Thực Trạng Kế Toán Tscđ Tại Công Ty Bia Rượu Viger1.Docx

Lêi nãi ®Çu 1 Lêi nãi ®Çu Tµi s¶n cè ®Þnh (TSC§) g¾n liÒn víi doanh nghiÖp (DN) trong suèt qu¸ tr×nh tån t¹i vµ ph¸t triÓn, DN cã thÓ nhá, TSC§ cã thÓ Ýt nhng tÇm quan träng th× kh«ng nhá T¨ng cêng ®Ç[.]

Lời nói đầu

Tài sản cố định (TSCĐ) gắn liền với doanh nghiệp (DN) trong suốt quá trìnhtồn tại và phát triển, DN có thể nhỏ, TSCĐ có thể ít nhng tầm quan trọng thì khôngnhỏ Tăng cờng đầu t TSCĐ hiện đại, nâng cao chất lợng xây dựng lắp đặt TSCĐ làmột trong những biện pháp hàng đầu để tăng năng suất lao động, tạo ra sản phẩmchất lợng cao, giá thành hạ, tạo điều kiện cho DN ngày càng phát triển, thực hiện tốtnghĩa vụ với Nhà nớc, góp phần cải thiện đời sống vật chất tinh thần cho ngời lao

động, cho xã hội

TSCĐ có vị trí quan trọng, nó phản ánh năng lực sản xuất, trình độ trang bị cơ

sở vật chất của doanh nghiệp Quy mô hoạt động của TSCĐ là một trong những lợithế để chiếm lĩnh không chỉ thị trờng hàng hoá mà còn cả thị trờng vốn Những DN

có trang bị kỹ thuật hiện đại thờng là những đơn vị đợc khách hàng hâm mộ, đợccác giới ngân hàng tin cậy và họ có những lợi thế thu hút các nguồn tài chính phục

vụ cho công việc đầu t mở rộng sản xuất kinh doanh

Vì vậy, tổ chức tốt công tác kế toán TSCĐ để thờng xuyên theo dõi, nắmchắc tình hình tăng giảm TSCĐ về số lợng và giá trị, tình hình sử dụng và hao mònTSCĐ có ý nghĩa rất quan trọng đối với công tác quản lý và sử dụng đầy đủ, hợp lýcông suất TSCĐ, góp phần phát triển sản xuất, thu hồi vốn đầu t nhanh để tái sảnxuất, trang bị thêm và đổi mới không ngừng TSCĐ

TSCĐ của Công ty Bia rợu Viger giá trị tơng đối lớn, chủng loại nhiều Hơnnữa TSCĐ của Công ty lại có một số đợc đầu t từ những năm 60 - 61 khi nhà máy đ-ờng mới xây dựng và đa vào sử dụng, một số đợc đầu t mới Vì vậy việc quản lý và

sử dụng có hiệu quả, hạch toán chính xác số lợng và giá trị tài sản hiện có cũng nh

sự biến động của TSCĐ, vốn cố định ở Công ty Bia rợu Viger là một vấn đề hết sứcquan trọng

Từ những lý do trên, tôi lựa chọn: "Hoàn thiện kế toán TSCĐ tại Công ty Biarợu Viger " để làm đề tài nghiên cứu cho chuyên đề thực tập tốt nghiệp của mình

Bài luận nhằm giải quyết các vấn đề sau:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận chung về công tác kế toán TSCĐ trong DNSX

- Nghiên cứu thực trạng công tác kế toán TSCĐ trong Công ty Bia rợu Viger

- Đề xuất các ý kiến nhằm hoàn thiện công tác kế TSCĐ định ở Công ty Biarợu Viger

Phần 1: Những vấn đề cơ bản về kế toán TSCĐ trong các

doanh nghiệp

1.1 Những vấn đề chung về TSCĐ trong các doanh nghiệp

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm của TSCĐ

* Khái niệm TSCĐ:

TSCĐ là những t liệu lao động có giá trị lớn, thời gian sử dụng dài Khi thamgia vào quá trình sản xuất kinh doanh, TSCĐ bị hao mòn dần và giá trị của nó đợcdịch chuyển từng phần vào chi phí kinh doanh Khác với các đối tợng lao động khác,TSCĐ tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh và giữ nguyên hình thái vật chất ban

đầu cho đến lúc h hỏng Song không phải tất cả các t liệu lao động trong DN đều làTSCĐ, mà TSCĐ chỉ gồm những t liệu chủ yếu có đủ tiêu chuẩn về mặt giá trị vàthời gian sử dụng qui định trong chế độ quản lý tài chính hiện hành của Nhà nớc.Tuỳ theo điều kiện, yêu cầu, trình độ quản lý trong từng giai đoạn phát triển kinh tế

mà Nhà nớc qui định cụ thể về tiêu chuẩn giá trị và thời gian sử dụng của những tliệu lao động đợc xác định là TSCĐ

TSCĐ là những t liệu lao động chủ yếu, tham gia một cách trực tiếp hoặcgián tiếp vào quá trình SXKD của DN nh: Máy móc, thiết bị, nhà cửa, vật kiến trúc,phơng tiện vận tải, có giá trị lớn, thời gian sử dụng dài Theo quy định hiện hànhnhững t liệu lao động là từng TSCĐ có kết cấu độc lập, hoặc là một hệ thống gồmnhiều bộ phận tài sản riêng lẻ liên kết với nhau để cùng thực hiện một hay một sốchức năng nhất định mà thiếu bất kỳ một bộ phận nào trong đó thì cả hệ thốngkhông thể hoạt động đợc, nếu thoả mãn đồng thời cả hai tiêu chuẩn sau đây thì đợccoi là TSCĐ

- Có thời gian sử dụng từ 1 năm trở lên

- Có giá trị từ 10.000.000 đồng trở lên

Các khoản chi phí thực tế mà DN đã chi ra có liên quan đến hoạt động của

DN, nếu thoả mãn đồng thời cả hai tiêu chuẩn trên mà không hình thành TSCĐ HHthì coi là TSCĐ VH

Một số trờng hợp đặc biệt cũng có những tài sản không đủ 1 trong 2 tiêuchuẩn trên nhng có vị trí quan trọng trong hoạt động SXKD và do yêu cầu quản lý,

sử dụng tài sản, đợc cơ quan chủ quản thoả thuận với Bộ Tài chính cho phép xếp loại

là TSCĐ

* Đặc điểm của TSCĐ:

Trong quá trình tham gia vào hoạt động SXKD, TSCĐ có những đặc điểm sau:

- Tham gia vào nhiều chu kỳ SXKD, nếu là TSCĐ hữu hình thì không thay

đổi hình thái vật chất ban đầu cho đến khi h hỏng

- Trong quá trình tham gia vào hoạt động SXKD, giá trị TSCĐ bị hao mòndần và đợc dịch chuyển từng phần vào giá trị sản phẩm Giá trị của nó sẽ rút dần rakhỏi luân chuyển dới hình thức hao mòn và cuối cùng mới bù đắp toàn bộ

điểm và yêu cầu quản lý khác nhau nhng chúng đều giống nhau ở giá trị đầu t ban

đầu lớn và thời gian thu hồi vốn dài Để thuận tiện cho việc quản lý và tổ chức hạchtoán TSCĐ, DN phải tiến hành phân loại TSCĐ một cách hợp lý và khoa học

Phân loại TSCĐ là việc sắp xếp TSCĐ thành từng loại, từng nhóm có đặc tínhgiống nhau theo tiêu thức nhất định

1.1.2.1 Phân loại TSCĐ theo hình thái biểu hiện của TSCĐ:

Theo tiêu thức phân loại này TSCĐ trong DN đợc chia thành hai loại: TSCĐ

HH và TSCĐ VH

a) Tài sản cố định hữu hình.

TSCĐ HH là những TSCĐ có hình thái vật chất cụ thể (Từng đơn vị tài sản

có kết cấu độc lập, hoặc là một hệ thống gồm nhiều bộ phận tài sản riêng lẻ liên kếtvới nhau để thực hiện một hay một số chức năng nhất định mà nếu thiếu bất kỳ một

bộ phận nào trong đó thì cả hệ thống không thể hoạt động đợc) có giá trị lớn và thờigian sử dụng lâu dài Theo đặc trng kỹ thuật TSCĐ HH của DN gồm các loại sau:

+ Nhà cửa vật kiến trúc: Bao gồm những TSCĐ đợc hình thành sau quá

trình thi công, xây dựng nh trụ sở làm việc, nhà kho, hàng rào, tháp nớc, bến cảng,

đờng sá, cầu cống…phục vụ cho hoạt động SXKD.phục vụ cho hoạt động SXKD

+ Máy móc thiết bị sản xuất: Gồm toàn bộ máy móc thiết bị dùng cho SXKD

nh: máy móc, thiết bị chuyên dùng; máy móc, thiết bị công tác; dây chuyền côngnghệ; thiết bị động lực

+ Phơng tiện, thiết bị vận tải, truyền dẫn: Gồm các loại phơng tiện vận tải

đ-ờng sắt, đđ-ờng thuỷ, đđ-ờng bộ, đđ-ờng không, đđ-ờng ống…phục vụ cho hoạt động SXKD.và các thiết bị truyền dẫn nh

hệ thống điện, nớc, băng tải

+ Thiết bị dụng cụ quản lý: Gồm các thiết bị, dụng cụ phục vụ quản lý nh

thiết bị điện tử, máy vi tính, fax…phục vụ cho hoạt động SXKD

+ Cây lâu năm, súc vật làm việc và cho sản phẩm: Gồm các loại cây lâu

năm(chè, cao su…phục vụ cho hoạt động SXKD.), súc vật làm việc(trâu, bò, ngựa…phục vụ cho hoạt động SXKD.cày kéo) và súc vật cho sảnphẩm(trâu, bò sữa…phục vụ cho hoạt động SXKD.)

+ Các loại tài sản cố định khác: Bao gồm toàn bộ các TSCĐ mà cha đợc

liệt kê vào các loại TSCĐ trên nh: Tranh, ảnh, tác phẩm nghệ thuật, sách chuyênmôn kỹ thuật,

+ Quyền sử dụng đất: Là toàn bộ các chi phí thực tế DN đã chi ra có liên

quan trực tiếp tới đất sử dụng, bao gồm: tiền chi ra để có quyền sử dụng đất, chi phícho đền bù, giải phóng mặt bằng, san lấp mặt bằng (đối với trờng hợp quyền sửdụng đất riêng biệt đối với giai đoạn đầu t nhà cửa, vật kiến trúc trên đất), lệ phí trớcbạ (nếu có)…phục vụ cho hoạt động SXKD

+ Quyền phát hành: Là toàn bộ các chi phí thực tế DN đã chi ra để có quyền

phát hành

+ Bản quyền, bằng sáng chế: Là các chi phí thực tế DN đã chi ra để có bản

quyền tác giả, bằng sáng chế

+ Nhãn hiệu hàng hoá: Là các chi phí thực tế DN đã chi ra liên quan trực

tiếp tới việc mua nhãn hiệu hàng hoá

phần mềm máy vi tính

giấy phép và giấy phép nhợng quyền thực hiện công việc đó, nh: giấy phép khaithác, giấy phép sản xuất loại ản phẩm mới…phục vụ cho hoạt động SXKD

+ TSCĐ VH khác: Bao gồm những loại TSCĐ VH khác cha cha qui định

phản ánh ở trên nh: bản quyền, quyền sử dụng hợp đồng…phục vụ cho hoạt động SXKD

Phân loại TSCĐ theo hình thái vật chất sẽ giúp cho ngời quản lý có một nhãnquan tổng thể về cơ cấu đầu t của DN Đây là một căn cứ quan trọng để xây dựngcác quyết định đầu t hoặc điều chỉnh phơng hớng đầu t cho phù hợp với tình hìnhthực tế Mặt khác, nhà quản lý có thể dùng cách phân loại này để đề ra các biệnpháp quản lý tài sản, quản lý vốn, tính toán khấu hao chính xác và hợp lý

1.1.2.2 Phân loại TSCĐ theo chủ thể sở hữu và tính pháp lý của DN

b) Tài sản cố định thuê ngoài :

TSCĐ thuê ngoài là những TSCĐ mà DN phải đi thuê của đơn vị khác để sửdụng trong một thơì gian nhất định, DN phải trả tiền thuê cho bên cho thuê theo hợp

đồng đã ký TSCĐ thuê ngoài gồm có: TSCĐ thuê tài chính và TSCĐ thuê hoạt

động

+ Tài sản cố định thuê hoạt động:

Là những TSCĐ đơn vị đi thuê của đơn vị khác để sử dụng trong một thờigian nhất định theo hợp đồng ký kết, khi hết thời hạn thuê bên đi thuê trả lại TSCĐthuê cho bên cho thuê

+ Tài sản cố định thuê tài chính:

Là những TSCĐ đơn vị thuê của Công ty cho thuê tài chính thoả mãn ít nhấtmột trong bốn điều kiện sau:

1 Hợp đồng ghi rõ bên thuê đợc quyền chuyển quyền sở hữu TSCĐ thuê khihết hạn hợp đồng hoặc tiếp tục thuê

2 Bên thuê đợc quyền mua lại TSCĐ thuê theo giá nhỏ hơn giá danh nghĩacủa tài sản đó

3 TSCĐ thuê trong hầu hết thời gian sử dụng (60%)

4 Tổng số tiền thuê phải trả cho bên cho thuê tơng đơng giá tài sản đó trênthị trờng tại thời điểm thuê

Phân loại TSCĐ theo quyền sở hữu giúp ngời quản lý nắm đợc rõ ràng quyền

và nghĩa vụ của DN đối với các TSCĐ, từ đó có những phơng pháp quản lý đúng

đắn đối với mỗi loại tài sản, tính toán hợp lý các chi phí về TSCĐ để đa vào giáthành sản phẩm

1.1.2.3 Phân loại TSCĐ theo công dụng

Theo tiêu thức phân loại này TSCĐ trong DN gồm ba loại sau:

- TSCĐ dùng trong SXKD: Đây là những TSCĐ đơn vị sử dụng cho các mục

đích hoạt động SXKD của DN, những TSCĐ này DN phải trích khấu hao tính vàochi phí SXKD của các bộ phận sử dụng TSCĐ

- TSCĐ dùng cho mục đích phúc lợi, sự nghiệp, an ninh quốc phòng: Lànhững TSCĐ do DN quản lý, sử dụng cho các mục đích phúc lợi, sự nghiệp, an ninhquốc phòng trong DN

- TSCĐ bảo quản hộ, giữ hộ, cất hộ: Là những TSCĐ do DN phải bảo quản

hộ, giữ hộ cho đơn vị khác hoặc cất giữ hộ Nhà nớc theo quyết định của cơ quanNhà nớc có thẩm quyền

Phân loại tài sản cố định theo công dụng kinh tế giúp cho ngời quản lý thấy

rõ kết cấu tài sản, nắm đợc trình độ trang bị kỹ thuật của mình, tạo điều kiện thuậnlợi cho việc quản lý tài sản và tính khấu hao chính xác Với tác dụng nêu trên, ph-

ơng pháp phân loại này đợc sử dụng rộng rãi trong công tác quản lý kế toán thống

kê Nhng phơng pháp này cha phản ánh đợc tình hình sử dụng tài sản cố định củaDN

1.1.2.4 Phân loại TSCĐ theo nguồn hình thành:

Theo cách phân loại này, toàn bộ TSCĐ của DN gồm 4 loại:

- TSCĐ đầu t, mua sắm, xây dựng bằng NV ngân sách cấp

- TSCĐ đầu t, mua sắm bằng NV tín dụng

- TSCĐ đầu t mua sắm, xây dựng bằng NV tự bổ sung của DN

- TSCĐ nhận liên doanh, liên kết

Phân loại TSCĐ theo nguồn hình thành giúp cho DN có thể sử dụng và phânphối NV khấu hao chính xác nh để trả tiền vay, trả vốn góp liên doanh, nộp ngânsách, để lại đơn vị

1.1.2.5 Phân loại TSCĐ theo tình hình sử dụng

Căn cứ vào tình hình sử dụng của từng thời kỳ, TSCĐ của DN đợc chia thànhcác loại sau:

Trên đây là những tiêu thức phân loại TSCĐ chủ yếu trong các DN Mỗicách phân loại TSCĐ đều nhằm đa ra đối tợng ghi TSCĐ để DN tổ chức hạch toán

và quản lý TSCĐ Việc phân loại TSCĐ là một căn cứ quan trọng để xem xét quyết

định đầu t cũng nh giúp cho việc tính chính xác KH TSCĐ, một trong những khâucơ bản của công tác quản lý TSCĐ ở mỗi DN

Để thuận tiện cho công tác hạch toán và quản lý mỗi đối tợng ghi TSCĐ phảiphản ánh số ký hiệu riêng biệt gọi là số hiệu TSCĐ.

1.1.3 Đánh giá TSCĐ

Xuất phát từ đặc điểm và yêu cầu quản lý TSCĐ trong quá trình sử dụngTSCĐ cần phải đợc đánh giá Đánh giá TSCĐ là việc xác định giá trị ghi sổ củaTSCĐ TSCĐ đợc đánh giá lần đầu và có thể đánh giá lại trong quá trình sử dụng.TSCĐ đợc đánh giá theo NG ( giá trị ban đầu ), giá trị hao mòn và giá trị còn lại

Giá trị còn lại = Nguyên giá - Giá trị hao mòn.

1.1.3.1 Đánh giá TSCĐ theo NG

NG TSCĐ là toàn bộ các chi phí thực tế đã chi ra để có TSCĐ, cho tới khi

đ-a TSCĐ vào sử dụng Việc xác định NG TSCĐ phải căn cứ vào những quy định củđ-achế độ quản lý tài chính hiện hành

Đối với các cơ sở thuộc đối tợng nộp thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừthuế, trong chỉ tiêu NG TSCĐ không bao gồm phần thuế GTGT đầu vào Ngợc lại

đối với các cơ sở thuộc đối tợng nộp thuế GTGT theo phơng pháp trực tiếp hay trờnghợp TSCĐ mua sắm dùng để SXKD những mặt hàng không thuộc đối tợng chịu thuếGTGT, trong chỉ tiêu NG TSCĐ lại gồm cả thuế GTGT đầu vào

* Một số nguyên tắc cơ bản để xác định NG TSCĐ :

+ Nguyên tắc khách quan: NG TSCĐ phải dựa trên cơ sở có tính khách quan

có thể kiểm tra đợc

+ Nguyên tắc giá phí: NG TSCĐ là tổng hợp tất cả các khoản chi phí mà DN

đã chi ra hoặc chấp nhận nợ để có đợc TSCĐ

+ Nguyên tắc tuân thủ: Tuân thủ qui định của chế độ tài chính hiện hành

* Đặc điểm của nguyên giá :

NG TSCĐ đợc xác định khi đa TSCĐ vào sử dụng và nó chỉ thay đổi trongcác trờng hợp sau :

+ Khi có quyết định đánh giá lại TSCĐ của cấp có thẩm quyền lúc này NGcủa TSCĐ sẽ tính lại theo thời giá hoặc theo bảng giá của Nhà nớc

+ Khi góp vốn liên doanh bằng TSCĐ

+ Khi DN nâng cấp TSCĐ, chi phí nâng cấp đợc tính tăng NG TSCĐ

+ Khi DN tháo dỡ các bộ phận quan trọng của TSCĐ làm thay đổi tính nănghoặc giảm thời gian sử dụng của tài sản

+ Điều chỉnh giá trị ghi sổ ớc tính tạm tăng

Khi thay đổi NG TSCĐ, DN phải lập biên bản ghi rõ các căn cứ thay đổi vàxác định các chỉ tiêu NG, GTCL trên sổ kế toán, số KH luỹ kế của TSCĐ và tiếnhành hạch toán theo quy định hiện hành

+ TSCĐ HH mua sắm: NG bao gồm giá mua (trừ các khoản đợc chiết khấu

thơng mại, giảm giá), các khoản thuế (không bao gồm các khoản thuế đợc hoàn lại)

và các chi phí liên quan trực tiếp đến việc đa tài sản vào trạng thái sẵn sàng sử dụng

nh chi phí chuẩn bị mặt bằng, chi phí vận chuyển và bốc xếp ban đầu, chi phí lắp

đặt, chạy thử (trừ (-) các khoản thu hồi về sản phẩm, phế liệu do chạy thử), chi phíchuyên gia và các chi phí trực tiếp khác

+ TSCĐ HH do đầu t xây dựng cơ bản theo phơng thức giao thầu: NG là giá

quyết toán công trình đầu t xây dựng, các chi phí liên quan trực tiếp khác và lệ phítrớc bạ (nếu có)

+ TSCĐ HH mua trả chậm: NG đợc phản ánh theo giá mua trả ngay tại thời

điểm mua Khoản chênh lệch giữa giá mua trả chậm và giá mua trả tiền ngay đợchạch toán vào chi phí theo kỳ thanh toán, trừ khi số tiền chênh lệch đó đ ợc tính vào

NG TSCĐ HH (vốn hoá) theo quy định của Chuẩn mực “ Chi phí đi vay”

+ TSCĐ HH tự xây dựng hoặc tự chế: NG là giá thành thực tế của TSCĐ

công (+) chi phí lắp đặt, chạy thử Trờng hợp DN dùng sản phẩm do mình sản xuất

ra chuyển thành TSCĐ thì NG là chi phí sản xuất sản phẩm đó cộng (+) các chi phítrực tiếp liên quan đến việc đa TSCĐ vào trạng thái sẵn sàng sử dụng Trong các tr-ờng hợp trên, mọi khoản lãi nội bộ không dợc tính vào NG của tài sản đó Các chiphí không hợp lý nh nguyên liệu, vật liệu lãng phí, lao động hoặc các khoản chi phíkhác sử dụng vợt quá mức bình thờng trong quá trình tự xây dựng hoặc tự chế không

đợc tính vào NG TSCĐ HH

+ TSCĐ HH mua dới hình thức trao đổi: NG TSCĐ HH mua dới hình thức

trao đổi với một TSCĐ HH không tơng tự hoặc tài sản khác đợc xác định theo giá trị

hợp lý của TSCĐ HH nhận về hoặc giá trị hợp lý của tài sản đem trao dổi, sau khi

điều chỉnh các khoản tiền hoặc tơng đơng tiền trả thêm hoặc thu về

NG TSCĐ HH mua dới hình thức trao đổi với một TSCĐ HH tơng tự, hoặc

có thể hình thành do đợc bán để đổi lấy quyền sở hữu một tài sản tơng tự ( tàisản tơng tự là tài sản có công dụng tơng tự, trong cùng lĩnh vực kinh doanh và

có giá trị tơng đơng) NG TSCĐ nhận về đợc tính bằng GTCL của tài sản đemtrao đổi

+ TSCĐ HH đợc cấp, điều chuyển đến:

Nếu là đơn vị hạch toán độc lập, NG bao gồm GTCL ghi sổ kế toán củaTSCĐ ở đơn vị cấp, đơn vị chuyển đến hoặc giá trị theo đánh giá thực tế của hội

đồng giao nhận, cộng với các khoản phí tổn mới phát sinh mà bên nhận phải chi ranh: Chi phí vận chuyển, bốc dỡ, lắp đặt, chạy thử, trớc khi đa vào sử dụng

Riêng TSCĐ điều chuyển giữa các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộctrong DN, đơn vị nhận TSCĐ căn cứ vào NG, GTCL và số KH luỹ kế của TSCĐ trên

sổ kế toán của đơn vị giao để phản ánh vào sổ kế toán đơn vị mình Các chi phí mới

có liên quan tới việc điều chuyển TSCĐ phát sinh thực tế không hạch toán tăng NGTSCĐ mà đợc phản ánh trực tiếp vào chi phí kinh doanh

+ TSCĐ HH nhận góp vốn liên doanh, nhận biếu tặng, viện trợ, nhận lại vốn góp liên doanh: NG tính theo giá trị đánh giá thực tế của hội đồng giao nhận cùng

các phí tổn khác trớc khi dùng (nếu có) mà bên nhận TSCĐ phải chi ra trớc khi đaTSCĐ vào sử dụng

- Đối với TSCĐ VH: NG của TSCĐ VH là toàn bộ các chi phí thực tế phải

bỏ ra để có đợc TSCĐ VH đó tính đến thời điểm đa TS đó vào sử dụng theo dự kiến

Cụ thể, theo chuẩn mực số 04 (chuẩn mực KT Việt Nam), việc xác định NG TSCĐ

VH trong các trờng hợp nh sau:

+ TSCĐ VH mua riêng biệt: NG bao gồm giá mua trừ (-) các khoản đợc

chiết khấu thơng mại hoặc giảm giá, các khoản thuế (không bao gồm các khoảnthuế đợc hoàn lại) và các chi phí liên quan trực tiếp đến việc đa TS đó vào sử dụngtheo dự tính

+ TSCĐ VH mua sắm đợc thanh toán theo phơng thức trả chậm, trả góp:

NG đợc phản ánh theo giá mua ngay tại thời điểm mua Khoản chênh lệch giữa giámua trả chậm và giá mua trả tiền ngay đợc hạch toán vào chi phí theo kỳ thanh toán,trừ khi số tiền chênh lệch đó đợc tính vào NG TSCĐ VH (vốn hoá) theo quy địnhcủa Chuẩn mực “ Chi phí đi vay”

+ TSCĐ VH đợc hình thành từ việc trao đổi, thanh toán bằng chứng từ liên quan đến quyền sở hữu vốn của đơn vị: NG là giá trị hợp lý của các chứng từ đợc

phát hành liên quan đến quyền sở hữu vốn của dơn vị

+ TSCĐ VH là quyền sử dụng đất có thời hạn: NG là giá trị quyền sử dụng

đất khi đợc giao đất hoặc số tiền phải trả khi nhận chuyển nhợng quyền sử dụng đấthợp pháp từ ngời khác, hoặc giá trị quyền sử dụng đất nhận góp liên doanh

+TSCĐ VH đợc Nhà nớc cấp hoặc đợc tặng: NG xác định theo giá trịhợp lý ban đầu cộng (+) các chi phí liên quan trực tiếp đến việc đa tài sản vào sửdụng theo dự tính

+TSCĐ VH đợc tạo ra từ nội bộ DN: NG là toàn bộ chi phí phát sinh trực tiếp

hoặc đợc phân bổ theo tiêu thức hợp lý và nhất quán tính từ thiết kế, xây dựng, sảnxuất thử nghiệm đến chuẩn bị đa TS đó vào sử dụng theo dự tính

- Đối với TSCĐ thuê tài chính:

Theo chế độ tài chính quy định hiện hành, ở Việt Nam, khi đi thuê dài hạnTSCĐ , bên thuê căn cứ vào các chứng từ liên quan do bên cho thuê chuyển đến đểxác định NG TSCĐ cho thuê Nói cách khác, NG ghi sổ TSCĐ thuê dài hạn đợc căn

cứ vào NG do bên cho thuê chuyển giao NG TSCĐ thuê tài chính phản ánh ở đơn vịthuê nh đơn vị chủ sở hữu tài sản bao gồm: Giá mua thực tế, các chi phí vận chuyển,bốc dỡ, sửa chữa, tân trang trớc khi đa vào sử dụng, chi phí lắp đặt, chạy thử, thuế và

lệ phí trớc bạ ( nếu có )

Phần chênh lệch giữa tiền thuê TSCĐ phải trả cho đơn vị cho thuê và NGTSCĐ đó đợc hạch toán vào chi phí kinh doanh phù hợp với thời hạn của hợp đồngthuê tài chính

Nhìn chung, NG TSCĐ phản ánh thực tế số vốn bỏ ra để mua sắm hoặc xâydựng TSCĐ, là cơ sở để tính KH và lập bảng cân đối tài sản Tuy nhiên, nó có hạnchế ở chỗ: nó không phản ánh đợc giá trị hiện tại của TSCĐ theo thị trờng và dựavào nó không xác định đợc trạng thái kỹ thuật của TSCĐ Thêm vào đó, giá trị ban

đầu thờng xuyên biến động nên phải tiến hành kiểm kê định kỳ, đánh giá lại TSCĐtheo giá cả thị trờng

1.1.3.2 Đánh giá TSCĐ theo giá trị hao mòn

Đặc điểm chung của TSCĐ là tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất sản phẩmvới vai trò là công cụ lao động Trong quá trình đó, hình thái vật chất và đặc tính sửdụng ban đầu của TSCĐ không thay đổi Song giá trị của nó lại đợc chuyển dịchtừng phần vào giá trị sản phẩm sản xuất ra Bộ phận giá trị chuyển dịch này cấuthành một yếu tố chi phí SXKD của DN và đợc bù đắp mỗi khi sản phẩm đợc tiêuthụ Phần giá trị TSCĐ dịch chuyển dần vào giá trị sản phẩm sản xuất đợc gọi là haomòn TSCĐ Hao mòn TSCĐ diễn ra dới hai hình thức: hao mòn HH và hao mònVH

Nguyên nhân và mức độ hao mòn HH trớc hết phụ thuộc vào các nhân tốtrong quá trình sử dụng TSCĐ nh thời gian và cờng độ sử dụng, việc chấp hành cácquy phạm kỹ thuật trong quá trình sử dụng và bảo dỡng TSCĐ Ví dụ nh độ ẩm,nhiệt độ môi trờng, tác động của các chất hoá học Ngoài ra, mức độ hao mòn HHcòn phụ thuộc vào chất lợng chế tạo TSCĐ Ví dụ nh chất lợng nguyên vật liệu đợc

sử dụng, trình độ kỹ thuật, công nghệ chế tạo

Ngoài hao mòn HH, trong quá trình sử dụng các TSCĐ còn bị hao mòn VH Hao mòn VH là sự giảm sút về giá trị trao đổi do ảnh hởng của tiến bộ khoa học kỹthuật Ngời ta thờng phân biệt các loại hao mòn VH sau đây: hao mòn VH loại 1,hao mòn VH loại 2 và hao mòn VH loại 3

+ Hao mòn VH loại 1: TSCĐ bị giảm giá trị trao đổi do có những TSCĐ nh cũnhng giá rẻ hơn Do đó, trên thị trờng các TSCĐ cũ bị mất đi một phần giá trị củamình

+ Hao mòn VH loại 2: TSCĐ bị giảm giá trị trao đổi do những TSCĐ mới tuymua với giá nh cũ nhng lại hoàn thiện hơn về mặt kỹ thuật

Nh vậy, do có TSCĐ mới tốt hơn mà tài sản cố định cũ bị mất đi một phần giátrị của mình Đó chính là phần giá trị tài sản cũ không chuyển dịch đợc vào giá trịsản phẩm kể từ khi có TSCĐ mới xuất hiện và đợc sử dụng phổ biến thì điều kiệnsản xuất sẽ do các TSCĐ mới quyết định Phần giá trị dịch chuyển đợc tính vào giátrị sản phẩm sẽ đợc tính theo mức của TSCĐ mới Do đó, nếu DN còn dùng TSCĐ

cũ để sản xuất thì cứ một sản phẩm sản xuất ra, DN sẽ mất đi phần giá trị chênh lệchgiữa mức chuyển dịch của TSCĐ cũ và TSCĐ mới do không đợc xã hội chấp nhậntính vào giá trị sản phẩm

+ Hao mòn VH loại 3: TSCĐ bị mất giá trị hoàn toàn do chấm dứt chu kỳsống của sản phẩm, tất yếu dẫn đến những TSCĐ dùng để chế tạo ra các sản phẩm

đó cũng bị lạc hậu, mất tác dụng Hoặc trong các trờng hợp máy móc thiết bị, quytrình công nghệ còn nằm trên dự án thiết kế, các bản dự thảo phát minh song đã trởnên lạc hậu tại thời điểm đó Điều này cho thấy hao mòn VH không chỉ xảy ra vớiTSCĐ HH và còn đối với cả TSCĐ VH

Nguyên nhân cơ bản của hao mòn VH là sự phát triển của tiến bộ khoa học

kỹ thuật Do đó, biện pháp hiệu quả nhất để khắc phục hao mòn VH là DN phải coitrọng đổi mới kỹ thuật, công nghệ sản xuất, ứng dụng kịp thời các thành tựu tiến bộkhoa học kỹ thuật Điều này có ý nghĩa rất quyết định trong việc tạo ra lợi thế cho

DN trong cạnh tranh trên thị trờng Để bù đắp giá trị tài sản cố định bị hao mòntrong quá trình SXKD, DN phải chuyển dịch dần dần giá trị hao mòn đó vào giá trịsản phẩm sản xuất trong kỳ gọi là KH TSCĐ

KH TSCĐ là sự dịch chuyển phần giá trị hao mòn của TSCĐ trong quá trình

sử dụng vào giá trị sản phẩm sản xuất ra KH đợc trích lại và tích luỹ thành quỹ gọi

là quỹ KH cơ bản

Có nhiều phơng pháp tính KH khác nhau nh: phơng pháp KH theo đờngthẳng, phơng pháp KH luỹ thoái (hay khấu hao nhanh), phơng pháp KH theo sản l-ợng

Nh vậy, hao mòn TSCĐ là một phạm trù có tính khách quan, còn KH TSCĐ

là một phạm trù có tính chủ quan Hao mòn TSCĐ là sự giảm giá trị của TSCĐ trongquá tình sử dụng KH TSCĐ là sự tính toán giá trị hao mòn của TSCĐ trong từngthời kỳ sử dụng

1.1.3.3 Đánh giá tài sản cố định theo giá trị còn lại

GTCL của TSCĐ là phần giá trị cha thu hồi của TSCĐ, đợc xác định nh sau:

GTCL trên sổ kế toán của TSCĐ = NG TSCĐ - Số KH luỹ kế của TSCĐ

Trờng hợp có quyết định đánh giá lại TSCĐ thì giá trị còn lại của TSCĐ phải

điều chỉnh lại theo công thức:

GTCL GTCL Giá trị đánh giá lại của TSCĐ của TSCĐ sau = của TSCĐ trớc x

khi đánh giá lại khi đánh giá lại Nguyên giá của TSCĐ

Đánh giá TSCĐ theo GTCL cho biết hiện trạng của TSCĐ để DN có phơnghớng đầu t bổ sung, hiện đại hoá TSCĐ

1.1.4 Yêu cầu quản lý TSCĐ và nhiệm vụ của kế toán TSCĐ

* Yêu cầu quản lý TSCĐ

Do đặc điểm của TSCĐ, nên DN cần phải quản lý chặt chẽ TSCĐ cả về mặtgiá trị và cả về mặt hiện vật

- Về mặt giá trị: Phải quản lý chặt chẽ NG, tình hình hao mòn, GTCL của

TSCĐ, việc thu hồi vốn đầu t ban đầu để tái sản xuất TSCĐ trong DN

- Về mặt hiện vật: Phải quản lý chặt chẽ tình hình biến động TSCĐ, hiện

trạng kỹ thuật của TSCĐ, cần kiểm tra giám sát việc bảo quản, sử dụng TSCĐ ởtừng bộ phận trong DN

* Nhiệm vụ của kế toán TSCĐ:

TSCĐ trong DN ngày càng đợc đổi mới, hiện đại hoá, tăng nhanh về mặt số ợng theo sự phát triển của nền sản xuất xã hội và những tiến bộ khoa học kỹ thuật

l-Điều đó đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý TSCĐ Để đáp ứngyêu cầu quản lý TSCĐ, kế toán TSCĐ phải thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Tổ chức ghi chép, phản ánh tổng hợp chính xác, kịp thời, đầy đủ số lợng, giátrị TSCĐ hiện có, tình hình tăng giảm và hiện trạng TSCĐ trong phạm vi toàn công

ty, cũng nh từng bộ phận sử dụng TSCĐ, tạo điều kiện cung cấp thông tin để kiểmtra giám sát thờng xuyên việc giữ gìn, bảo quản, bảo dỡng, sử dụng TSCĐ hợp lý,hiệu quả và kế hoạch đầu t đổi mới TSCĐ trong DN

- Tính toán đúng và phân bổ chính xác số KH TSCĐ vào chi phí SXKD củacác bộ phận sử dụng TSCĐ Quản lý và sử dụng NV đầu t hình thành từ việc trích

KH TSCĐ có hiệu quả

- Tham gia lập kế hoạch sửa chữa và dự toán chi phí sửa chữa lớn TSCĐ,giám sát việc sửa chữa TSCĐ về chi phí và kết quả của công việc sửa chữa Phản ánhchính xác chi phí thực tế sửa chữa TSCĐ vào chi phí SXKD trong kỳ theo đúng đốitợng sử dụng TSCĐ Tính toán phản ánh kịp thời, chính xác tình hình xây dựng,trang bị thêm, đổi mới nâng cấp hoặc tháo dỡ bớt làm tăng, giảm NG TSCĐ trongDN

- Hớng dẫn và kiểm tra các bộ phận trong DN thực hiện đầy đủ chế độ ghichép ban đầu về TSCĐ, mở các loại sổ cần thiết và hạch toán TSCĐ theo chế độ quy

định Kiểm tra và giám sát tình hình tăng giảm TSCĐ

- Tham gia kiểm kê đánh giá lại TSCĐ theo quy định của Nhà nớc Lập báocáo về TSCĐ, phân tích tình hình trang bị, huy động, sử dụng TSCĐ nhằm nâng caohiệu quả kinh tế của TSCĐ

1.2 Kế toán TSCĐ trong các doanh nghiệp

1.2.1 Chứng từ và kế toán chi tiết TSCĐ

1.2.1.1 Tổ chức chứng từ kế toán TSCĐ

Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, TSCĐ của DN thờng xuyên bị biến

động Để quản lý tốt TSCĐ, kế toán phải phản ánh, theo dõi chặt chẽ, đầy đủ mọi ờng hợp biến động của TSCĐ

tr-* Các chứng từ dùng ghi tăng TSCĐ:

- Quyết định đầu t đợc duyệt

- Biên bản đấu thầu, xét thầu, chỉ định thầu, chọn thầu

- Hợp đồng kinh tế ký với ngời trúng thầu

- Biên bản nghiệm thu công trình

- Biên bản quyết toán công trình hoàn thành

- Biên bản thanh lý hợp đồng kinh tế đã thực hiện xong

- Hoá đơn của nhà cung cấp

- Biên bản giao vốn (đối với những TSCĐ do Nhà nớc cấp)

- Biên bản định giá TSCĐ (khi góp vốn bằng TSCĐ)

Khi có TSCĐ mới tăng thêm đa vào sử dụng đơn vị phải lập hội đồng bàngiao gồm có đại diện bên giao, đại diện bên nhận và một số uỷ viên để lập biên bảngiao nhận TSCĐ ( Mẫu 01- TSCĐ) theo mẫu qui định trong chế độ ghi chép ban

đầu cho từng loại đối tợng ghi TSCĐ Đối với TSCĐ cùng loại, giao nhận cùng lúc

do cùng một đơn vị chuyển giao thì có thể lập chung một biên bản Sau đó phòng kếtoán phải sao lu cho mỗi đối tợng tài sản cố định một bản để lu vào hồ sơ riêng chotừng loại TSCĐ Hồ sơ riêng của từng loại TSCĐ gồm biên bản giao nhận TSCĐ,hợp đồng, hoá đơn mua TSCĐ, các bản sao tài liệu kỹ thuật và các chứng từ khác cóliên quan Căn cứ vào các chứng từ liên quan để ghi sổ kế toán một cách chính xác,

đầy đủ, kịp thời

Mục đích của “Biên bản giao nhận TSCĐ” là nhằm xác định việc giao nhậnTSCĐ, sau khi hoàn thành xây dựng, mua sắm, đợc cấp trên cấp, đợc biếu tặng, việntrợ, nhận góp vốn liên doanh, TSCĐ thuê ngoài đa vào sử dụng taị đơn vị hoặc tàisản của đơn vị bàn giao cho đơn vị khác theo lệnh của cấp trên, theo hợp đồng liêndoanh ( không sử dụng biên bản giao nhận TSCĐ trong trờng hợp nhợng bán ,thanh

lý hoặc tài sản thừa, thiếu khi kiểm kê) Biên bản giao nhận TSCĐ là căn cứ để giaonhận TSCĐ và kế toán phản ánh vào thẻ TSCĐ, sổ kế toán có liên quan Căn cứ vàocác hồ sơ TSCĐ, phòng kế toán mở thẻ hoặc sổ kế toán để hạch toán chi tiết TSCĐtheo mẫu thống nhất Thẻ TSCĐ lập thành một bản và để tại phòng kế toán theo dõi,ghi chép diễn biến phát sinh trong quá trình sử dụng TSCĐ

* Các chứng từ ghi giảm TSCĐ:

- Quyết định của cấp có thẩm quyền về nhợng bán, thanh lý TSCĐ

- Biên bản đấu thầu (đấu giá) khi thanh lý (nhợng bán) TSCĐ

- Biên bản giao nhận TSCĐ (nếu là nhợng bán)

- Biên bản thanh lý

- Hợp đồng (ghi rõ vốn góp liên doanh bằng TSCĐ)

TSCĐ của DN giảm do nhiều nguyên nhân khác nhau nh: Nhợng bán, thanh

lý, đem góp vốn .Trong mọi trờng hợp giảm TSCĐ, kế toán phải làm đầy đủ thủtục (nếu có), chứng từ chủ yếu là “Biên bản thanh lý TSCĐ” mẫu số 03- TSCĐ, biênbản thanh lý TSCĐ để xác nhận việc giao nhận TSCĐ giữa các bên hay kết quả củaviệc thanh lý TSCĐ - Biên bản thanh lý TSCĐ do ban thanh lý TSCĐ lập và có chữ

ký của trởng ban, kế toán trởng và thủ trởng đơn vị

Căn cứ vào các chứng từ trên kế toán sẽ phản ánh tình hình giảm TSCĐ trêncác thẻ, sổ TSCĐ

1.2.1.2 Kế toán chi tiết TSCĐ

Mỗi khi có TSCĐ tăng thêm, doanh nghiệp phải thành lập ban nghiệm thu, kiểmnhận TSCĐ Ban này có nhiệm vụ nghiệm thu và cùng với đại diện đơn vị giao TSCĐ,lập “Biên bản giao, nhận TSCĐ” Biên bản này lập cho từng đối tợng TSCĐ Vớinhững TSCĐ cùng loại, giao nhận cùng một lúc, do cùng một đơn vị chuyển giao thì

có thể lập chung một biên bản Sau đó phòng kế toán phải sao cho mỗi đối tợng mộtbản để lu vào hồ sơ riêng Hồ sơ đó bao gồm biên bản giao nhận TSCĐ, các bản sao tàiliệu kỹ thuật, các hoá đơn, giấy vận chuyển, bốc dỡ

Căn cứ vào hồ sơ, phòng kế toán mở thẻ để hạch toán chi tiết TSCĐ theo mẫuthống nhất Thẻ TSCĐ đợc lập một bản và để tại phòng kế toán để theo dõi, phản ánhdiễn biến phát sinh trong quá trình sử dụng Toàn bộ thẻ TSCĐ đợc bảo quản tập trungtại hòm thẻ, trong đó chia làm nhiều ngăn để xếp thẻ theo yêu cầu phân loại TSCĐ.Mỗi ngăn đợc dùng để xếp thẻ của một nhóm TSCĐ, chi tiết theo đơn vị sử dụng và sốhiệu tài sản Mỗi nhóm này đợc lập chung một phiếu hạch toán tăng, giảm hàng thángtrong năm

Thẻ TSCĐ sau khi lập xong phải đợc đăng ký vào sổ TSCĐ Sổ này lập chungcho toàn doanh nghiệp một quyển và cho từng đơn vị sử dụng TSCĐ mỗi nơi mộtquyển để theo dõi( từng phân xởng, phòng, ban)

1.2.2 Kế toán tổng hợp biến động TSCĐ

1.2.2.1 Tài khoản kế toán sử dụng

Theo chế độ kế toán hiện hành việc hạch toán TSCĐ đợc theo dõi trên các

TK chủ yếu sau đây:

- TK 211 - Tài sản cố định hữu hình: TK này dùng để phản ánh NG của

toàn bộ TSCĐ HH thuộc quyền sở hữu của DN hiện có, biến động tăng, giảm trongkỳ

Kết cấu của tài khoản 211 - Tài sản cố định hữu hình:

Bên Nợ: Phản ánh các nghiệp vụ làm tăng TSCĐ HH theo NG (mua sắm,

xây dựng, cấp phát)

- TK 213 - Tài sản cố định vô hình: TK này dùng để phản ánh giá trị hiện

có và tình hình biến động của toàn bộ TSCĐ VH của DN

Kết cấu của tài khoản 213 - TSCĐ vô hình:

Bên Nợ: NG TSCĐ VH tăng thêm.

Bên Có: NG TSCĐ VH giảm trong kỳ.

D Nợ: NG TSCĐ vô hình hiện có ở DN.

TK 213 đợc chi tiết thành 6 tiểu khoản( từ 2131 đến 2138, không có 2137)

để theo dõi chi tiết từng nhóm TSCĐ VH

Nợ TK 414: Nếu dùng quỹ ĐTPT để đầu t

Nợ TK 431: Nếu dùng quỹ phúc lợi để đầu t

Nợ TK 441: Nếu đầu t bằng XDCB

Có TK 411: Nếu TSCĐ dùng cho hoạt động kinh doanh

- Qua lắp đặt chạy thử có chi phí lớn:

+ Khi phản ánh giá mua TSCĐ:

Nî TK 211

Cã TK 2411BT2) KÕt chuyÓn NV t¬ng øng

TK 111,112 TK 331 TK 2412 TK 211

Kết chuyển tăng NG TSCĐ

Tổng t toán cho bên thầu

Thanh toán cho

* Kiểm kê phát hiện thừa TSCĐ:

- Thừa do quên ghi sổ: KT căn cứ nguyên nhân tăng để ghi bổ sung và tríchbổ sung

KH của TSCĐ đó theo bút toán:

Sơ đồ 1.2: Góp vốn liên doanh bằng TSCĐ

* TSCĐ giảm do trả lại vốn nhận góp liên doanh bằng TSCĐ

Khi hết hạn hợp đồng liên doanh hoặc khi thừa vốn hay khi các bên tham gia liên doanh rút vốn, nếu DN trả lại vốn bằng TSCĐ, ngoài việc ghi giảm vốn kinh doanh, kế toán còn phải xoá sổ TS giao trả Phần chênh lệch giữa giá trị còn lại theo sổ sách với giá đánh giá lại để giao trả đợc phản ánh vào TK 412

BT1) Xoá sổ TSCĐ

Nợ TK 214

Nợ TK 411

Có TK 211BT2) Thanh toán nốt số vốn liên doanh còn lại

Nợ TK 411(chi tiết vốn liên doanh)

1.2.3 Kế toán TSCĐ thuê ngoài

1.2.3.1 Kế toán TSCĐ đi thuê tài chính

* TK sử dụng

Để theo dõi tình hình đi thuê TSCĐ dài hạn, kế toán sử dụng TK 212 ”TSCĐ thuêtài chính”

Bên Nợ: Phản ánh NG TSCĐ đi thuê dài hạn tăng thêm

Bên Có: Phản ánh NG TSCĐ đi thuê dài hạn giảm do trả cho bên cho thuê hoặc

mua lại

D Nợ: NG TSCĐ đang thuê dài hạn

TK 212 mở chi tiết theo từng TSCĐ đi thuê và từng đơn vị cho thuê

* Phơng pháp kế toán

- Khi phát sinh các chi phí trực tiếp liên quan đến TS thuê TC trớc khi nhận TS thuê

nh đàm phán, ký kết hợp đồng…phục vụ cho hoạt động SXKD

Nợ TK 412:

Có TK 111, 112

- Khi chi tiền ứng trớc khoản tiền thuê TC, ký quỹ đảm bảo việc thuê TS:

Nợ TK 342: số tiền thuê trả trớc (nếu có)

Nợ TK 244

Có TK 111, 112

- Trờng hợp nợ gốc phải trả về thuê TC xác định theo giá mua cha có thuế GTGT

mà bên cho thuê đã trả khi mua TSCD để cho thuê

+ Khi nhận TSCĐ thuê TC

Nợ TK 212: Giá cha có thuế GTGT

Có TK 342: Giá trị TS thuê trừ (-) số nợ gốc phỉa trả kỳ này

Có TK 315: số nợ gốc phải trả kỳ này+ Chi phí trực tiếp ban đầu liên quan dến hoạt động thuê TC đợc ghi nhận vào NGTSCĐ thuê TC:

Nợ TK 212

Có TK 142, 111,112

Nợ TK 635: ( tiền lãi thuê trả kỳ này)

Nợ TK 315: ( Nợ gốc trả kỳ này)

Nợ TK 133: Thuế GTGT đợc trừ (nếu TS thuê dùng cho SX hàng hoá thuộc đối tợng

chịu thuế GTGT tính theo phơng pháp khấu trừ thuế)

Nợ TK 623, 627, 641, 642: Thuế GTGT trả kỳ này (nếu TS thuê dùng cho SX hàng

hoá thuộc đối tợng chịu thuế GTGT tính theo phơng pháp trực tiếp)

Có TK 111, 112+ Định kỳ nhận hoá đơn thanh toán tiền thuê nhng cha trả tiền ngay

Nợ TK 635: Tiền lãi thuê

Nợ TK 133 (nếu TS thuê dùng cho SX hàng hoá thuộc đối tợng chịu thuế GTGT tính theo

phơng pháp khấu trừ thuế)

Nợ TK 623, 627, 641, 642 (nếu TS thuê dùng cho SX hàng hoá thuộc đối tợng chịu

thuế GTGT tính theo phơng pháp trực tiếp)

Có TK 315

- Trờng hợp nợ gốc phải trả về thuê TC xác định theo giá mua có thuế GTGT màbên cho thuê đã trả khi mua TSCD để cho thuê:

+ Khi nhận TSCĐ thuê TC bên đI thuê nhận nợ cả số thuế GTGT do bên cho thuê

đã trả khi mua TSCĐ đó Kế toán phản ánh giá trị TSCĐ thuê TC theo giá cha cóthuế GTGT phải hoàn lại cho bên cho thuê:

Nợ TK 212: Giá cha có thuế GTGT

Nợ TK 138: Số thuế đầu vào của TSCĐ thuê TC

Có TK 315: Số nợ phải trả kỳ này có cả thuế GTGT

Có TK 342: Giá trị hợp lý của TS thuê trừ (-) số nợ phải trả kỳ này cộng

(+) số thuế GTGT còn phải trả dần trong thời gian thuê)+ Chi phí trực tiếp ban đầu đợc ghi nhận vào NG TSCĐ thuê TC

Nợ TK 212

Có TK 142

Có TK 111, 112+ Cuối niên độ kế toán, xác định số nợ gốc thuê TC đến hạn trả trong niên độ kếtoán tiếp theo:

Nợ TK 342

Có TK 315+ Định kỳ chi trả nợ gốc và tiền lãi thuê cho đơn vị cho thuê

Nợ TK 635

Có TK 315: lãi thuê phải trả kỳ này

Và phản ánh số thuế GTGT đợc khấu trừ hoặc tính vào CP kinh doanh:

1.2.3.2 Kế toán TSCĐ thuê hoạt động

TSCĐ thuê ngắn hạn(còn gọi là thuê hoạt động) sau khi thuê xong sẽ đợc trả lạicho bên cho thuê

a) Hạch toán tại đơn vị đi thuê

Nợ TK 627, 641,133…phục vụ cho hoạt động SXKD.

Có TK 142, 242

- Nếu tiền thuê trả sau:

Hàng kỳ tính tiền thuê phải trả: Nợ TK 627,641…phục vụ cho hoạt động SXKD

Có TK 335

Nợ TK 133

Có TK 111,331Trong thời gian thuê, muốn thay đổi kết cấu, trang bị thêm bộ phận…phục vụ cho hoạt động SXKD.phải đợc bêncho thuê đồng ý Giá trang bị thêm ghi giống nh tăng TSCĐ HH bình thờng Khibàn giao, bộ phận giá trị này hạch toán giống nh tờng hợp nhợng bán hoặc thanh lý

b) Hạch toán tại đơn vị cho thuê

- Khi phát sinh các chi phí trực tiếp ban đầu liên quan đến cho thuê HĐ

Nợ TK 627

Nợ TK 142

Nợ TK 242

Có TK 111, 112, 331

- Đối với DN tính thuế GTGT phải nộp theo phơng pháp khấu trừ thuế

+ Nếu thu tiền về cho thuê theo kỳ

- §èi víi DN tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph¬ng ph¸p trùc tiÕp

+ NÕu thu tiÒn cho thuª theo kú

1.2.4.1 Khái niệm hao mòn và KH

Trong quá trình đầu t và sử dụng, dới tác động của môi trờng tự nhiên và điềukiện làm việc cũng nh tiến bộ khoa học kỹ thuật, TSCĐ bị hao mòn Hao mòn này

đợc thể hiện dới 2 dạng: Hao mòn HH (là sự hao mòn vật lý trong quá trình sửdụng do bị cọ sát, bị ăn mòn, bị h hỏng từng bộ phận) và hao mòn VH (là sự giảmgiá trị của TSCĐ do tiến bộ khoa học kỹ thuật đã sản xuất ra những TSCĐ cùng loại

có nhiều tính năng với năng suất cao hơn và chi phí ít hơn)

Để thu hồi lại giá trị hao mòn của TSCĐ, ngời ta tiến hành trích KH bằng cáchchuyển phần giá trị hao mòn của TSCĐ vào giá trị sản phẩm làm ra Nh vậy, haomòn là một hiện tợng khách quan làm giảm giá trị và giá trị sử dụng của TSCĐ, còn

KH là một biện pháp chủ quan trong quản lý nhằm thu hồi lại giá trị hao mòn củaTSCĐ

Về phơng diện kinh tế, KH cho phép DN phản ánh đợc giá trị thực của tài sản,

đồng thời làm giảm lợi nhuận ròng của DN Về phơng diện tài chính, KH là mộtphơng tiện tài trợ giúp cho DN thu đợc bộ phận giá trị đã mất của TSCĐ Về phơngdiện thuế khoá, KH là một khoản chi phí đợc trừ vào lợi tức chịu thuế, tức là đợctính vào chi phí kinh doanh hợp lệ Về phơng diện kế toán, KH là việc ghi nhận sựgiảm giá của TSCĐ

- TSCĐ sử dụng ở bộ phận nào thì khi trích KH tính vào chi phí ở bộ phận đó

- Khi TSCĐ đã KH hết nhng vẫn sử dụng đợc thì thôi không trích KH

- Nếu TSCĐ cha thu hồi hết KH mà đã bị h hỏng thì coi nh thu hồi một lần quathanh lý tài sản

- Trích KH thờng theo nguyên tắc tròn tháng: TSCĐ tăng trong tháng này thìtháng sau mới trích KH và TSCĐ giảm trong tháng này thì tháng sau mới thôikhông trích KH

Các phơng pháp tính KH TSCĐ:

1) Phơng pháp KH theo đờng thẳng: Đang đợc áp dụng phổ biến trên thực tế,

ph-ơng pháp này cố định mức KH theo thời gian nên có tác dụng thúc đẩy DN nângcao năng suất lao động, tăng số lợng sản phẩm làm ra để hạ giá thành, tăng lợinhuận Tuy nhiên, việc thu hồi vốn chậm, không theo kịp mức hao mòn thực tếnhất là hao mòn VH (do tiến bộ kỹ thuật) nên DN không có điều kiện để đầu ttrang bị TSCĐ mới

Mức KH phải trích GTCL trớc khi nâng cấp + Giá trị nâng cấp

hàng tháng Số năm ớc tính sử dụng sau khi sửa chữa x 12

2) Phơng pháp tính KH theo số lợng sản phẩm: Cách tính này cố định mức KH

trên một đơn vị sản lợng nên muốn thu hồi vốn nhanh, khắc phục đợc hao mòn VH,

đòi hỏi DN phải tăng năng suất lao động để làm ra nhiều sản phẩm

+ Bớc 1: DN thời gian sử dụng của TSCĐ theo phơng pháp đờng thẳng(quy định tạiPhụ lục I ban hành kèm theo Quyết định 166/1999/QĐ-BTC ngày 30/12/1999);+ Bớc 2: Xác định mức trích KH hàng năm của TSCĐ bằng cách lấy GTCL củaTSCĐ nhân với tỉ lệ KH nhanh Trong đó, tỉ lệ KH nhanh bằng tỉ lệ KH theo đờngthẳng(xác định ở bớc 1) nhân với hệ số điều chỉnh(căn cứ vào chu kỳ đổi mới củamáy móc, thiết bị)

Những năm cuối, khi mức trích KH hàng năm xác định theo phơng pháp số dgiảm dần bằng(hoặc thấp hơn) mức KH tính bình quân giữa GTCL và số năn sửdụng còn lại của TSCĐ, thì kể từ năm đó mức KH đợc tính bằng GTCL của TSCĐchia cho số năm sử dụng còn lại của TSCĐ

1.2.4.3 Kế toán KH TSCĐ

a) TK sử dụng

TK 214 “Hao mòn TSCĐ” TK này dùng để phản ánh giá trị hao mòn của toàn

bộ TSCĐ hiện có tại DN (trừ TSCĐ thuê ngắn hạn)

Bên Nợ: Phản ánh các nghiệp vụ phát sinh làm giảm giá trị hao mòn của TSCĐ Bên Có: Phản ánh các nghiệp vụ phát sinh làm tăng giá trị hao mòn của TSCĐ

D Có: Giá trị hao mòn của TSCĐ hiện có.

TK 009 “NV KH cơ bản”: để theo dõi tình hình hình thành và sử dụng số vốn

KH cơ bản TSCĐ

Bên Nợ: Phản ánh các nghiệp vụ phát sinh làm tăng NV KH cơ bản

Bên Có: Phản ánh các nghiệp vụ phát sinh làm giảm NV KH cơ bản

* Khi dùng NV KH cơ bản để đầu t, cho vay:

1.2.5 Kế toán sửa chữa TSCĐ

1.2.5.1 Kế toán sửa chữa th ờng xuyên TSCĐ

Sửa chữa thờng xuyên là việc sửa chữa lặt vặt, mang tính duy tu, bảo dỡng thờngxuyên Do khối lợng công việc không nhiều, quy mô sửa chữa nhỏ, chi phí phátsinh đến đâu đợc tập hợp trực tiếp vào chi phí kinh doanh đến đó

Nợ TK 627, 641,642

Nợ TK 133

Có TK 111,112,152,153,334,331,338…phục vụ cho hoạt động SXKD

1.2.5.2 Kế toán sửa chữa lớn TSCĐ