MODULE 06: GIÁO DỤC MẦM NON THEO QUAN ĐIỂM GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM I. Cơ sở khoa học của quan điểm giáo dục lấy trẻ em làm trung tâm trong GDMN. II. Hướng dẫn vận dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ em làm trung tâm trong xây dựng môi trường giáo dục. III. Hướng dẫn vận dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong xây dựng kế hoạch, thực hiện và đánh giá các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ em.
Trang 1MODULE 06: GIÁO DỤC MẦM NON THEO QUAN ĐIỂM GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM
I Cơ sở khoa học của quan điểm giáo dục lấy trẻ em làm trung tâm trong GDMN
II Hướng dẫn vận dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ em làm trung tâm trong xây dựng môi trường giáo dục.
III Hướng dẫn vận dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong xây dựng kế hoạch, thực hiện và đánh giá các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ em.
*******************XXOOOXX*******************
I Cơ sở khoa học của quan điểm giáo dục lấy trẻ em làm trung tâm trong GDMN
1 Tầm quan trọng của dạy học lấy trẻ làm trung tâm
- Việc dạy học LTLTT được các nhà giáo dục trên thế giới và Việt Nam rất quan tâm Trong bối cảnh phát triển đất nước mạnh mẽ và hội nhập thế giới ngày càng sâu rộng, GDMN nước nhà sẽ có nhiều đổi mới căn bản hơn: hoàn thiện hành lang pháp lí cho phát triển GDMN; xây dựng hệ thống chuẩn chất lượng và các công cụ đánh giá sự phát triển GDMN theo chuẩn; xây dựng chương trình GDMN mới sau 2020; tăng cường chất lượng đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lí; GVMN ngày càng đáp ứng yêu cầu phát triển của trẻ em, ngành học và xã hội…
Để làm được điều đó, trước hết, mỗi GVMN trong từng hoạt động giáo dục trẻ phải thấm nhuần quan điểm giáo dục LTLTT: hiểu trẻ một cách sâu sắc; xác định chính xác hiện nay trẻ đang ở đâu? đâu là “vùng phát triển gần nhất” mà nhà giáo dục có trách nhiệm dẫn dắt trẻ đi đến đó? Cách thức nào là hiệu quả nhất để khuyến khích trẻ tự tin, tự lực, tích cực và sáng tạo bước trên con đường phát triển của chính mình?
- Trong quá trình vận dụng quan điểm giáo dục LTLTT, GVMN luôn quan sát những tiến bộ và những khó khăn của trẻ, xác định những rào cản và suy ngẫm,
dự đoán nguyên nhân, thử nghiệm các biện pháp sư phạm nhằm điều chỉnh hỗ trợ trẻ học và phát triển và qua đó liên tục rút ra bài học cho bản thân với phương châm “tất cả vì học sinh thân yêu” Vận dụng quan điểm giáo dục LTLTT chính là việc nhà giáo dục đặt đứa trẻ vào vị trí trung tâm của quá trình giáo dục nhưng không tách rời đứa trẻ và hoạt động chơi, học của chúng khỏi yêu cầu thực tiễn: các mối quan hệ và tương tác của / và / với đứa trẻ; điều kiện cụ thể của trường, lớp; sự phát triển KT-XH và đa dạng văn hóa của địa phương… Rõ ràng, không thể có sự rập khuôn cứng nhắc mà phải luôn vận dụng sáng tạo quan điểm giáo dục LTLTT trong tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ
2 Cơ sở khoa học của quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.
- Hiện nay, ở mỗi con người đều có sự khác biệt về: Điều kiện sống, hoàn cảnh, thể chất, năng lực, … ngay cả trẻ em cũng vậy
Trang 2- Mỗi trẻ đều có một sự khác biệt về hoàn cảnh, môi trường sống, điều kiện gia đình và học tập, … Chính vì thế, mỗi trẻ em là một cá thể riêng biệt khác nhau
về thể chất, mối quan hệ xã hội, trí tuệ, tình cảm, tâm lý, … Điều này đồng nghĩa với việc từng trẻ sẽ có hứng thú, cách học và trình độ học tập khác nhau Chính vì thế, người lớn cần chú ý những điều xảy ra trong suốt thời thơ ấu của trẻ Vì nó có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến tương lai của trẻ Những trải nghiệm đầu đời của trẻ cần phải phù hợp với mức độ phát triển Đồng thời phải xây dựng dựa trên những cơ sở mà trẻ đã được biết và có thể thực hiện được Chính vì vậy, chúng ta phải cẩn trọng, không được dạy những gì quá khó đối với trẻ
- Việc xây dựng kế hoạch lấy trẻ làm trung tâm rất quan trọng vì ở lứa tuổi này trẻ rất thích khám phá những điều trẻ chưa hiểu, tìm tòi thích học cái chưa có, nên giáo viên không dạy những cái mầ trẻ đã biết mà phải dạy những cái trẻ cần, điều mà trẻ thích nghe, khi xây dựng kế hoạch phải hướng lấy trẻ trung tâm của quá trình giáo dục
- Trong quá trình giáo dục, trẻ em vừa là đối tượng của hoạt động vừa là chủ thể của hoạt động, do đó hoạt động giáo dục có hiệu quả nhất khi trẻ được tham gia trải nghiệm, giao tiếp, chia sẻ với bạn
- Việc xây dựng kế hoạch giáo dục là cần thiết, giúp giáo viên dự kiến kế hoạch, chủ động tổ chức các hoạt động giáo dục một cách hiệu quả, do đó khi xây dựng kế hoạch không nên mạng tính hình thức và đối phó
- Để trẻ thực sự trở thành trung tâm của việc xây dựng kế hoạch giáo dục thìư người giáo viên cần có một quan điểm xuyên suốt luôn hướng vào trẻ, căn cứ vào nhu cầu của trẻ để xây dựng kế hoạch giáo dục và tổ chức các hoạt động giáo dục
- “Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt” và “mỗi đứa trẻ đều có cơ hội được học bằng nhiều cách khác nhau”, các giáo viên mầm non hiện nay đã tiếp cận phương pháp “lấy trẻ làm trung tâm”, giúp trẻ hứng thú với học tập và phát triển thế mạnh của mỗi trẻ
- Dựa trên những nhu cầu, khả năng, thế mạnh và hứng thú của từng trẻ Tuy nhiên, bạn phải tin tưởng vào chúng và hy vọng chúng có thể đạt được những thành công, tiến bộ
- Tạo những cơ hội học cho trẻ bằng những cách khác nhau và cả hoạt động vui chơi
- Phản ánh sự phát triển của từng trẻ và xây dựng trên tất cả những gì mà trẻ
đã được biết và có thể thực hiện được
- Cần tạo cho trẻ những hứng thú, thế mạnh, khả năng, nhu cầu của từng trẻ Đồng thời người lớn đều phải tạo cho bé cơ hội được hiểu, được đánh giá đúng và cần được tôn trọng
- Luôn hướng đến cho mỗi đứa trẻ một cơ hội tốt nhất để có thể thành công
- Mỗi đứa trẻ đều có cơ hội học khác nhau, đặc biệt là thông qua việc vui
chơi
II Hướng dẫn vận dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ em làm trung tâm trong xây dựng môi trường giáo dục.
1 Khái niệm
- Môi trường nói chung được hiểu là tổng thể các yếu tố tự nhiên và xã hội
Trang 3tác động tương hỗ với nhau tạo nên một khung cảnh sống với những điều kiện để con người tồn tại và phát triển
- Từ khái niệm đó, chúng ta có thể định nghĩa: Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiên và xã cần thiết và trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non và hiệu quả của những hạt động này nhằm góp phần thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ.
- Có nhiều cách phân loại môi trường giáo dục:
- Có quan điểm cho rằng, môi trương giáo dục mầm non bao gồm môi trường tự nhiên (như các điều kiện không khí, ánh sáng, nguồn nước, câu xanh, địa điểm trường) và môi trường xã hội (bao gồm: bầu không khí giao tiếp trong trường
mầm non, phong cách làm việc, mối quan hệ giữa con người với con người, giữa trường mầm non với các tổ chức kinh tê, xã hội, văn hóa khác…)
- Một quan điểm khác lại phân chia môi trường giáo dục thành môi trương vật chất và môi trường xã hội
- Môi trường vật chất trong trường mầm non bao gồm các trang thiết bị, đồ
dùng, đô chơi, không gian phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt hằng ngày của trẻ Môi trường vật chất tạo cho trẻ những cơ hội tốt để trẻ thỏa mãn nhu cầu hoạt động và phát triển toàn diện về mặt thể chất, trí tuệ thẩm mĩ, đạo đức, xã hội
- Môi trường xã hội được hiểu là toàn bộ những điều kiện xa hội như chính
trị, văn hóa, các mối quan hệ giúp trẻ và hình thành nhân cách của mình
- Môi trường xã hội đặc biệt được nhấn mạnh ở đây là môi trường giao tiếp trong trường mầm non bao gồm sự giao tiếp giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với những người xung quanh Môi trường này vùa mang tính chất sư phạm vừa mang tính chất gia đình
- Việc phân loại môi trường có thể khác nhau, tuy nhiên đều quan trọng đối với giáo dục mầm non, theo chung tôi, là cần phải cung ứng điều kiện cần thiết để kích thích và phục vụ trẻ hoạt động một cách tích cực, chăm sóc trẻ tốt, thông qua
đó, nhân cách trẻ sẽ được phát triển tốt và thuận lợi
2 Ý nghĩa của việc xây dựng môi trường giáo dục trong mầm non
- Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là
thực sự cần thiết và quan trọng Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công
tác tổ chức, hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện
- Thật vậy, một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trị khu vực chơi và học trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo Môi trường giao tiếp cởi mở, thân thiện giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với môi trường xung quanh sẽ tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giãi bày tâm sự ,nguyện vọng, mong ước của trẻ với vô, với bạn bè, nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt động phối hợp nhịp nhàng hơn nên hiệu quả hoạt động cũng cao hơn, trẻ yêu trường, yêu lớp yêu cô giáo và bạn bè hơn
- Đối với nhà giáo dục, việc xây dựng môi trường giáo dục phù hợp sẽ là
Trang 4phương tiên, là điều kiện để họ phát triển phù hợp với từng trẻ và từng lứa tuổi.
- Đối với phụ huynh và xã hội, quá trình xây dựng môi trường giáo dục sẽ thu hút được sự tham gia của các phụ huynh và sự đóng góp của cộng đồng xã hội
để thỏa mãn mong đợi của họ đối với sự phát triển của trẻ trong từng giai đoan, trong từng thời kì
3 Nguyên tắc chung của việc thiết kế môi trường giáo dục trong trường mầm non
- Tổ chức môi trường giáo dục trong trường, lớp mầm non có vai trò quan trọng đối với sự phát triển về thể chất, ngôn ngữ, trí tuệ, tình cảm- kỹ năng xã hội, khả năng thẩm mỹ, sáng tạo của trẻ Vì vậy, việc thiết kế môi trường giáo dục trong trường mầm non phải tuân thủ các nguyên tắc sau:
* Cần bố trí các khu vực chơi, hoạt động trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện cho việc sử dụng của cô và trẻ
* Cần tính đến không gian thực tế của trường để cân đối diện tích các khu vực
* Cần đảm bảo tính mục đích Tính mục đích ở đây có 2 nghĩa: Một là môi trường giáo dục phải hướng vào việc phát triển toàn diện của trẻ nhằm đạt được mục tiêu giáo dục mầm non nói chung và mục tiêu cuối độ tuổi nói riệng Muốn đạt được điều đó thì nghĩa thứ hai là thiết kế môi trường phải phù hợp với mục đích tổ chức các hoạt động
* Môi trường giáo dục phải thực sự an toàn và có tính thẩm mỹ cao Địa điểm trường phải cách xa những nơi ồn ào, ô nhiễm, độc hại đối với trẻ như cách
xa trục đường giao thông lớn, xa nhà máy, bệnh viện, khu rác thải, nghĩa trang Đảm bảo vệ sinh về nguồn nước, không khí, vệ sinh an toàn trong ăn uống Các trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phải được bảo dưỡng thường xuyên, giữ gìn vệ sinh
và tạo sự hấp dẫn đốivới trẻ Có hàng rào bảo vệ xung quanh khu vực trường Ngoài ra, môi trường giáo dục cũng cần tạo cho trẻ cảm giác an toàn về mặt tâm lý: Được yêu thương, được tôn trọng và đáp ứng các nhu cầu chính đáng
* Trang trí môi trường lớp học cần phù hợp với tính chất của các hoạt động, phù hợp với từng lứa tuổi Trong lớp cần bố trí không gian phù hợp dành cho hoạt động chung của lớp và hoạt động theo sở thích, khả năng của nhóm nhỏ hoặc cá nhân Có khu vực dành riêng để chăm sóc đối với trẻ có nhu cầu đặc biệt Với mỗi
độ tuổi, môi trường giáo dục sẽ có những nét riêng Ví dụ: với trẻ mẫu giáo bé, đồ chơi có thể không cần quá nhiều về chủng loại và chủ yếu là đồ chơi có sẵn cho trẻ
sử dụng, nhưng với trẻ lớn hơn thì cần chú ý đến sự phong phú của các loại đồ chơi đặc biệt là những nguyên vật liệu mở và phương tiện cho trẻ được sáng tạo, tự làm
đồ chơi phục vụ cho ý tưởng chơi của trẻ
* Cần thu sự tham gia của trẻ vào việc xây dựng môi trường giáo dục càng nhiều càng tốt Đây là những cơ hội quý báu để trẻ ứng dụng kiến thức và kỹ năng trẻ đã được học theo cách của mình mà không bị gò bó, đặc biệt vào các thời điểm như chơi và hoạt động ở các góc vào buổi sáng và vào giờ hoạt động chiều
* Cần đa dạng, phong phú, kích thích sự phát triển của trẻ
+ Các trang thiết bị ngoài trời có tác dụng kích thích các vận động khác nhau của trẻ
+ Tận dụng các nguồn nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương để trẻ khám phá,
Trang 5đặc biệt là nguồn nguyên liệu tự nhiên và phế liệu
+ Phản ánh màu sắc văn hóa dân tộc bởi những đồ dùng, trang phục, các phong tục tập quán Cung cấp cho trẻ những hiểu biết về nền văn hóa địa phương
và của các dân tộc khác nhau
+ Tạo môi trường có không gian phù hợp với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ
+ Đảm bảo kết hợp các hoạt động tập thể, theo nhóm nhỏ và các nhân; các hoạt động trong lớp và ngoài trời
+ Tôn trọng nhu cầu, sở thích hoạt động và tính đến khả năng của mỗi trẻ Trường mầm non phải là môi trường thuận lợi để hình thành các kỹ năng xã hội cho trẻ
+ Đảm bảo môi trường giao tiếp thân thiện, hòa đồng, ấm cúng, cởi mở giữa
cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với môi trường xung quanh
+ Quan hệ giữa cô và trẻ, người lớn, với trẻ phải thể hiện tình cảm yêu thương, thái độ tôn trọng, tin tưởng trẻ, tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ những suy nghĩ, tâm tư nguyện vọng của mình Tạo điều kiện cho trẻ giao tiếp và thể hiện sự quan tâm của mình đối với mọi người, đối với sự vật hiện tượng gần gũi xung quanh
+ Mọi cử chỉ, lời nói, việc làm của cô giáo và người lớn phải luôn mẫu mực
để trẻ noi theo
+ Mối quan hệ giữa trẻ với trẻ là quan hệ bạn bè cùng học cùng chơi, đoàn kết, hợp tác, chia sẻ, đồng cảm, học hỏi lẫn nhau Giáo viên cần nhạy cảm để tận dụng các mối quan hệ giữa trẻ với trẻ để giáo dục trẻ
+ Có sự thống nhất giữa trường mầm non, gia đình và cộng đồng xã hội trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ
III Hướng dẫn vận dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong xây dựng kế hoạch, thực hiện và đánh giá các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ em.
I Xây dựng kế hoạch giáo dục
1 Xác định mục tiêu:
Mục tiêu trong kế hoạch được xây dựng phải căn cứ vào:
- Đặc điểm của trẻ:
+ Khả năng
+ Nhu cầu học tập
+ Sở thích của trẻ
Đó là kết quả được lựa chọn từ việc theo dõi, quan sát trẻ hàng ngày, sau một tuần, một tháng…
- Nội dung giáo dục theo từng độ tuổi (trong chương trình giáo dục mầm non) để xác định mục tiêu phù hợp:
+ Khả năng, kinh nghiệm sống của trẻ
+ Đáp ứng được yêu cầu của chương trình
+ Phù hợp vói vùng miền, với trường lớp của địa phương
Xây dựng mục tiêu luôn hướng vào trẻ, nghĩa là:
- Trẻ sẽ làm được gì? Trẻ sẽ như thế nào?
+ Sau một năm học (kế hoạch năm)
+ Sau 1 tháng (kế hoạch tháng)
Trang 6+ Sau một tuần, ngày (kế hoạch giáo dục tuần, ngày)
Do đó mục tiêu giáo dục nhất là mục tiêu cho một bài (một nội dung) giáo viên đặt ra cần cụ thể, đo được, đạt được, thực tế và có giới hạn về thời gian để có thể dễ dàng xác định trong một khoảng thời gian nhất định mục tiêu đã đạt được chưa
Ví dụ Mức độ cụ thể khi viết mục tiêu
Mục tiêu giáo
dục năm Mục tiêu tháng/chủ đề Mục tiêu giáo dục ngày
Phát triển nhận
thức Chủ đề Nước và mộtsố hiện tượng tự
nhiên
Hoạt động ngoài trời: Quan sát hiện tượng thiên nhiên
Trẻ có khả
năng quan sát,
so sánh, phân
loại, phán đoán,
chú ý, ghi nhớ
có chủ định
Quan sát, phán đoán một số hiện tượng tự nhiên đơn giản (trời sắp mưa, trời nắng to )
- Kiến thức: Nhận ra biểu hiện trời sắp mưa, trời nắng to, trời mát
- Kỹ năng: quan sát, phán đoán hiện tượng tự nhiên: Trời sắp mưa, nắng
to, trời mát
- Thái độ: có ý thức bảo vệ cơ thể: Nếu biết trời sắp mưa, nắng to thì không nên đi ra ngoài nếu đi thì phải mang áo mưa, đội mũ
2 Lựa chọn nội dung:
- Từ mục tiêu cụ thể hóa nội dung
- Nội dung:
+ Cụ thể, trẻ muốn biết + Gẫn gũi
+ Phù hợp với vùng, miền
- Mục tiêu và nội dung liên quan với nhau do đó có mục tiêu thì phải có nội dung Một mục tiêu có thể có 2-3 nội dung
3 Lựa chọn hoạt động giáo dục
Các hoạt động giáo dục:
- Hoạt động vui chơi
- Hoạt động học
- Hoạt động ăn, ngủ, vệ sinh
- Hoạt động lao động
II Tổ chức các hoạt động giáo dục
- Giáo viên:
+ Hướng dẫn, khuyến khích, gợi mở, hỗ trợ và tạo cơ hội
+ Quan sát để đáp ứng nhu cầu ham hiểu biết, tìm tòi, khám phá qua những câu hỏi thắc mắc của trẻ
- Trẻ tích cực, chủ động tham gia HĐ, làm việc theo cặp, theo nhóm trải nghiệm, trao đổi, chia sẻ, trình bày ý kiến
- Phương pháp, hình thức tổ chức, đồ dùng sử dụng phù hợp, đúng lúc, đúng chỗ để kích thích sự tìm tòi, phám phá của trẻ
Trang 7- Quan tâm đến hệ thống câu hỏi
- Có hai dạng câu hỏi chính: Câu hỏi đóng và câu hỏi mở:
+ Câu hỏi đóng: để đánh giá ở mức độ ghi nhớ thông tin, đòi hỏi tư duy rất ít (thường dùng trong phần giới thiệu bài hoặc kết luận)
+ Câu hỏi mở: là câu hỏi có nhiều đáp án đòi hỏi tư duy nhiều (thường dùng trong phần giới thiệu và phát triển bài)
Câu hỏi tốt tạo ra một thách thức về trí tuệ, tìm kiếm hiểu biết và tạo hứng thú cho trẻ
- Để có được câu hỏi tốt giáo viên có thể làm như sau:
+ Đặt ít câu hỏi hơn, nhưng câu hỏi phải khiến trẻ suy nghĩ, không hỏi tràn lan
+ Dành thời gian để trẻ suy nghĩ trả lời
+ Không nên vội đánh giá, hãy động viên, khuyến khích để nhận được câu trả lời tốt hơn từ trẻ
+ Khuyến khích trẻ đặt câu hỏi
+ Trân trọng câu hỏi và câu trả lời của trẻ
- Ví dụ 1 số câu hỏi mở kích thích trẻ suy nghĩ:
* Con nghĩ thể nào?
* Làm sao con biết?
* Tại sao con lại nghĩ như vậy?
* Nếu thì sao? Nếu không… thì sao?
* Theo con thì điều gì/cái gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Câu hỏi tốt thường là câu hỏi mở và có câu trả lời mở, đòi hỏi sự tư duy, tạo được một điều mới mẻ, ví dụ những câu hỏi như:
+ Câu hỏi về so sánh: Hai hành động/ hai nhân vật/ hai bức tranh này giống nhau ở chỗ nào?
+ Câu hỏi về đánh giá:
Hành động nào tốt hơn? Vì sao?
Bức ảnh nào đẹp hơn? Vì sao?
Nhân vật nào xấu? Vì sao?
Câu hỏi hạn chế tư duy của trẻ là những câu hỏi không khuyến khích trẻ nỗ lực suy nghĩ học tập, ngược lại còn làm cản trở hoạt động trí tuệ Đó là những câu hỏi có dạng:
+ Những câu hỏi quá phức tạp, quá lớn, trừu tượng khiến trẻ không thể trả lời được ví dụ: “Gió là gì?” “ Tại sao có gió?” “Mưa là gì?” “Ngày hôm qua là gì?”
+ Những câu hỏi đóng và hẹp: “Đây là cái gì?”, “Kia là cái gì?”, “Cái này màu gì”, “Hai bức tranh này có giống nhau không?”…
Giáo viên cần biết tạo ra một sự cân bằng giữa những câu hỏi phải trả lời ngắn với những câu hỏi mở
Một số lưu ý khi đặt câu hỏi:
- Phải chú ý đến mục đích của câu hỏi: hỏi để làm gì? Để hướng dẫn, gợi mở hay để kiểm tra, đánh giá mức độ hiểu, hỏi cái gì?
- Câu hỏi phải phù hợp với trình độ, khả năng để trẻ có thể trả lời được và cố gắng để trả lời
- Câu hỏi từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp Phân bổ câu hỏi cho tất
Trang 8cả các đối tượng trẻ: trẻ nhút nhát đến trẻ tích cực.
- Nên dành thời gian suy nghĩ cho mỗi câu hỏi và sử dụng ngôn ngữ, cử chỉ (ánh mắt, cười, gật đầu, vỗ tay…) để khuyến khích, khen ngợi trẻ
- Khuyến khích trẻ đặt câu hỏi để học
III Lập kế hoạch một hoạt động học (soạn giáo án) lấy trẻ làm trung tâm
Sơ đồ cụ thể: gồm 6 bước
6 Đánh giá
5 Tổ chức hoạt động 4.Chọn
học liệu
3 Dự kiến các hoạt động
2 Xác định mục tiêu
Bắt đầu từ đây (nếu đạt mục tiêu)
1 Đánh giá Đánh giá lại (nếu không đạt mục tiêu)
Sáu câu hỏi được đặt ra tương ứng với sáu bước:
1 Hiện tại trình độ của trẻ như thế nào ? Khảo sát, tìm hiểu trẻ
2 Trẻ cần học gì tiếp theo ? Chọn mục tiêu
3 Trẻ cần làm gì để đạt những mục tiêu, yêu cầu này ? Dự kiến các công việc / hoạt động cụ thể của trẻ cho trẻ trải nghiệm nhằm vào các mục tiêu đã đặt ra
4 Những học liệu nào được dùng để thực hiện kế hoạch này ? Chọn học liệu, chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi cho trẻ và cô
5 Các hoạt động đã được lập và các học liệu đã chọn có phù hợp không ? Dạy – Tiến hành tổ chức các hoạt động đã được lập đối với trẻ
6 Trẻ có học được những điều đã dạy thông qua các hoạt động đã tổ chức không? Trẻ có đạt mục tiêu, yêu cầu đã đạt ra không ? Đánh giá trẻ
1 Xác định mục tiêu:
Trang 9Mục tiêu có thể phân ra thành 3 phần chính:
+ Kiến thức: nhấn mạnh vào kết quả tư duy, trí tuệ về hiểu biết, nhận thức + Kỹ năng: chú trọng vào kỹ năng vận động như: nói, sử dụng, chăm sóc, so sánh
+ Thái độ: chú trọng đến tình cảm, cảm xúc như mối quan tâm, thái độ và sự đánh giá cao
Những từ nên dùng để viết mục tiêu như:
+ Kiến thức: Nhận ra, liệt kê, đếm, xây dựng, lựa chọn
+ Kỹ năng: quan sát, so sánh, phân tích, kể, nói được …
+ Thái độ: có ý thức, tự giác, bảo vệ…
- Mục tiêu của bài học: trẻ sẽ đạt được gì? Làm được gì/hoặc sẽ trở nên như thế nào
- Mục tiêu đặt ra cần cụ thể, đo được, đạt được
2 Thiết kế các hoạt động
Giới thiệu bài - Củng cố những kiến thức, kỹ năng đã học dẫn dắt học
sinh vào nội dung của bài
- Cung cấp cho trẻ những kỹ năng cần thiết đủ để hỗ trợ cho trẻ học trong phần phát triển bài
Phát triển bài - Tạo cơ hội cho trẻ tiến hành các hoạt động để lĩnh hội
phát triển kiến thức, kỹ năng và thái độ Kết luận - Củng cố hệ thống lại những ND trẻ thu nhận được
trong quá trình học
Cụ thể:
Các phần Hoạt động của giáo viên Hoạt động của trẻ
Giới thiệu bài - Kích thích tư duy của trẻ
bằng cách đưa ra tranh, ảnh, tình huống, câu chuyện
- Đặt câu hỏi (câu hỏi mở), nêu vấn đề
- Đưa ra mục đích học
- Giải thích ND chính để trẻ tự khám phá, tìm tòi
- Tổ chức HĐ học theo nhóm,
cá nhân
- Quan sát, lắng nghe , tham gia các hoạt động giáo viên tổ chức
- Tìm tòi khám phá theo hình thức cá nhân, nhóm
Phát triển bài - Trẻ thực hiện các HĐ nhằm
đạt mục tiêu bài học
- Hỗ trợ trẻ bằng cách hướng
- Xác định được nhiệm vụ cần làm
- Tích cực tham gia các HĐ,
Trang 10dẫn, đặt câu hỏi gợi ý, giải đáp thắc mắc, sử dụng đồ dùng dạy học
- Làm việc cụ thể với 1 nhóm hoặc đối tượng cần được quan tâm hơn
- Khuyến kích trẻ tìm cách làm tốt hơn
- Quan sát động viên, giúp đỡ trẻ kịp thời
sử dụng ĐD , tranh ảnh…
- Tự hoặc làm việc theo nhóm, lắng nghe ý kiến của bạn, chia sẻ, trao đổi với bạn
- Kiểm tra công việc sửa sai (nếu có), tìm cách làm tốt hơn
Kết luận - Khuyến kích trẻ trình bày kếtquả
- Bổ sung nhấn mạnh những vấn đề chính
- Khen ngợi động viên những trẻ, nhóm tích cực
- Trình bày kết quả công việc
Một số lưu ý khi thiết kế hoạt động:
- Xác định rõ thiết kế hoạt động nhằm mục đích gì? Thời gian thực hiện trong bao lâu
- Hoạt động học tập được tổ chức phải phù hợp với khả năng, hứng thú của trẻ không quá khó hoặc quá dễ
- Tổ chức hoạt động đa dạng, phong phú phối hợp nhiều phương pháp dạy học (Quan sát, giảng giải, đàm thoại ) các kỹ thuật dạy học (kỹ thuật đặt câu hỏi,
sử dụng đồ dùng dạy học…) và cách thức dạy học linh hoạt (học cá nhân, học nhóm…)
- Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học phù hợp để hỗ trợ, minh họa cho quá trình thực hiện hoạt động học
ĐỊNH HƯỚNG KHAI THÁC SỬ DỤNG MỘT SỐ HỌC LIỆU CỦA TRẺ MẪU GIÁO
Hoạt động LQCV: Chỉ sử dụng vở “Bé chuẩn bị học đọc và học viết”:
- Phần bài tập nối, đánh dấu, tô màu chữ cái sử dụng ở tiết 2 của hoạt động LQCV;
- Phần tô chữ cái sử dụng ở tiết 3 của hoạt động LQCV
Vở “Cùng bé tìm hiểu và ứng phó với biến đổi khí hậu”: Gợi ý BT cho trẻ ở hoạt động vui chơi, hoạt động chiều hoặc trong hoạt động học khám phá khoa học, khám phá xã hội…
CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN
Nội dung: Bổ sung nội dung tuyên truyền về Bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi Bảng tuyên truyền (trường, lớp) cần lưu ý:
- Nội dung: Cô đọng, ngắn gọn, thiết thực, chính xác, được thay đổi định
kỳ Thông tin về tình hình dinh dưỡng của trẻ cần đầy đủ, chính xác, đúng chỉ đạo của ngành
- Hình thức: Phải phù hợp đối tượng; đẹp, thu hút nhưng không quá màu mè,
