Cần hình thành đội tàu khai thác hải sản hiện đại ở các trung tâm nghề cả vùng

Cần hình thành đội tàu khai thác hải sản hiện đại ở các trung tâm nghề cả vùng

CẦN HÌNH THÀNH ĐỘI TÀU KHAI THÁC HẢI SẢN HIỆN ĐẠI Ở CÁC

TRUNG TÂM NGHỀ CÁ VÙNG

Th.S Võ Thiên Lăng

CT HỘI NGHỀ CÁ TỈNH KHÁNH HÒA PCT Hội NGHỀ CÁ VIỆT NAM

Nha Trang, ngày 17 tháng 9 năm 2012

Nội dung trình bày

 1) Với quan điểm khi đã có cảng cá quốc tế thì phải có đội tàu khai thác hiện đại (mang tính phổ biến ở các quốc gia

có nghề cá hiện đại)

 2) Nghiên cứu các mô hình đội tàu khai thác hải sản - hình thành, phát triển và giải thể ở Việt Nam

 3) Chọn mô hình hình thành đội tàu khai thác hải sản hiện đại cho các Trung tâm nghề cá vùng

HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN VÀ GIẢI THỂ CỦA CÁC QUỐC DOANH ĐÁNH CÁ VÀ

DNTN CÂU CÁ NGỪ ĐẠI DƯƠNG DNTN CÂU CÁ NGỪ ĐẠI DƯƠNG

1 Hình thành quốc doanh đánh cá đầu tiên ở miền Bắc Việt Nam

Đội tàu của Quốc doanh đánh cá Hạ Long (giai đoạn 1960 – 1995)

Đặc tính

kỷ thuật

Khối tàu Việt Đức

Khối tàu Việt Triều

Khối tàu Việt Trung Khối tàu Việt Xô

250 CV 400CV 225CV 800 CV 1.000 CV

Vật liệu Vỏ thép Vỏ thép Vỏ thép Vỏ thép Vỏ thép Vỏ thép Vỏ thép

Nghề khai thác Lưới kéo

đôi

Lưới kéo đơn

Lưới kéo đơn,thu mạn

Lưới kéo đơn, thu mạn

Lưới kéo tôm (tăng gông)

Lưới kéo đơn

Lưới kéo đơn thu đuôi (có mán trượt) Công suất (CV) 90-100 300 250 400 1.000

Số lượng

9 (1 chiếc chở hàng đông lạnh)

Bảo qun Đá lạnh Đá lạnh Đá xay

Đá xay, có máy lạnh bảo quản

cá đá

Đá xay Tủ đông cấp tốc

Tủ đông cấp tốc, hầm bảo quản -20 0 C

2 Hình thành quốc doanh đánh cá ở miền Nam sau ngày giải phóng

Đội tàu của Quốc doanh đánh cá Phú Khánh (giai đoạn 1977 -

1998)

1998)

Đặc tính kỷ thuật Khối tàu 33CV đến

140CV

Khối tàu Nhật Bản 400CV

Nghề khai thác Lưới kéo đơn, đôi thu

-20 0 C

Tổng công suất 2.360CV

3 Phân tích rủi ro

3 1 Đối với khối tàu quốc doanh

Các thế mạnh, cơ hội và bên cạnh đó còn có các điểm yếu, đe dọa

và thách thức đến sự tồn tại của QDĐC (SWOT) như sau:

 Điểm mạnh

 - Đầu tư lớn của Nhà nước (quy mô

đội tàu, cơ sở hậu cần trên bờ trên

biển, đội ngũ cán bộ thuyền viên)

 - Có vai trò quan trọng là đỏn bẩy cho

sự phát triển ngành thủy sản (nguyên

liệu cho chế biến xuất khẩu, tiêu thụ

nội địa; ứng dụng các tiến bộ khoa

học công nghệ khai thác thủy sản; góp

phần vào việc giữ gìn chủ quyền lãnh

hải của Tổ quốc)

 - Thực hiện nghiêm các quy trình, quy

tắc, quy chuẩn kỹ thuật an toàn, bảo

hiểm

 - Là đơn vị dẫn đầu trong một địa

phương, khu vực hoặc cả nước trong

khai thác thủy sản

 - Chuỗi giá trị khép kín - Chuỗi giá trị khép kín

 Điểm yếu

 - Tập trung đầu tư nghề lưới kéo (đôi, đơn, tôm, cá), ngư trường chính là ven

bờ hoặc lộng

 - Chưa xác định sản phẩm chủ lực, sản phẩm nghề lưới kéo không có giá trị cao (cá tạp nhiều), tỷ trọng sản phẩm xuất khẩu thấp

 - Quản lý điều hành hoạt động của QDĐC theo cơ chế bao cấp, không giải quyết hài hòa quyền lợi của Nhà nước, doanh nghiệp, người lao động

 - Chuỗi giá trị khép kín nhưng đầu ra không có hoặc yếu hoặc không trực tiếp xuất khẩu mà phải qua Seaprodex Việt Nam

Khối tàu quốc doanh đánh cá Trung ương và địa phương

Khối tàu quốc doanh đánh cá Trung ương và địa phương

 Cơ hội

 - Năm 1981, Công ty xuất nhập

khẩu thủy sản Seaprodex Việt Nam

ra đời được Nhà nước cho phép áp

dụng thử nghiệm cơ chế “tự cân

đối, tự trang trãi”

 - Thị trường tiềm năng lớn cho xuất

khẩu thủy sản Việt Nam

 - Nhà nước có nhiều chính sách cho

khai thác thủy sản xa bờ

 Thách thức (nguyên nhân)

 - Tồn tại cơ chế bao cấp quá lâu

 - Mãi đến 1994 Mỹ mới xóa cấm

vận Việt Nam

 - Nguồn lợi thủy sản ven bờ ngày càng cạn kiệt

 - Các QDĐC bị thua lỗ và giải thể

(đến năm 1995 đội tàu QDĐC Hạ

Long bị giải thể bán sắt vụn, đội tàu đánh cá QDĐC Khánh Hòa giải

thể bán sắt vụn vào năm 1998 -

muộn nhất so với các QDĐC địa phương trong cả nước) c)

Khối tàu quốc doanh đánh cá Trung ương và địa phương

Khối tàu quốc doanh đánh cá Trung ương và địa phương

3 2 Đối với khối tàu câu cá ngừ đại dương của các DNTN

Vào thập niên 90 khi nghề câu cá ngừ đại dương phát triển mạnh, một

số Công ty tư nhân ra đời như: Công ty TNHH SX-TM Mạnh Hà (TP Vũng Tàu), Công ty TNHH Việt Tân (TP Hồ Chí Minh), Công ty TNHH Hoàng Hải (Khánh Hòa) mua lại tàu câu cá ngừ đại dương (vật liệu composite) cũ

của Nhật Bản với công nghệ bảo quản ăn tươi.

Khối tàu tư nhân câu cá ngừ đại dương Điểm mạnh

- Có nguồn vốn đầu tư mua các

loại tàu cũ của Nhật Bản

- Tàu có công nghệ bảo quản là ăn

tươi có giá trị xuất khẩu cao hơn

cá đông lạnh

- Chuỗi giá trị khép kín

Điểm yếu

- Thiếu một đội ngũ cán bộ thuyền viên chuyên nghiệp trong nghề câu cá ngừ đại dương (tìm ngư trường), không đủ nguồn nguyên liệu cho xuất khẩu

- Tàu cũ tuổi thọ không cao

- Chuỗi giá trị khép kín nhưng chủ yếu

là cá ăn tươi

Cơ hội

- Thị trường xuất khẩu cá ngừ đại

dương có nhiều tiềm năng

- Nhà nước có nhiều chính sách

cho khai thác thủy sản xa bờ

Thách thức (nguyên nhân)

- Cá ăn tươi nhiều rủi ro, chủ yếu xuất

ủy thác

- Đầu ra và đầu vào đều yếu dẫn đến thua lỗ phải giải thể đội tàu

TÓM TẮC NGUYÊN NHÂN CỦA SỰ GIẢI THỂ

 Độc nghề giã cào chủ yếu khai thác vùng ven bờ, lộng; đầu vào phong phú, đầu ra bị giới hạn (sản phẩm để xuất khẩu ít, không được xuất khẩu trực tiếp)

 Cơ chế bao cấp kéo dài: lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp

và người lao động không hài hòa; doanh nghiệp không

tự chủ

 Đầu ra và đầu vào (tàu hiện đại, nhưng không câu được nhiều cá) không đạt yêu cầu

CHỌN MÔ HÌNH HÌNH THÀNH ĐỘI TÀU KHAI THÁC HIỆN

ĐẠI CHO TRUNG TÂM NGHỀ CÁ VÙNG

 1) Từ các phân tích trên có

thể thấy rằng không thể tài

lập mô hình QDĐC và mô

hình DNTN câu cá ngừ đại

dương

 2) Tiêu chí để chọn mô hình

hình thành đội tàu khai thác

hải sản hiện đại:

 2 1 Về điều kiện nguồn lợi:

 Nhằm xác định đối tượng

khai thác (nghề khai thác) và

xuất khẩu chủ lực Đối với

Trung tâm nghề cá Nam

Trung Bộ đặt tại Khánh Hòa

phải chọn cá ngừ là đối tượng

khai thác và xuất khẩu chủ

lực

Cá loài cá ngừ Trữ lượng

Khai thác bền vững

1 Trữ lượng các loài 1.156.000 405.000

2 Cá ngừ mắt to, vây vàng

44.850-52.590

17.000

3 Cá ngừ vằn, cá ngừ chù, cá ngừ

chấm và các loài

khác…

618.000 216.000

Nguồn: Viện Nghiên cứu Hải sản, 2005

Sản lượng khai thác cá ngừ của các nước ASEAN

 Năm 2011: 574.214 tấn (chiếm 13,23% sản lượng cá ngừ của thế giới)

 Phillipiness: 330.010 tấn

 Indonesia: 105.196 tấn

 Malaysia: 59.591 tấn

 Thailand: 28.700 tấn

 Việt Nam: 50.717 tấn (chiếm 9% ASEAN)

Nguồn: Cục KT&BVNLTS

2 2 Chọn 1 doanh nghiệp mạnh về đầu ra của đối tượng khai thác và xuất khẩu để đầu tư đầu vào là đội tàu khai thác hiện đại với các nghề phù hợp

 Đối với Trung tâm nghề cá Nam Trung Bộ đặt tại Khánh Hòa chọn Công ty TNHH Hải Vương làm hạt nhân để phát triển đội tàu khai thác cá ngừ hiện đại Lý do:

1) Đầu ra: Công ty TNHH Hải Vương có đầu ra của cá ngừ tốt (một năm có thể xuất khẩu trên 120 triệu USD)

2) Đầu vào:

 Phát triển đội tàu để không phải nhập khẩu nguyên liệu từ nước ngoài (năm 2011, Việt Nam nhập khẩu 40.000tấn) với các nghề sau:

 Nghề vây hiện đại

 Tàu mẹ để thu mua cá của ngư dân câu cá ngừ đại dương

 Tiến tới có tàu nhà máy chế biến xuất khẩu ngay trên biển

CƠ CHẾ VÀ CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI CÔNG TY TNHH HẢI VƯƠNG

CÔNG TY TNHH HẢI VƯƠNG

 Đào tạo nguồn nhân lực (Thuyền trưởng, máy trưởng, lưới trưởng ): Nhà nước hỗ trợ 50%/DN 50%

 Tiếp nhận công nghệ từ nước ngoài: Nhà nước 50%/DN 50%

 Đóng mới tàu (hưởng theo Đề án Hiện đại hóa nghề cá ngừ của 3 tỉnh Khánh Hòa, Phú Yên, Bình Định)

 Cơ sở hạ tầng Nhà nước 30%/DN70%

 Quá trình khai thác hải sản được hưởng hỗ trợ theo Quyết định 48 của Chính phủ

KIẾN NGHỊ

án “Xây dựng trung tâm nghề cá vùng Nam Trung

Bộ tại Khánh Hòa”

CHÂN THÀNH CÁM ƠN !

CHÂN THÀNH CÁM ƠN !