SẢN XUẤT ĐẬU COVE AN TOÀN THEO TIÊU CHUẨN GAP

SẢN XUẤT ĐẬU COVE AN TOÀN THEO TIÊU CHUẨN GAP tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tấ...

TRƯỜNG ĐH TÔN ĐỨC THẮNG

KHOA KHOA HOC ỨNG DỤNG

NGÀNH CÔNG NGHỆ SINH HỌC

BỘ MÔN SẢN XUẤT RAU QUẢ SẠCH

ĐỀ TÀI :

SẢN XUẤT ĐẬU COVE AN TOÀN

THEO TIÊU CHUẨN GAP

GVHD: TRẦN THỊ DUNG

SVTH: NGUYỄN HẢI BẰNG 072396S

ÂU DƯƠNG TUYẾT MAI 072495S

PHAN TRUNG HẢI 072434S

NIÊN KHOÁ : 2010 – 2011

I Tổng Quan:

1 GAP là gì?

- Thực hành nông nghiệp tốt (Good Agriculture Practices - GAP) là những nguyên tắc được thiết lập nhằm đảm bảo một môi trường sản xuất an toàn, sạch sẽ, thực phẩm phải đảm bảo không chứa các tác nhân gây bệnh như chất độc sinh học (vi khuẩn, nấm, virus, ký sinh trùng) và hóa chất (dư lượng thuốc BVTV, kim loại nặng, hàm lượng nitrat), đồng thời sản phẩm phải đảm bảo an toàn từ ngoài đồng đến khi sử dụng

- GAP bao gồm việc sản xuất theo hướng lựa chọn địa điểm, việc sử dụng đất đai, phân bón, nước, phòng trừ sâu bệnh hại, thu hái, đóng gói, tồn trữ, vệ sinh đồng ruộng và vận chuyển sản phẩm, v.v nhằm phát triển nền nông nghiệp bền vững với mục đích đảm bảo:

 An toàn cho thực phẩm

 An toàn cho người sản xuất

 Bảo vệ môi trường

 Truy nguyên được nguồn gốc sản phẩm

2 Rau an toàn là gì ?

- Rau an toàn là sản phẩm rau tươi, được sản xuất, thu hoạch, sơ chế, đóng gói, bảo quản theo quy trình kỹ thuật đảm bảo trong đó hàm lượng độc tố nitrat (NO3-) không vượt quá ngưỡng cho phép gây hại cho cơ thể con người Mặt khác, các chất kim loại nặng tồn đọng trong rau, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và vi sinh vật gây hại không vượt quá tiêu chuẩn cho phép của tổ chức y tế thế giới

3 Các yêu cầu sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn GAP : có 6 yêu cầu

a Chọn đất

- Đất trồng rau phải là đất cao, thoát nước tốt, thích hợp với quá trình sinh trưởng, phát triển của rau

- Tốt nhất là chọn đất cát pha, đất thịt nhẹ hoặc đất thịt trung bình có tầng canh tác dày 20-30cm

- Vùng trồng rau phải cách ly với khu vực có chất thải công nghiệp nặng và bệnh viện ít nhất 2km, với nước thải sinh hoạt của thành phố ít nhất 200m

- Đất có thể chứa 1 lượng nhỏ kim loại nhưng không được tồn dư hóa chất độc hại

b Nước tưới

- Vì trong rau xanh nước chứa trên 90% nên việc tưới nước có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm

- Nếu không có nước giếng cần dùng nước sông ao hồ không bị ô nhiễm

- Nước sạch còn dùng để pha các loại phân bón lá, thuốc BVTV…

- Đối với các loại rau ăn quả giai đoạn đầu có thể sử dụng nước từ mương, sông, hồ,

để tưới rãnh

c Giống

- Chỉ gieo những hạt giống tốt và trồng cây con khỏe mạnh, không có mầm bệnh

- Phải biết rõ lý lịch nơi sản xuất hạt giống

- Hạt giống nhập nội phải qua kiểm dịch thực vật

- Trước khi gieo trồng hạt giống phải được xử lý hóa chất hoạc nhiệt

- Trước khi trồng cây con xuống ruộng cần xử lý Sherpa 0,1% để phòng và trừ sâu hại sau này

d Phân bón

- Mỗi loại cây có chế độ bón và lượng bón khác nhau

- Trung bình để bón lót dùng 15 tấn phânchuồng và 300kg lân hữu cơ vi sinh trên 1

ha

- Tuyệt đối không dùng phân chuồng tươi đểloại trừ các vi sinh vật gây bệnh, tránh nóng cho rễ cây và để tránh sự cạnh tranh đạm giữa cây trồng và các nhóm vi sinh vật

- Tuyệt đối không dùng phân tươi và nước phân chuồng pha loãng tưới cho rau

e Bảo vệ thực vật

- Không sử dụng thuốc hoá học BVTV thuộc nhómđộc I và II, khi thật cần thiết có thể sử dụng nhóm III và IV

- Nên chọn các loại thuốc có hoạt chất thấp, ít độchại với ký sinh thiên địch

- Kết thúc phun thuốc hoá học trước khi thu hoạch ít nhất 5 đến 10 ngày

- Ưu tiên sử dụng các chế phẩm sinh học như Bt,hạt củ đậu, các chế phẩm thảo mộc, các ký sinh thiên địch để phòng bệnh

- Áp dụng các biện pháp nghiêm ngặt để phòng trừ tổng hợp IPM như: luân canh cây trồng hợp lý, sử dụng giống tốt không bệnh, chăm sóc cây theo yêu cầu sinh lý

f.Thu hoạch và đóng gói

- Rau được thu hoạch đúng độ chín, loại bỏ các lá già, héo, quả bị sâu, dị dạng

- Không để rau quả tiếp xúc trực tiếp với đất

- Rau được rửa kỹ bằng nước sạch, để ráo cho vào bao, túi sạch trước khi mang đi tiêu thụ tại các cửa hàng

- Trên bao bì phải có phiếu bảo hành ghi rõđịa chỉ nơi sản xuất nhằm đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng

4 Nguyên nhân rau nhiễm bệnh :

+ Đối với thuốc BVTV :

- Nguồn gây nhiễm : Do phun thuốc quá độc, liều lượng quá cao, hoặc quá gần

ngày thu hoạch

- Biện pháp ngăn ngừa:

Không phun các loại thuốc cấm sử dụng hoặc khuyến cáo không dùng cho rau Chú ý sử dụng các loại thuốc trừ sâu sinh học (thuốc vi sinh, thuốc thảo mộc)

Sử dụng thuốc đúng kỹ thuật theo nguyên tắc “ 4 đúng”

Thực hiện đúng thời gian cách ly của thuốc.

+ Đối với kim loại nặng ( thuỷ ngân, chì, asen, đồng, thiếc, kẽm…)

- Nguồn gây nhiễm:

Trồng rau quá gần các nhà máy công nghiệp, tưói nước từ kênh mương có nước thải

từ các khu công nghiệp hay bón phân rác bị ô nhiễm kim loại nặng, phun nhiều thuốc BVTV có chứa kim loại nặng

- Biện pháp ngăn ngừa:

Không tưới rau bằng nước thải của các nhà máy công nghiệp

Không bón phân rác

Không trồng rau trong khu vực có khói thải của các nhà máy, tại các khu vực đất đã

bị ô nhiễm do quá trình sản xuất trước đây gây ra

Không phun quá nhiều thuốc BVTV có chứa kim loại nặng

+ Đối với Nitrat ( NO3)

- Nguồn gây nhiễm:

Bón phân đạm quá nhiều hoặc quá gần ngày thu hoạch

- Biện pháp ngăn ngừa:

Không bón phân đạm hoá học ( Urê, SA) quá nhiều

Không bón đạm quá gần ngày thu hoạch

+ Đối với vi trùng và ký sinh trùng

- Nguồn gây nhiễm:

Do bón phân người, phân gia súc hoặc phân bón chưa ủ hoai

- Biện pháp ngăn ngừa:

Không bón phân người, phân gia súc chưa ủ hoai

Không bón phân rác

Không rửa rau bằng nước bẩn như: nước ao hồ, nước sông rạch bị nhiễm bẩn

5 Yêu cầu về mức độ an toàn cho phép đối với một số loại rau :

* Tiêu chuẩn về hàm lượng nitrat (mg/kg rau tươi) :

* Hàm lượng kim loại nặng và độc tố (mg/kg) :

Asen (As) max: 0,2 Thủy ngân (Hg) max: 0,02

Chì (Pb) max: 0,5 Canidi(d) max: 0,5

Đồng (Cu) max: 5,0 Kẽm (Zn) max: 10,0

Thiếc (Sn) max: 200 Aflatoxin max: 0,005

* Hàm lượng vi sinh vật:

Hạn chế tối đa các vi sinh vật có hại cho người và gia súc

Solmonell = 0

Escher chia Coli = 102 khuẩn lạc

Alfaxion = 0,005 mg/kg

Putalin = 0,05 mg/kg

Coliform = 10mg/kg

6 Tác hại của việc sử dụng rau không an toàn :

Gây hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe con người: Hiện tượng ngộ độc do tồn dư thuốc trừ sâu bệnh, ung thư do hàm lượng nitrat quá ngưỡng, tích lũy các ion kim loại nặng, các loại vi khuẩn E coli, Samorela, đều là những nhân tố có hại đến sức khỏe con nguời

II Kỹ thuật trồng đậu cove an toàn theo tiêu chuẩn GAP:

A Đặc điểm hình thái:

Giới : Plantae

Bộ : Fabales

Họ : Fabaceae

Chi : Phaseolus

Loài : P vulgaris

- Đậu cove (Phaseolis vulgaris L.) có nguồn

gốc từ Trung Mỹ và được trồng cách nay hơn 600

năm Trái non chứa khoảng 2,5% đạm, 0,2% chất

béo, 7% chất đường bột và đặc biệt nhiều vitamin

A, C và chất khoáng, trái có thể dùng ăn tươi,

đóng hộp và đông lạnh xuất khẩu Ở các nước

Châu Á như Ân Độ, Miến Điện, Nepal,

Sri-Lanka, Bangladesh hột đậu cove khô được sử

dụng trong các bữa ăn kiêng Đậu cove là một

trong những loại hoa màu thích nghi trong hệ

thống luân canh với lúa và là loại đậu rau quan

trọng bậc nhất vì phân bố rộng khắp, sản lượng tương đối lớn và có khả năng là nguồn thu nhập khá cao cho các hộ nông dân

B Quy trình trồng:

1 Chọn đất, làm đất:

* Chọn đất:

- Đất cát pha, đất thịt nhẹ, tơi xốp, giàu dinh dưỡng Độ pH = 6,5- 7,5 là thích hợp nhất

Đất phải đảm bảo tưới tiêu tốt, đất phải xa khu công nghiệp, bãi rát, bệnh viện, nghĩa trang, xa nguồn nước thải

* Làm đất:

- Dọn sạch, cày đất tơi xốp và phơi nắng từ 1 - 2 tuần trước khi trồng, có thể bón bổ sung vôi từ 500 – 800 kg/ha nếu đất có pH <5,5

2 Nước tưới:

- Nguồn nước phải sạch, nước không bị ô nhiễm kim loại nặng và vi sinh vật gây hại

- Nguồn nước phải đủ tưới cho các mùa vụ trồng

3 Giống, thời vụ:

- Thời vụ: Cây đậu cove là cây trồng chịu ấm nên canh tác được trong điều

kiện ấm áp của vùng nhiệt đới và á nhiệt đới, ở miền Nam thích hợp trong vụ thu đông gieo tháng 8-9, vụ đông xuân gieo tháng 10 – 11

- Tiêu chuẩn chọn hạt giống

• Phải biết rõ lý lịch nơi sản xuất hạt giống

• Hạt giống không có mầm bệnh

• Độ sạch của hạt giống ≥ 99 %

• Ẩm độ ≤ 7 – 8 %

• Tỉ lệ nẩy mầm từ 90 – 95 %

- Chọn giống phù hợp

- Với nhu cầu thị trường

- Với điều kiện đất đai và thời tiết của địa phương

- Giống: Hiện nay có nhiều loại giống khác nhau của các công ty, giống lai

F1 được đa số bà con nông dân ưa chuộng vì có năng suất cao, màu sắc và mẫu mã trái đẹp, một số giống điển hình như: Giống Trang Nông, 2 Mũi Tên Đỏ, đậu cove Đài Loan, cove Thái -Chiatai, cove Nhật –Takii…

+ Giống đậu cove Đài Loan hạt đen do công ty Giống cây Trồng Miền Nam chọn lọc và sản xuất Giống chịu nóng giỏi, kháng bệnh tốt, trồng được ở đồng bằng cũng như vùng cao, bắt đầu cho thu hoạch trái 50 - 55 ngày sau khi trồng; phát hoa dài, nhiều hoa, đậu trái tốt nên cho nhiều trái Trái thẳng, dài 16 - 17 cm, màu xanh nhạt, phẩm chất ngon, phù hợp với thị hiếu

+ Giống cove Thái (Chiatai): cho trái màu xanh trung bình, dài 14 - 16 cm, chất lượng trái ngon ngọt, có thể trồng quanh năm

+ Giống cove Nhật (Takii): hạt nâu vàng, hoa trắng, trái dài, màu xanh nhạt, phẩm chất ngon, rất được ưa chuộng, thích hợp vụ Đông-Xuân

Các giống kể trên đều là giống trái tròn

4 Lên liếp và phủ bạt:

- Chọn đất cao, thoát nước tốt, cày bừa kỹ và làm sạch cỏ; những nơi đất thấp hay trồng mùa mưa phải lên líp cao để dễ thoát nước Nên trồng hàng đơn trên líp, hàng cách hàng 1,2 - 1,4 m

- Trồng đậu cove nhất là trong mùa mưa có thể phủ đất bằng bạt nilon để cây

ít bị bệnh, hạn chế cỏ dại và cho năng suất cao

5 Kỹ thuật trồng

- Trồng hàng đơn, đậu cove cho thời gian thu hoạch trái kéo dài hơn so với trồng hàng đôi và dễ dàng chăm sóc, khoảng cách lỗ trên hàng 20 -25 cm, mỗi lỗ để

2 - 3 cây

- Lượng hạt giống gieo 40 - 60 kg/ha, khi gieo dùng chày tỉa xôm lỗ hoặc cuốc bổ hốc, gieo xong lấp hạt bằng tro trấu

6 Lượng và cách bón phân:

+ Lượng phân bón cho 1 ha:

- Vôi 1000 kg, phân chuồng hoai mục 20 tấn

- Urê 150 kg, lân vi sinh 300kg

- Kali 200kg

+ Cách bón:

- Bón lót: Bón toàn bộ phân chuồng + Phân vi sinh, phân lân trước khi trồng 15 ngày Bón 20% phân Kali +10% phân Urê trước khi xuống hạt 2 ngày

- Bón thúc lần 1: Sau khi trồng đựơc 10 ngày bón 10% lượng Urê

- Bón thúc lần 2: Sau khi trồng 20-25 ngày Bón 40% Urê + 40% phân Kali

Hình: Lên liếp, phủ bạt

- Bón thúc lần 3: Sau khi trồng 35-40 ngày Bón 40% Urê + 40% Kali

Chú ý: Tuyệt đối không đựơc dùng phân tươi để tưới, tất cả các loại phân trên đều ngừng bón trứơc khi thu hoạch 15 ngày

7 Tưới nước

- Mùa nắng tưới 1 ngày 2 lần vào buổi sáng và buổi chiều Tăng cường lượng nước tưới và diện tích tưới xung quanh gốc khi cây lớn, nhất là thời kỳ ra hoa trái rộ (tưới nước buổi chiều làm giảm mật độ bướm sâu đục quả); cần thoát nước tốt trong mùa mưa Trong trường hợp tưới rãnh, không nên để nước quá cao trong mương tưới khi cây lớn vì có thể làm hạn chế sự phát triển của rễ hoặc hư rễ

- Nếu điều kiện đất và nước cho phép, nên dùng phương pháp tưới thấm vì lúc này cây phát triển tối đa, bộ lá lớn, phiến lá to, cây yêu cầu nhiều nước Thiếu nước cây phát triển kém, trái nhỏ, mau già nhiều xơ, giảm năng suất và phẩm chất trái tươi

8 Chăm sóc

- Tỉa bỏ những cây yếu không cần thiết, những cây bị bệnh và đốt Nên tỉa vào lúc trời nắng ráo

- Cắt tỉa lá: thường xuyên cắt tỉa lá già lá sâu bệnh ở phía dưới gốc

Chú ý: Không dùng nguồn nước thải công nghiệp, nước ao tù, bệnh viện để tưới

9 Cắm chà, giăng dây và làm giàn:

- Làm giàn: Khi cây bắt đầu bỏ vòi (14- 18 NST) cần cắm chà cho cây bò lên giàn Giàn làm theo kiểu chữ X hoặc chà thẳng đứng

- Giăng dây: Khi cây bỏ vòi, giai đoạn này cây rất mau lớn, cho leo càng cao thì càng nhiều trái Nên đầu tư lưới thưa bằng dây gân phủ hết cả giàn trên và giàn ngang, đầu tư cao nhưng giảm công giăng dây, lưới này sử dụng được nhiều vụ

Cây giàn dài 2,5-3m, có thể dùng sậy già để cắm giàn, thân đậu bò dài hơn 3

m Một số nơi nông dân dùng sóng lá dừa để làm giàn, cắm giàn theo hình chữ X, phần chót lá cột dính nhau Giàn nầy có thể sử dụng được 2 - 3 mùa, số lượng cây làm giàn từ 40.000 - 50.000 cây/ha Giàn lưới đang được ưa chộng thay thế cho giàn

le, sậy

Hình: Cắm chà hình chữ X

III Phòng một số sâu bệnh chính:

- Phòng trừ sâu bệnh áp dụng theo nguyên tắc IPM, áp dụng 4 đúng (đúng thuốc, đúng lúc, đúng liều lượng và nồng độ, đúng cách) trong phòng trừ dịch hại Nên sử dụng các nhóm thuốc gốc vi sinh trong thời gian thu trái để bảo đảm không còn dư lượng trên sản phẩm, các thuốc vi sinh có thể dùng: các loại thuốc có hoạt chất Abamectin (Tập kỳ, Vertimec), Biocin, Aztron, Xentari, Vi Bt…

1 Sâu hại:

a Dòi đục thân ( Ophiomyia phaseoli)

- Loài này gây hại đáng kể lúc cây còn nhỏ có 3 - 4 lá và lúc ra hoa Thành trùng là ruồi có màu đen bóng, kích thước rất nhỏ, dài 2 - 3 mm, thường xuất hiện vào sáng sớm hay lúc trời mát; đẻ trứng vào mô lá non mặt trên lá Ấu trùng là dòi

có màu trắng ngà, đục bên trong gân, qua cuống lá và đi dần xuống thân ở nơi tiếp giáp giữa lớp võ và phần gỗ làm lớp võ thân bị nứt Nhộng có màu vàng nâu nằm ngay lớp võ thân gần mặt đất Dòi gây hại nặng vào giai đoạn cây con, làm cây dễ bị chết héo, hoặc gây chết nhánh

- Tránh trồng gối vụ liên tục, cần theo dõi mật số thường xuyên, có thể phòng ngừa bằng cách rải thuốc hạt lúc gieo theo khuyến cáo Có thể phun ngừa bằng các dạng thuốc nước trước giai đoạn ra hoa

b Sâu ăn tạp -Sâu khoang ( Spodptera litura):

- Trưởng thành: là loại ngài có màu xám bạc

Cánh trước có vân ngang bạc trắng óng

ánh.Trứng:hình bán cầu, mới đẻ màu vàng, sau màu

tro tối xếp với nhau thành ổ và được phủ một lớp

màng có lông màu vàng Sâu non màu đen, nâu tối,

đốt bụng thứ nhất có một vết đen to bao quanh, trên

mỗi mảnh lưng có vân hình trăng khuyết Sâu non có

6 tuổi Sâu non mới nở tập trung dưới lá, ăn hết thịt

lá chừa lại biểu bì và gân Ở tuổi 3 và 4 sâu phân tán và cắn khuyết lá hoặc có khi cắn trụi lá, cánh hoa, nụ quả

Phòng trị: sử dụng các thuốc: Regent, Tập Kì, Karate, … kết hợp đặt bẫy

pheromone hoặc bẫy chua ngọt để dẫn dụ thành trùng.

c Rầy xanh:

- Rầy trưởng thành dài 2- 3mm, màu xanh lá cây, hình thoi đuôi nhọn, chính

giữa đầu có vệt trắng và có 2 chấm đen nhỏ 2 bên Rầy non có hình giống con trưởng thành, không có cánh và có màu xanh nhạt

Rầy trưởng thành sống tập trung dưới mặt lá, chích hút nhựa làm lá xoăn lại tạo thành các đốm biến màu, sau chuyển màu vàng làm cho lá nhỏ và khô cháy, hoa nhỏ, quả ít và nhỏ, ngoài ra còn truyền một số bệnh virus trên cây đậu cove Rầy phát triển mạnh trong điều kiện khô và nóng

Phòng trị : chăm sóc cho cây sinh trưởng tốt, có thể dùng bẫy dính màu vàng

để thu hút rầy xanh đến dính vào bẫy Sử dụng các thuốc Confidor, Mospilan, Trebon, Actara, Ascend…

d Bọ phấn trắng ( Bemmisia tatbaci):

- Con trưởng thành, toàn thân và cánh được phủ bởi một lớp phấn màu trắng Mắt kép có một rãnh ngang chia thành hai phần gần giống hình số tám Râu đầu có sáu đốt, chân dài và mảnh, bụng có chín đốt

- Sâu non màu vàng nhạt, khi mới nở có chân, bò dưới mặt lá, rồi ở cố định một chỗ dưới mặt lá Sau khi lột xác chuyển sang tuổi 2 thì sâu non không còn chân,

có thể nhìn rõ mắt kép và râu đầu

- Cả ấu trùng và thành trùng đều chích hút nhựa cây làm chết mô thực vật, và tiết nước bọt làm lan truyền mầm bệnh đặc biệt là virus gây bệnh xoăn lá

Phòng trị :tương tự rầy xanh.

Hình: Rầy xanh hại đậu Cove