được áp dụng vào trong đời sống hàng ngày của học sinh với việc thiết
kế, chế tạo các sản phẩm gần gũi, mang dấu ấn cá nhân, tập thể,…
2.1 Giải pháp cũ thường làm:
Theo quan sát và điều tra chúng tôi thấy: Hiện nay, việc dạy và học môn Toán trongchương trình chính khóa nói chung và nội dung “Phép dời hình và phép đồng dạng trongmặt phẳng” (chương 1, hình học 11) nói riêng chủ yếu giáo viên thường đi theo các bướctruyền thống như sau:
+ Đưa ra nội dung kiến thức mới
+ Giáo viên hướng dẫn học sinh làm ví dụ mẫu
+ Học sinh làm bài tập áp dụng
+ Giáo viên giao bài tập về nhà
Giáo viên cũng đã sử dụng các phương pháp dạy học tích cực như hoạt động nhómvào giảng dạy Tuy nhiên, việc sử dụng cũng chưa thường xuyên, chỉ yêu cầu học sinh làm
Trang 3các nhiệm vụ là giải các bài toán thông thường và chỉ thực hiện trong một hoạt động củamột tiết dạy.
Giáo viên rất ít liên hệ thực tế hoặc mở rộng kiến thức, không chú trọng đến việchình thành các phẩm chất, năng lực cần thiết cho học sinh Đồng thời, trong môn toán rất ítbài tập có sự liên hệ giữa các môn học, liên hệ với đời sống thực tiễn Thông thường các bàitập trong sách giáo khoa là các bài tập toán học thuần túy Khi gặp các bài tập gắn liền thựctiễn các em thường thực hiện theo thói quen, không biết cách khái quát hóa, tổng quát hóa
để giải quyết trong các tình huống tương tự
Ví dụ như trong các tiết dạy của chương "Phép dời hình và phép đồng dạng trongmặt phẳng" – Sách giáo khao Hình học 11, giáo viên thường dạy chay, không sử dụng thiết
bị trực quan, học sinh chỉ được học những nội dung thuần túy lí thuyết, học sinh chỉ biết têncác phép biến hình Hoặc học sinh có thể biết áp dụng các Phép biến hình vào trong cáchình cơ bản như hình tròn, hình vuông, hình chữ nhật, hình tam giác, mà không biết nhìnthấy nó trong các tác phẩm hội họa hay công trình kiến trúc thực tế, không biết phát triểnnhững kiến thức đã học vào cuộc sống, không biết thiết kế hay chế tạo ra bất kì một sảnphẩm mang tính ứng dụng thực tế nào
Nội dung Chương I: "Phép dời hình và phép đồng dạng trong mặt phẳng" là một nộidung trừu tượng, hàn lâm Hơn nữa, nội dung này không có liên quan nhiều đến các nộidung khác của môn Toán lớp 11 nên ít được giáo viên và học sinh quan tâm, chú trọng vàthậm chí coi như những kiến thức không trọng tâm Chính vì thế, giáo viên thường dạy lướtqua, học sinh không nhớ lâu, hiểu sâu dẫn đến việc học sinh chán nản, không hứng thú tronghọc tập
Học sinh học bị động kiến thức, chăm chú giải bài tập được giao, và chỉ chú tâmvào luyện đề Học sinh ít có cơ hội phát triển tư duy sáng tạo của mình trong khi học bài.Học sinh không có cơ hội tự mình trải nghiệm, tự mình tìm ra kiến thức và vận dụng linhhoạt các kiến thức kĩ năng vốn có của bản thân vào các tình huống thực hành hoặc trảinghiệm thực tế Học sinh chỉ giải quyết các bài Toán một cách máy móc mà không tìm ranét đẹp, tính ứng dụng,… của bộ môn Toán
Việc kiểm tra đánh giá được thực hiện thông qua các bài kiểm tra, bài thi với việcgiải quyết các bài toán thuần túy Việc đánh giá này đã đánh giá tương đối chính xác lượngkiến thức và kĩ năng làm bài toán của học sinh Tuy nhiên, với hình thức kiểm tra đánh giánày, giáo viên không thể đánh giá được các kĩ năng, năng lực toàn diện của học sinh Dẫnđến kết quả mới chỉ dừng lại ở một hoặc vài mặt cụ thể mà không có sự đánh giá tổng quát,toàn diện
Ưu điểm:
* Về chương trình:
Kiến thức đầy đủ, đảm bảo đầu ra cho học sinh, đáp ứng nhu cầu thi cử
* Về phía Giáo viên:
Trang 4- Nhiệt tình, tâm huyêt, trách nhiệm Hoàn thành tốt mục tiêu giáo dục theo chương
trình cũ Giáo viên chỉ cần biết một bộ môn của mình, không mất thời gian tìm hiểu nhữnglĩnh vực khác liên quan
- Đã cố gắng đưa phương pháp mới vào giảng dạy
- Sử dụng kinh nghiệm đã tích lũy trong thời gian dài để áp dụng trong dạy học nênviệc dạy học diễn ra suôn sẻ, không gặp nhiều khó khăn
- Việc chuẩn bị kế hoạch dạy học và các nội dung kiểm tra, đánh giá không mất nhiềuthời gian
* Về phía học sinh:
- Học sinh nhớ lại kiến thức đã học, xâu chuỗi mối quan hệ của các kiến thức đã học
- Giải được các dạng bài tập liên quan đến kiến thức đã học và hình thành được kĩnăng giải bài tập tốt
- Đáp ứng được yêu cầu của các đề thi và kiểm tra hiện nay
Nhược điểm:
* Về chương trình:
- Kiến thức hàn lâm Ít bài tập thực tế.
- Các đơn vị bài học cùng một cấu trúc, dễ gây nhàm chán với học sinh
* Về phía Giáo viên:
- Hầu hết các giáo viên vẫn mang nặng phương pháp truyền thụ, thuyết trình, thôngbáo Giáo viên chỉ tập trung vào dạy học theo nội dung, không đổi mới được phương phápdạy học theo định hướng phát triển năng lực, không gắn bài học với thực tiễn cuộc sống, ít
có liên hệ với các lĩnh vực, môn học khác có liên quan,…Giáo viên ít có cơ hội tìm hiểunhững kiến thức liên quan từ các môn học khác, không mở rộng được hiểu biết để giáo dụchọc sinh về các năng lực phát hiện giải quyết vấn đề, năng lực ngôn ngữ, năng lực tư duy vàlập luận Toán học, năng lực mô hình hóa toán học,… Giáo viên không khai thác được tínhsáng tạo trong dạy học, đặc biệt không gắn bài học với những nhu cầu thực tế của học sinh,không biết lồng ghép và tích hợp liên môn trong quá trình dạy học mà đơn điệu, GV mônnào dạy môn đó
- Giáo viên không hoặc ít có cơ hội tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực tế, vàcũng không tự mình trải nghiệm nên việc giảng dạy còn mang tính chủ quan, xa dời thực tếđẫn đến tính ứng dụng không cao Khi gặp tình huống cần sự liên hệ thực tế hoặc cần tổchức các hoạt động trải nghiệm thì lúng túng, gặp khó khăn nên càng ngại đổi mới phươngpháp dạy học theo hình thức trải nghiệm sáng tạo
- Giáo viên chưa đề cao đến việc hình thành và phát triển các phẩm chất, năng lựccho người học Bài học mà giáo viên xây dựng chưa chú ý đến việc đề cao phong cách họctập sáng tạo Chưa đặt học sinh vào vai trò chủ động, học sinh chưa hiểu thực chất của cáckiến thức được trang bị; chưa biết cách mở rộng kiến thức
- Giáo viên chưa chú ý đến việc phát hiện và bồi dưỡng các yếu tố thẩm mỹ, nghệthuật, sự khéo léo và khả năng sáng tạo của các học sinh, không kích thích các em sáng tác
ra những tác phẩm của riêng mình
- Một giờ dạy được tiến hành lần lượt từng nội dung theo trình tự trong sách giáo
Trang 5học sinh Các hoạt động mà giáo viên tổ chức cho học sinh chủ yếu là xoay quanh việc tậptrung vào kiến thức Vì vậy, các tiết học còn khô khan, chưa thu hút học sinh.
- Trong giờ dạy, cũng có một số giáo viên đã tìm cách tích cực hóa hoạt động nhậnthức của học sinh với những câu hỏi phỏng vấn yêu cầu học sinh suy nghĩ giải quyết nhưngphần lớn những câu hỏi đó ít đòi hỏi ở học sinh sự suy luận, phân tích, tìm tòi mà chỉ chủyếu yêu cầu ở học sinh sự tái hiện thông thường
- Giáo viên chỉ đánh giá được việc ghi nhớ kiến thức và giải quyết các bài toán thuầntúy, cụ thể, không thể đánh giá được các kĩ năng, năng lực toàn diện của học sinh Dẫn đếnkết quả mới chỉ dừng lại ở một hoặc vài mặt cụ thể mà không có sự đánh giá tổng quát, toàndiện
* Về phía học sinh:
- Học sinh học các kiến thức hàn lâm, học mà không biết vận dụng vào thực tiễn nhưthế nào, không biết tự thiết kế và chế tạo ra những sản phẩm để sử dụng trong thực tiễn từnhững kiến thức đã học
- Học sinh nắm bắt được kiến thức theo chuẩn kiến thức kĩ năng nhưng không hiểusâu, không nhớ lâu Nắm bắt một cách thụ động Học sinh không có hứng thú cao trong khitiếp nhận kiến thức Học sinh thụ động học theo kiến thức mà giáo viên truyền thụ, họcthuộc nội dung các định nghĩa, định lý, giải các dạng bài tập của chủ đề một cách máy móc,rập khuân
- Học sinh chưa có kĩ năng giải bài toán thực tế Khi gặp một tình huống thực tế, cụthể, các e bị lúng túng, không biết xử lý như thế nào
- Học sinh không có cơ hội hình thành và phát triển năng lực của bản thân như: nănglực thực hành, năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự học, tự nghiên cứu.Học sinh không có kĩ năng thuyết trình, kĩ năng thiết kế, kĩ năng làm báo cáo, kĩ năng làmviệc nhóm
- Học sinh không biết ứng dụng các kiến thức vào thực tiễn mà chỉ đơn thuần giải cácbài tập, học thuộc lí thuyết, không biết xử dụng những kiến thức đã học vào thiết kế, chế tạo
ra những sản phẩm mang tính thực tiễn cao để giúp ích cho cuộc sống của mình
- Đa số các em không có khả năng sáng tạo, thiết kế Tất cả học sinh được hỏi đềucho biết các em chưa từng được tự lên ý tưởng, tự thiết kế, tự chế tạo một sản phẩm nào cóứng dụng của toán học Học sinh ít có khả năng vận dụng kiến thức một cách sáng tạo vàothực tiễn mà chủ yếu chỉ vận dụng được vào những tình huống quen thuộc Học sinh ít có cơhội phát triển tư duy sáng tạo của mình trong khi học bài Học sinh không có cơ hội tự mìnhtrải nghiệm, tự mình tìm ra kiến thức và vận dụng linh hoạt các kiến thức kĩ năng vốn cócủa bản thân vào các tình huống thực hành hoặc trải nghiệm thực tế Học sinh chỉ giải quyếtcác bài Toán một cách máy móc mà không tìm ra nét đẹp, tính ứng dụng, tính thẩm mĩ của
bộ môn Hình học vào đời sống hằng ngày
Chính vì những phân tích ở trên tôi nhận thấy phương pháp dạy học hiện nay chưa pháttriển được tính sáng tạo và các năng lực cần thiết của học sinh mà toàn ngành giáo dục cũngnhư cả nước đang hướng tới
2.2 Giải pháp mới cải tiến.
Trang 6Nói về học, ông cha ta từ xưa có câu học và hành, học phải đi đôi với hành hay trăm nghe không bằng một thấy Ngày nay, các nghiên cứu về năng lực nhận thức của
con người cũng chỉ ra quan hệ mật thiết giữa thực hành và khả năng ghi nhớ (Nguồn: Họcviện quản lý giáo dục)
“Phép dời hình và phép đồng dạng trong mặt phẳng” học sinh cần đạt được tương đối nhiều,kiến thức dài, trừu tượng khó nhớ nhưng lại có nhiều ứng dụng trong đời sống và kĩ thuật,
có thể tích hợp với khoa học, công nghệ để hình thành và phát triển được rất nhiều năng lực
và khơi dậy niềm đam mê cho học sinh thông qua việc học tập nội dung này
Để thực hiện điều đó, chúng tôi đã thiết kế kế hoạch dạy học của chủ đề “Phép dờihình và phép đồng dạng trong mặt phẳng” theo mô hình giáo dục STEM Với mô hình giáodục này, chúng tôi đã khắc phục hầu hết các nhược điểm của phương pháp giáo dục cũ
2.2.1 Nội dung kế hoạch dạy học chủ đề “Phép dời hình và phép đồng dạng trong mặt phẳng”
Sáng kiến được hình thành theo dạng một chủ đề dạy học Chủ đề được các tác giảtriển khai thực hiện áp dụng đối với toàn bộ các lớp 11 của trường THPT Kim Sơn A và tổ
chức thành công trong chuyên đề cấp trường: “Sử dụng các phép biến hình góp phần thiết kế, chế tạo một số sản phẩm trong hội họa và kiến trúc” Kế hoạch dạy học của chủ
đề bao gồm 5 hoạt động:
Trang 7Lớp chia thành 4 nhóm Mỗi nhóm bốc
thăm để tạo ra một trong các sản phẩm:
+ Logo mang dấu ấn của lớp,
Hoạt động 2: Nghiên cứu kiến thức nền,
đề xuất giải pháp và chuẩn bị bản thiết
Hoạt động 3: Đề xuất các bản thiết kế,
lựa chọn phương án thiết kế tối ưu
1 tiếtMục tiêu: Chốt được bản thiết kế tối ưunhất của nhóm mình
Hoạt động 4: Chế tạo, thử nghiệm 2 tuần
(Học sinh tự làm ở nhà, trường theo nhóm+ Giáo viên hỗ trợ 3 tiết)
Mục tiêu: tạo được sản phẩm Hoạt động 5: Báo cáo sản phẩm 2 tiết
Mục tiêu: Trình bày, thuyết trình, phảnbiện về sản phẩm của mình
Ở chủ đề, các tác giả đã thiết kế từng nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng, từng bước thựchiện một cách tường minh cho học sinh Đồng thời, trong mỗi hoạt động đều có hình thứcđánh giá tương ứng với cách thức thực hiện, sản phẩm hình thành sau hoạt động Riêng hoạt
động 5: Báo cáo sản phẩm, chúng tôi tổ chức thành một cuộc thi “Sáng tạo với phép biến hình” với hai vòng thi: Vòng sơ khảo và Vòng chung khảo dành cho các tập thể lớp 11
Hoạt động 1: Xác định yêu cầu thiết kế các sản phẩm
Trong chủ đề này, học sinh sẽ thực hiện dự án thiết kế và chế tạo được sản phẩm từnhững nguồn vật liệu dễ kiếm, an toàn đối với người sử dụng
- Học sinh phân tích và hiểu rõ yêu cầu của chủ đề “Phép dời hình và phép đồngdạng trong mặt phẳng” bằng các vật liệu dễ tìm, giá thành rẻ theo các tiêu chí mà nhóm bốcthăm được
Trang 8- Học sinh hiểu rõ yêu cầu của hoạt động này là thu thập thông tin tìm hiểu về một
số sản phẩm như: logo của một số thương hiệu nổi tiếng, kiến trúc các công trình xây dựngđặc biệt là kiến trúc địa phương Các tác phẩm đó có cấu tạo và ý nghĩa như thế nào?
- Các nhóm bốc thăm để tạo ra một trong các sản phẩm:
+ Logo mang dấu ấn của lớp, trường
+ Mô hình cổng trường
+ Áo đồng phục của lớp
+ Phông, biển checkin, background,…
Hoạt động 2: Nghiên cứu kiến thức nền, đề xuất giải pháp
Nghiên cứu toàn bộ kiến thức chương I: “Phép dời hình và phép đồng dạng trongmặt phẳng” - Sách giáo khoa Hình học 11
Nghiên cứu các kiến thức Toán học, Vật lí, Công nghệ, Tin học, Mỹ thuật, Kiếntrúc liên quan đến nội dung
Hoạt động 3 Đề xuất các bản thiết kế, lựa chọn phương án thiết kế sản phẩm
- Học sinh mô tả được bản thiết kế sản phẩm của mình;
- Vận dụng các kiến thức về phép biến hình trong phương án thiết kế sản phẩm củamình
- Mỗi học sinh đưa ra được 1 phương án thiết kế tối ưu để thực hiện sản phẩm chotừng nhóm
Hoạt động 4: Chế tạo và thử nghiệm sản phẩm
Các nhóm học sinh thực hành, chế tạo được các sản phẩm của nhóm mình căn cứtrên bản thiết kế đã chỉnh sửa, thử nghiệm sản phẩm và hoàn thiện sản phẩm
Hoạt động 5: Trình bày sản phẩm, báo cáo và thảo luận
- Học sinh trình bày các phép biến hình dời hình đã học để thiết kế vẽ làm ra các sảnphẩm
- Giải thích được các phép biến hình khi hoàn thiện các sản phẩm
- Đề xuất các ý tưởng cải tiến và phát triển sản phẩm với quy mô lớn hơn
(Toàn bộ tiến trình, kế hoạch dạy học của chủ đề đã có chi tiết trong PHỤ LỤC 1)
2.2.2 Cách kiểm tra, đánh giá học sinh:
Dựa vào mục tiêu trong từng hoạt động, giáo viên đưa ra các tiêu chí đánh giá chotừng hoạt động cụ thể
* Tiêu chí đánh giá quá trình thực hiện chủ đề.
* Tiêu chí đánh giá hoạt động tiếp thu và vận dụng kiến thức:
- Nắm được nội dung kiến thức cơ bản
- Biết áp dụng kiến thức vào giải các bài toán thông thường
- Biết áp dụng kiến thức vào giải các bài toán liên hệ thực tế
- Chia sẻ hiểu biết của bản thân cho các thành viên trong nhóm
* Tiêu chí đánh giá hoạt động (kĩ năng, năng lực):
Trang 9- Có sự phân công nhiệm vụ hoạt động rõ ràng, cụ thể cho các thành viên trongnhóm.
- Các thành viên được trải nghiệm trong vai trò người sáng chế: tìm kiếm thông tin,thảo luận, đề xuất các dụng cụ cần thiết, thiết kế các phương án tạo ra sản phẩm, biết hệthống hoá thông tin tìm kiếm, xử lí thông tin tốt và biết dùng kiến thức toán học để bảo vệ ýkiến của mình trước các phản biện…
- Các nhóm hoạt động tích cực, không có thành viên ỉ lại, hoàn thành đúng tiến độđược giao…
+ Giáo viên đánh giá: Căn cứ vào mục tiêu của hoạt động về kiến thức, kĩ năng, thái
độ, năng lực cần đạt được thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo; căn cứ vào bảng mô tảcác mức độ của quá trình thực hiện chủ đề, giáo viên đánh giá học sinh theo mẫu
(Phụ lục 2)
2.2.3 Khả năng áp dụng
Sáng kiến có thể được áp dụng ở tất các các trường THPT và cũng có thể áp dụngcho mọi đối tượng học sinh có thể theo quy mô lớp học, khối học hoặc toàn trường Thậmchí, sáng kiến có thể làm tài liệu tham khảo để giáo viên THCS tổ chức dạy học chủ đề
“Phép đối xứng trục và đối xứng tâm” của Hình học lớp 8
Hiện nay hầu hết các trường THPT đều phân lớp theo năng lực của học sinh, ở cáclớp khá, có thể áp dụng luôn sáng kiến, còn với các lớp học sinh trung bình giáo viên có thểlinh động giảm bớt mức độ khó của một số yêu cầu trong các hoạt động, các em vẫn có thểtiếp cận và đạt được các mục tiêu như mong muốn
Sáng kiến này giống như một giáo án mẫu để các thầy cô giáo đã và đang muốn tìmhiểu cách thức tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo tham khảo và làm theo, vì không lâunữa hoạt đọng trải nghiệm sáng tạo là hoạt động mới, bắt buộc trong chương trình cải cáchgiáo dục nhưng rất nhiều người còn đang mơ hồ về nó và đang được dư luận cực kì quantâm
Sáng kiến còn có thể mở rộng tổ chức trên quy mô toàn trường hoặc thành chuyên
đề hoạt động cho học sinh, nó giúp học sinh vẫn đảm bảo được lượng kiến thức theo yêucầu mặt khác nó còn giúp các em phát triển đầy đủ năng lực cần thiết cho cuộc sống, giáodục lòng say mê Toán học
3 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:
Để áp dụng thành công sáng kiến này, cần phải có những điều kiện sau:
- Phải xây dựng được kế hoạch bài dạy chương I- Hình học 11 theo chủ đề
- Giáo viên phải có tình thần đổi mới phương pháp dạy học, chăm chỉ, sáng tạo
Trang 10- Ban giám hiệu nhà trường, các đoàn thể, tổ nhóm chuyên môn ủng hộ, tạo điều kiện
và phối kết hợp với giáo viên bộ môn Toán
4 Đánh giá lợi ích đạt được:
4.1 Hiệu quả kinh tế:
Việc tính toán để đưa ra một con số cụ thể về lợi ích kinh tế của sáng kiến ngànhgiáo dục nói chung và sáng kiến này riêng thực sự rất khó khăn Tuy nhiên với sáng kiếnnày tôi có thể ước tính những lợi ích mà sáng kiến của tôi sẽ mang lại như sau:
Thứ nhất: Giảm chi phí học thêm Trước đây bằng phương pháp học truyền thống,học sinh phải tốn rất nhiều thời gian, công sức tiền bạc khi ôn tập tổng hợp chủ đề Cácphép biến hình trong mặt phẳng- Hình học 11 Bởi hầu hết các em ôn tập lại bằng cáchtham gia các lớp học thêm, học phụ đạo để các thầy cô ôn tập và hệ thống kiến thức xongvẫn cảm thấy toàn lí thuyết xuông, khô khan, nhàm chán mà chẳng hiểu học để làm gì.Khi tham gia hoạt động này một mặt các em vẫn đảm bảo nhớ lại được tất cả các kiến thức
đã học một cách đầy đủ, mặt khác còn phát triển đầy đủ mọi mặt về năng lực và kĩ năngsống của bản thân Tôi ước tính mỗi buổi học sinh tham gia các lớp học thêm, học phụ đạotính cho địa phương tôi cũng phải tốn khoảng 40000 đồng/ 1 buổi; để ôn tập hết kiến chủ
đề Các phép biến hình trong mặt phẳng - Hình học 11, học sinh phải học khoảng 5 buổi,như vậy mỗi HS sẽ tốn khoảng 200000 đồng Khối 11 trường tôi có 460 học sinh, nếu tất
cả học sinh được tham gia hoạt động trải nghiệm sáng tạo này thì có thể mang lại lợinhuận khoảng 90 triệu đồng cho học sinh, trong khi mỗi em học sinh chỉ mất có vài chụcnghìn đồng là có thể chế tạo ra đầy đủ các sản phẩm theo yêu cầu
Thứ hai: Giảm chi phí thuê thiết kế áo đồng phục, logo…Giáo viên hướng dẫn họcsinh chế tạo được các sản phẩm có tính ứng dụng cao như Logo mang dấu ấn của lớp,trường; Mô hình cổng trường; Áo đồng phục của lớp; Phông, biển checkin, background,…Nếu mở rộng quy mô thì các sản phẩm này mang lại giá trị kinh tế không nhỏ qua từng thế
hệ học sinh Hơn nữa, về lâu dài giảm chi phí cho các cơ quan, xí nghiệp, công ty về việcthuê thiết kế logo, áo đồng phục,…
Thứ ba: Giảm chi phí tập huấn, tổ chức lớp bồi dưỡng về đổi mới phương pháp dạyhọc Việc đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề cấp thiết để đáp ứng yêu cầu của chươngtrình giáo dục phổng thông mới 2018 Sáng kiến giúp giáo viên hình dung về cách thức tổchức dạy học theo chủ đề Sáng kiến này có thể là một mô hình nhân rộng ra tất cả cáctrường trong và ngoài tỉnh Giúp tiết kiệm cho nhà nước đến vài tỉ đồng
Thứ tư: Nội dung sáng kiến còn có thể đưa vào chương trình Sách giáo khoa mônToán với hình thức tổ chức là các hoạt động trải nghiệm sáng tạo Sáng kiến cũng có thểđưa vào ngay từ bậc THCS để học sinh làm quen Việc mua sách tham khảo về các hoạtđộng trải nghiệm sáng tạo là rất tốn kém Mỗi cuốn sách có giá từ 100.000 – 200.000đ, thậmchí có cuốn sách có giá lên đến mấy trăm nghìn đồng Nếu có thể áp dụng trên cả nước ở cảhai bậc học thì số tiền nhà nước có thể tiết kiệm được sẽ lên đến hàng chục tỉ đồng
Thứ năm: Sáng kiến có thể được sử dụng như một hoạt động hướng nghiệp, giúpcác em hình thành, nuôi dưỡng ước mơ Các nhiệm vụ mà các em thực hiện giúp các em tìm
Trang 11hiểu về các ngành nghề đang phát triển hiện nay như: Kiến trúc, thiết kế, sản xuất thời trang,maketing, tổ chức sự kiện,…Đồng thời, sau khi thiết kế, chế tạo các sản phẩm, các em cóthể tự mình phát triển việc áp dụng các Phép biến hình vào các lĩnh vực kinh tế khác của địaphương như: thiết kế, sản xuất đồ thủ công, mỹ nghệ có tính thẩm mỹ, quảng bá du lịch địaphương qua backgruond,… Việc tổ chức hoạt động này đã lồng ghép hoạt động hướngnghiệp, giảm chi phí cho các buổi tập huấn, hướng nghiệp của nhà trường, địa phương.
Thực tế những con số kể trên chỉ là những hiệu quả đo được, nhưng cái to lớn hơn
mà sáng kiến đạt được đó là sự hứng khởi trong học tập, đó là đưa Toán học gần hơn vớicuộc sống hang ngày, đó là sự phát triển toàn diện trong học sinh, các em được tự đặt mìnhvào vai trò của nhà thiết kế, của kĩ thuật, của nhà sáng chế, của nhà lãnh đạo tự mình tìmhiểu nhu cầu xã hội đưa đến việc quyết định thiết kế, chế tạo ra sản phẩm gì, giá trị và hiệuquả mà nó mang lại trong học tập, trong sinh hoạt ra sao, các em được tự thuyết trình, tựgiới thiệu sản phẩm, tự maketing cho sản phẩm của mình, tự phản biện trước mọi câu hỏicủa ban giám khảo và người đến dự từ đó mà rất nhiều các kĩ năng được hình thành và pháttriển
Theo cách dạy học tiếp cận nội dung, học sinh được tiếp thu kiến thức khoa học ởtừng môn rời rạc, thì nay các chủ đề lồng ghép trang bị cho học sinh kiến thức và kỹ năngtheo hướng tích hợp, lồng ghép và bổ trợ cho nhau; Giúp học sinh không chỉ hiểu biết vềnguyên lý mà còn có thể áp dụng để thực hành và tạo ra được những sản phẩm trong cuộcsống hằng ngày Đó thực sự là những hiệu quả vô cùng to lớn mà không thể tính bằng tiền
4.2 Hiệu quả xã hội:
Sáng kiến “Đổi mới hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá trong dạy
học Chương I: Phép dời hình và phép đồng dạng trong mặt phẳng – Hình học 11’’, có
thể rút ra các hiệu quả về mặt giáo dục như sau:
- Về học tập:
Học sinh hiểu bài, áp dụng tốt các kiến thức đã có vào thực tế cuộc sống Học sinhhiểu và phân biệt các Phép biến hình cơ bản đã học Học sinh không chỉ biết giải quyết tốtcác bài toán thuần túy mà còn phát triển năng lực mô hình hóa Toán học để giải quyết cácbài toán có tính liên hệ thực tế
Qua khảo sát, kết quả học tập của học sinh khối 11 chủ đề Phép dời hình và phép đồng dạng trong mặt phẳng trong hai năm học 2020 – 2021 và 2021 – 2022, chúng tôi
cũng nhận thấy kết quả năm học 2021 – 2022 cao hơn hẳn so với năm học trước Cụ thể nhưsau:
Trang 12Giúp học sinh nhận thức rõ được những ưu điểm, nhược điểm của bản thân qua quátrình thực hiện nhiệm vụ và quá trình kiểm tra, đánh giá trong mỗi hoạt động Từ đó, các emphát huy sở trường và rèn luyện những kỹ năng còn yếu để hoàn thiện bản thân hơn.
- Về rèn luyện kỹ năng:
Giúp cho học sinh được rèn luyện kỹ năng tự quản, kỹ năng tổ chức điều khiển chếtạo các sản phẩm đơn giản, phát triển kỹ năng tiến hành lập kế hoạch, bước đầu làm quenvới việc lập bản thiết kế cho sản phẩm cần chế tạo, biết chế tạo sản phẩm dựa trên thiết kế,
kỹ năng giải quyết vấn đề; rèn luyện kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng tự tổ chức, kỹnăng tự quản lí, kỹ năng điều khiển hoạt động nhóm Ngoài ra, còn giúp học sinh phát triển
kỹ năng giao tiếp, thuyết trình, maketing, giải quyết vấn đề, rèn luyện ngôn ngữ và kỹ năngphát biểu trước đám đông, đó là những kỹ năng rất cần khi các em trở thành người lao độngtrong thời đại mới
- Về mặt giáo dục tinh thần, thái độ làm việc:
Kích thích sự hứng thú học tập, khơi dậy lòng ham hiểu biết, lôi cuốn học sinh tựgiác tham gia một cách nhiệt tình vào các hoạt động, phát huy tính tích cực, tự lực của HS,
nó tạo ra những con người luôn sẵn sàng trước mọi nhiệm vụ được giao và dễ dàng thíchứng với mọi hoàn cảnh
Qua khảo sát học sinh khối 11 của năm học 2020 – 2021 và năm học 2021 – 2022,
chúng tôi thấy mức độ hứng thú học tập của học sinh với chủ đề Phép dời hình và phép đồng dạng trong mặt phẳng cao hơn hẳn khi áp dụng sáng kiến vào dạy học
Trang 13Qua khảo sát, chúng tôi cũng thấy có khoảng 80% học sinh đã tự giác hoàn thànhcác nhiệm vụ được giao về nhà Đặc biệt, có khoảng 60% học sinh đã tự thiết kế, chế tạo,trang trí các sản phẩm, đồ dùng cá nhân mang nét riêng của chính mình, 100% các tập thểlớp đều có tinh thần đoàn kết cao hơn, các em hiểu nhau, chia sẻ với nhau và cùng cố gắngđạt được mục tiêu của tập thể lớp.
- Về rèn luyện năng lực tư duy:
Trong dạy học ta có thể rèn luyện cho học sinh các loại nhiều loại tư duy, trong đó
thường được đánh giá cao nhất là tư duy sáng tạo Sáng kiến này tôi đã trực tiếp thực hiện
ở trường tôi, đã có đối chứng với lớp không được tham gia và nó thực sự mang lại hiệu quả
vô cùng to lớn Tư duy của các em tốt lên rất nhiều, nhiều em trước đó rụt rè nhút nhát, ngạitrao đổi giao tiếp với tôi, học nhành chểnh mảng… thì sau khi tham gia hoạt động giáo dụcnày đã mạnh dạn hơn, nhanh nhẹn hơn, hoạt bát hơn, sáng tạo và thức thời hơn, tiến bộ hơn
về kĩ năng
- Về giáo dục đạo đức lối sống:
Sau khi tham gia hoạt động trải nghiệm một số học sinh đã có ý tưởng sẽ chế tạonhiều sản phẩm hơn, thiết thực hơn giúp ích cho gia đình, cho bà con nông dân với tiêu trívật liệu rẻ, dễ tìm, dễ sử dụng; sản phẩm có thể sẽ được mở rộng quy mô sản xuất và bántrên thị trường tại địa phương và ngoài xã hội, trưng bày và bán hàng trong ngày hộiSTEM do trường tổ chức, số tiền thu được các em sẽ sử dụng vào việc trao quà cho cácbạn học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn; một số sản phẩm sẽ trao tặng cho các emhọc sinh mồ côi, khuyết tật, nghèo không có tiền mua đồ chơi Như vậy với kết qủa sángkiến đã giáo dục lòng nhân ái vì cộng đồng cho các em, nó như chiếc cầu nối các tâm hồnvới nhau, giúp cho mọi người được gắn kết, thắt chặt với nhau
- Về giáo dục hướng nghiệp:
Rất nhiều học sinh hiện nay không có ước mơ, không biết lựa chọn ngành nghề chomình Đa phần các em chỉ lựa chọn theo số đông, theo điểm chuẩn của các trường đại học
mà không biết bản thân mình có phù hợp không Khi thực hiện hoạt động thiết kế, chế tạocác sản phẩm: cổng trường, logo, áo đồng phục, background, các em đã có cơ hội tìm hiểucác ngành nghề có liên quan như: thiết kế thời trang, kiến trúc, maketing, tổ chức sự kiện,…Đồng thời các em cũng tìm hiểu một số nguyên tắc, yêu cầu của từng loại sản phẩm như:kích thước, tỉ lệ, màu sắc,… Bên cạnh đó, các em tự đánh giá được các ưu điểm, nhượcđiểm của bản thân Từ đó các em cũng có cái nhìn tổng quan, lựa chọn ngành nghề phù hợpcho mình
Sáng kiến đã được tổ chức thành công trong chuyên đề cấp trường tháng 11 năm
2021 đã được ban giám hiệu về dự, các giáo viên trong trường, đại hiện hội cha mẹ học sinh
về dự và hết sức khen ngợi về sự thành công, hiệu quả, lợi ích mà nó mang lại không chỉ đốivới học sinh mà với cả các giáo viên Nó như câu trả lời vô cùng có ý nghĩa cho tất cảnhững mơ hồ về giáo dục STEM trong lòng mỗi giáo viên về dự với chuyên đề Đặc biệt vớihoạt động 5: Báo cáo và thuyết trình sản phẩm, trưng bày sản phẩm của lớp 11b1 năm học
2021 - 2022 là một minh chứng cho sự thành công của chuyên đề về mặt năng lực đượchình thành sau chuyên đề của học sinh
Như vậy thông qua việc tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nói chung, và việc
Trang 14tổ chức các hoạt động dạy học bổ ích, các hoạt động giáo dục STEM Toán nói riêng trongnăm của nhóm chúng tôi đã đem lại cho trường, cho học sinh những thành tích thật đáng tựhào, kết quả học sinh giỏi, kết quả thi tốt nghiệp THPT của trường tôi môn Toán học luônđứng tốp đầu của tỉnh.
Đó là những kết quả đạt được có thể nhìn thấy bằng mắt, còn những kết quả vềnăng lực, phẩm chất, đạo đức mà các em đạt được dù không thể thống kê cụ thể nhưng nóthực sự vô cùng to lớn cho sự phát triển năng lực, nghề nghiệp và kĩ năng sống cho các emtrong tương lai
Sáng kiến “Đổi mới hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá trong dạy
học Chương I: Phép dời hình và phép đồng dạng trong mặt phẳng – Hình học 11’’
được các tác giả thực hiện ngay trong những tháng đầu của học kì I năm học 2021-2022 khi
mà cả giáo viên và học sinh đang rất tích cực trong các công tác phòng chống dịch
Covid-19, hơn nữa đối tượng là học sinh lớp 11 cũng mới tiếp xúc với giáo dục STEM nên chuyên
đề chắc không tránh khỏi những thiếu sót, các tác giả mong muốn nhận được sự đóng gópcủa các đồng nghiệp, các em học sinh để chuyên đề được hoàn thiện hơn Nhóm tác giảchân thành cảm ơn các đóng góp ý kiến của quý thầy cô
Chúng tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Trang 15PHỤ LỤC 1 NỘI DUNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ
- Vẽ được bản thiết kế và chế tạo được logo, áo đồng phục, biển checkin, biểnbackgruond, mô hình cổng trường
- Trình bày, bảo vệ được ý kiến của mình và phản biện ý kiến của người khác;
- Hợp tác trong nhóm để cùng thực hiện nhiệm vụ học tập
2 Mục tiêu về kĩ năng.
– Kĩ năng tính toán:
1 Tính toán và đưa ra kết quả với độ chính xác phù hợp.
2 Sử dụng các đại lượng và các đơn vị theo chuẩn.
3 Trình bày số liệu bằng cách sử dụng đồ thị, biểu đồ.
4 Tính toán các kích thước, tỉ lệ phù hợp.
5 Sử dụng đo lường để tính toán, xác định các thông số kèm theo.
6 Thực hiện phân tích toán học trong các hình ảnh cụ thể cho ra tỉ lệ phù hợp.
– Kỹ năng lên kế hoạch:
1 Học sinh biết cách đặt những câu hỏi có tính khoa học.
2 Xác định được các bằng chứng phù hợp, chặt chẽ, có tính khoa học để trả lời cho câu hỏi.
3 Đề xuất giả thuyết và dự đoán kết quả của những tình huống thay đổi.
4 Xác định được các biến, các yếu tố có thể gây ảnh hưởng đến việc khảo sát.
5 Chuẩn bị, lên kế hoạch những phương pháp dùng trong khảo sát.
Trang 166 Lựa chọn thiết bị và dụng cụ phù hợp khi thực hiện hoặc có thể hiểu được hạn chế của thiết bị để đề xuất các phương án thay thế.
7 Lựa chọn phương pháp kỹ thuật thực hành phù hợp để thực hiện nhiệm vụ.
– Kỹ năng quan sát:
1 So sánh và đối chiếu giữa các vật
2 Gộp nhóm và phân loại dựa trên sự giống nhau và khác nhau giữa các vật
3 Tìm kiếm và xử lý được những thông tin phù hợp từ nhiều nguồn khác nhau
4 Nêu được lý do quyết định, xác định được các quy luật của số liệu, thông tin, dữ kiện.
– Kỹ năng thực hành:
1 Áp dụng kỹ thuật lấy mẫu trong những tình huống cụ thể
2 Sử dụng các thiết bị phù hợp để thực hiện quy trình
3 Tiến hành quan sát và đo đạc, lựa chọn phép đo đạc phù hợp cho những yêu cầu khác nhau
4 Thu thập và ghi nhận được số liệu
5 Thực hành theo các quy định an toàn tại nơi thực hiện thí nghiệm như phòng thí nghiệm, lớp học
– Kỹ năng đánh giá:
1 Phân tích lỗi trong dữ liệu có được
2 Đánh giá và cải thiện phương pháp
3 Phân tích bằng chứng để đưa ra kết quả chính xác
4 Đánh giá phương pháp trình bày
5 Đánh giá luận điểm khoa học và đưa ra các bằng chứng phù hợp
6 Đánh giá các mô hình khoa học
7 Biết đánh giá rủi ro và lợi ích của các yếu tố một cách chặt chẽ, khoa học
8 Xem xét những hạn chế và đạo đức của khoa học
– Kỹ năng giao tiếp:
1 Biết cách sắp xếp thông tin từ nhiều nguồn khác nhau
2 Đề xuất được phương pháp để mô tả cách thực hiện nhiệm vụ
3 Biết cách trình bày giải pháp khoa học, hiệu quả
4 Đưa ra cách giải thích hợp lý cho các quan sát
5 Có thể lập luận, lý giải với các bằng chứng hỗ trợ
6 Có kỹ năng giao tiếp hiệu quả với người nghe, có thể sử dụng các thuật ngữ khoa học đúng ngữ cảnh.
Trong chủ đề này, học sinh sẽ thực hiện dự án thiết kế và chế tạo các sản phẩm từ những nguồn vật liệu dễ kiếm
Theo đó, học sinh phải tìm hiểu và chiếm lĩnh các kiến thức mới:
Trang 17- Có thái độ khách quan trung thực; có tác phong tỉ mỉ, cẩn thận, chính xác và cótinh thần hợp tác trong học tập cũng như trong công việc được giao.
- Có ý thức vận dụng những kiến thức vào đời sống nhằm cải thiện cuộc sống, có ýthức, thái độ học tập tích cực, chủ động hồ hởi, vui tươi và tràn đầy nhiệt huyết
4 Mục tiêu về phát triển năng lực
- Năng lực tự học, tự nghiên cứu: Lập được kế hoạch tự học và điều chỉnh, thực
hiện kế hoạch có hiệu quả, tìm kiếm thông tin, tìm hiểu nhu cầu thực tế, đánh giá nhu cầuthực tế, lựa chọn được sản phẩm phù hợp
- Năng lực giải quyết vấn đề: Đặt được những câu hỏi về thực tế: Tác phẩm đó vì
sao lại có tính thẩm mỹ, có tính khả dụng? Đưa ra được cách thức tìm ra câu trả lời cho cáccâu hỏi đã đặt ra Tiến hành thực hiện các cách thức tìm câu trả lời bằng suy luận lí thuyếthoặc khảo sát thực nghiệm Khái quát hóa rút ra kết luận từ kết quả thu được Đánh giá độtin cậy và kết quả thu được
- Năng lực sáng tạo: Thiết kế được phương án để kiểm tra giả thuyết (hoặc dự
đoán) Lựa chọn được phương án tối ưu, giải được bài tập sáng tạo
- Năng lực giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ: Sử dụng được ngôn ngữ Toán học để mô tả
sản phẩm Vẽ, thiết kế được sơ đồ sản phẩm, Mô tả được sản phẩm, đưa ra các lập luậnlôgic, biện chứng Kĩ năng thuyết trình giới thiệu sản phẩm, tham gia phản biện và trả lờicâu hỏi phản biện
- Năng lực hợp tác: Tiến hành thiết kế, chế tạo theo nhóm.
- Năng lực tính toán: Biết đo đạc tính toán sao cho phù hợp với thực tế.
- Năng lực thẩm mỹ: Có khả năng chế tạo ra sản phẩm đẹp, hài hòa, kích thích được
thị giác của người xem
- Năng lực công nghệ thông tin và truyền thông tin: sử dụng máy tính, điện thoại…
để tìm kiếm thông tin phục vụ tích cực và hiệu quả cho học tập
II XÁC ĐỊNH YÊU CẦU THIẾT KẾ, CHẾ TẠO SẢN PHẨM
1 Mục đích
Trang 18- Học sinh phân tích và hiểu rõ yêu cầu của chủ đề ““Phép dời hình và phép đồng dạng trong mặt phẳng ”
- Học sinh hiểu rõ yêu cầu của hoạt động này là thu thập thông tin tìm hiểu về một
số sản phẩm như: logo, website, biển quảng cáo của các thương hiệu lớn; các phông nền,biển hiệu của các cửa hàng, các chương trình, khu vực checkin của các địa điểm, khu dulịch, sự kiện,.; các sản phẩm vật liệu xây dựng: gạch men, cổng nhà, cổng chào, mặt tiền củacác ngôi nhà, công trình kiến trúc, các kiến trúc lịch sử, văn hóa, tôn giáo,… Từ đó xác địnhđược các phép biến hình đã được sử dụng như thế nào, nhằm mục đích gì, có ý nghĩa nhưthế nào?
- Học sinh nhận thấy được ý nghĩa, tầm quan trọng của phép biến hình trong đờisống thực tiễn và tự mình có thể sử dụng phép biến hình thiết kế, chế tạo ra các sản phẩmtương tự mang dấu ấn của cá nhân hay tập thể
2 Nội dung:
- Học sinh thu thập thông tin tìm hiểu về một số sản phẩm như: logo, website, biểnquảng cáo của các thương hiệu lớn; các phông nền, biển hiệu của các cửa hàng, các chươngtrình, khu vực checkin của các địa điểm, khu du lịch, sự kiện,.; các sản phẩm vật liệu xâydựng: gạch men, cổng nhà, cổng chào, mặt tiền của các ngôi nhà, công trình kiến trúc, cáckiến trúc lịch sử, văn hóa, tôn giáo,… Từ đó xác định được các phép biến hình đã được sửdụng như thế nào, nhằm mục đích gì, có ý nghĩa như thế nào?
- Giáo viên và học sinh đưa ra được ý tưởng các sản phẩm mà các nhóm sẽ thiết kế
và chế tạo trong chuyên đề, nói rõ mỗi sản phẩm xuất phát từ nhu cầu thực tế nào, xây dựng tiêu chí đánh giá đối với mỗi sản phẩm
- Giáo viên thống nhất kế hoạch triển khai:
Hoạt động 1 Giao nhiệm vụ dự án 1 Tiết
Hoạt động 2 Nghiên cứu kiến thức nền, đề xuất
giải pháp và chuẩn bị bản thiết kế sản phẩm để
báo cáo
Một tuần ở nhà, học sinh tự nghiêncứu Giáo viên cho học sinh báo cáokiến thức và chốt nội dung kiến thứcnền: 3 tiết
Hoạt động 3 Đề xuất các bản thiết kế, lựa chọn
phương án thiết kế tối ưu
1 tiết
Hoạt động 4 Chế tạo, thử nghiệm 2 tuần
(Học sinh tự làm ở nhà, trường theonhóm + Giáo viên hỗ trợ 3 tiết)
Hoạt động 5 Chia sẻ, thảo luận, điều chỉnh thiết
kế
2 tiết
Trang 193 Dự kiến sản phẩm hoạt động của học sinh
Kết thúc hoạt động, học sinh cần đạt được các sản phẩm sau:
– Bản ghi chép tìm hiểu về sản phẩm của nhóm mình, ứng dụng của sản phẩm trongthực tiễn, và có ý nghĩa như thế nào với tập thể, cá nhân
– Bản ghi chép trong nhật ký học tập cá nhân kiến thức về các kiến thức liên quan
và cơ sở tìm hiểu thực tế của sản phẩm
– Bảng mô tả nhiệm vụ của dự án và nhiệm vụ các thành viên; thời gian thực hiện
dự án và các tiêu chí đánh giá sản phẩm của dự án
– Mô tả và giải thích được các phép biến hình đã được áp dụng vào sản phẩm nhưthế nào, tại sao em lại sử dụng phép biến hình đó
Lưu ý:
Học sinh có thể tìm hiểu thêm trên Internet, đi tìm hiểu trực tiếp, phỏng vấn… ghilời mô tả hoặc quay video, chụp ảnh…và ghi tóm tắt vào vở cá nhân chuẩn bị báo cáo
Những thông tin và ý kiến cá nhân này có thể sai hoặc không hoàn thành ở các mức
độ khác nhau Giáo viên có thể và cần phải dự đoán được mức độ hoàn thành của sản phẩmnày để định trước phương án xử lí phù hợp
4 Cách thức tổ chức hoạt động
– Trước khi diễn ra tiết học giáo viên giao cho học sinh tìm hiểu:
+ Một số logo của các thương hiệu lớn: Viettel, Kinhdo, adidas, Vietnam Airlines,Mescerdes, … và xác định các chi tiết giống nhau trên logo đó Nếu từ một chi tiết tronglogo thì người ta làm thế nào để tạo ra các chi tiết còn lại Sự lặp lại chi tiết đó tạo nên ýnghĩa gì? Logo đóng vai trò như thế nào trong đời sống hằng ngày, nhất là với các cơ quan,đoàn thể, doanh nghiệp?
+ Tìm hiểu về các công trình kiến trúc nhà ở, các chi tiết, các bộ phận trong ngôinhà (cổng nhà, viên gạch lát nền, cửa sổ, cửa ra vào,…), công trình kiến trúc tôn giáo củađịa phương và các công trình kiến trúc nổi tiếng: các công trình này có cân đối và có tínhđối xứng không, có các chi tiết, họa tiết trang trí hay không? Chúng được bố trí và sắp xếpnhư thế nào? Các chi tiết này có lặp lại hay không, có chi tiết nào em cảm thấy không cầnthiết, hay không bắt buộc phải có hay không? Ý nghĩa của các chi tiết này là gì? Tại saokhông nhất thiết phải có nhưng người ta vẫn đưa vào?
+ Tìm hiểu các mẫu áo đồng phục hiện nay của trường và các mẫu áo phông của cácthương hiệu lớn đặc biệt là các mẫu áo phông có các họa tiết Học sinh tìm hiểu cả nhu cầumặc áo phông đặc biệt là áo đồng phục của học sinh, sinh viên, và người đi làm Xu hướnglựa chọn các mẫu áo phuông như thế nào Nếu như có thể tự thiết kế áo đồng phục chomình, em cần đảm bảo các tiêu chí nào? Em có khả năng thực hiện được điều đó không?
+ Tìm hiểu các khu vực thanh niên hay checkin, xu hướng chụp ảnh của giới trẻhiện nay Em nghĩ như thế nào khi đến tham gia các chương trình, sự kiện lớn và chụp ảnhtại đó? Sân khấu chính hay một khu vực có phông nền có phù hợp hay không Khi khách
Trang 20đến thăm quan trường THPT Kim Sơn A, em thấy một tấm phông nền dành riêng cho việccheckin có hợp lý không?
- Tổ chức cho học sinh báo cáo nội dung đã tìm hiểu được và phân tích nhu cầuthực tế các nhóm đưa ra ý tưởng cần thiết kế, chế tạo các mô hình sản phẩm của nhómmình, Giáo viên định hướng tổng hợp và đi đến thống nhất các sản phẩm mà các nhóm sẽthiết kế, chế tạo gồm:
+ Logo mang dấu ấn của lớp, trường
+ Mô hình cổng trường
+ Áo đồng phục của lớp
+ Phông, biển checkin, background,…
- Giáo viên xác nhận kiến thức cần sử dụng là chủ yếu thuộc phần Hình học 11,Chương I: Phép biến hình Ngoài ra, học sinh cần nắm được một số kĩ năng liên quan đếnmáy tính, thiết kế đồ họa, một số kiến thức về lực học trong bộ môn Vật lý, kĩ năng vẽ kĩthuật trong bộ môn Công nghệ,…
Bước 1: Đặt vấn đề, chuyển giao nhiệm vụ
Trên cơ sở giáo viên đã giao nhiệm vụ cho học sinh về nhà tìm hiểu về các mẫulogo, các mẫu áo đồng phục, các phông nền, background, các công trình kiến trúc, mô tả cụthể các chi tiết lặp lại, và từ chi tiết ban đầu người ta làm thế nào để tạo được các chi tiếtkhác, việc đó có mục đich gì, ý nghĩa của việc lặp lại là gì, các chi tiết này đóng vai trò như
thế nào trong các mẫu, sản phẩm trên Giáo viên yêu cầu học sinh hoàn thiện Phiếu học tập
1 (phụ lục 3).
Giáo viên tổng kết bổ sung, chỉ ra được:
Hiện nay, nhu cầu sử dụng áo đồng phục, logo, phông nền, biển checkin đang ngàycàng cao, nhất là giới trẻ Khi bước chân vào cổng trường THPT Kim Sơn A, các em chắchẳn đều rất hào hứng, mong muốn được thể hiện tài năng cũng như các ưu điểm mình trongmột môi trường có rất nhiều thành viên xuất sắc
Xuất phát từ thực trạng trên, việc thiết kế các sản phẩm logo, áo đồng phục, biểncheckin, cổng nhà ở, cổng ra vào thực sự đang là nhu cầu của nhiều doanh nghiệp, cơ quan,đoàn thể, tập thể và các cá nhân Việc thiết kế các mô hình này vừa đáp ứng được nhu cầucủa người dân, học sinh, sinh viên, các cơ quan doanh nghiệp vừa giúp các em có tự tin thểhiện bản thân, khám phá được năng lực của mình đồng thời thấy được vẻ đẹp cũng như cácứng dụng của phép biến hình trong thực tiễn nói riêng, môn Toán nói chung
Bước 2: Giao nhiệm vụ cho học sinh và xác lập tiêu chí đánh giá sản phẩm
Giáo viên nêu nhiệm vụ: dự án thiết kế sản phẩm theo ý tưởng
Sản phẩm chế tạo cần đạt được các tiêu chí về các phép biến hình, hình thức, chi phí
và được đánh giá cụ thể qua phần đánh giá của Phiếu đánh giá số 1 (Phụ lục 2)
Bước 3: Giáo viên thống nhất kế hoạch triển khai.
Trang 21Hoạt động 1: Giao nhiệm vụ dự án 1 Tiết
Hoạt động 2: Nghiên cứu kiến thức
nền, đề xuất giải pháp và chuẩn bị bản
thiết kế sản phẩm để báo cáo
Một tuần ở nhà, học sinh tự nghiên cứu,Giáo viên cho học sinh báo cáo kiến thức vàchốt nội dung kiến thức nền: 3 tiết
Hoạt động 3: Đề xuất các bản thiết kế,
lựa chọn phương án thiết kế tối ưu
1 tiết
Hoạt động 4: Chế tạo, thử nghiệm 2 tuần
(học sinh tự làm ở nhà, trường theo nhóm +Giáo viên hỗ trợ 3 tiết)
Hoạt động 5: Chia sẻ, thảo luận, điều
B.Nội dung hoạt động:
Học sinh phải nắm được kiến thức nền sau:
Nội dung 1: PHÉP BIẾN HÌNH VÀ PHÉP DỜI HÌNH
Cho đường thẳng d với mỗiđiểm M , gọi M0 là hình chiếu vuông góc
của M trên đường thẳng d
d
D M M M M M M
Trang 223 Phép đối xứng tâm
Cho điểm I Phép biến hình biến điểm I thành chính nó, biến mỗi điểm M khác I
thành M' sao cho I là trung điểm của đoạn thẳng MM' được gọi là phép đối xứng tâm I.
,
' '
Trang 23- Về bản vẽ kĩ thuật giáo viên giao cho học sinh về tìm hiểu, giáo viên liên hệ vớigiáo viên công nghệ cung cấp tài liệu về bản vẽ kĩ thuật và giải đáp thắc mắc cho học sinhkhi cần.
- Giáo viên hướng dẫn cho học sinh vận dụng các kiến nền để tự xây dựng ý tưởng,mỗi học sinh chuẩn bị 1 bản vẽ thiết kế các sản phẩm theo gói sản phẩm của nhóm, kèmtheo vật liệu và dự trù kinh phí cho sản phẩm dự kiến của mình
- Giáo viên cho các nhóm báo cáo thảo luận bằng powerpoint, sơ đồ tư duy dựa trên
cơ sở hoàn thành phiếu học tập của nhóm mình
- Mối bản thiết kế của thành viên phải chỉ ra được khâu khó nhất trong sản phẩmnếu lựa chọn thiết kế của bản thân để tiến hành
- Giáo viên nêu rõ nhiệm vụ ở nhà của hoạt động 3:
+ Các thành viên thảo luận tất cả các ý tưởng của các thành viên và lựa chọn 1 ý
tưởng tốt nhất Vẽ vào nhật kí học tập của nhóm
+ Vẽ phác hoạ thiết kế của sản phẩm Ghi rõ chú thích từng bộ phận của sản phẩm + Liệt kê các nguyên vật liệu ứng với từng bộ phận
+ Dự kiến về kích thước, hình dáng, khối lượng, các thông số kĩ thuật liên quan đến
vật liệu dự định sử dụng để thiết kế cho từng sản phẩm
Hình ảnh minh họa (PHỤ LỤC 4)
D Cách thức tổ chức hoạt động
- Giáo viên giao cho học sinh về tìm hiểu kiến thức và chuẩn bị báo cáo kiến thứcnền sau đó Giáo viên tổ chức cho các nhóm báo cáo kiến thức nền tại lớp Giáo viên cùngcác nhóm phản biện, giáo viên giáo viên chốt nội dung kiến thức nền cho các nhóm và đánh
giá hiệu quả học tập kiến thức nền qua phiếu đánh giá số 2 (PHỤ LỤC 3)
IV ĐỀ XUẤT CÁC BẢN THIẾT KẾ, LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN THIẾT KẾ SẢN PHẨM.
1 Mục đích:
1 Học sinh mô tả được bản thiết kế sản phẩm của mình;
2 Vận dụng các kiến thức về phép biến hình để lí giải và bảo vệ cơ sở khoa học vànguyên tắc vẽ hình và thiết kế sản phẩm của mình
3 Mỗi nhóm học sinh đưa ra được 1 phương án thiết kế tối ưu để thực hiện vẽ hình
và thiết kế sản phẩm của mình
2 Nội dung:
Học sinh ở nhà đã hoàn thành nhiệm vụ:
1 Mỗi thành viên vẽ ít nhất 1 ý tưởng thiết kế sản phẩm Cập nhật vào nhật kí cánhân
2 Các thành viên thảo luận tất cả các ý tưởng của các thành viên và lựa chọn 1 ýtưởng tốt nhất Vẽ vào nhật kí học tập của nhóm
3 Vẽ phác hoạ thiết kế của sản phẩm Ghi rõ
– Chú thích từng bộ phận của sản phẩm
– Liệt kê các phép biến hình và dời hình đã sử dụng
Trang 24– Dự kiến về kích thước, hình dáng, khối lượng, các thông số kĩ thuật liên quan đếnvật liệu dự định sử dụng để thiết kế cho từng sản phẩm
– Vận dụng các kiến thức về phép biến hình và dời hình sự lựa chọn các nguyên vậtliệu và các thông số kĩ thuật
Trong 1 tuần, học sinh làm việc nhóm để hoàn thành bản thiết kế
Hướng dẫn lập phương án thiết kế
Trong buổi lên lớp:
Học sinh báo cáo phương án thiết kế Học sinh vận dụng các kiến thức và kĩ năngliên quan để bảo vệ phương án thiết kế Giáo viên và học sinh khác phản biện Nhóm họcsinh ghi nhận nhận xét, điều chỉnh và đề xuất phương án tối ưu để tiến hành làm sản phẩm
3 Dự kiến sản phẩm hoạt động của học sinh:
– Mỗi nhóm hoàn thành 1 bản thiết kế của riêng mình cho sản phẩm của nhómmình
– Bản thiết kế chung của nhóm
- Vật liệu, dụng cụ và dự trù kinh phí
– Bản ghi nhận ý kiến đóng góp của bạn học và các câu hỏi, ý kiến phản biện nhóm bạn
- Lập kế hoạch cho hoạt động tiếp theo
4 Cách thức tổ chức hoạt động:
Bước 1: Mở đầu – Tổ chức báo cáo
– Giáo viên thông báo tiến trình của buổi báo cáo
+ Các nhóm họp nhóm cử đại diện báo cáo
+ Thời gian báo cáo của mỗi nhóm: 5- 7 phút
+ Thời gian đặt câu hỏi và trao đổi: 3-5 phút
+ Trong khi nhóm bạn báo cáo, mỗi học sinh ghi chú về ý kiến nhận xét và đặt câu hỏi tương ứng
– Giáo viên thông báo về các tiêu chí đánh giá cho bản thiết kế qua phiếu đánh giá
+ Hình thức bài báo cáo
+ Kĩ năng thuyết trình (trình bày và trả lời câu hỏi)
– Giáo viên yêu cầu học sinh tổng hợp các góp ý của giáo viên và các nhóm, điềuchỉnh bản vẽ và sản phẩm mô hình và lựa chọn phương án thiết kế tối ưu nhất cho sảnphẩm
– Giáo viên thông báo nhiệm vụ hoạt động học tập kế tiếp: thi công và báo cáo sản phẩm
Giáo viên cần nhấn mạnh: Khi báo cáo phương án thiết kế sản phẩm học sinh
phải vận dụng kiến thức nền đã kể ở trên để giải thích, trình bày các phép biến hình dời
Trang 25(Ảnh minh họa thiết kế của các sản phẩm của các lớp sau khi đã thống nhất bàn bạc ra ý tưởng sản phẩm: PHỤ LỤC 4)
3 Dự kiến sản phẩm hoạt động của học sinh:
Kết thúc hoạt động, học sinh chế tạo được các sản phẩm đáp ứng được các tiêu chítrong phiếu đánh giá số 1
Hiểu được cách thức báo cáo sản phẩm, nắm được các tiêu chí và hình thức đánhgiá cho hoạt động sau
4 Cách thức tổ chức hoạt động:
Bước 1 Học sinh tìm kiếm, chuẩn bị các vật liệu dự kiến;
Bước 2 Học sinh chế tạo các bộ phận, lắp đặt các thành phần của sản phẩm theo
bản thiết kế;
Bước 3 Học sinh thử nghiệm hoạt động của sản phẩm, so sánh với các tiêu chí
đánh giá sản phẩm (Phiếu đánh giá số 1) Học sinh điều chỉnh lại thiết kế, ghi lại nội dungđiều chỉnh và giải thích lý do (nếu cần phải điều chỉnh);
Bước 4 Học sinh hoàn thiện bảng ghi danh mục các vật liệu và tính giá thành chế tạo sản
phẩm;
Bước 5 Học sinh hoàn thiện sản phẩm; chuẩn bị bài giới thiệu sản phẩm.
Giáo viên đôn đốc, hỗ trợ các nhóm trong quá trình hoàn thiện các sản phẩm
Thực hiện điều chỉnh sản phẩm và hoàn chỉnh sản phẩm của lớp
(Một số hình ảnh sản phẩm của lớp từ ý tưởng đến sản phẩm hoàn thiện: PHỤ LỤC 4)
VI TRÌNH BÀY, BÁO CÁO SẢN PHẨM VÀ THẢO LUẬN
3 Cách thức tổ chức hoạt động:
Trang 26Tổ chức báo cáo sản phẩm theo hình thức cuộc thi “Sáng tạo với phép biến hình”.
Cuộc thi được chia thành hai vòng:
- Vòng Sơ khảo: Sơ tuyển và chọn ra 4 lớp vào vòng chung khảo Các lớp tiến
hành báo cáo theo thứ tự bốc thăm vào 17h các ngày từ thứ 2 (1/11) đến thứ 4 (3/11)
+ Thứ 2, ngày 1/11: sơ khảo các lớp có số bắt thăm từ 1 đến 4
+ Thứ 3, ngày 2/11: sơ khảo các lớp có số bắt thăm từ 5 đến 8
+ Thứ 4, ngày 3/11: sơ khảo các lớp có số bắt thăm từ 9 đến 11
Để buổi báo cáo được diễn ra nhanh chóng, thuận lợi đề nghị các lớp trưng bày sẵncác sản phẩm của lớp mình tại phòng 301 nhà C trong buổi chiều cùng ngày và khẩn trươngtập trung, ổn định lớp trước 17h
Kết quả được công bố cho các lớp vào sáng thứ năm (4/11) Các lớp không lọt vào vòng trong, Ban tổ chức sẽ chọn ra một số tác phẩm đẹp, chất lượng trưng bày trên sân khấu trong vòng chung khảo.
- Vòng chung khảo: Chọn ra các tác phẩm, các tập thể xuất sắc nhất Các lớp tiến
hành báo cáo theo thứ tự bắt thăm
Thời gian: 13h30 buổi chiều thứ bảy ngày 6/11
Địa điểm: Nhà đa năng
Đối tượng tham gia: Toàn bộ học sinh khối 11 tham dự
Các lớp lọt vào vòng chung khảo sẽ khớp chương trình vào 17h chiều thứ sáu 5/11.
Kết quả của chuyên đề sẽ được tính vào điểm thường xuyên số hai của học sinh:Điểm thường xuyên sẽ dựa vào kết quả đánh giá chung của các sản phẩm trong lớp và kếtquả đánh giá của giáo viên qua các hoạt động thực hiện nhiệm vụ chuyên đề của học sinh
- Điểm đánh giá cho các tập thể lớp: Tổng điểm mỗi lớp là tổng của 5 mục trên.
- Tiêu chí đánh giá cho các tập thể: Ban Giám Khảo căn cứ vào tiêu chí đánh giá
sản phẩm chuyên đề để đánh giá – Phiếu đánh giá sản phẩm
Trang 27PHỤ LỤC 2: TIÊU CHÍ VÀ HÌNH THỨC ĐÁNH GIÁ
Dựa vào mục tiêu trong từng hoạt động, giáo viên đưa ra các tiêu chí đánh giá chotừng hoạt động cụ thể
* Tiêu chí đánh giá hoạt động tiếp thu và vận dụng kiến thức:
- Nắm được nội dung kiến thức cơ bản
- Biết áp dụng kiến thức vào giải các bài toán thông thường
- Biết áp dụng kiến thức vào giải các bài toán liên hệ thực tế
- Chia sẻ hiểu biết của bản thân cho các thành viên trong nhóm
* Tiêu chí đánh giá hoạt động (kĩ năng, năng lực)
- Có sự phân công nhiệm vụ hoạt động rõ ràng, cụ thể cho các thành viên trongnhóm
- Các thành viên được trải nghiệm trong vai trò người sáng chế: tìm kiếm thông tin,thảo luận, đề xuất các dụng cụ cần thiết, thiết kế các phương án chế tạo sản phẩm, biết hệthống hoá thông tin tìm kiếm, xử lí thông tin tốt và biết dùng kiến thức vật lí để bảo vệ ýkiến của mình trước các phản biện…
Các nhóm hoạt động tích cực, không có thành viên ỉ lại, hoàn thành đúng tiến độđược giao…
+ Học sinh đánh giá: Giáo viên tổ chức, hướng dẫn học sinh đánh giá dựa vào cácbảng tiêu chí cụ thể của từng nội dung, vì đây là hình thức đánh giá mới nên tôi có thể hỗtrợ giải thích cụ thể các tiêu chí cho các em nếu các em còn thấy băn khoăn Sau đó tiếnhành việc đánh giá, có thể trên lớp hoặc ở nhà theo bảng tiêu chí và các mẫu đánh giá
1 Các bảng tiêu chí đánh giá hoạt động dùng cho giáo viên
Phiếu đánh giá số 1: Đánh giá sản phẩm
được
Nổi bật phép biến hình có sử dụng trong sản phẩm Nêu
rõ quá trình sử dụng các phép biến hình đó thiết kế, chế
tạo sản phẩm như thế nào
10,0
Có tính thẩm mỹ, ý tưởng sáng tạo, ấn tượng, hình thức
có tính giáo dục cao Chắc chắn, bền đẹp, cân đối hài
hòa, kích thước phù hợp, đảm bảo kết cấu
Trang 28lớp có bản dự trù kinh phí để thi công.
Phiếu đánh giá số 2: Đánh giá kiến thức nền
đa
Điểm đạt được
Đầy đủ nội dung
yêu cầu cần báo cáo
Phiếu đánh giá số 3: Bản thiết kế sản phẩm
đa
Điểm đạt được
Đầy đủ nội dung theo yêu cầu
Thiết kế có đáp ứng đượcmục đích nó được tạo ra 5,0Thiết kế rõ ràng cho từng