Tiểu luận cao học qlnn vận dụng phương pháp cưỡng chế trong quản lý nhà nước của uỷ ban nhân dân quận cầu giấy

Chúng ta vừa mới thoát khỏi cuộc chiến tranh lâu dài, bước vào xâydựng cuộc sống mới, cơ chế cũ chưa mất, cơ chế mới chưa hình thành ổn định và phát triển, đời sống xã hội còn nhiều khó

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng toàn bộ những nội dung và số liệu trong bài luận này là do tôi nghiên cứu và thực hiện.

Những nội dung nghiên cứu, tham khảo từ các nguồn tài liệu của cơ quan, thư viện, các thông tin trên internet, các nhà khoa học, tiến sĩ, …được trích dẫn chính xác, đầy đủ, tin cậy và sử dụng đúng theo nguyên tắc khoa học.

Tôi xin chân thành cảm ơn!

LỜI CẢM ƠN

Đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Học viện Báo chí vàTuyên truyền đã đưa môn học Nguyên lý quản lý nhà nước vào chương trìnhgiảng dạy Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến giảng viên bộ môn –

Vũ Thị Thu Quyên đã dạy dỗ, truyền đạt những kiến thức quý báu cho emtrong suốt thời gian học tập vừa qua Trong thời gian tham gia lớp học, em đã

có thêm cho mình nhiều kiến thức bổ ích, tinh thần học tập hiệu quả, nghiêmtúc Đây chắc chắn sẽ là hành trang để em có thể vững bước sau này

Bộ môn Nguyên lý quản lý nhà nước là một môn học thú vị và vô cùng

bổ ích Đảm bảo cung cấp đủ kiến thức, gắn liền với nhu cầu thực tiễn củasinh viên Tuy nhiên, do vốn kiến thức còn hạn chế và khả năng tiếp thu cònnhiều bỡ ngỡ Mặc dù em đã cố gắng hết sức nhưng có lẽ bài tiểu luận khó cóthể tránh khỏi những sai sót và nhiều chỗ còn chưa chính xác, kính mong côxem xét và góp ý để bài tiểu luận của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

UBND: Ủy ban nhân dân

QLHCNN: Quản lý hành chính nhà nước

XHCN: Xã hội chủ nghĩa

MỞ ĐẦU

1, Lý do chọn đề tài và tính cấp thiết của đề tài

Quản lý hành chính nhà nước là quản lý nhà nước trong lĩnh vực hànhpháp trên cơ sở theo quy định của Hiến pháp, luật, pháp lệnh của cơ quan lậppháp nhằm tổ chức chỉ đạo công cuộc xây dựng kinh tế, văn hóa, giáo dục, anninh, quốc phòng, hành chính, chính trị Hoạt động quản lý này được các chủthể có thẩm quyền thực hiện thông qua những phương pháp QLHCNN nhằmđạt được những hành vi xử sự cần thiết Có 4 phương pháp QLHCNN baogồm phương pháp thuyết phục, phương pháp cưỡng chế, phương pháp hànhchính và phương pháp kinh tế Trong đó, phương pháp cưỡng chế có vai tròquan trọng và được sử dụng phổ biến

Chúng ta vừa mới thoát khỏi cuộc chiến tranh lâu dài, bước vào xâydựng cuộc sống mới, cơ chế cũ chưa mất, cơ chế mới chưa hình thành ổn định

và phát triển, đời sống xã hội còn nhiều khó khăn, do đó trong xã hội tồn tạinhững nhân tố xã hội chủ nghĩa và cả những nhân tố chưa phải là xã hội chủnghĩa, còn nhiều nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm, vi phạm phápluật, cộng với ý thức pháp luật chưa cao trong một bộ phận lớn của dân cư,trình độ, ý thức pháp luật của cán bộ, công chức nhà nước chưa đáp ứng đượcnhu cầu đòi hỏi ngày càng cao trong quản lý hành chính nhà nước Trong xãhội cũng còn tồn tại tội phạm, vi phạm pháp luật, còn sự chống đối, phá hoạitrật tự quản lý hành chính nhà nước và an ninh quốc gia, an toàn xã hội Vìvậy, việc áp dụng phương pháp cưỡng chế là rất cần thiết và việc áp dụng nàykhông trái với nguyên tắc nhân đạo và dân chủ của Nhà nước ta, trái lại, nóthực hiện vì lợi ích chung của nhân dân, xã hội, nhà nước, trong đó có cả lợiích cá nhân Không áp dụng cưỡng chế, hay coi nhẹ nó cũng có nghĩa làbuông nhẹ kỷ cương dẫn tới tình trạng vô Chính phủ, vô kỷ luật trong xã hội

và trong bộ máy nhà nước Ngược lại, việc sử dụng phương pháp cưỡng chế

không đúng, không hợp lý sẽ dẫn đến độc đoán, chuyên quyền, trái với bảnchất nhà nước của nhân dân, do dân và vì dân Vì vậy cần kết hợp hài hòa,hợp lý để phát huy tác dụng của phương pháp cưỡng chế một cách tốt nhất.

Chính vì những lý do trên, em chọn đề tài: “Vận dụng phương pháp cưỡng chế trong quản lý nhà nước của Uỷ ban nhân dân quận Cầu Giấy”

làm đề tài nghiên cứu, để làm rõ hơn về phương pháp cưỡng chế cũng như vaitrò của phương pháp này, bên cạnh đó sẽ đánh giá kết quả đạt được và nhữnghạn chế còn tồn tại của việc áp dụng phương pháp cưỡng chế trong quản lýnhà nước tại UBND quận Cầu Giấy

2, Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng: Phương pháp cưỡng chế

Phạm vi: UBND quận Cầu Giấy

3, Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu hệ thống háo một số vấn đề lý luận

về phương pháp cưỡng chế trong quản lý hành chính nhà nước, thực tiến tạiUBND quận Cầu Giấy, qua đó đánh giá những kết quả đạt được cũng nhưnhững hạn chế, tồn tại trong việc áp dụng phương pháp này, từ đó đưa ra một

số kiến nghị nhằm nâng cao hiejeuq ủa trong việc áp dụng phương phápcưỡng chế

Nhiệm vụ nghiên cứu:

Phân tích khái niệm, đặc điểm, vai trò của phương pháp cưỡng chếPhân tích, đánh giá thực trạng việc áp dụng phương pháp cưỡng chếtrong quản lý nhà nước tại UBND quận Cầu Giấy, khảo sát trên thực tế nhữngkết quả đạt được và những hạn chế, vướng mắc còn tồn tại và đưa ra một sốkiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng phương pháp cưỡng chế

.4, Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu, thu thập tài liệu,phân tích, sắp xếp để làm sáng tỏ vấn đề Ngoài ra, trong quá trình nghiêncứu, tác giả còn tiến hành trao đổi, thảo luận với đồng môn, tranh thủ sự giúp

đỡ của thầy cô trong khoa để bổ sung cho tiểu luận

5, Kết cấu nội dung

Ngoài mở đầu, nội dung, kết luận và danh mục tham khảo, tiểu luậngồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận của phương pháp cưỡng chế trongquản lý hành chính nhà nước

Chương 2: Thực trạng việc vận dụng phương pháp cưỡng chế trongquản lý hành chính nhà nước của UBND quận Cầu Giấy

Chương 3: Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của việc áp dụngphương pháp cưỡng chế trong quản lý hành chính tại UBND quận Cầu Giấy

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP CƯỠNG CHẾ TRONG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

1.1 Khái niệm phương pháp cưỡng chế trong quản

lý hành chính nhà nước

Theo tiến sĩ Trần Minh Hương thì cưỡng chế là biện pháp bắt buộcbằng bạo lực của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với những cá nhânhoặc tổ chức nhất định trong những trường hợp pháp luật quy định, về mặt vậtchất hay tinh thần nhằm buộc các cá nhân hoặc tổ chức đó phải thực hiệnhoặc không được thực hiện những hành vi nhất định hoặc phải phục tùngnhững hạn chế nhất định đối với tài sản của cá nhân hay tổ chức hoặc tự dothân thể của các cá nhân

Theo từ điển Luật học thì cưỡng chế là những biện pháp bắt buộc cánhân hay tổ chức phải thực hiện và phục tùng một mệnh lệnh nhất định của cơquan nhà nước có thẩm quyền do pháp luật quy định

Như vậy, cưỡng chế là biện pháp bắt buộc bằng bạo lực của cơ quannhà nước, người có thẩm quyền đối với những cá nhân, tổ chức nhất địnhtrong những trường hợp pháp luật quy định buộc cá nhân, tổ chức đó phảithực hiện hay không thực hiện những hành vi nhất định hoặc phỉa phục tùngnhững hạn chế về mặt tài sản hoặc tự do thân thể

Phương pháp cưỡng chế trong quản lý hành chính nhà nước thể hiệntrong việc áp dụng những quyết định bắt buộc đơn phương đối với đối tượngquản lý Phương pháp cưỡng chế thường được sử dụng trong những trườnghợp quyết định đơn phương không được thực hiện một cách tự giác Nếukhông có cưỡng chế thì kỷ luật nhà nước không được bảo đảm, pháp chếkhông được tôn trọng, tạo điều kiện thuận lợi cho các tệ nạn xã hội phát triển,

cho kẻ thù giai cấp, kẻ thù dân tộc hoạt động chống phá nhà nước Cưỡng chếnhà nước XHCN là cưỡng chế của đa số đối với thiểu số và được áp dụngtrong giới hạn do pháp luật quy định một cách chặt chẽ Đó là bạo lực dựatrên cơ sở pháp luật, vừa bảo đram việc tuân thủ nghiêm chỉnh pháp luật, kỉluật nhà nước đồng thời vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng của công dân, cơquan tổ chức có liên quan

1.2 Đặc điểm của phương pháp cưỡng chế trong quản lý hành chính nhà nước

Cưỡng chế nhà nước bao gồm 4 loại:

Cưỡng chế hình sự: là biện pháp cưỡng chế do các cơ quan có thẩm

quyền áp dụng đối với những người có hành vi phạm tội hoặc bị tình nghiphạm tội

Cưỡng chế dân sự: Là biện pháp cưỡng chế nhà nước do các cơ quan

có thẩm quyền áp dụng đối với cá nhân hay tổ chức có hành vi vi phạm dân

sự, gây thiệt hại cho nhà nước, tập thể hoặc công dân

Cưỡng chế kỷ luật: Là biện pháp cưỡng chế nhà nước do các cơ quan

và người có thẩm quyền áp dụng đối với những cán bộ công chức có hành vi

vi phạm kỷ luật nhà nước

Cường chế hành chính: Là biện pháp cưỡng chế nhà nước do các cơ

quan và người có thẩm quyền quyết định áp dụng đối với cá nhân hay tổ chức

có hành vi vi phạm hành chính hoặc đối với một số cá nhân, tổ chức nhất địnhvới mục đích ngăn chặn hay phòng ngừa các vi phạm pháp luật…

Giữa 4 loại cưỡng chế có mối liên hệ chặt chẽ với nhau nhưng cũng có

sự khác nhau về cơ sở áp dụng, bản chất pháp lý, chủ thể có thẩm quyền ápdụng, trình tự-thủ tục áp dụng, mức độ nguy hiểm của hành vi,…Để bảo vệtrật tự, kỷ cương trong quản lý nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công

dân, cần phải nhận thức rõ mối quan hệ của cưỡng chế hành chính với cácloại cưỡng chế nhà nước khác.

Cưỡng chế hành chính chủ yếu do cơ quan quản lý nhà nước có thẩmquyền áp dụng theo quy định của pháp luật Không phải bất kì cơ quan nhànước nào cũng có thẩm quyền áp dụng cưỡng chế hành chính Chỉ những cơquan quản lý nhà nước được văn bản pháp luật quy định có thẩm quyền ápdụng cưỡng chế hành chính mới được áp dụng các biện pháp cưỡng chế hànhchính

Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính (2002) quy định rõ những cơ quannhà nước, người có thẩm quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế hành chínhgồm: Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn, huyện, quận, thị xã, tỉnh,thành phố trực thuộc trung ương; Trưởng công an phường; Trưởng công ancấp huyện; Trưởng phòng cảnh sát giao thông trật tự, Trưởng phòng cảnh sáthình sự, Trưởng phòng cảnh sát kinh tế, Trưởng phòng quản lý xuất cảnh,nhập cảnh của công an cấp tỉnh; thủ trưởng đơn vị cảnh sát đặc nhiệm ở trungương; thủ trưởng đơn vị cảnh sát cơ động từ cấp đại hội trở lên hoạt động cótính độc lập; Chỉ huy trưởng Trạm công an cửa khẩu; Hạt trưởng hạt kiểmlâm; Trưởng Hải quan cửa khẩu; Đội trưởng Đội quản lý thị trường; Thanh tranhà nước chuyên ngành;…

Trong một số trường hợp, cưỡng chế hành chính còn được thực hiệnbởi các cơ quan khác của nhà nước, ví dụ: xử phạt hành chính do Thẩm phánchủ tọa phiên tòa thực hiện; người chỉ huy tàu bay, trong tgian tàu bay đangbay, được áp dụng các biện pháp ngăn chặn đối với những người thực hiệncác hành vi như: không tuân theo hướng dẫn của ng chỉ huy tàu về việc bảođảm an toàn cho tàu bay, duy trì trật tự, kỉ luật trong tàu; các hành vi vi phạmthuần phong, mỹ tục dân tộc, vi phạm trật tự công cộng,…

1.3 Vai trò của phương pháp cưỡng chế trong quản lý hành chính nhà nước

Trong giai đoạn hiện nay, cưỡng chế có vai trò rất quan trọng trongviệc đảm bảo pháp chế và kỉ luật nhà nước Nhà nước ta trong giai đoạn hiệnnay vẫn còn nhiều tội phạm và vi phạm pháp luật, các thế lực thù địch luôntìm cách chống phá trật tự quản lý hành chính nhà nước của nước ta, bên cạnh

đó vẫn còn một số bộ phận người dân có ý thức chấp hành pháp luật kém,vẫn không tự giác chấp hành các quy định của pháp luật Nếu không có cưỡngchế thì kỉ luật nhà nước không được bảo đảm, pháp chế không còn được tôntrọng, tạo điều kiện thuận lợi cho các tệ nạn xã hội phát triển, cho kẻ thù giaicấp, kẻ thù dân tộc hoạt động chống phá nhà nước Cưỡng chế là bạo lực dựatrên cơ sở pháp luật, được bảo đảm việc tuân thủ nghiêm chỉnh pháp luật, kỉluật nhà nước, đồng thời vừa đảm bảo quyền lợi chính đáng của công dân, cơquan, tổ chức có liên quan Biện pháp cưỡng chế được sử dụng ở nhữngtrường hợp cần thiết, khi phương pháp thuyết phục không đạt lại hiệu quả nhưmong đợi Cưỡng chế có một phần vai trò trong việc răn đe các đối tượngquản lý khác, để họ thấy được sự nghiêm minh của pháp luật Các loại cưỡngchế nhà nước đều nhằm tới các đối tượng có hành vi vi phạm pháp luật, nhưcưỡng chế hình sự đối với người có hành vi phạm tội hoặc bị tình nghi phạmtội, cưỡng chế dân sự đối với người có hành vi vi phạm dân sự, gây thiệt hạicho nhà nước, công dân…; cưỡng chế kỉ luật có đối tượng là những cá nhân,

tổ chức có hành vi vi phạm kỉ luật nhà nước; và cưỡng chế hành chính ápdụng cho các đối tượng cá nhân hay tổ chức có hành vi vi phạm hành chính

Cưỡng chế hành chính là phương pháp được pháp luật quy định rất chặtchẽ về thẩm quyền áp dụng, về các trường hợp được phép áp dụng, về cácbiện pháp cụ thể để cưỡng chế trong từng trường hợp cụ thể, về thủ tục cưỡngchế trong từng trường hợp Nguyên nhân của việc quy định rất chặt chẽ là do:thứ nhất, đây là phương pháp sử dụng quyền lực nhà nước rõ nét cho nên cầnthiết phải có quy định chặt chẽ để tránh tình trạng lạm quyền; thứ hai, phươngpháp này có thể dẫn đến oan sai cho nên cần có quy định chặt chẽ để tránhtình trạng oan sai

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng phương pháp cưỡng chế trong quản lý hành chính

1.4.1 Về yếu tố khách quan

Do điều kiện phân bố dân cư không đồng đều, phức tạp, nhiều dân tộcthiểu số sống ở miền núi, cao nguyên, dân cư phân bố không tập trung, cơ sởvật chất, hạn tầng, giao thông đi lại khó khăn Chính vì vậy đã gây khó khăntrong công tác tuyên truyền chính sách, pháp luật đến người dân

1.4.2 Về yếu tố chủ quan

Việc áp dụng cưỡng chế chưa đảm bảo được nguyên tắc bình đẳng củacông dân trước pháp luật Một số cán bộ, công chức nhà nước vi phạm phápluật Một số cán bộ công chức nhà nước vi phạm pháp luật, thoái hóa, biếnchất, tham nhũng vẫn chưa được xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật

Các chế tài được ban hành để áp dụng vẫn còn mang tính chung chung,không rõ ràng

Khi áp dụng cưỡng chế thì lại không thông báo cho đối tượng bị cưỡngchế được rõ, dẫn đến lạm quyền gây bức xúc cho họ

Quản lý hành chính nhà nước là quản lý theo chiều dọc, tức là cấp trênquản lý cấp dưới Việc phổ biến để cấp dưới phục tùng và nghe theo nhữngmệnh lệnh cấp trên phải trải qua nhiều giai đoạn Nhiều khi mệnh lệnh đó mộtthời gian dài mới đến được các cấp

CHƯƠNG II: ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP CƯỠNG CHẾ TRONG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN

QUẬN CẦU GIÂY

2.1 Thực trạng việc áp dụng phương pháp cưỡng chế của UBND quận Cầu Giấy

Trong quản lý hành chính chúng ta thường bắt gặp và dễ dàng nhậnthấy việc áp dụng phương pháp cưỡng chế là hết sức phổ biến Đặc biệt làtrong đời sống xã hội nước ta hiện nay, loại vi phạm pháp luật hành chính xảy

ra khá phổ biến Tuy mức độ nguy hiểm cho xã hội của vi phạm hành chínhthấp hơn so với vi phạm pháp luật dạng tội phạm, nhưng hành vi gây thiệt hạihoặc đe dọa gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, tập thể, cá nhân cũng nhưlợi ích chung cuả toàn xã hội đang diễn biến hết sức phức tạp Vì vậy công tácđấu tranh phòng chống vi phạm pháp luật hành chính luôn là vấn đề được nhànước và toàn xã hội quan tâm Trong thời gian gần đây chính phủ đã ban hànhrất nhiều văn bản quy phạm pháp luật, điển hình và gần đây nhất là ngày12/11/2013, chính phủ ban hành nghị định số 166/2012/NĐ-CP quy định vềcưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính có hiệu lực thihành từ ngày 28/12/2013 Nghị định này quy định về nguyên tắc, trình tự, thủtục áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạmhành chính, quyết định áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả do vi phạmhành chính gây ra trong trường hợp không áp dụng xử phạt, trách nhiệm thihành và bảo đảm thi hành quyết định cưỡng chế, quy định về nguyên tắccưỡng chế, các hình thức cưỡng chế

Phương pháp cưỡng chế là những phương pháp được sử dụng phổ biếntrong quản lý hành chính nhà nước vì nó có những đặc tính ưu việt mà cácphương pháp khác không có được Để xem xét những đặc tính ưu việt đó thì