Một Số Giải Pháp Nhằm Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Đấu Thầu Tại Công Ty Xây Dựng Và Lắp Máy Điện Nước Số 3.Docx

Lêi nãi ®Çu Lêi nãi ®Çu 1 TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi C¹nh tranh xÐt cho cïng lµ ®Æc trng c¬ b¶n nhÊt cña kinh tÕ thÞ trêng C¹nh tranh võa lµ ®éng lùc, mÆt kh¸c lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n chÝnh cña[.]

Lời nói đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài.

Cạnh tranh xét cho cùng là đặc trng cơ bản nhất của kinh tế thị trờng.Cạnh tranh vừa là động lực, mặt khác là một trong những nguyên nhân chínhcủa sự phát triển nhng cũng thể hiện rõ nét nhất quy luật đào thải

Thực hiện chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nớc, những năm quakhối lợng các dự án đợc đầu t từ nguồn thu ngân sách, đầu t nớc ngoài nóichung và từ nguồn vốn vay nói riêng tăng lên rõ rệt Chính vì vậy trong thờigian qua đã xuất hiện sự cạnh tranh mạnh mẽ với sự tham gia của toàn bộcác doanh nghiệp xây dựng trong nớc nhằm trúng thầu thực hiện các dự án.Mặt khác cùng với sự mở cửa nền kinh tế thì trong hoạt động đấu thầu xâydựng các dự án đã xuất hiện sự cạnh tranh ngày càng gay gắt với sự tham giacủa các nhà thầu nớc ngoài có thực lực mạnh Tuy nhiên trong nhiều côngtrình lớn đòi hỏi công nghệ, kĩ thuật tiên tiến, tài chính lớn thì hoạt động đấuthầu của các nhà thầu Việt Nam còn thể hiện nhiều yếu kém, hạn chế khi cómặt các nhà thầu nớc ngoài cạnh tranh

Dựa trên những thực tế đó thì việc nâng cao khả năng trúng thầu hayhiệu quả hoạt động đấu thầu là một vấn đề cấp bách đối với từng doanhnghiệp xây dựng Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài:

Hiệu quả là khái niệm dùng để chỉ mối quan hệ giữa kết quả thực hiệncác mục tiêu hoạt động của chủ thể và các chi phí mà chủ thể đã bỏ ra để có

đợc kết quả đó trong những điều kiện nhất định

Trong lĩnh vực xây dựng, mà cụ thể là trong lĩnh vực xây lắp và thi côngcác công trình xây dựng cũng vậy, một nhà thầu có đợc hiệu quả trong hoạt

động đấu thầu tức là nhà thầu đó có khả năng trúng thầu cao dựa trên việchuy động hợp lý các nguồn lực sở hữu Khi tham gia vào một cuộc đấu thầubất kỳ thì các nhà thầu phải mất rất nhiều chi phí nh mua hồ sơ dự thầu, chiphí đi lại, chi phí nhân lực và phải huy động một số lợng đáng kể cán bộtrong công ty tham gia nghiên cứu và lập hồ sơ đấu thầu (đây là vấn đề vôcùng phức tạp) Nếu trúng thầu tức là nhà thầu sẽ giành đợc quyền thi côngcông trình, còn ngợc lại thì tất cả các chi phí nêu trên đều bị tiêu phí vô ích

Chính vì vậy mục tiêu nghiên cứu của đề tài là nâng cao hiệu quả hoạt động đấu thầu của một doanh nghiệp xây dựng hay xét một cách toàn diện là năng cao khả năng trúng thầu dựa trên việc phát huy, nâng cao năng lực và các nguồn lực do nhà thầu sở hữu

3 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Là một sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân đợc thực tập và nguyên cứutại Công ty xây dựng và lắp máy điện nớc số 3, chính vì vậy em chọn đề tài

“Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động đấu thầu tại Công

ty xây dựng và lắp máy điện nớc số 3” Phạm vi đề tài là nâng cao khả

năng trúng thầu của Công ty xây dựng và lắp máy điện nớc số 3 dựa trên việcphát huy tối đa các năng lực hiện có của công ty và các giải pháp nhằm nângcao những năng lực đó

Cùng với đề tài là mong muốn hiểu sâu hơn về vấn đề đấu thầu xây lắp

và đóng góp những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác đấu thầu tạicông ty

4 Cơ cấu của đề tài.

Chơng I : Lý luận chung về đấu thầu

Chơng II : Thực trạng và những vấn đề tồn tại trong công tác đấu

thầu tại Công ty xây dựng và lắp máy điện nớc số 3 Chơng III : Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác đấu

thầu tại Công ty xây dựng và lắp máy điện nớc số 3

Lời cam đoan

Em xin cam đoan nội dung luận văn đã viết là do bản thân thực hiện,không sao chép, cắt ghép các báo cáo hoặc luận văn của ngời khác

Nếu sai phạm em xin chịu kỷ luật với nhà trờng

Hà Nội ngày12 tháng 5 năm 2002

Chơng I

I Bản chất đấu thầu.

1 Khái niệm, đối tợng và phạm vi của đấu thầu.

1.1 Khái niệm đấu thầu

Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bênmời thầu, trên cơ sở cạnh tranh bình đẳng giữa các nhà thầu

Nhà thầu trong nớc là nhà thầu có t cách pháp nhân Việt Nam và hoạt

động hợp pháp tại Việt Nam

1.2 Phạm vi và đối tợng áp dụng của đấu thầu.(2)

Đấu thầu là một hoạt động mang lại hiệu quả cao cho hoạt động kinhdoanh do đó phạm vi áp dụng của nó rất rộng bao gồm hoạt động t vấn, cáchoạt động thơng mại, hoạt động xây dựng công trình … Đấu thầu có thể áp Đấu thầu có thể ápdụng cho bất kì một dự án đầu t nào nếu nó cần chọn ra một đối tác đầu tthực hiện hiệu quả nhất.

(1) Giáo trình Hiệu quả và Quản lý Dự án Nhà nớc - TS Mai Văn Bu-Nhà xuất bản khoa học và kỹ thuật 1998 - trang (226-267).

(2) Nghị Định 88/1999/NĐ-CP hớng dẫn về quy chế đấu thầu

Sau đây là một số dự án bắt buộc phải thực hiện đấu thầu theo Quy chế

đấu thầu của Nhà nớc:

a Đấu thầu thuộc các dự án thực hiện theo Quy chế quản lý đầu t xây

dựng có quy định phải thực hiện quy chế đấu thầu là các dự án có sử dụngvốn từ ngân sách Nhà nớc, vốn tín dụng do Nhà nớc bảo lãnh, vốn tín dụng

đầu t phát triển của Nhà nớc, vốn đầu t của Doanh nghiệp Nhà nớc bao gồm:

- Các dự án đầu t xây dựng mới, cải tạo, sửa chữa lớn, các dự án để

đầu t mua sắm tài sản kể cả thiết bị, máy móc không cần lắp đặt vàsản phẩm công nghệ khoa học mới

- Các dự án sử dụng vốn ngân sách Nhà nớc, quy hoạch phát triển

vùng lãnh thổ, phát triển ngành, quy hoạch xây dựng đô thị, nôngthôn

- Các dự án sử dụng nguồn vốn tài trợ của các tổ chức quốc tế hoặc

n-ớc ngoài đầu t đợc thực hiện trên cơ sở nội dung điều n-ớc đợc các bên

ký kết (các bên tài trợ và bên Việt Nam) Trờng hợp có những nộidung trong dự thảo điều ớc khác với quy chế này thì cơ quan đợc giaotrách nhiệm đàm phán ký kết điều ớc phải trình lên Thủ tớng Chínhphủ xem xét, quyết định trớc khi ký kết

- Các dự án liên doanh, hợp đồng hợp tác kinh doanh hoặc cổ phần

hoá có sự tham gia của các tổ chức kinh tế Nhà nớc (các DNNN) từ30% trở lên vào vốn pháp định, vốn kinh doanh hoặc vốn cổ phần

b Đấu thầu của các dự án cần lựa chọn đối tác đầu t để thực hiện Tức

là hình thức đấu thầu khi chủ dự án thấy cần thiết phải có thêm các đối táckhác để cùng tham gia đầu t vào dự án

- Đối với các dự án có vốn đầu t trong nớc chỉ thực hiện khi có từ hai

nhà thầu trở lên cùng mong muốn tham gia một dự án

- Đối với các dự án có vốn đầu t nớc ngoài, chỉ tổ chức đấu thầu theo

quy chế này khi có từ hai nhà thầu trở lên cùng mong muốn tham giamột dự án hoặc Thủ tớng Chính phủ có yêu cầu cần phải đấu thầu đểlựa chọn đối tác đầu t Thực hiện dự án cần thiết đấu thầu khi có từ hainhà thầu trở lên bao gồm các dự án liên doanh; các dự án thực hiệntheo hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh; các dự án 100% vốn nớcngoài; các dự án BOT, BT và BTO; các dự án khác cần lựa chọn đốitác đầu t

c Đấu thầu mua sắm đồ dùng, vật t, trang thiết bị phơng tiện làm việc

của cơ quan Nhà nớc, đoàn thể, DNNN, đồ dùng và phơng tiện làm việcthông thờng của lực lợng vũ trang Bộ tài chính quy định chi tiết phạm vimua sắm, trách nhiệm, quyền hạn của đơn vị mua sắm theo luật ngân sáchNhà nớc

2 ý nghĩa của đấu thầu.

2.1 Nhìn từ phía chủ đầu t.

Trong chu trình của mỗi dự án đầu t phát triển dù của Nhà nớc hay tnhân, chủ đầu t cần phải thực hiện rất nhiều các công việc khác nhau từ việcphân tích, thẩm định, lựa chọn công nghệ đến việc xây dựng, mua sắm vật tthiết bị v.v… Đấu thầu có thể áp Để thực hiện công việc này chủ đầu t có thể tự làm hoặc có thểthông qua các tổ chức hoặc cá nhân khác có đủ điều kiện và t cách phápnhân đợc chuyên môn hoá thực hiện

Trong nền kinh tế thị trờng thì việc tự thực hiện là rất ít, nó chỉ diễn ra ởmột số tổ chức, dự án có tính chuyên môn cao hay bí mật còn hầu hết các dự

án đều đợc thực hiện thông qua các tổ chức, cá nhân có đủ năng lực thựchiện Vấn đề quan trọng là việc lựa chọn đợc tổ chức, các nhân nào là ngờithực hiện dự án đó một cách tốt nhất mang lại hiệu quả cao nhất cho nhà đầu

t

Thực tế cho thấy chỉ có đấu thầu là hình thức phù hợp nhất Nó giúp cácnhà đầu t tìm ra và lựa chọn đợc các tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện thựchiện yêu cầu của họ một cách tối u nhất theo những mục tiêu đặt ra Đấuthầu thực sự là phơng thức hữu hiệu giúp cho chủ đầu t tìm đợc đối tác tincậy và qua đó đồng vốn họ bỏ ra có hiệu quả hơn, chất lợng các công trình đ-

ợc bảo đảm… Đấu thầu có thể áp

2.2 Nhìn từ phía nhà thầu.

a Đấu thầu đóng vai trò quyết định đến sự tồn tại và phát triển của tổ chức.

Đấu thầu là một hình thức bán hàng đặc biệt của các nhà thầu, kết quảcủa hoạt động đấu thầu có tính chất quyết định đến sự tồn tại và phát triểncủa tổ chức Nếu thắng thầu đồng nghĩa với nhận đợc đơn đặt hàng để từ đócông nhân viên sẽ có việc làm, tổ chức có doanh thu và lợi nhuận để pháttriển Ngợc lại nếu không thắng thầu thì sẽ không có sự sản xuất và tiêu thụ,không có lợi nhuận và hàng loạt các yếu tố tiêu cực khác xảy ra trong bảnthân tổ chức ngay trong tơng lai gần

b Đấu thầu tạo sự bình đẳng cạnh tranh cho các nhà thầu.

Đấu thầu là một trong những hình thức cạnh tranh cao trong nền kinh tếthị trờng Tại đây mỗi nhà thầu đều có khả năng thắng thầu nếu đáp ứng đợccác đòi hỏi về kỹ thuật, chi phí, tiến độ để thực hiện gói thầu của bên mờithầu Để có thể thắng thầu trong một cuộc đấu thầu đòi hỏi các nhà thầu phải

nỗ lực trên nhiều phơng diện nh nâng cao năng lực thiết bị công nghệ, nănglực nhân sự, năng lực tài chính… Đấu thầu có thể áp hay còn gọi là năng lực cạnh tranh củadoanh nghiệp

3 Các loại đấu thầu.

Để phân loại đấu thầu chúng ta có thể xét trên nhiều tiêu chí khác nhau

nh theo quy mô dự án, loại hình dự án, trình tự thực hiện và tính chất côngviệc… Đấu thầu có thể áp ở đây ta tiến hành phân loại theo tính chất công việc đợc thực hiệntrong chu trình dự án đầu t

3.1 Đấu thầu tuyển chọn t vấn.

- Lập báo cáo nghiên cứu khả thi

- Thẩm định các báo cáo nghiên cứu khả thi

2 T vấn thực hiện đầu t

- Lập kế hoạch và tổng dự toán

- Thẩm định thiết kế và tổng dự toán

- Lập hồ sơ mời thầu, đánh giá xếp hạng các nhà thầu.

3 Các hình thức t vấn khác.

- Quản lý dự án, thu xếp tài chính

- Điều hành thực hiện dự án

- Đào tạo chuyển giao công nghệ và các công việc khác

Đối với nhà t vấn thì họ không đợc tham gia đánh giá công việc do họ

tự làm và không đợc tham gia đấu thầu các gói thầu mua sắm và xây lắp domình làm t vấn (trừ các gói thầu thực hiện theo loại hợp đồng chiều khoá traotay)

3.2 Đấu thầu mua sắm vật t thiết bị.

bổ sung sửa chữa lớn các hạng mục công trình của dự án Loại hình đấu thầuxây lắp này là loại hình rất phổ biến hiện nay, nó có thể tiến hành từ cáchạng mục công trình lớn đến vừa và nhỏ

3.4 Đấu thầu dự án (đấu thầu lựu chọn đối tác để thực hiện dự án).

Đây là loại hình đấu thầu mà dự án không chia thành các gói thầu nhỏ,nhà thầu thực hiện toàn bộ dự án theo phơng thức xây dựng – chuyển giao(BT) hoặc theo phơng thức xây dựng – vận hành – chuyển giao (BOT).

Điểm khác biệt giữa đấu thầu dự án với 3 loại đấu thầu trên là nhà thầutrong các gói thầu dự án thực hiện tất cả các công đoạn từ hoạt động t vấn,mua sắm cho đến xây lắp, vận hành và chuyển giao

4 Điều kiện mời thầu và dự thầu.

4.1 Điều kiện mời thầu.

Để việc tổ chức đấu thầu đợc hợp lệ thì trớc khi đấu thầu bên mời thầuphải có đầy đủ các điều kiện sau:

- Phải có văn bản quyết định đầu t hoặc giấy phép đầu t của cấp có thẩmquyền hoặc ngời có thẩm quyền

- Kế hoạch đấu thầu đã đợc ngời có thẩm quyền phê duyệt

- Hồ sơ mời thầu đã đợc ngời có thẩm quyền hoặc cấp trên phê duyệt.Riêng ở trờng hợp đấu thầu tuyển chọn t vấn thực hiện công việc chuẩn

bị dự án thì điều kiện tổ chức đấu thầu là phải có văn bản chấp nhận của ngờihoặc cấp có thẩm quyền và hồ sơ mời thầu phê duyệt

- Có một điều kiện chung là bên mời thầu không đợc tham gia với t cáchnhà thầu do mình tổ chức

4.2 Điều kiện dự thầu.

Đối với các nhà thầu khi tham gia dự thầu là họ phải đáp ứng đợc các

điều kiện sau đây:

- Có giấy phép kinh doanh hợp pháp Đối với các gói thầu mua sắm thiết

bị phức tạp, đặc biệt đợc quy định trong hổ sơ mời thầu thì ngoài giấy phép

đăng ký kinh doanh họ còn có giấy phép bán hàng thuộc bản quyền của nhàxuất bản

- Có đủ năng lực tài chính, năng lực kỹ thuật để đáp ứng từng yêu cầucủa từng gói thầu

- Phải có hồ sơ dự thầu hợp lệ và chủ động tham gia một đơn dự thầutrong một gói thầu, dù đơn phơng hay liên doanh dự thầu Trờng hợp Tổngcông ty đứng tên dự thầu thì các đơn vị trực thuộc không đợc phép tham dựvới t cách là nhà thầu độc lập trong một gói thầu

4.3 Điều kiện đấu thầu quốc tế và u đãi nhà thầu.

a Về điều kiện đấu thầu quốc tế đối với các dự án.

- Đối với các gói thầu mà không có nhà thầu nào trong nớc có khảnăng đáp ứng nhu cầu gói thầu

- Đối với các dự án sử dụng nguồn vốn tài trợ của các tổ chức quốc tếhoặc nớc ngoài có quy định trong điều ớc là phải đấu thầu quốc tế

b Về điều kiện đối với nhà thầu quốc tế.

- Nhà thầu nớc ngoài khi tham gia đấu thầu quốc tế tại Việt Nam thì

hoặc phải liên doanh với nhà thầu Việt Nam, hoặc phải cam kết sửdụng thầu phụ Việt Nam, nhng phải nêu rõ sự phân chia giữa các bên

về phạm vi công việc, khối lợng và đơn giá

- Nhà thầu nớc ngoài trúng thầu phải thực hiện các cam kết về tỷ lệ %

khối lợng công việc cùng đơn giá tơng ứng giành cho phía Việt Nam

là liên doanh hoặc thầu phụ nh đã nêu trong sơ đồ dự thầu Trong khithơng thảo hoàn thiện hợp đồng, nếu nhà thầu nớc ngoài trúng thầukhông thực hiện các cam kết trong hồ sơ dự thầu thì kết quả cuộc đấuthầu sẽ bị huỷ bỏ

- Các nhà thầu nớc ngoài tham gia đấu thầu tại Việt Nam phải cam kết

mua sắm và sử dụng các vật t thiết bị phù hợp về chất lợng và giá cả,dùng sản xuất, gia công hoặc hiện có tại Việt Nam

- Trong hai hồ sơ dự thầu của nhà thầu nớc ngoài đợc đánh giá ngang

nhau thì hồ sơ nào có khối lợng công việc dành cho phía Việt Nam (làliên doanh hoặc thầu phụ) cao hơn sẽ đợc chấp nhận

- Nhà thầu trong nớc tham gia đấu thầu (đơn phơng hoặc liên doanh) sẽ

đợc xét u tiên khi đợc đánh giá tơng đơng với nhà thầu nớc ngoài

- Trong trờng hợp hai hồ sơ dự thầu đợc đánh giá ngang nhau sẽ u tiên

hồ sơ nào có tỷ lệ sử dụng nhân công cao hơn

- Nhà thầu trong nớc sẽ đợc hởng chế độ u đãi theo quy định pháp luật.

II Các nguyên tắc, hình thức, phơng pháp và trình tự

đấu thầu.

1 Nguyên tắc đấu thầu.

Nhằm bảo đảm tính đúng đắn, khách quan, công bằng và hiệu quả trong

đấu thầu, chủ thể quản lý dự án cần bảo đảm thực hiện nghiêm túc cácnguyên tắc sau:

1.1 Nguyên tắc cạnh tranh với điều kiện ngang nhau.

Mỗi cuộc đấu thầu là một cuộc cạnh tranh mạnh mẽ giữa các nhà thầutham gia đấu thầu Để cuộc cạnh tranh đó là một cuộc cạnh tranh tích cực thìcác điều kiện đặt ra với các đơn vị ứng thầu và thông tin cung cấp cho họphải ngang bằng nhau, không có sự phân biệt đối với họ

1.2 Nguyên tắc dữ liệu đầy đủ.

Nh ta đã biết trong cạnh tranh thì thông tin có một tầm quan trọng rấtlớn Chính vì vậy để tạo điều kiện cho các đơn vị dự thầu, chủ thể quản lýphải có trách nhiệm cung cấp đầy đủ các dữ liệu, thông tin một cách chi tiết,

rõ ràng và có hệ thống cho các nhà thầu tham gia đấu thầu (về quy mô, khốilợng, quy cách, chất lợng… Đấu thầu có thể áp của sản phẩm hay dịch vụ)

Để thực hiện tốt nguyên tắc này đòi hỏi cần có một sự chuẩn bị mộtcách chu đáo, khoa học từ phía chủ thể quản lý dự án và chủ đầu t Đây làmột yếu tố ảnh hởng rất lớn đến kết quả, chất lợng của cuộc đấu thầu… Đấu thầu có thể áp

1.3 Nguyên tắc đánh giá công bằng.

Vấn đề công bằng luôn là vấn đề nổi cộm trên nhiều lĩnh vực khácnhau, đặc biệt trong các công việc có tính cạnh tranh mạnh Trong đấu thầunguyên tắc đánh giá công bằng đòi hỏi các hồ sơ dự thầu đều phải đợc đánhgiá một cách khách quan, không thiên vị, tất cả các chỉ tiêu của hồ sơ phải đ-

ợc đánh giá trên nền tảng chuẩn mực gốc Hội đồng đánh giá phải là nhữngngời có phẩm chất tốt có năng lực cao trong công việc và những quy địnhquan trọng của hội đồng nh “chọn ai” và “loại ai” đều phải giải thích rõ ràng

và công khai minh bạch

1.4 Nguyên tắc trách nhiệm phân minh.

Không chỉ nghĩa vụ và quyền lợi của các bên liên quan đợc đề cập vàchi tiết hoá trong hợp đồng, mà phạm vi trách nhiệm của mỗi bên ở từngphần công việc đều đợc phân định rõ ràng để không một sai sót nào không

có nguời chịu trách nhiệm Mỗi bên liên quan phải biết rõ mình phải gánh

chịu những hậu quả gì nếu có sơ suất và do đó mỗi bên đều phải nỗ lực tối đatrong việc kiểm soát bất trắc và phòng ngừa rủi ro.

1.5 Nguyên tắc ba chủ thể.

Trong quá trình thực hiện dự án luôn luôn có sự hiện diện đồng thời củacả ba chủ thể: chủ công trình, nhà thầu và kỹ s t vấn Trong đó, kỹ s t vấnhiện diện nh một nhân tố bảo đảm cho hợp đồng luôn luôn đợc thực hiệnnghiêm túc đến từng chi tiết, mọi bất cập về kỹ thuật hoặc về tiến độ đợcphát hiện kịp thời, những biện pháp điều chỉnh thích hợp đợc đa ra đúng lúc

Đồng thời kỹ s t vấn cũng là nhân tố hạn chế tối đa đối với những mu toanthông đồng hoặc thoả hiệp, châm chớc gây thiệt hại cho những chủ đích thựccủa dự án Nhiều điều khoản đợc thi hành để buộc kỹ s t vấn phải là nhữngchuyên gia có đủ trình độ, năng lực, phẩm chất và phải làm đúng vai trò củangời trọng tài công minh, mẫn cán và đợc cử ra bởi một công ty t vấn chuyênngành, công ty này cũng phải đợc lựa chọn thông qua đấu thầu theo một quytrình chặt chẽ

1.6 Nguyên tắc tuân thủ nghiêm ngặt sự quản lý thống nhất của Nhà nớc.

Đấu thầu cũng là một hình thức hoạt động kinh doanh Do đó đấu thầucũng phải chịu sự quản lý nghiêm ngặt của pháp luật nói chung Ngoài ra ởmột số dự án quan trọng nh các công trình quân sự, các công trình mang tính

bí mật, các công trình hạ tầng có quy mô lớn thì phải chịu sự điều hành trựctiếp của Chính phủ Có nh vậy thì mới bảo đảm tính tối a trong mỗi gói thầu

1.7 Nguyên tắc bảo lãnh, bảo hành và bảo hiểm thích đáng.

Nguyên tắc này đặt ra nhằm rằng buộc trách nhiệm của các nhà thầu.Khi họ tham gia đấu thầu họ phải có trách nhiệm với hồ sơ của họ Trongquá trình đấu thầu cũng nh trong thực hiện hợp đồng các khoản bảo lãnh, bảohiểm này bảo đảm hợp đồng sẽ đợc thực hiện

2 Các hình thức đấu thầu.

2.1 Các hình thức đấu thầu quốc tế.

Trong thể thức đấu thầu quốc tế bao gồm những hình thức đấu thầu phổbiến đang đợc áp dụng rộng rãi nh sau:

a Đấu thầu rộng rãi.

Trong đấu thầu rộng rãi thì việc mời thầu đợc thực hiện một cách rộngrãi bằng các phơng tiện thông tin đại chúng cho các nhà thầu Mọi nhà thầunếu có nhu cầu và đủ khả năng đều đợc tham gia

Thờng thì hình thức này đợc áp dụng cho những dự án (công trình)không đòi hỏi tính chuyên môn đặc biệt hay những công trình không mangtính bí mật, ít ảnh hởng đến an ninh, quốc phòng của quốc gia.

c Hình thức đấu thầu theo chỉ số.

Đấu thầu theo chỉ số cũng đợc tiến hành nh đấu thầu rộng rãi hay đấuthầu hạn chế Những loại đấu thầu này chỉ áp dụng đối với các công trìnhmang tính chuyên môn cao về kỹ thuật hay mỹ thuật Khi xét thầu thờng lấytầm quan trọng của từng chỉ số để cho điểm và lấy điểm của riêng từng chỉ

số để đánh giá và chấm thầu

d Gọi thầu rộng rãi.

Cũng nh hình thức đấu thầu rộng rãi việc thông báo mời thầu cũng đợcthực hiện rộng rãi trên các phơng tiện thông tin đại chúng Nhng khi xét thầuthì không công khai và căn cứ vào giá dự thầu, khả năng chuyên môn, khảnăng tài chính của nhà thầu để lựa chọn Trong số nhà thầu đợc chủ đầu t

đánh giá có năng lực thì nhà thầu nào có giá thấp nhất là đợc chọn, mặc dùgiá đó có thể là cao hơn giá do chủ đầu t đa ra Sở dĩ có hiện tợng nh vậy vì

đối tợng của hình thức này là công trình và dự án đã đấu thầu không thànhcông hoặc các công trình lớn quan trọng buộc phải gọi thầu theo quy định

e Gọi thầu hạn chế.

Cũng giống nh đấu thầu hạn chế loại hình đấu thầu này chỉ mời một sốnhà thầu nhất định, các công trình áp dụng cho loại này cũng là các côngtrình đòi hỏi khả năng tài chính lớn, hay các công trình có tính bí mật Thờngthì các công trình này có tính cấp bách rất lớn nên cần phải tiến hành xâydựng nhanh hơn ở các công trình đấu thầu rộng rãi

f Hình thức hợp đồng tơng trợ trực tiếp.

Hình thức này áp dụng cho các công trình cần giải quyết ngay, haymang tính bí mật đòi hỏi chủ đầu t phải đi thẳng vào hợp đồng ngay để bảo

đảm các yêu cầu Hợp đồng đợc coi là hợp lệ nếu nh nó bảo đảm các điềukiện:

- Chấp nhận giá bỏ thầu

- Chấp nhận thực hiện hợp đồng theo sơ đồ thiết kế kỹ thuật

- Chấp nhận sự kiểm tra quản lý của chủ công trình

2.2 Các hình thức đấu thầu ở Việt Nam.

Theo Quy chế đấu thầu ban hành tại Nghị định 88/1999/NĐ-CP củaChính phủ thì hiện nay ở nớc ta có các hình thức đấu thầu sau:

a Đấu thầu rộng rãi.

Đấu thầu hạn chế là hình thức bên mời thầu không hạn chế về số lợngcác nhà thầu tham gia Bên mời thầu phải có trách nhiệm thông báo côngkhai về các điều kiện, thời gian dự thầu trên các phơng tiện thông tin đạichúng ít nhất là 10 ngày trớc khi phát hành hồ sơ dự thầu Trờng hợp dự ánlớn, quan trọng, nếu có nhiều nhà thầu tham gia bên mời thầu phải tiến hànhsơ tuyển nhà thầu để chọn “danh sách ngắn” các nhà thầu có đủ năng lực.Hiện nay tại Việt Nam hình thức này đợc áp dụng rộng rãi nhất

b Gọi thầu hạn chế.

Đấu thầu hạn chế là hình thức đấu thầu mà bên mời thầu chỉ mời một sốnhà thầu nhất định (tối thiểu là 5) có đủ năng lực tham gia Danh sách nhữngnhà thầu này phải đợc ngời có thẩm quyền hoặc cấp có thẩm quyền chấpnhận Hình thức này chỉ xem xét áp dụng khi có một trong các điều kiện sau:

- Chỉ một số nhà thầu có khả năng đáp ứng đợc yêu cầu của gói thầu

- Các nguồn vốn sử dụng có yêu cầu phải đấu thầu hạn chế

c Chỉ định thầu

Chỉ định thầu là hình thức đấu thầu đặc biệt, bên mời thầu chỉ thơngthảo với một nhà thầu do ngời có thẩm quyền quyết định, nếu không đạt yêucầu thì mới thơng thảo với nhà thầu khác Đối với các dự án sử dụng vốn Nhànớc, hình thức chỉ định thầu đợc quy định cụ thể cho một số dự án Theo quy

định hiện hành (NĐ 88/1999/NĐ-CP) thì loại hình này đợc áp dụng cho cáctrờng hợp sau:

- Trờng hợp bất khả kháng do thiên tai địch hoạ, đợc phép chỉ định ngay

đơn vị có khả năng để thực thi công việc kịp thời Sau đó phải báo cáoThủ tớng Chính phủ về nội dung chỉ định thầu để xem xét phê duyệt

- Các gói thầu có tính chất nghiên cứu thử nghiệm, bí mật quốc gia, bí

mật an ninh quốc phòng do Thủ tớng Chính phủ quyết định

- Gói thầu đặc biệt do Thủ tớng Chính phủ quyết định, trên cơ sở báo cáo

thẩm định của Bộ kế hoạch và Đầu t, ý kiến bằng văn bản của cơ quantài trợ vốn và các bên liên quan Trong các đề nghị chỉ định thầu phảixác nhận rõ 3 nội dung sau:

+ Nêu rõ lý do chỉ định thầu

+ Kinh nghiệm và kỹ thuật, tài chính của nhà thầu đợc chỉ định thầu.+ Giá trị và khối lợng đã đợc ngời có thẩm quyền hoặc cấp có thẩmquyền phê duyệt làm căn cứ cho chỉ định thầu

- Gói thầu có giá trị nhỏ dới 500 triệu đồng.

d Hình thức tự làm.

Hình thức này chỉ đợc áp dụng đối với các gói thầu mà chủ đầu t có đủnăng lực thực hiện dựa trên cơ sở phải tuân thủ các quy định của hình thứcchỉ định thầu

3 Các phơng thức đấu thầu.

3.1 Đấu thầu một túi hồ sơ.

Là phơng thức mà hồ sơ dự thầu của nhà thầu chỉ bao gồm một túi hồ sơchung cho cả kỹ thuật và tài chính Phơng thức này đợc áp dụng đối với đấuthầu mua sắm hàng hoá và đấu thầu xây lắp

3.2 Đấu thầu hai túi hồ sơ.

Là hình thức đấu thầu mà nhà thầu nộp đề xuất về kỹ thuật và đề xuất vềgiá trong từng túi hồ sơ riêng vào cùng một thời điểm Túi hồ sơ kỹ thuật sẽ

đợc mở trớc để đánh giá Các nhà thầu có số điểm kỹ thuật 70% trở lên sẽ

đ-ợc mở tiếp túi hồ sơ đề xuất về giá để đánh giá

Trong trờng hợp các công trình có tầm quan trọng cao về kỹ thuật thìxét điểm kỹ thuật nhà thầu nào có điểm cao nhất sẽ đợc mở túi giá trớc,trong trờng hợp nhà thầu không đáp ứng đợc yêu cầu về giá và các điều kiệnkhác của hợp đồng thì bên mời thầu phải xin ý kiến của ngời có thẩm quyềnhoặc cấp có thẩm quyền mới đợc tiếp tục xem xét hồ sơ về giá khác

3.3 Đấu thầu hai giai đoạn.

Phơng thức này áp dụng cho những dự án lớn, phức tạp về công nghệ và

kỹ thuật hoặc dự án thuộc dạng chìa khoá trao tay Trong quá trình xem xét,chủ đầu t có điều kiện hoàn thiện yêu cầu về mặt công nghệ, kỹ thuật và các

điều kiện tài chính của hồ sơ mời thầu

Giai đoạn thứ nhất : các nhà thầu nộp đề xuất về kỹ thuật và phơng án

tài chính sơ bộ (cha có giá) để bên mời thầu xem xét và thảo luận cụ thể với

từng nhà thầu để thống nhất về yêu cầu và tiêu chuẩn kỹ thuật để nhà thầuchính thức chuẩn bị nộp đề xuất kỹ thuật của mình.

Giai đoạn thứ hai : bên mời thầu mời các nhà thầu tham gia trong giai

đoạn thứ nhất nộp đề xuất kỹ thuật đã đợc bổ sung hoàn chỉnh trên cùng mộtmặt bằng kỹ thuật và đề xuất đầy đủ các điều kiện về tài chính, tiến độ thựchiện, điều kiện hợp đồng, giá bỏ thầu để đánh giá và xếp hạng

3.4 Chào hàng cạnh tranh.

Phơng pháp này áp dụng cho những gói thầu mua sắm hàng hoá có quymô nhỏ (giá trị dới 2 tỷ đồng) và đơn giản Mỗi gói thầu phải có ít nhất 3 nhàthầu khác nhau chào hàng trên cơ sở yêu cầu chào hàng của bên mời thầu,hình thức chào hàng có thể bằng cách gửi th trực tiếp, bằng Fax, bằng đờng

bu điện hoặc các phơng tiện khác

3.5 Mua sắm trực tiếp.

Trên cơ sở chỉ định thầu, phơng pháp mua sắm trực tiếp đợc áp dụngtrong trờng hợp bổ sung hợp đồng cũ đã đợc thực hiện xong (dới 1 năm)hoặc hợp đồng đang thực hiện với điều kiện chủ đầu t có nhu cầu tăng thêmkhối lợng hàng hoá hoặc khối lợng công việc mà trớc đó đã tiến hành đấuthầu, nhng phải bảo đảm không vợt mức giá hoặc mức giá trị trong hợp đồng

đã ký trớc đó Trớc khi ký hợp đồng nhà thầu phải chứng minh đợc là mình

đã có đủ khả năng về kỹ thuật cũng nh tài chính để thực hiện gói thầu đó

3.6 Giao thầu trực tiếp.

Là phơng pháp chọn ngay một nhà thầu có độ tin cậy cao để xem xét

th-ơng thảo hợp đồng Phth-ơng pháp này chỉ áp dụng với các gói thầu có quy mônhỏ và những gói thầu đợc Thủ tớng Chính phủ cho phép chỉ định thầu Trờng hợp nhà thầu chỉ định không đáp ứng đợc các yêu cầu của bênmời thầu thì chủ đầu t có quyền kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền quyết

định đầu t xem xét để thay đổi nhà thầu

1 Chuẩn bị đấu thầu Lập kế hoạch đấu thầu

Chuẩn bị nhân sựChuẩn bị hồ sơ mời thầuXác định các tiêu chuẩn

2 Mời thầu Thông báo mời thầu

Gởi th mời thầu

3 Nộp và nhận hồ sơ dự thầu

4 Mở thầu Chuẩn bị mở thầu

Trình tự mở thầu

5 Đánh giá hồ sơ dự thầu

6 Trình duyệt kết quả đấu thầu

7 Công bố kết quả đấu thầu

8 Th ơng thảo hoàn thiện và ký

kết hợp đồng

Các tiêu chuẩn, định mức

4 Trình tự đấu thầu.

Trình tự các cuộc đấu thầu có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau

và sau đây chúng ta có thể xem xét trình tự các bớc và sự phối hợp giữa cácbên qua sơ đồ sau:

Chỉ tiêu giá trị trúng thầu và số công trình trúng thầu qua các năm cho

ta biết khái quát tình hình kết quả dự thầu của các nhà thầu Thông qua đó để

đánh giá hiệu quả hoạt động đấu thầu trong năm

5.2 Chỉ tiêu xác suất trúng thầu.

Chỉ tiêu này đợc xác định theo hai mặt biểu hiện là:

5.3 Chỉ tiêu thị phần và uy tín của nhà thầu xây lắp trên thị trờng xây dựng.

Chỉ tiêu thị phần cũng đợc đo bằng hai mặt biểu hiện đó là phần thị ờng tuyệt đối và phần thị trờng tơng đối

Giá trị SLXL do nhà thầu thực hiện

Phần thị trờng tuyệt đối =

Tổng giá trị SLXL thực hiện của toàn ngànhPhần thị trờng tơng đối của nhà thầu đợc xác định trên cơ sở so sánhphần thị trờng tuyệt đối của nhà thầu với phần thị trờng tuyệt đối của mộthoặc một số đối thủ cạnh tranh mạnh nhất

III Những nhân tố ảnh hởng đến hiệu quả hoạt động

đấu thầu Xây lắp.

1 Những nhân tố thuộc môi trờng vĩ mô.

Trớc hết cần khẳng định mặt tích cực mang tính bản chất của đấu thầu

là tạo cho các nhà thầu một sân chơi có tính cạnh tranh cao, công bằng, minhbạch, nhằm giúp chủ đầu t lựa chọn đợc nhà thầu có đủ khả năng để thựchiện gói thầu với những yêu cầu về chất lợng, giá cả, tiến độ… Đấu thầu có thể áp Những nhân

tố thuộc môi trờng vĩ mô không hẳn là những nhân tố đóng vai trò trực tiếpcốt yếu đến hiệu quả hoạt động đấu thầu của các nhà thầu nhng trên mộtchừng mực nào đó không thể bỏ qua sự tác động của các nhân tố này

1.1 Chính sách của Đảng và Nhà nớc.

Trong những năm gần đây cơ chế chọn nhà thầu theo hình thức đấu thầu

đã có tác dụng hết sức quan trọng trong quản lý đầu t xây dựng Bởi lẽ khôngchỉ cơ chế này cho phép chọn đúng nhà thầu đáp ứng đợc các yêu cầu về kỹthuật, chi phí, tiến độ mà thông qua đấu thầu đã giảm đợc đáng kể vốn đầu t

của Nhà nớc Theo Bộ kế hoạch và Đầu t, năm 1999 nhờ áp dụng Quy chế

đấu thầu thì Việt Nam đã tiết kiệm đợc gần 400 triệu USD, năm 2000 là 330 triệu USD Năm 2001 cha tổng kết nhng chỉ ví dụ một dự án hầm đèo Hải Vân, dự toán chi phí sẽ tiết kiệm đợc 70 triệu USD và Bộ giao thông vận tải cho biết thông qua đấu thầu ngành giao thông đã tiết kiệm 240 tỷ đồng(1)…

Dựa trên tình hình thực tế, thời gian qua Đảng và Nhà nớc đã soạn thảo

và ban hành nhiều văn bản pháp quy nh Luật xây dựng, NĐ88/1999/NĐ-CP,thông t 04/2000/TT-BKH… Đấu thầu có thể áp để tạo ra khuôn khổ pháp lý cho hoạt động đấuthầu Tuy nhiên cùng chính sách mở cửa, Việt Nam đang tham gia hội nhậpkhu vực ASEAN, tiến tới gia nhập WTO điều này dẫn đến việc xuất hiệnngày càng nhiều các nhà thầu nớc ngoài tham gia vào hoạt động đấu thầu tạiViệt Nam

(1) Bỏ thầu giá thấp, hiện tợng không bình thờng trong đấu thầu xây dựng

Vũ Gia Quỳnh- Tạp Chí Xây dựng số 7/2001- trang 6

Thời gian qua đã xuất hiện nhiều kẽ hở của luật pháp, nhiều tiêu cực nổi

cộm đặt ra vấn đề cần phải xây dựng mới và hoàn thiện các văn bản pháp quy trong lĩnh vực này để bảo đảm tính hiệu quả của hoạt động đấu

thầu

Để phù hợp với tình hình thực tế cần nhận thấy rằng chính sách của

Đảng và Nhà nớc là điều kiện đầu tiên và cốt lõi nhất tạo nên hiệu quả củahoạt động đấu thầu tại Việt Nam Chính sách không chỉ đóng vai trò dẫn dắt,tạo khuôn khổ cho hoạt động đấu thầu mà còn giúp làm trong sạch và nângcao tính hiệu quả của hoạt động đấu thầu

Thời gian qua xuất hiện tình trạng các nhà thầu Việt Nam bị lép vé vàthờng xuyên trợt thầu khi phải đối mặt cạnh tranh trực tiếp với các nhà thầuquốc tế có thực lực mạnh cả về vốn, công nghệ… Đấu thầu có thể áp Đứng về phía Việt Namhoạt động đấu thầu nh vậy là không hiệu quả vì các nhà thầu Việt Nam đãkhông có cơ hội để học hỏi, nâng cao trình độ quản lý, tiếp cận công nghệtiên tiến để từ đó dần dần lớn mạnh có thể ngang bằng trong tơng lai với cácnhà thầu trong khu vực Đây đang là các vấn đề nổi cộm cần thiết có chínhsách u đãi đúng đắn của Đảng và Nhà nớc can thiệp kịp thời

Chính sách của Đảng và Nhà nớc là hạt nhân tạo hiệu quả cho hoạt

động đấu thầu Điều này không những thể hiện ở việc tạo hành lang pháp lý

mà còn thể hiện bằng việc nâng đỡ các nhà thầu Việt Nam có điều kiện pháttriển mạnh về công nghệ, tài chính … Đấu thầu có thể áp Đây mới chính là hiệu quả lâu dàitrong hoạt động đấu thầu

1.2 Biến động trên thị trờng xây dựng.

Sự phát triển của một nền kinh tế có thể quan sát thấy thông qua mức độphát triển cơ sở hạ tầng Tại Việt Nam hiện nay thực trạng cơ sở hạ tầng là t-

ơng đối yếu, Nhà nớc ta hàng năm đã trích ra rất nhiều nguồn lực từ ngânsách, từ vay ODA, vay của các định chế tài chính để đầu t vào xây dựng cơ

sở hạ tầng Mặt khác Xây dựng cũng là một ngành kinh tế đóng vai trò quan

trọng trong việc tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho đất nớc, trên thế giới tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế của mỗi nớc mà đóng góp của ngành xây dựng đối với nền kinh tế có khác nhau và thờng chiếm tỷ trọng khoảng 3- 10% GDP Riêng Việt Nam tỷ trọng này vào khoảng 6-7%(1).

Thực tế mọi biến động tích cực hay tiêu cực của nền kinh tế quốc dân

đều ảnh hởng trực tiếp và gián tiếp trên nhiều mặt của hoạt động xây dựng vàgây ra những biến động trên thị trờng xây dựng Đây là hiện tợng thờng gặp

và rất dễ quan sát trong thực tế

Điển hình là khủng hoảng tài chính tiền tệ Châu á năm 1997, Việt Nam

và các nớc trong khu vực đều ít nhiều chịu tác động tuy ở các mức độ khácnhau Trong năm tại Việt Nam thì nguồn vốn dành cho xây dựng cơ bảngiảm rõ rệt, điều này dẫn đến tình trạng sút giảm hoạt động trên thị trờng xâydựng Hầu hết số lợng và quy mô các công trình giảm, bên cạnh đó giá cácgói thầu thấp dẫn đến tình trạng giảm hiệu quả của hoạt động đấu thầu khicác nhà thầu trong khu vực hạn chế tham gia điều này làm giảm tính cạnhtranh Một số công trình xuất hiện tình trạng chỉ định thầu và nh vậy cànglàm suy giảm hiệu quả của hoạt động đấu thầu

Thời gian gần đây, Đảng và Nhà nớc đã đặt mục tiêu phát triển cơ sở hạtầng vào vị trí trọng tâm Trên địa bàn cả nớc xuất hiện ngày càng nhiều dự

án đầu t trên nhiều lĩnh vực, với mức độ ngày càng tăng cả về số lợng và quymô các gói thầu Bên cạnh đó sự phục hồi nền kinh tế các nớc trong khu vựccũng là nguyên nhân trực tiếp thúc đẩy ngày càng nhiều số lợng các nhà thầunớc ngoài tham gia cạnh tranh trong lĩnh vực xây dựng Chính những hiện t-ợng này đã làm cho hoạt động đấu thầu ngày càng sôi động và hứa hẹn nhiềuyếu tố tích cực trong tơng lai

Những diễn biến của nền kinh tế tác động trực tiếp lên thị trờng xây dựng và qua đó tác động lên hoạt động đấu thầu Nói cách khác hiệu quả

của hoạt động đấu thầu liên quan chặt chẽ với diễn biến của thị trờng xâydựng

(1) Bàn giải pháp tăng cờng khả năng cạnh tranh của ngành xây dựng Ngọc Châu - Tạp Chí Xây dựng số 8/2001 - trang 38

1.3 Năng lực quản lý của các cơ quan chức năng có thẩm quyền.

Trớc hết cần khẳng định mặt tích cực mang tính bản chất của hoạt động

đấu thầu là tạo ra cho các nhà thầu một sân chơi có tính cạnh tranh cao, côngbằng và minh bạch nhằm giúp cho các chủ đầu t lựu chọn đợc nhà thầu có đủkhả năng để thực hiện gói thầu dựa trên các yêu cầu về chất lợng, tiến độ vàgiá cả Tại Việt Nam việc lựa chọn nhà thầu theo hình thức đấu thầu là mộtlĩnh vực mới và đợc phát triển theo quá trình đổi mới nền kinh tế trong hơnmột thập kỷ gần đây Thêm vào đó quá trình mở cửa hội nhập kéo theo sựxuất hiện ngày càng nhiều các nhà thầu nớc ngoài có tiềm lực cao tham gia

đấu thầu thực hiện xây lắp công trình tại Việt Nam

Trong thời gian qua xuất hiện nhiều tiêu cực trong hoạt động đấu thầu

ảnh hởng, đe doạ tính trong sáng và tính hiệu quả của hoạt động đấu thầu.Các cơ quan chức năng có thẩm quyền nh Bộ xây dựng, Bộ kế hoạch và Đầu

t, UBND các Tỉnh… Đấu thầu có thể áp đã có nhiều cố gắng trong việc quản lý hoạt động đấuthầu nhng thực tế còn rất nhiều các vấn đề nhức nhối cần phải có sự cố gắng

đồng bộ để giải quyết vì nếu không sẽ ảnh hởng trực tiếp đến hiệu quả củahoạt động đấu thầu tại Việt Nam

Thực tế các loại tiêu cực, tham nhũng ẩn nấu trong tất cả các khâu của

quá trình đấu thầu nh quá trình t vấn thiết kế, giám sát, thi công, kiểm định,nghiệm thu, bàn giao công trình… Đấu thầu có thể ápBằng các hoạt động móc ngoặc, thậm chíthông đồng với chủ đầu t, t vấn, giám sát bỏ giá thấp để trúng thầu và sau khitrúng thầu sẽ tìm cách cắt sén, đổi chác vật liệu, làm dối làm giả… Đấu thầu có thể áp Ví dụ

điển hình là Dự án cấp nớc cho TP Đà Nẵng, UBND TP Đà Nẵng đã chọn

liên doanh SADE/OTV (Pháp) là đơn vị trúng thầu, trong khi đó Công ty POSCO (Hàn Quốc) với giá bỏ thầu thấp hơn gần 6 triệu USD với kỹ thuật

và kinh nghiệm tơng đơng lại không đợc chọn Nh vậy tại sao lại có các bất cập này và các cơ quan chức năng đã làm gì để ngăn chặn?(1)

(1) Các nhà thầu xây dựng Việt Nam cần giành đợc những dự án lớn.

Lê Quang Huy - Tạp Chí Xây dựng số 9/2001 - trang 56

Sự quản lý đồng bộ của các ngành chức năng có thẩm quyền là rất cầnthiết bởi vì nó sẽ tác động và ảnh hởng trực tiếp đến hiệu quả của hoạt động

đấu thầu Mặt khác sự quản lý của các cơ quan chức năng còn dới góc độ

là chủ thể thực thi và đa các chính sách của Đảng và Nhà nớc đi vào thực tếnhằm nâng cao hiệu quả hoạt động đấu thầu trong tơng lai

1.4 Hiện tợng rủi ro.

Đấu thầu là một trong những khâu nằm trong quá trình thực hiện đầu t,tức là sau khi báo cáo nghiên cứu khả thi thì dự án đầu t đợc cấp có thẩmquyền phê duyệt Riêng đấu thầu xây lắp phải thực hiện cả trong thiết kế vàxây dựng công trình Chính vì nh vậy nên xuất hiện rất nhiều các yếu tố ngẫunhiên bất lợi, tiêu cực không lờng hết đợc có ảnh hởng không nhỏ đến chất l-ợng và hiệu quả dự án, qua đó tác động trực tiếp đến hiệu quả của hoạt động

đấu thầu

Rủi ro có thể xuất hiện tại tất cả các khâu dự án nhng có ảnh hởng nhất đến hiệu quả của hoạt động đấu thầu xây lắp chính là các rủi ro xuất hiện trong thiết kế kết cấu công trình xây dựng Trong đấu thầu xây

lắp tiêu chuẩn đợc chủ đầu t đánh giá đầu tiên là tiêu chuẩn về kỹ thuật, chấtlợng tức là mức độ đáp ứng các yêu cầu về kỹ thuật, chất lợng vật t, thiết bịnêu trong hồ sơ thiết kế và chỉ dẫn kỹ thuật

Chính vì vậy những rủi ro xuất hiện trong giai đoạn này sẽ ảnh hởngtrực tiếp đến hiệu quả của hoạt động đấu thầu của các nhà thầu, bên cạnh đó

ảnh hởng không nhỏ tới chất lợng công trình xây dựng nếu trúng thầu.Những rủi ro trong thiết kế công trình xây dựng thờng do một số nguyênnhân chính sau:

- Sự đa dạng hoá về loại hình đầu t dẫn đến sự đa dạng hoá loại hình sở hữu cũng nh đội ngũ tham gia thiết kế thi công công trình Do đó kéo theo sự không đồng nhất về chất lợng thiết kế các công trình xây dựng.

- Sự đa dạng trong sử dụng các tiêu chuẩn, quy phạm và công cụ phục

vụ thiết kế làm cho một số đơn vị thiết kế bị lúng túng và lẵn lộn trong việc áp dụng tiêu chuẩn thiết kế do có quá nhiều các tiêu chuẩn không

đồng bộ nh hiện nay.

- Công tác quản lý chất lợng các công trình còn nhiều bất cập Nhiều cơ quan tham gia quản lý dẫn đến việc chồng chéo, có khi đối nghịch nhau Nhiều chủ đầu t không hiểu biết chế độ giám sát quản lý chất l- ợng, tự dùng lực lợng mình để giám sát chất lợng đến khi xảy ra rủi ro lại đổ trách nhiệm lên vai các nhà thầu (1)

Ngoài ra rủi ro còn xuất hiện khi ngời thiết kế không lờng trớc đợc cáctác động mang tính đặc thù của Việt Nam tới chất lợng công trình nh tác

động của khí hậu nóng ẩm đối với quá trình làm việc của kết cấu bê tông cốtthép, tác động mang tính xâm thực và ăn mòn của môi trờng Các rủi ro nàythờng làm cho chi phí thi công tăng lên cao so với chi phí dự toán ban đầukhi tham gia đấu thầu và do các nhà thầu chịu trách nhiệm Chính vì vậy cácrủi ro thuộc loại này cũng là nhân tố ảnh hởng rất lớn đến hiệu quả của hoạt

động đấu thầu

2 Những nhân tố thuộc môi trờng vi mô.

Đấu thầu thực chất là phơng pháp lựa chọn nhà thầu của chủ đầu t nhằm

đáp ứng đợc các yêu cầu về kỹ thuật, chi phí, tiến độ để thực hiện gói thầuphù hợp với các mục tiêu của dự án Trong hoạt động đấu thầu xây lắp, cácnhà thầu mới thực sự là những nhân vật chính của cuộc chơi Tại đây các nhàthầu cạnh tranh đều dựa trên năng lực của chính mình là chủ yếu, do đónhững nhân tố thuộc môi trờng vĩ mô nh sự u đãi của Nhà nớc, hiệu quả quản

lý của các cơ quan chức năng… Đấu thầu có thể áp chỉ đóng vai trò thứ yếu còn quan trọng nhấtvẫn là các nhân tố nội tại của nhà thầu quyết định tính hiệu quả của hoạt

động đấu thầu của họ

(1) Rủi ro thờng gặp trong thiết kế kết cấu công trình xây dựng.

đấu thầu của nhà thầu

Những yếu tố thuộc môi trờng vi mô ảnh hởng lớn tới hiệu quả của hoạt

động đấu thầu chính là các yếu tố hình thành năng lực nhà thầu bao gồm:

2.1 Năng lực về thiết bị công nghệ.

Thiết bị công nghệ là một trong những yếu tố cơ bản quyết định hiệu

quả kinh tế nói chung và hiệu quả đấu thầu xây lắp nói riêng Thiết bị công

nghệ là cơ sở quyết định năng xuất (thời gian thi công), chất lợng công trình,giá thành sản phẩm xây lắp và khả năng cạnh tranh trên thị trờng của nhàthầu.

Quá trình hội nhập, phát triển và mở cửa thị trờng đã đặt ra nhiều cơ hộicũng nh thách thức lớn cộng với áp lực cạnh tranh không nhỏ đối với các nhàthầu Việt Nam khi phải đối đầu với các nhà thầu nớc ngoài có thực lực mạnh

và năng lực thiết bị công nghệ cao, tiên tiến Trong hoạt động đấu thầu xây

lắp hiện nay ngoài chỉ tiêu về giá thì chỉ tiêu về thiết bị công nghệ luôn đợc xét đến đầu tiên và cũng là thớc đo cơ bản để chấm thầu Năng lực thiết bị

công nghệ là công cụ cơ bản để nhà thầu xây lắp đáp ứng những yêu cầu của

chủ đầu t về chất lợng công trình và thơì gian thực hiện (thời gian thi công)

Thực tế hiện nay, năng lực thiết bị công nghệ đã, đang và sẽ là thách thức đối với các nhà thầu Việt Nam trong tơng lai Đã xuất hiện nhiều trờng hợp khi tham gia đấu thầu các công trình có quy mô lớn, phức tạp thì không

ít các trờng hợp các nhà thầu Việt Nam gặp thất bại khi có sự đánh giá chi tiết về năng lực thiết bị công nghệ với sự có mặt của các nhà thầu nớc ngoài Hậu quả là đẩy các nhà thầu Việt Nam đứng ngoài cuộc và trở thành ngời đi làm thuê (nhận thầu lại) cho chính dự án, công trình trên đất nớc mình và bằng tiền Nhà nớc (1)

Năng lực về thiết bị công nghệ sẽ quyết định các chỉ tiêu chất lợng công trình và thời gian thực hiện qua đó sẽ tác động phần nào lên chỉ tiêu

giá thành xây lắp Thời gian thi công dài hay ngắn đều phụ thuộc vào nănglực thiết bị công nghệ, cùng một khối lợng đơn vị sản phẩm nếu nhà thầu nào

có thiết bị công nghệ tiên tiến hơn, hiện đại hơn thì thời gian thi công sẽ đ ợcrút ngắn hơn các đối thủ khác Thời gian đợc loại bỏ chính là thời gian tiếtkiệm đợc do lao động có mức độ cơ giới hoá, tự động hoá cao thay thế cholao động thủ công, nhỏ lẻ mang lại Bên cạnh đó năng lực thiết bị công nghệcòn đem lại cho nhà thầu u thế về chất lợng công trình do mức độ cơ giới hoá

và hiện đại hoá càng cao thì chất lợng công trình càng đợc bảo đảm

Mặt khác thời gian thi công đợc rút ngắn sẽ cho phép nhà thầu giảm đợchàng loạt chi phí nh nhân công, chi phí bảo quản công trình, chi phí xemáy… Đấu thầu có thể áp Chính điều này làm cho nhà thầu có khả năng giảm giá đến mức thấp

để cạnh tranh mà vẫn duy trì đợc lợi nhuận

Chính những vấn đề nh trên cho thấy năng lực về thiết bị công nghệ sẽ

ảnh hởng trực tiếp đến hiệu quả của hoạt động đấu thầu xây lắp, quyết địnhnhà thầu có trúng thầu hay không

2.2 Năng lực về nhân sự.

Trong hoạt động đấu thầu xây lắp tiêu chuẩn kinh nghiệm nhà thầucũng là tiêu chí đợc đánh giá kỹ khi chấm thầu, đây chính là tiêu chí thể hiệnnăng lực nhân sự của nhà thầu Năng lực nhân sự của nhà thầu thể hiện ở sốlợng và chất lợng (trình độ) của đội ngũ cán bộ, công nhân trực tiếp thựchiện gói thầu và kinh nghiệm thực hiện các gói thầu có yêu cầu kỹ thuật tơngtự.

(1) Ưu đãi nhà thầu trong nớc khi tham gia đấu thầu quốc tế.

kỹ thuật là nhân tố quan trọng hàng đầu để đem lại hiệu quả hoạt động đấu

thầu của nhà thầu Năng lực nhân sự của nhà thầu mạnh hay yếu thể hiện ngay trong hồ sơ thiết kế kỹ thuật và phản ánh ở tính chính xác, đầy đủ, hợp lý của các giải pháp kỹ thuật.

Thực tế cho thấy nếu đội ngũ cán bộ chuyên môn có trình độ cao thì sẽgiảm thiểu đợc rủi ro trong quá trình thiết kế Mặt khác nếu đội ngũ cán bộ,

kỹ s, công nhân… Đấu thầu có thể áp tham gia trực tiếp thi công gói thầu đủ mạnh, có kinhnghiệm và tay nghề cao thì trong quá trình xây dựng sẽ phát huy đợc sứcmạnh tổng hợp hoàn thành tốt các yêu cầu của gói thầu

Nh vậy năng lực nhân sự cũng đóng vai trò quan trọng hàng đầu và ảnhhởng rất lớn đến hiệu quả hoạt động đấu thầu của nhà thầu xây lắp và là mộttrong những nhân tố quyết định khả năng trúng thầu (hiệu quả hoạt động đấuthầu) của họ

2.3 Năng lực tài chính.

Năng lực tài chính cũng là một tiêu chí đợc chủ đầu t xem xét rất kỹ khichấm thầu xây lắp và có ảnh hởng quan trọng tới kết quả hoạt động đấu thầucủa nhà thầu xây lắp Năng lực tài chính đợc chủ đầu t xem xét, đánh giá baogồm:

- Khả năng tài chính trong 3 năm gần đây và tổng số tài sản có, tài sản

lu động, tổng số nợ phải trả trong kỳ, nguồn vốn chủ sở hữu vànguồn vốn kinh doanh

- Khả năng tín dụng của nhà thầu và địa chỉ các ngân hàng cung cấptín dụng cho nhà thầu

- Danh mục và tổng giá trị các hợp đồng đang thi công, giá trị côngtrình thi công dở dang, ngày hoàn thành các phần việc còn lại củahợp đồng.

Căn cứ vào các chỉ tiêu trên chủ đầu t sẽ có đợc năng lực tài chính của

nhà thầu và tiến hành đánh giá kết hợp với các năng lực khác nh thiết bị côngnghệ, nhân sự và giá bỏ thầu… Đấu thầu có thể áp để quyết định nhà thầu trúng thầu

Thực tế năng lực tài chính luôn là điểm yếu của hầu hết các nhà thầuxây lắp Việt Nam khi tham gia cạnh tranh với các nhà thầu nớc ngoài Điềunày giải thích vì sao các gói thầu lớn có vốn đầu t nớc ngoài và sử dụng vốnvay, viện trợ khi tổ chức đấu thầu quốc tế theo quy định hiện hành thì xảy ranhiều trờng hợp các nhà thầu trong nớc không đủ khả năng về tài chính đápứng các tiêu chuẩn tham gia dự thầu dẫn đến bị loại

Điều này cho thấy năng lực tài chính cũng là một tiêu chí vô cùng

quan trọng đem lại hiệu quả hoạt động đấu thầu mà các nhà thầu nói chung

và các nhà thầu xây lắp trong nớc nói riêng phải chú trọng nâng cao

2.4 Năng lực Marketing.

Đấu thầu xây lắp là một cuộc cạnh tranh giữa các nhà thầu tham gia đấuthầu nhằm thoả mãn tốt nhất các yêu cầu về kỹ thuật, chi phí và tiến độ củabên mời thầu để từ đó trúng thầu thi công gói thầu Nh vậy đấu thầu thựcchất là cạnh tranh giữa các nhà “cung” về sản phẩm xây lắp Vì vậy để bảo

đảm cho khả năng trúng thầu (hiệu quả hoạt động đấu thầu) thì ngoài việctạo ra một nền tảng năng lực đủ mạnh thì nhà thầu còn phải có một hình ảnhtốt trên thị trờng, đó là các mối quan hệ ngoại giao, uy tín công ty, quảng cáo

về công ty trên phơng tiện thông tin đại chúng… Đấu thầu có thể áp tất cả các công việc này đ

-ợc gọi là năng lực Marketing của nhà thầu

Năng lực Marketing tuy không đóng vai trò quan trọng hàng đầu trong

việc tạo ra khả năng trúng thầu (hiệu quả hoạt động đấu thầu) nhng cũng cónhững ảnh hởng trên những mức độ nhất định và không thể không xem xét,phân tích

chơng II thực trạng hoạt động đấu thầu xây lắp tại Công

ty xây dựng và lắp máy điện nớc số 3

I Quá trình hình thành, phát triển và định hớng trong giai đoạn tiếp theo (1)

1 Quá trình hình thành và phát triển.

Công ty Xây dựng và Lắp máy điện nớc số 3 đợc thành lập theo Quyết

định số 807/BXD ngày 28tháng 9 năm 1996 và đợc thành lập lại theo Quyết

định số 555/BXD ngày 4 tháng 4 năm 2000 của Bộ trởng Bộ Xây dựng

Địa chỉ trụ sở chính : Số 813 - Đờng Giải Phóng – Quận Hai Bà Trng – HàNội

Điện thoại : 6640035- 6640036

Fax : 6640035

Công ty Xây dựng và Lắp máy điện nớc số 3 có tên giao dịch quốc tếCONSTRACTION & ERECTION OF EQUIPMENT FOR ELECTRICALAND WATER SYSTEM COMPANY N3, tên viết tắt là : COMA-3

Công ty Xây dựng và Xây lắp điện nớc số 3 là doanh nghiệp Nhà nớc

hoạt động kinh doanh, thành viên hạch toán độc lập trực thuộc Tổng công ty Cơ khí xây dựng; có t cách pháp nhân, có các quyền và nghĩa vụ dân sự theo

Luật định; có con dấu, có tài sản, có tài khoản mở tại các Ngân hàng theoquy định của Nhà nớc; đợc tổ chức và hoạt động theo Điều lệ tổ chức và hoạt

động của Tổng công ty cơ khí xây dựng đã đợc Bộ trởng Bộ Xây Dựng phêchuẩn và theo Điều lệ riêng của Công ty do Hội đồng quản trị Tổng công tyCơ khí xây dựng phê chuẩn

(1) Hồ sơ giới thiệu về Công ty xây dựng và lắp máy điện nớc số 3

Công ty Xây dựng và Lắp máy điện nớc số 3 có số vốn kinh doanh tạithời điểm thành lập là:

Tổng số: 6.824.227.875 đồng

Trong đó, vốn Nhà nớc : 6.824.227.875 đồng

Công ty thực hiện nhiệm vụ kinh doanh theo sự phân công của Tổngcông ty Cơ khí xây dựng, cụ thể là:

- Thi công xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông,thuỷ lợi, công trình kĩ thuật hạ tầng đô thị, khu công nghiệp (đờng, hè,cấp thoát nớc, chiếu sáng công cộng, cây xanh, vệ sinh môi trờng… Đấu thầu có thể áp);

- Thi công xây lắp các công trình điện, điện lạnh, hệ thống kỹ thuật cơ điệncông trình, công trình đờng dây và trạm biến thế điện;

- Gia công lắp đặt khung nhôm kính, thiết bị phi tiêu chuẩn và kết cấu thép;lắp đặt máy móc thiết bị và chuyển giao các dây chuyền công nghệ;

- Sản xuất kinh doanh vật t, thiết bị, vật liệu xây dựng;

- Thực hiện các nhiệm vụ khác theo sự phân công của Tổng công ty

2 Kết quả hoạt động sản xuất và kinh doanh của Công ty trong thời gian qua (1)

Mặc dù mới đợc thành lập 7 năm (1996), nhng Công ty xây dựng và lắp máy điện nớc số 3 luôn luôn là đơn vị lá cờ đầu của Tổng công ty Cơ

khí xây dựng Năm 2001 vừa qua cũng là năm công ty tích luỹ đợc nhiềukinh nghiệm, quy mô sản xuất đợc mở rộng, tăng trởng về vốn cả về chấtcũng nh về lợng… Đấu thầu có thể áp Công ty đến nay đã có một bộ máy cán bộ công nhân viêntơng đối đầy đủ, ổn định và có trình độ năng lực

(1) Báo cáo tổng kết hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty trong 5 năm qua (1997-2001)

Năm 2001 cũng là một trong những năm ghi nhận mức tăng trởng vàphát triển mạnh nhất của công ty từ trớc đến nay, bên cạnh đó là hàng loạtcác khó khăn lớn đợc khắc phục và tháo gỡ Chính vì vậy trong năm 2001công ty đã nhận đợc bằng khen của Thủ tớng Chính phủ, cờ thi đua của Bộxây dựng, bằng khen của Bộ xây dựng cho tập thể công ty hoàn thành xuấtsắc nhiệm vụ sản xuất kinh doanh cấp trên giao

Tình hình sản xuất kinh doanh của công ty trong một số năm gần đây

(1998-2001) là rất khả quan, trong đó ghi nhận một nỗ lực rất lớn từ phía

công ty Giá trị các công trình mà công ty thực hiện ngày càng tăng về quy

mô và số lợng Công ty đã có một bớc tiến lớn trong các chỉ tiêu tăng doanh

thu, nộp ngân sách Nhà nớc, tăng lợi nhuận và nâng cao mức sống cán

bộ công nhân viên trong công ty…

Tình hình phát triển khả quan trong sản xuất kinh doanh của công ty cóthể đợc thấy rõ qua các số liệu trong bảng tổng hợp dới đây

Bẳng tổng hợp kết quả kinh doanh trong 5 năm qua

Bảng số liệu tổng kết trên thể hiện tình hình sản xuất kinh doanh công

ty có sự tăng trởng đều đặn và vững chắc qua từng năm (đặc biệt hai năm trởlại đây) trên tất cả các phơng diện doanh thu, nộp ngân sách và lợi nhuận Nếu chỉ xét riêng trong năm 2001 vừa qua:

- So với kế hoạch năm 2001 của Tổng công ty Cơ khí xây dựng giaocho thì công ty đã đạt mức hoàn thành nh sau:

+ Giá trị sản lợng ( 115,062 tỷ đồng/90 tỷ đồng) đạt 127,82% kếhoạch

+ Doanh thu thuần (101,767 tỷ đồng/76,19 tỷ đồng) đạt 133,57%

kế hoạch

- So với thực hiện năm 2000:

+ Giá trị sản lợng (115,062 tỷ đồng/72,726 tỷ đồng) đạt 158,21%+ Doanh thu thuần (101,767 tỷ đồng/67,769 tỷ đồng) đạt 161,73%Ngoài ra công ty còn giải quyết công ăn việc làm cho không chỉ cho gần

600 cán bộ công nhân viên chức trong công ty mà còn giải quyết việc làmcho hàng trăm nhân công thời vụ khác Cùng với đó là mức đãi ngộ cho độingũ nhân sự ngày càng đợc nâng cao với mức lơng trung bình là 1.202.000

đồng/ngời/tháng và dự kiến trong năm 2002 sẽ tăng lên thành 1.270.000

đồng/ngời/tháng

Với tình hình sản xuất kinh doanh ngày càng phát triển về chất lợng và

đạt sự ổn định cao thì trong tơng lai tin rằng uy tín và tầm vóc Công ty xâydựng và lắp máy điện nớc số 3 sẽ ngày càng đợc nâng cao và củng

3 Những định hớng của công ty trong giai đoạn 2002-2005.

Dựa trên những định hớng, kế hoạch đến năm 2005 của Tổng công tyCơ khí xây dựng và căn cứ vào phơng hớng hiện tại cùng những thế mạnhcủa mình Công ty xây dựng và lắp máy điện nớc số 3 đã xác định những ph-

ơng hớng phát triển cơ bản trong thời gian tới nh sau:

- Dựa trên việc thực hiện kế hoạch của Tổng công ty Cơ khí xây dựng và

nhằm thực hiện kế hoạch tăng trởng và phát triển của mình thì hàngnăm công ty phải đạt mức tăng trởng trung bình vào khoảng 20% kể từnay đến năm 2005

- Xác định mũi nhọn của công ty là hoạt động đấu thầu xây lắp và thi

công các công trình dân dụng và công nghiệp cơ bản, các công trình ờng dây và các trạm biến thế Đây là các hạng mục công trình quenthuộc với công ty cần đẩy mạnh và nâng cao hơn nữa năng lực thicông Phấn đấu đến năm 2005 doanh thu từ các công trình này manglại tăng gấp đôi năm 2001 đạt khoảng 220 tỷ đồng/năm và đạt mức60% tổng doanh thu năm Lợi nhuận mang lại từ các công trình này là1,5% danh thu và đạt khoảng gần 4 tỷ đồng vào năm 2005

đ Chú trọng và quan tâm hơn nữa các lĩnh vực nhận thầu thi công các

công trình giao thông, thuỷ lợi, lắp đặt thiết bị điện nớc, cơ điện côngtrình, dây chuyền công nghệ, từng bớc chuyển hớng nhận thầu theohình thức BT (xây dựng và chuyển giao) Đây là các hạng mục côngtrình mà công ty đang nỗ lực phát triển thị trờng và đang từng bớcnâng cao năng lực thi công trong thời gian hiện nay Phấn đấu đếnnăm 2005 Công ty xây dựng và lắp máy điện nớc số 3 sẽ là một nhàthầu có uy tín trong việc thực hiện các công trình trên và đạt mứcdoanh thu gần 100 tỷ đồng chiếm 30% tổng doanh thu năm và lợinhuận đạt khoảng 1,2% doanh thu (1,2 tỷ đồng) vào năm 2005

- Công ty đang nỗ lực và đã phần nào có thành công trong các lĩnh vực

mới nh xây dựng và kinh doanh bất động sản (các khu nhà chung cchất lợng cao), kinh doanh vật t, vật liệu xây dựng và phát triển từngbớc việc tham gia đấu thầu t vấn Theo kế hoạch thì đến năm 2005doanh thu lĩnh vực này vào khoảng 30 tỷ đồng (10% tổng doanh thu)

và đạt mức lợi nhuận là gần 1 tỷ đồng/năm

- Công ty xác định trong thời gian tới cần hoàn thiện phơng án liên

doanh, liên kết với các đối tác nớc ngoài Trên cơ sở đó học hỏi vềkinh nghiệm quản lý, phơng thức tiến hành sản xuất, tiếp cận với công

nghệ tiên tiến để đa quy mô và hình ảnh của công ty lên tầm vóc mới.

Đầu t có chiều sâu để nâng cao chất lợng thiết bị công nghệ và tăng ờng khả năng cạnh tranh Đầu t mở rộng sản xuất có sản phẩm chínhcủa công ty cho thị trờng

c Đẩy mạnh hoạt động Marketing nhằm đa sự có mặt và hình ảnh của

công ty trải rộng trên phạm vi cả nớc Xác định thị trờng mục tiêu củacông ty là thị trờng xây dựng tại địa bàn các tỉnh phía Bắc và dầnchuyển hớng mở rộng thị trờng ra địa bàn các tỉnh miền Trung và phíaNam

- Giám đốc công ty là ngời điều hành chung trong toàn bộ công ty.

Giám đốc là ngời có quyền quyết định cao nhất và là ngời chịu tráchnhiệm điều hành phối hợp hoạt động giữa các bộ phận tạo thành mộtthể thồng nhất

Giám đốc là ngời chịu trách nhiệm chung về công ty trớc Tổngcông ty Cơ khí Xây dựng và chịu trách nhiệm trớc pháp luật.

- Các Phó giám đốc là ngời phụ giúp giám đốc trong việc ra quyết

định và điều hành các bộ phận khác trong công ty theo từng mảng đợcgiám đốc giao cho nh phụ trách và chịu trách nhiệm về mảng kỹ thuật,tài chính, thị trờng… Đấu thầu có thể áp

- Các phòng chức năng đợc lập ra nhằm đóng vai trò phụ giúp giám

đốc trong việc ra quyết định và thực hiện công việc theo chức năng vànhiệm vụ cụ thể đợc giao

+ Phòng quản lí dự án và kinh doanh: Phòng có nhiệm vụ thực hiện

toàn bộ công việc liên quan tới đấu thầu dự án nh Marketing thầu,lập hồ sơ dự thầu và cùng giám đốc tham dự các cuộc mở thầu… Đấu thầu có thể ápNgoài ra phòng còn tham gia kinh doanh xuất nhập khẩu các thiết bịxây dựng

+ Phòng kế hoạch kỹ thuật phụ trách lập kế hoạch thi công và hoàn

thiện các công trình đã trúng thầu

+ Phòng tổ chức phụ trách chung về tình hình nhân sự trong toàn công

ty

+ Phòng kế toán tài chính phụ trách công việc kế toán, thờng xuyên

kiểm tra xem xét tình hình tài chính và các nguồn vốn tại công ty

- Các Đội xây dựng và các xí nghiệp xây lắp trực thuộc công ty thực

hiện các nhiệm vụ xây dựng các công trình trúng thầu dới sự phâncông và chỉ đạo của ban giám đốc và phòng kế hoạch kỹ thuật

Cơ cấu nhân sự phòng quản lí dự án và kinh doanh

Sở dĩ ta giới thiệu cơ cấu phòng quản lý dự án vì đây là phòng chứcnăng có nhiệm vụ và trách nhiệm chủ yếu trong việc thực hiện công tác đấu

thầu tại công ty

Hoạt động đấu thầu tại công ty đợc thực hiện chủ yếu tại phòng quản lí dự án và kinh doanh Nh vậy năng lực nhân sự của phòng cũng

đóng vai trò vô cùng quan trọng tới hiệu quả hoạt động đấu thầu tại công ty.Phòng dự án là phòng phải đảm nhiệm rất nhiều chức năng và nhiệm vụ nhthu thập thông tin (Marketing), khảo sát, thiết kế và lập hồ sơ thầu… Đấu thầu có thể áp ngoài

ra phòng còn có chức năng kinh doanh nhà đất, hoạt động xuất nhập khẩunhng thực thi công tác đấu thầu vẫn là công tác chính của phòng

Giai đoạn 1

Tìm kiếm thông tin

2 Nhận th mời thầu và

mua hồ sơ mời thầu

3 Khảo sát hiện tr ờng

dựng

II Những nhân tố cơ bản ảnh hởng đến hiệu quả hoạt

động đấu thầu xây lắp tại Công ty xây dựng và lắp máy điện nớc số 3.

Để có một cái nhìn rõ ràng hơn về công tác đấu thầu tại Công ty xâydựng và lắp máy điện nớc số 3 thì chúng ta tiếp tục nghiên cứu sâu hơn trongmột số vấn đề liên quan nh quá trình dự thầu của công ty và những nhân tốcơ bản ảnh hởng tới hiệu quả quá trình này

1.Trình tự quá trình đấu thầu tại công ty

Giai đoạn 1: Công ty dựa trên những mối quan hệ sẵn có, tham khảo

trên các phơng tiện thông tin đại chúng nh báo chí, phát thanh, truyền hình… Đấu thầu có thể áp

để tìm kiếm thông tin về các dự án mà chủ đầu t chuẩn bị tiến hành đấu thầu

để lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu đặt ra về thi công

Dựa trên những thông tin thu thập đợc công ty sẽ mua hồ sơ dự thầu vànhận th mời thầu do chủ đầu t cung cấp Bộ phận đấu thầu tại Phòng dự án sẽphối hợp cùng Phòng kế hoạch kỹ thuật cử cán bộ có kinh nghiệm, có trình

độ chuyên môn đi khảo sát hiện trờng, bộ phận này có nhiệm vụ nắm rõ vềmặt bằng thi công, ớc tính khối lợng công việc, điều kiện thời tiết… Đấu thầu có thể áp

Giai đoạn 2: Sau khi bộ phận khảo sát hiện trờng đã nắm rõ hiện trờng

thi công thì Phòng dự án sẽ tiến hành lập hồ sơ dự thầu Lập hồ sơ dự thầubao gồm các công việc:

- Thiết kế và lập bản vẽ kỹ thuật chi tiết các hạng mục công trình

- Tính giá bỏ thầu

- Thông qua phòng tổ chức chuẩn bị nhân sự thi công công trình

- Nộp bảo lãnh dự thầu… Đấu thầu có thể áp

Giai đoạn 3: Đây là giai đoạn công ty tiến hành tham gia đấu thầu,

cạnh tranh với các nhà thầu khác về mức độ thoả mãn các tiêu chí do bênmời thầu đa ra Bên mời thầu sẽ căn cứ vào các tiêu chí đó để nhận xét khichấm thầu Dự cuộc mở thầu thờng là giám đốc, phó giám đốc hoặc trởngphòng dự án cùng một số cán bộ chuyên trách về chuyên môn… Đấu thầu có thể áp

Giai đoạn 4: Nếu công ty trúng thầu công trình thì phòng kế hoạch kỹ

thuật dới sự chỉ đạo trực tiếp của các cấp lãnh đạo sẽ dựa trên bản thiết kế đểphân bổ công việc cho các đội thi công công trình nh trong hồ sơ dự thầu màbên chủ đầu t đã thông qua

2 Những nhân tố cơ bản ảnh hởng tới hiệu quả hoạt động đấu thầu tại Công ty xây dựng và lắp máy điện nớc số 3.

ở phần trên chúng ta đã xem xét toàn bộ quá trình tham gia dự thầu mộtgói thầu của công ty Đây là một quá trình huy động rất nhiều nguồn lực củacông ty tham gia bao gồm nhân lực của cả ban giám đốc cho tới các phòngban chuyên trách, các cán bộ tham gia thiết kế, các chi phí phát sinh… Đấu thầu có thể áp Nếutrúng thầu điều đó có nghĩa là công ty sẽ dành đợc quyền thi công gói thầucòn nếu không thì có nghĩa toàn bộ chi phí cùng công sức bỏ ra đều bị lãngphí

Cần chú ý rằng quá trình đấu thầu của công ty chứa đựng tất cả sự tích cực

và những gì còn tồn tại trong hoạt động đấu thầu tại công ty và sẽ đợc phân

tích kỹ hơn thông qua những nhân tố ảnh hởng tới công tác đấu thầu tại công

ty đợc trình bày dới đây

2.1 Nhóm nhân tố thuộc về loại hình và đặc điểm của sản phẩm mà công ty sản xuất ra.

a Loại hình sản phẩm mà công ty sản xuất ra.

Lĩnh vực sản xuất kinh doanh của Công ty xây dựng và lắp máy điện

n-ớc số 3 là nhận thầu thi công xây lắp các công trình dân dụng và côngnghiệp, công trình giao thông, thuỷ lợi, trạm biến áp… Đấu thầu có thể áp Tuy cùng là sảnphẩm nhng sản phẩm xây lắp là loại sản phẩm có các đặc thù riêng khônggiống với bất cứ các sản phẩm nào khác, mặt khác trong sản phẩm xây lắpthì mỗi loại cũng có các đặc điểm riêng không thể hoà đồng đợc, mỗi loại

đều có quy trình sản xuất riêng, đòi hỏi riêng cho từng loại hình Chính vìloại hình sản phẩm có khác biệt nên công ty cũng phải có đầy đủ các nguồnlực về thiết bị máy móc, nguồn nhân lực… Đấu thầu có thể áp để có thể bảo đảm tốt cho hoạt

động kinh doanh Khả năng đáp ứng các yêu cầu đó đến đâu cũng ảnh hởngtrực tiếp đến hiệu quả hoạt động đấu thầu hay khả năng trúng thầu của công

ty vì ví dụ rõ ràng nếu muốn trúng thầu một dự án lớn thì đòi hỏi trớc hếtcông ty phải có tiềm lực về tài chính đủ mạnh để thực hiện còn nếu không

đáp ứng đợc yêu cầu của bên mời thầu thì sẽ trợt thầu

b Đặc điểm của sản phẩm và công nghệ sản xuất ra sản phẩm.

Sản phẩm chính mang lai doanh thu và lợi nhuận của Công ty xây dựng

và lắp máy điện nớc số 3 là nhận thầu xây lắp các công trình xây dựng Đểtạo ra một sản phẩm thì công ty phải trải qua cả một chu trình từ khảo sát,thiết kế, đấu thầu, thi công và hoàn thiện Sản phẩm xây lắp có một số đặc

điểm sau:

- Sản phẩm xây dựng (các công trình) thờng mang tính đơn chiếc, đa

dạng về hình dáng, kích thớc, có cấu tạo phức tạp và sửa chữa khókhăn Sản phẩm xây lắp chủ yếu đợc sản xuất theo những yêu cầu củachủ đầu t

- Chu kỳ sản xuất kinh doanh kéo dài từ 1 năm đến 5 năm dẫn tới giá trị

dở dang và hàng hoá tồn kho lớn trong thời gian dài Điều này đồngnghĩa với sự ứ đọng vốn với quy mô lớn chiếm từ 20-30% tổng tài sảncông ty từ đó Công ty phải chịu lãi xuất lớn trong thời gian dài Chính

điều này làm chi phí tăng thêm và đẩy giá bỏ thầu lên cao

- Gắn với chu kỳ sản xuất kinh doanh là quá trình sản xuất không lặp lại

dẫn đến cơ cấu tổ chức quản lý thờng bị xáo trộn, không ổn định vàgây rất nhiều khó khăn trong công tác quản lý tại công ty

- Quá trình thi công chủ yếu đợc thực hiện ngoài trời nên chịu ảnh hởng

lớn của điều kiện tự nhiên tác động Những ảnh hởng này đa phần gâytiêu cực làm chậm thời gian bàn giao công trình từ đó phát sinh thêmnhiều khoản chi phí không đợc tính trớc qua đó làm giảm lợi nhuậncủa công ty

Mặt khác ta cũng cần thấy rõ công nghệ sản xuất ra sản phẩm khôngphải là công nghệ sản xuất hàng loạt mà nó chỉ áp dụng trên từng công đoạn

Nó không đợc bố trí theo nguyên tắc đối tợng mà bố trí theo nguyên tắc côngnghệ và đợc chia thành nhiều giai đoạn nhỏ Các giai đoạn nhỏ này thờng đ-

ợc tiến hành một cách chính xác về số lợng, kỹ thuật… Đấu thầu có thể áp để nhằm mục đíchcuối cùng là tạo ra sản phẩm có chất lợng tốt đáp ứng các yêu cầu từ phíanhà đầu t

Từ những nguyên nhân trên có thể thấy những yếu tố thuộc loại hình và

đặc điểm của sản phẩm trên tác động không nhỏ tới công tác lập hồ sơ dựthầu, công tác thi công và ảnh hởng trực tiếp đến hiệu qủa của công tác đấuthầu tại công ty

2.2 Nhóm nhân tố mang tính quản lý.

Trong nhóm này các nhân tố ảnh hởng tới công tác đấu thầu của công tythông qua các hoạt động quản lý nh cơ cấu bộ máy quản lý, bộ máy sản xuấtthi công… Đấu thầu có thể áp Sau đây chúng ta tiến hành nghiên cứu cụ thể từng nhân tố

a Phân tích cơ cấu bộ máy quản lý của công ty.

Công tác đấu thầu tại công ty là một công việc đợc thực hiện với sự

đóng góp và tham gia của rất nhiều các phòng ban chuyên môn trong công ty

nh phòng quản lí dự án và kinh doanh, phòng kế hoạch kỹ thuật, phòng tổchức… Đấu thầu có thể áp Chính vì vậy để đạt đợc hiệu quả trong hoạt động đấu thầu thì cần

có một sự cố gắng rất lớn và sự phối hợp nhịp nhàng của tất cả các phòng ban tham gia Qua đó ta thấy việc tổ chức cơ cấu bộ máy quản lý

ảnh hởng rất lớn đến hiệu quả công tác đấu thầu tại công ty dựa trên các mặtcơ bản:

- Bộ máy quản lý phù hợp sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho bộ phận làmcông tác đấu thầu hoạt động có hiệu quả hơn và ngợc lại.

- Bộ máy quản lý cơ cấu thích hợp thì năng lực quản lý sẽ hiệu quả,thông xuốt, tránh đợc sự chồng chéo thông qua đó đảm bảo hiệu quảhoạt động sản xuất kinh doanh của công ty và hiệu quả công tác đấuthầu cũng đợc nâng cao

Chức năng của các bộ phận trong công ty

- Giám đốc công ty là ngời điều hành chung trong toàn bộ công ty.

Giám đốc là ngời có quyền quyết định cao nhất và là ngời chịu tráchnhiệm điều hành phối hợp hoạt động giữa các bộ phận tạo thành mộtthể thồng nhất Giám đốc là ngời chịu trách nhiệm chung về công tytrớc Tổng công ty Cơ khí Xây dựng và chịu trách nhiệm trớc phápluật

- Các Phó giám đốc là ngời phụ giúp giám đốc trong việc ra quyết

định và điều hành các bộ phận khác trong công ty theo từng mảng đợcgiám đốc giao cho nh phụ trách và chịu trách nhiệm về mảng kỹ thuật,tài chính, thị trờng… Đấu thầu có thể áp

- Các phòng chức năng đợc lập ra nhằm đóng vai trò phụ giúp giám

đốc trong việc ra quyết định và thực hiện công việc theo chức năng vànhiệm vụ cụ thể đợc giao

+ Phòng quản lí dự án và kinh doanh phụ trách quản lý các dự án,

xuất nhập khẩu, kinh doanh vật t thiết bị và làm công tác đấu thầu

Đây là bộ phận chính chịu trách nhiệm trớc giám đốc về hiệu quảhoạt động đấu thầu tại công ty Phòng có nhiệm vụ thực hiện toàn

bộ công việc liên quan tới đấu thầu dự án nh Marketing thầu, lập hồsơ dự thầu và cùng giám đốc tham dự các cuộc mở thầu… Đấu thầu có thể áp

+ Phòng kế hoạch kỹ thuật phụ trách lập kế hoạch thi công và hoàn

thiện các công trình đã trúng thầu

+ Phòng tổ chức phụ trách chung về tình hình nhân sự trong toàn công

ty

+ Phòng kế toán tài chính phụ trách công việc kế toán, thờng xuyên

kiểm tra xem xét tình hình tài chính và các nguồn vốn tại công ty

- Các Đội xây dựng và các xí nghiệp xây lắp trực thuộc công ty thực

hiện các nhiệm vụ xây dựng các công trình trúng thầu dới sự phâncông và chỉ đạo của ban giám đốc và phòng kế hoạch kỹ thuật

Căn cứ vào chuyên môn, công việc của từng phòng thì các trởng phòng,phó phòng là ngời chịu trách nhiệm trớc ban giám đốc về chuyên môn vànghiệp vụ phòng mình Đồng thời trởng, phó phòng là ngời điều hành cáchoạt động trong phòng mình sao cho hoàn thành tốt nhiệm vụ đợc giao, gópphần vào hiệu quả chung của toàn công ty

Công tác đấu thầu tại công ty đợc thực hiện chủ yếu tại phòng quản

lí dự án và kinh doanh Phòng chịu trách nhiệm trớc công ty về hiệu quả

hoạt động đấu thầu tại công ty Các cán bộ trong phòng chịu trách nhiệmtính giá bỏ thầu, khảo sát thiết kế công trình, lập hồ sơ dự thầu… Đấu thầu có thể áp Hiệu quảtrong hoạt động của phòng dự án có tác động rất lớn tới hiệu quả hoạt độngkinh doanh của toàn công ty nói chung vì nhiệm vụ của phòng là tìm việclàm cho công ty thông qua hoạt động đấu thầu các dự án, nếu khối lợng côngviệc tìm kiếm càng lớn thì hoạt động sản xuất kinh doanh càng hiệu quả vàngợc lại

Trong thời gian vừa qua phòng quản lí dự án và kinh doanh đã thực hiện tơng đối tốt hoạt động đấu thầu, biểu hiện qua sự tăng trởng không

ngừng về số lợng và quy mô của các dự án trúng thầu góp phần quan trọngvào sự tăng trởng mạnh của công ty Thế nhng bên cạnh đó trong công tác

đấu thầu còn biểu hiện nhiều tồn tại trong các vấn đề về giá bỏ thầu,Marketing thầu… Đấu thầu có thể áp mà chúng ta đã nêu ra Tại đây xuất hiện một bất cập củacơ cấu quản lý khi có quá nhiều công việc mà phòng quản lí dự án và kinhdoanh phải giải quyết bởi vì phòng phải kiêm nhiệm nhiều chức năng nh vừalàm công tác Marketing, vừa khảo sát, thiết kế, lập hồ sơ dự thầu… Đấu thầu có thể áp điều nàydẫn đến các nguồn lực của phòng có hạn lại bị phân tán, trải rộng trên nhiềulĩnh vực cộng thêm tính chuyên môn hoá trong công việc cha cao dẫn đếnlàm giảm hiệu quả hoạt động đấu thầu

Vì tầm quan trọng của lĩnh vực Marketing thầu ảnh hởng đến hiệu quảhoạt động đấu thầu thì nên chăng cần một giải pháp tách bộ phận Marketinhthầu ra khỏi phòng dự án và thành lập một phòng Marketing có tính chuyênmôn hoá cao để có thể đủ sức gánh vác các nhiệm vụ, thực sự là “tai, mắt”của công ty trên thị trờng Điều này có thể sẽ khắc phục đợc những yếu kém

Giám đốc và các Phòng ban chuyên môn

điện n ớc

Xí nghiệp trang trí nội ngoại thất

Các xí nghiệp xây dựng

Xí nghiệp cơ giới

và lắp máy

trong Marketing thầu của công ty trớc đây và góp phần nâng cao hiệu quảhoạt động đấu thầu tại công ty

b Tính chuyên môn hoá trong sản xuất (cơ cấu tổ chức sản xuất).

Trình độ chuyên môn hoá cũng là một yếu tố mang tính quản lý, sự bốtrí và tổ chức giữa các bộ phận sản xuất của công ty cũng giống nh các yếu

tố về cơ cấu các bộ máy quản lý đều liên quan mật thiết đến hiệu quả hoạt

động đấu thầu vì nếu công trình thi công gặp khó khăn không hoàn thành

đúng tiến độ, không có lãi thì đây cũng là nhân tố làm giảm hiệu quả hoạt

động đấu thầu Tính chuyên môn hoá hay cơ cấu giữa các bộ phận sản xuấtcũng phải đợc đa vào hồ sơ dự thầu để bên mời thầu đánh giá năng lực củacông ty

Trình độ chuyên môn hoá đợc thể hiện qua sự phân công, phối hợp giữacác bộ phận sản xuất với nhau Đặc điểm của chuyên môn hoá là công việccủa từng bộ phận đi vào chiều sâu, mỗi bộ phận thì chỉ đảm trách ở một khâunào đó từ đây họ có điều kiện đề hoàn thành công việc tốt và hiệu quả hơn

Cơ cấu tổ chức sản xuất của Công ty xây dựng

và lắp máy điện nớc số 3

Thông qua cơ cấu sản xuất ta thấy hiện nay Công ty xây dựng và lắpmáy điện nớc số 3 đã và đang tạo đợc một mô hình sản xuất mang tínhchuyên môn hoá khá rõ ràng Sự chuyên môn hoá đợc thể hiện tại những đặc

điểm cơ bản sau:

- Chuyên môn hoá theo giai đoạn công nghệ: Trong xây dựng và thi

công các công trình có những giai đoạn mà công việc mang tính chất

đặc thù gần giống nhau Ví dụ tại công ty trong giai đoạn hoàn thiện