Chûúng nađy seô phín tñch nhûông thaâch thûâc ăoâ trong caâc lônh vûơc tiïịp tuơc xoâa ăoâi giaêm ngheđo, taơo ra vađ baêo ăaêm cöng ùn viïơc lađm cho hađng triïơu ngûúđi lao ăöơng, níng
Trang 1Cöng cuöơc ăöíi múâi roô rađng ăaô níng cao
ăúđi söịng cho phíìn lúân ngûúđi dín Viïơt
Nam Tuy nhiïn, buúâc vađo ăíìu thiïn niïn
kó múâi, Viïơt Nam víîn cođn lađ möơt nûúâc ríịt
ngheđo ăang trong quaâ trònh chuýín ăöíi
sang nïìn kinh tïị thõ trûúđng theo ắnh
hûúâng xaô höơi chuê nghôa Nhiïìu tiïìm nùng
phaât triïín to lúân víîn cođn chûa ặúơc khai
thaâc vađ phaât huy ăíìy ăuê Nhiïơm vuơ xoaâ
ăoâi giaêm ngheđo seô khoâ khùn hún ngay caê
khi kinh tïị tiïịp tuơc tùng trûúêng nhanh úê
mûâc ñt nhíịt 7% nùm Sûơ chïnh lïơch vïì
phaât triïín giûôa caâc vuđng vađ phín hoâa
giađu ngheđo seô trúê nïn gay gùưt hún Thaâch
thûâc vïì phaât triïín con ngûúđi víîn cođn hïịt
sûâc lúân lao vúâi nhûông nhiïơm vuơ hïịt sûâc
múâi meê trong nhûông nùm túâi nhû ăaô nïu
lïn trong Nghõ quýịt Ăaơi höơi líìn thûâ IX
Ăaêng Cöơng saên Viïơt Nam Chûúng nađy
seô phín tñch nhûông thaâch thûâc ăoâ trong
caâc lônh vûơc tiïịp tuơc xoâa ăoâi giaêm ngheđo,
taơo ra vađ baêo ăaêm cöng ùn viïơc lađm cho
hađng triïơu ngûúđi lao ăöơng, níng cao chíịt
lûúơng tùng trûúêng, phaât huy caâc lúơi thïị
phaât triïín sùĩn coâ, xíy dûơng vađ tùng
cûúđng caâc nùng lûơc caơnh tranh múâi, chuê
ăöơng höơi nhíơp kinh tïị quöịc tïị thađnh
cöng, nhanh choâng caêi thiïơn ăúđi söịng víơt
chíịt vađ tinh thíìn cuêa moơi ngûúđi dín vađ
baêo vïơ möi trûúđng
3.1 B ÖỊI CAÊNH PHAÂT TRIÏÍN VAĐ MUƠC TIÏU
PHAÂT TRIÏÍN CUÊA V IÏƠT NAM TRONG GIAI
ĂOAƠN MÚÂI
Taơi thúđi ăiïím chuýín giao thïị kyê, mùơc
duđ nïìn kinh tïị vađ xaô höơi Viïơt Nam víîn
thïí hiïơn ăíơm neât hai ăùơc trûng cú baên
lađ chuýín ăöíi vađ ăang phaât triïín, song
böịi caênh phaât triïín caê trong vađ ngoađinûúâc ăaô vađ ăang coâ nhûông thay ăöíisíu sùưc
Trûúâc hïịt, Viïơt Nam ăaô coâ möơt voâc daâng múâi vúâi tiïìm lûơc ăaô lúân maơnh hún so vúâi ăíìu thíơp niïn 1990 GDP nùm 2000
cuêa Viïơt Nam lúân gíịp ăöi GDP nùm 1990
Thu nhíơp cuông nhû kim ngaơch xuíịtkhííu bònh quín ăíìu ngûúđi tùng lïn ăaângkïí Chíịt lûúơng hađng hoaâ, dõch vuơ vađ tñnhnùng ăöơng kinh doanh ăaô coâ bûúâc chuýínăöíi maơnh meô, thñch ûâng hún vúâi nïìn kinhtïị thõ trûúđng Viïơt Nam cuông ăaô thoaâtkhoêi tònh traơng cíịm víơn kinh tïị, quan hïơthûúng maơi vađ ăíìu tû quöịc tïị múê röơng
Viïơt Nam ăaô gia nhíơp ASEAN vađ thamgia AFTA (1995), trúê thađnh thađnh viïncuêa APEC (1998), kyâ kïịt Hiïơp ắnhthûúng maơi vúâi Myô (2000) vađ ăang nöî lûơcăïí gia nhíơp WTO
So vúâi thúđi kyđ bùưt ăíìu ăöíi múâi ăiïìuquan troơng vađ coâ yâ nghôa nhíịt taơi thúđiăiïím hiïơn nay lađ úê sûơ khaâc biïơt vïì chíịtlûúơng cuêa trònh ăöơ xuíịt phaât Thïí chïị cuêanïìn kinh tïị kïị hoaơch hoaâ tíơp trung ‘ quanliïu, bao cíịp’ ăang ặúơc thay thïị díìn vïìnguýn tùưc bùìng thïí chïị cuêa nïìn kinh tïịthõ trûúđng ắnh hûúâng xaô höơi chuê nghôa
Tñnh chíịt tûơ cíịp - tûơ tuâc vađ kheâp kñn cuêanïìn kinh tïị ặúơc thay thïị bùìng xu hûúângmúê cûêa vađ chuê ăöơng höơi nhíơp quöịc tïị
Viïơc thoaât khoêi nïìn kinh tïị "thiïịu huơt",múê röơng caâc cú höơi vađ khaê nùng tiïịp cíơnvađ lûơa choơn cú höơi thöng qua caâc möịiquan hïơ giûôa nhađ nûúâc, thõ trûúđng, doanhnghiïơp, dín cû vađ caâc töí chûâc xaô höơi ăaôtrúê thađnh ăöơng lûơc thuâc ăííy sûơ phaât triïíncon ngûúđi úê Viïơt Nam trong 15 nùm ăöíimúâi vûđa qua
CHÛÚNG 3
Nhûông thaâch thûâc ăöịi vúâi sûơ nghiïơp phaât triïín con ngûúđi cuêa Viïơt Nam trong thúđi kyđ múâi
Trang 2Mùơc duđ sûơ thay ăöíi vïì thïị vađ lûơc phaâttriïín ăaô ăùơt nûúâc ta lïn möơt mùơt bùìngxuíịt phaât múâi cao hún ăaâng kïí so vúâi nùm
1986, nöơi taơi víîn chûâa ặơng nhiïìu ăiïím ýịu keâm, haơn chïị, nhíịt lađ so vúâi ýu cíìu
phaât triïín vađ trong böịi caênh so saânh quöịctïị hiïơn nay cuông nhû trong tûúng lai gíìn
Cho ăïịn nay, nûúâc ta víîn chûa thoaât khoêitònh traơng keâm phaât triïín vađ cođn nùìmtrong nhoâm caâc nûúâc ngheđo nhíịt thïị giúâi
Quaâ trònh ắnh hònh thïí chïị cuêa nïìn kinhtïị thõ trûúđng vađ tûúng thñch vúâi höơi nhíơpquöịc tïị cođn chûa hoađn tíịt Chuâng ta víîncođn ăang trong quaâ trònh chuýín ăöíi,mùơc duđ vúâi caâc ăiïìu kiïơn vađ phûúng thûâcthûơc hiïơn khaâc nhiïìu so vúâi thúđi kyđ nhûôngnùm 1990 Hún nûôa, mûâc ăöơ vađ nùng lûơctiïịp cíơn vađ híịp thuơ thûơc tïị cöng nghïơ vađtri thûâc chung cuêa nhín loaơi cođn haơn chïịvađ thíịp so vúâi nhiïìu nûúâc trïn thïị giúâi vađtrong khu vûơc Ăíy chñnh lađ nhûôngnguýn nhín síu xa díîn ăïịn tñnh chûavûông chùưc trong phaât triïín kinh tïị - xaôhöơi vađ phaât triïín con ngûúđi cuêa Viïơt Nam,lađm tríìm troơng thïm nhûông thaâch thûâc
to lúân mađ Viïơt Nam phaêi ăöịi mùơt ăïí thûơchiïơn caâc muơc tiïu phaât triïín cuêa mònhtrong böịi caênh quöịc tïị múâi
Nhûông ýịu töị toađn cíìu chuê ýịu coâ aênhhûúêng quýịt ắnh ăïịn sûơ phaât triïín cuêathïị giúâi vađ cuêa Viïơt Nam khi bûúâc vađo thïịkyê XXI coâ thïí kïí ăïịn lađ:
nXu hûúâng toađn cíìu hoaâ kinh tïị ặúơcăííy maơnh Xu hûúâng toađn cíìu hoaâcuêa dođng cöng nghïơ - kyô thuíơt,thöng tin vađ dođng vöịn seô aênh hûúêngăïịn caâc quöịc gia nhû lađ nhûông lûơclûúơng coâ khaê nùng chi phöịi lúân vađngađy cađng khoâ kiïím soaât hún
nQuaâ trònh khu vûơc hoaâ ặúơc ăííymaơnh vađ taâc ăöơng cuêa quaâ trònh nađyngađy cađng lúân, cađng trûơc tiïịp ăïịn sûơlûơa choơn cuêa Viïơt Nam trong caâcvíịn ăïì phaât triïín Viïơc thûơc hiïơn caâccam kïịt vađ ăöịi thoaơi trong khuönkhöí caâc thoaê thuíơn AFTA, APEC,caâc diïîn ăađn khu vûơc vađ liïn khu vûơccoâ nhûông aênh hûúêng nhíịt ắnh
trong viïơc lûơa choơn vađ thûơc thi caâcchñnh saâch
nTûúng quan sûâc maơnh trïn thïị giúâiăang thay ăöíi: Ăoâ lađ sûơ gia tùng sûâcmaơnh cuêa Myô sau möơt thíơp kyê tùngtrûúêng, sûơ nöíi lïn cuêa Trung Quöịcvúâi nhûông nöî lûơc caêi caâch síu röơngvađ vai trođ nöíi roô trong nïìn kinh tïịthïị giúâi Trong khi ăoâ Nga vađ NhíơtBaên nöî lûơc tòm laơi võ thïị cuêa mònh vađTíy Íu cuêng cöị vađ phaât triïín sûơ liïnkïịt bïn trong Caâc nûúâc Ăöng AÂăang díìn phuơc höìi sau khuênghoaêng, caêi caâch vađ thûơc hiïơn chiïịnlûúơc phaât triïín bïìn vûông, hiïơu quaê.ÍỊn Ăöơ ăang tröîi díơy nhû möơt cûúđngquöịc hađng ăíìu vïì cöng nghïơ thöngtin, caâc nûúâc ngheđo (G77) cöị gùưngkhùỉng ắnh vai trođ cuêa mònh Nhònchung möơt sûơ ăan xen giûôa húơp taâcnhiïìu hún vađ caơnh tranh gay gùưt húnăang diïîn ra trong quan hïơ giûôa caâcnûúâc trïn thïị giúâi
nQuaâ trònh saâp nhíơp vađ thön tñnh cuêacaâc cöng ty xuýn quöịc gia - diïîn ramaơnh meô vađ taơo ra sûâc maơnh chiphöịi múâi trïn toađn cíìu
nCaâc víịn ăïì toađn cíìu nhû dín söị, möitrûúđng, an ninh tađi chñnh vađ an ninhlûúng thûơc, bïơnh tíơt, naơn khuêng böị,cuông trúê nïn gay gùưt hún bao giúđ hïịt.Nhu cíìu phöịi húơp quaên lyâ phaât triïíntoađn cíìu tùng lïn, ăođi hoêi phaêi coâ sûơ thayăöíi phaơm vi, chûâc nùng vađ cíịu truâc cuêacaâc thïí chïị toađn cíìu nhû Liïn húơp quöịc(UN), Ngín hađng Thïị giúâi (WB), QuyôTiïìn tïơ quöịc tïị (IMF), Töí chûâc Thûúngmaơi thïị giúâi (WTO), vv
Trong giai ăoaơn ăöíi múâi trûúâc ăíy,nhiïìu ýịu töị quöịc tïị kïí trïn cođn chûa coâ,hoùơc nïịu coâ thò chuâng cuông chûa coâ taâcăöơng maơnh do mûâc ăöơ múê cûêa vađ höơinhíơp kinh tïị quöịc tïị cuêa Viïơt Nam cođnhaơn chïị Nhûng hiïơn nay, nhûông ýịu töịăoâ ăaô chi phöịi ngay tûđ ăíìu sûơ lûơa choơnchiïịn lûúơc vađ tiïịn trònh phaât triïín thûơc tïịcuêa Viïơt Nam Xuíịt hiïơn hađng loaơt cú höơimúâi to lúân mađ nïịu nùưm bùưt vađ tíơn duơng
Trang 3ặúơc chuâng, möơt quöịc gia coâ thïí taơo ra sûơ
nhaêy voơt trong quaâ trònh phaât triïín
Thûơc tiïîn caâc nûúâc Ăöng AÂ trong nhûông
nùm 1960-1980 hay Trung Quöịc 20 nùm
laơi ăíy lađ cú súê ăïí hònh thađnh niïìm tin
rùìng nïịu möơt nûúâc ăi sau lûơa choơn ặúơc
muơc tiïu vađ chiïịn lûúơc tíơn duơng ặúơc caâc
lúơi thïị mađ thúđi ăaơi ăaô taơo ra, thò nûúâc ăoâ
hoađn toađn coâ thïí phaât triïín nhanh
Nhûng biïịn cú höơi thađnh kïịt quaê hiïơn
thûơc lađ möơt quaâ trònh coâ ăiïìu kiïơn:
"Toađn cíìu hoaâ ăem laơi nhûông cú höơi to
lúân cho tiïịn böơ cuêa con ngûúđi - nhûng chó
vúâi ăiïìu kiïơn coâ sûơ quaên lyâ töịt hún"
(UNDP, 1999).
Quýịt tím cuêa Ăaêng, Nhađ nûúâc vađ
nhín dín ta hiïơn nay lađ xíy dûơng möơt xaô
höơi dín giađu, nûúâc maơnh, dín chuê, cöng
bùìng vađ vùn minh Trong xaô höơi ăoâ, sûơ
phaât triïín líịy con ngûúđi lađm trung tím
ặúơc xem xeât tûđ caê hai phña muơc ăñch vađ
phûúng tiïơn Viïơt Nam ăaô ăïì ra muơc tiïu
chiïịn lûúơc töíng quaât lađ:
Ăûa nûúâc ta ra khoêi tònh traơng keâm
phaât triïín; níng cao roô rïơt ăúđi söịng
víơt chíịt, vùn hoaâ, tinh thíìn cuêa nhín
dín, taơo nïìn taêng ăïí ăïịn nùm 2020
nûúâc ta cú baên trúê thađnh möơt nûúâc
cöng nghiïơp theo hûúâng hiïơn ăaơi.
Nguöìn lûơc con ngûúđi, nùng lûơc khoa
hoơc vađ cöng nghïơ, kïịt cíịu haơ tíìng,
tiïìm lûơc kinh tïị, quöịc phođng, an ninh
ặúơc tùng cûúđng; thïí chïị kinh tïị thõ
trûúđng ắnh hûúâng xaô höơi chuê nghôa
ặúơc hònh thađnh vïì cú baên; võ thïị cuêa
nûúâc ta trïn trûúđng quöịc tïị ặúơc
níng cao.
Viïơt Nam cuông ăùơt ra nhûông muơc tiïu
cuơ thïí nhû phaât triïín kinh tïị bïìn vûông vúâi
nhõp ăöơ tùng trûúêng cao, ặa GDP nùm
2010 lïn ñt nhíịt gíịp ăöi nùm 2000, níng
lïn ăaâng kïí chó söị phaât triïín con ngûúđi
(HDI) cuêa nûúâc ta, thûơc hiïơn caâc muơc tiïu
vïì xoâa ăoâi giaêm ngheđo, giaêi quýịt viïơc
lađm, baêo vïơ möi trûúđng, níng cao chíịt
lûúơng cuöơc söịng cuêa moơi ngûúđi dín
Chuâng ta coâ cú súê ăïí baêo ăaêm viïơc
thûơc hiïơn ặúơc caâc muơc tiïu ăoâ
nThûâ nhíịt, ăoâ lađ quýịt tím phaât huy
töịi ăa sûâc maơnh töíng húơp cuêa toađndín töơc tiïịp tuơc ăöíi múâi, chuê ăöơnghöơi nhíơp, ăííy maơnh cöng nghiïơphoaâ, hiïơn ăaơi hoaâ ăíịt nûúâc nhùìmthoaât khoêi nguy cú tuơt híơu vađ coâ thïísaânh vai vúâi khu vûơc vađ thïị giúâi;
nThûâ hai, ăoâ lađ nhûông ăiïìu kiïơn quöịctïị cho pheâp vađ taơo khaê nùng chonhûông nûúâc ăi sau coâ thïí tranh thuêsûâc maơnh cuêa thúđi ăaơi ăïí ruât ngùưnquaâ trònh cöng nghiïơp hoaâ theohûúâng hiïơn ăaơi Khaê nùng nađy ăaôặúơc kiïím nghiïơm bùìng chñnh thûơctiïîn Ăöíi múâi cuêa Viïơt Nam trongthíơp niïn 1990 vađ thađnh tñch phaâttriïín ăíìy íịn tûúơng cuêa nhiïìu nûúâcĂöng AÂ trong nhûông thíơp kyê qua;
nThûâ ba, ăoâ lađ viïơc Viïơt Nam hoađntoađn coâ thïí lûơa choơn möơt chiïịn lûúơctùng trûúêng nhanh, hiïơu quaê vađ bïìnvûông sau möơt quaông thúđi gian nhíịtắnh, ăaơt ặúơc trònh ăöơ cöng nghïơ -kyô thuíơt cao hún so vúâi caâc nûúâc coâcuđng mûâc thu nhíơp ăíìu ngûúđi, nïịutaơo dûơng ặúơc hïơ thöịng giaâo duơc vađăađo taơo, khoa hoơc vađ cöng nghïơ tiïntiïịn, hiïơn ăaơi lađm nïìn taêng vađ sûêduơng töịt nguöìn lûơc con ngûúđi Kinhnghiïơm ÍỊn Ăöơ vïì phaât triïín cöngnghïơ thöng tin, nhíịt lađ xuíịt khííuphíìn mïìm trong thíơp niïn 1990 lađbađi hoơc quñ giaâ cho Viïơt Nam thamkhaêo;
nThûâ tû, ăoâ lađ caâch thûâc phaât triïínmađ Viïơt Nam ăaô tûđng theo ăuöíi möơtcaâch coâ hiïơu quaê lađ: ăùơc biïơt quantím ăïịn khña caơnh töí chûâc ăúđi söịngxaô höơi dûơa trïn sûơ gùưn kïịt Nhađ nûúâc,nhín dín vađ caâc töí chûâc xaô höơi, cöơngăöìng ăïí taơo ra möơt xaô höơi vùn minh,lađnh maơnh, cao hún mûâc mađ nïìnkinh tïị coâ thïí baêo ăaêm
Tuy nhiïn, dïî nhíơn thíịy rùìng ăïí ăaơttúâi muơc tiïu töíng quaât lađ thoaât khoêi tònhtraơng tuơt híơu phaât triïín trong khuöncaênh toađn cíìu hoaâ vađ höơi nhíơp kinh tïịquöịc tïị, Viïơt Nam phaêi giaêi quýịt hađngloaơt muơc tiïu cuơ thïí vađ ăïìu mang tñnh cíịp
Trang 4baâch Nhûng ăïí quaâ trònh phaât triïín diïîn
ra vúâi hiïơu quaê cao nhíịt, nhiïơm vuơ ặúơclûơa choơn phaêi phuđ húơp vúâi khaê nùng thûơctïị Trong ăiïìu kiïơn möơt nïìn kinh tïị ăangchuýín ăöíi vađ ăang phaât triïín cuêa ViïơtNam, víịn ăïì ăùơt ra lađ trong hïơ muơc tiïuröơng lúân vađ cíịp baâch, phaêi xaâc ắnh ăuângvađ roô caâc muơc tiïu ûu tiïn cuđng vúâi löơtrònh vađ bûúâc ăi phuđ húơp Ăíy lađ thaâchthûâc ăíìu tiïn ăöịi vúâi baên lônh vađ trñ túơViïơt Nam trïn con ặúđng phaât triïín cuêagiai ăoaơn túâi
Víịn ăïì ăùơt ra hiïơn nay ăöịi vúâi ViïơtNam lađ phaêi xaâc ắnh roô caâc muơc tiïu ûutiïn, löơ trònh, bûúâc ăi phuđ húơp ăïí quaâtrònh phaât triïín diïîn ra vúâi hiïơu quaê caonhíịt Viïơc xaâc ắnh caâc muơc tiïu ûu tiïnvïì PTCN cuêa Viïơt Nam cho giai ăoaơn2001-2010 dûơa trïn nhûông ăùơc ăiïím chuêýịu vađ ýu cíìu phaât triïín hiïơn nay cuêaViïơt Nam Ăoâ lađ Viïơt Nam cođn lađ möơtnûúâc ngheđo, thiïịu viïơc lađm, ăang chuýínăöíi thïí chïị kinh tïị vađ laơi cíìn ăaơt ặúơc sûơphaât triïín nhanh, bïìn vûông, díìn thñchûâng coâ hiïơu quaê vúâi quaâ trònh höơi nhíơp vađcuöơc caâch maơng khoa hoơc vađ cöng nghïơhiïơn nay
Theo líơp luíơn ăoâ, trïn quan ăiïím toađnthïí vïì PTCN, coâ thïí ắnh ra 4 muơc tiïu
phaât triïín ûu tiïn cuêa Viïơt Nam trong 10nùm túâi nhû sau:
nMöơt lađ thoaât khoêi ăoâi ngheđo Ăíy lađăiïìu kiïơn nïìn taêng ăïí ăaơt ặúơc tùngtrûúêng nhanh bïìn vûông, cuông lađ ýịutöị quan troơng nhíịt ăïí mang laơi choăöng ăaêo nhín dín, nhíịt lađ nöngdín cú höơi caêi thiïơn ăúđi söịng vađ phaâttriïín Ăíy tiïịp tuơc lađ muơc tiïu PTCN
ûu tiïn hađng ăíìu cuêa Viïơt Nam;
nHai lađ taơo viïơc lađm, tùng thu nhíơpcho ngûúđi lao ăöơng Tñnh ûu tiïn cuêamuơc tiïu nađy bùưt nguöìn tûđ möịi quanhïơ "keâp": nguöìn nhín lûơc döìi dađo lađmöơt lúơi thïị phaât triïín quan troơngcuêa Viïơt Nam, nhûng kyô nùng thiïịu,tyê lïơ thíịt nghiïơp vađ thiïịu viïơc lađmcao laơi lađ aâp lûơc phaât triïín cùngthùỉng nhíịt, caê vïì kinh tïị líîn xaô höơi;
nBa lađ níng cao dín trñ vađ nùng lûơcphaât triïín Muơc tiïu nađy bùưt nguöìntrûơc tiïịp tûđ ýu cíìu nhanh choângthoaât khoêi nguy cú tuơt híơu phaâttriïín - möơt nhiïơm vuơ quan troơngnhíịt vađ nhiïìu thaâch thûâc nhíịt mađViïơt Nam ăang phaêi ăöịi mùơt Noâkhöng chó gùưn liïìn vúâi viïơc caêi caâchcùn baên hïơ thöịng giaâo duơc - ăađo taơo,mađ cođn liïn quan ăïịn viïơc níng caonùng lûơc thïí chïị vađ nùng lûơc quaên lyâphaât triïín ăíịt nûúâc trong böịi caênhtoađn cíìu hoaâ vađ kinh tïị tri thûâc
nBöịn lađ baêo vïơ möi trûúđng Tuy víịnăïì möi trûúđng úê Viïơt Nam hiïơn naycoâ thïí chûa nghiïm troơng so vúâi úênhiïìu nûúâc, song yâ nghôa cuêa noâ cíìnặúơc nhòn nhíơn ăíìy ăuê ăöịi vúâi sûơphaât triïín bïìn vûông vïì dađi haơn Suythoaâi möi trûúđng khöng chó gíy taâchaơi ăïịn quaâ trònh tùng trûúêng vađ caêithiïơn sûơ giađu coâ víơt chíịt, mađ trûơctiïịp hún, lađm giaêm chíịt lûúơng söịngcuêa con ngûúđi úê nhûông khña caơnhthiïịt ýịu nhíịt Moơi sûơ chíơm trïî hiïơntaơi trong viïơc ngùn chùơn sûơ suy thoaâimöi trûúđng ăïìu coâ thïí chûâa ặơngnhûông híơu quaê khoâ lûúđng ăöịi vúâicöng cuöơc phaât triïín kinh tïị vađ ăúđisöịng con ngûúđi
Thaâng Tû nùm 2001, Ăaơi höơi Ăaêng toađn quöịc líìn thûâ IX ăaô thöng qua “Chiïịn
lûúơc phaât triïín kinh tïị xaô höơi 10 nùm 2001-2010” Chiïịn lûúơc ăaô ặa ra möơt
tíìm nhòn roô rađng vúâi muơc tiïu “dín giađu, nûúâc maơnh, xaô höơi cöng bùìng, dín
chuê vađ vùn minh” Muơc tiïu töíng quaât cuêa Chiïịn luúơc lađ
“Ăûa nûúâc ta ra khoêi tònh traơng keâm phaât triïín; níng cao roô rïơt ăúđi söịng
víơt chíịt, vùn hoaâ, tinh thíìn cuêa nhín dín, taơo nïìn taêng ăïí ăïịn nùm 2020
nûúâc ta cú baên trúê thađnh möơt nûúâc cöng nghiïơp theo hûúâng hiïơn ăaơi
Chiïịn luúơc cuông ặa ra nhûông muơc tiïu cuơ thïí sau ăíy cho ăïịn nùm 2010
n Tùng GDP nùm 2010 lïn ñt nhíịt gíịp ăöi nùm 2000
n Tùng tyê lïơ tiïịt kiïơm trong nûúâc lïn 30% GDP
n Xuíịt khííu coâ mûâc tùng trûúêng gíịp ăöi so vúâi mûâc tùng trûúêng GDP,
n Níng lïn ăaâng kïí chó söị phaât triïín con ngûúđi (HDI) cuêa nûúâc ta
n Tiïịp tuơc xoaâ ăoâi giaêm ngheđo,
n Thûơc hiïơn phöí cíơp phöí thöng trung hoơc cú súê,
n Giaêm tyê lïơ treê em suy dinh dûúông xuöịng 20%
HÖƠP 3.1
Vò muơc tiïu “dín giađu, nûúâc maơnh, xaô höơi cöng bùìng, dín chuê
vađ vùn minh”
Trong vođng 10 nùm túâi,
ăoâi ngheđo víîn lađ möơt
trong nhûông thaâch thûâc
lúân vïì phaât triïín cuêa
nûúâc ta
Trang 53.2 N HÛÔNG THAÂCH THÛÂC ĂÖỊI VÚÂI P HAÂT
T RIÏÍN C ON N GÛÚĐI CUÊA V IÏƠT N AM TRONG
GIAI ĂOAƠN TÚÂI
3.2.1 X OAÂ ĂOÂI GIAÊM NGHEĐO VAĐ ĂAÊM BAÊO
CÖNG BÙÌNG XAÔ HÖƠI
Trong vođng 10 nùm túâi, ăoâi ngheđo víîn lađ
möơt trong nhûông thaâch thûâc lúân vïì phaât
triïín ăöịi vúâi Viïơt Nam Ăaêng vađ Nhađ nûúâc
coi viïơc xoaâ boê cùn baên tònh traơng ăoâi
ngheđo theo tiïu chuíín quöịc gia vađo nùm
2010 nhû möơt trong nhûông muơc tiïu
chñnh cuêa chiïịn lûúơc phaât triïín kinh tïị
-xaô höơi trong giai ăoaơn 2001-2010
Tñnh cíịp thiïịt cuêa cöng cuöơc xoâa ăoâi
giaêm ngheđo cađng ặúơc thïí hiïơn síu sùưc
búêi leô: i) Viïơt Nam víîn lađ möơt trong
nhûông nûúâc ngheđo nhíịt trïn thïị giúâi,
chïnh lïơch giađu ngheđo laơi ăang coâ chiïìu
hûúâng gia tùng Ăùơc biïơt coâ leô thúđi kyđ xoaâ
ăoâi giaêm ngheđo tûúng ăöịi dïî dađng ăaô qua
Viïơc thûơc hiïơn caâc muơc tiïu xoaâ ăoâi giaêm
ngheđo trong thúđi gian túâi seô khoâ khùn hún
ngay caê khi nïìn kinh tïị coâ thïí duy trò
ặúơc mûâc tùng trûúêng tûúng ăöịi cao (6-7
%/nùm) ii) Ríịt nhiïìu nguýn nhín ăoâi
ngheđo chûa ặúơc khùưc phuơc möơt caâch
triïơt ăïí, bïìn vûông, nguy cú taâi ngheđo cođn
lúân; vađ iii) Nhiïơm vuơ “tiïịn kõp” caâc nûúâc
phaât triïín hún lađ ăíìy thaâch thûâc ngay khi
tònh traơng ăoâi ngheđo díìn ặúơc khùưc
phuơc; mûâc tuơt híơu vïì thu nhíơp ăang gíy
ra nguy cú “chïnh lïơch vïì kïịt cíịu haơ
tíìng” haơn chïị viïơc giaêi quýịt thađnh cöng
cöng cuöơc phaât triïín kinh tïị-xaô höơi vađ xoâaboê ăoâi ngheđo
Víîn chûa hïịt ăoâi ngheđo, chïnh lïơch giađu ngheđo coâ xu hûúâng gia tùng
Mùơc duđ ăaô coâ nhûông thađnh tûơu xoâa ăoâigiaêm ngheđo ăíìy íịn tûúơng trong nhûôngnùm 1990, Viïơt Nam víîn ăang lađ möơttrong nhûông nûúâc ngheđo nhíịt trïn thïịgiúâi vúâi mûâc thu nhíơp bònh quín ăíìungûúđi lađ khoaêng 400 USD nùm 2000
Trïn 76% dín söị söịng úê caâc vuđng nöngthön coâ thu nhíơp bònh quín ăíìu ngûúđidûúâi 200 USD; 30 trong söị 61 tónh thađnhvúâi 32 triïơu dín coâ mûâc thu nhíơp bònhquín thíịp hún 200 USD/nùm Nùm 1998mûâc thu nhíơp bònh quín ăíìu ngûúđi tñnhtheo sûâc mua tûúng ặúng ( PPP) chóbùìng 1/12 mûâc bònh quín thïị giúâi vađặâng thûâ 134 trong töíng söị 174 quöịc giaặúơc xïịp haơng (UNDP, 2000)
Trong khi tònh traơng ăoâi ngheđo víîncođn lađ möơt thaâch thûâc ăöịi vúâi Viïơt Nam,thò víịn ăïì chïnh lïơch giađu ngheđo úê ViïơtNam, tuy chûa lúân so vúâi caâc nûúâc trïnthïị giúâi vađ khu vûơc (xem Baêng 3.1), songlaơi ăang coâ chiïìu hûúâng gia tùng trïnphaơm vi caê nûúâc, giûôa thađnh thõ vađ nöngthön, cuông nhû giûôa caâc tónh, ắa phûúngtrong caê nûúâc Ăíy lađ möơt thaâch thûâc múâicho quaâ trònh phaât triïín bïìn vûông, mangtñnh nhín vùn úê Viïơt Nam Kinh nghiïơmphaât triïín quöịc tïị chó ra rùìng tònh traơng
BAÊNG 3.1
Chïnh lïơch giađu ngheđo úê Viïơt Nam vađ möơt söị nûúâc choơn loơc
Ghi chuâ : Hïơ söị Gini lađ chó söị ăo lûúđng mûâc chïnh lïơch vïì thu nhíơp hoùơc tiïu duđng giûôa caâc nhoâm dín cû (Xem phíìn giaêi thñch chi tiïịt trong Phuơ luơc).
Hïơ söị Gini ặúơc tñnh theo söị liïơu thu nhíơp Caâc trûúđng húơp cođn laơi tñnh theo söị liïơu tiïu duđng.
Nguöìn : UNDP (2001), TCTK, 1999.
Trong khi tònh traơng ăoâi ngheđo víîn cođn lađ möơt thaâch thûâc ăöịi vúâi Viïơt Nam, thò víịn ăïì chïnh lïơch giađu ngheđo úê Viïơt Nam laơi ăang coâ chiïìu hûúâng gia tùng
Trang 6chïnh lïơch, bíịt bònh ăùỉng coâ aênh hûúêngtiïu cûơc ăïịn quaâ trònh phaât triïín noâichung, phûúng haơi ăïịn sûơ gùưn kïịt xaô höơi,gíy ra nhûông töín phñ khöng ăaâng coâ caê vïìmùơt kinh tïị vađ xaô höơi
Nïịu nhû trong nùm 1994, thu nhíơpbònh quín ăíìu ngûúđi cuêa 20% dín cû
giađu nhíịt cuêa tónh giađu nhíịt gíịp 25 líìn thu nhíơp bònh quín ăíìu ngûúđi cuêa 20%
dín cû ngheđo nhíịt cuêa tónh ngheđo nhíịt
thò con söị nađy ăaô lïn túâi 34 vađo nùm 1996vađ 50 líìn nùm 1999 Ăùơc biïơt sûơ chïnhlïơch giađu ngheđo trong nöơi böơ caâc tónhcuông ăaô gia tùng Mûâc chïnh lïơch vïì thunhíơp giûôa 20% giađu nhíịt vađ 20% ngheđonhíịt cuêa tíịt caê caâc tónh ăïìu tùng trongthúđi gian tûđ nùm 1994 ăïịn 1996 vađ cađngtrúê nïn síu sùưc hún trong nùm 1999
Trong ăoâ mûâc chïnh lïơch tuýơt ăöịi caonhíịt lađ caâc thađnh phöị lúân nhû Hađ Nöơi,thađnh phöị Höì Chñ Minh, caâc tónh TíyNguýn vađ Ăöìng bùìng söng Cûêu Long1.Möơt ăiïìu ăaâng chuâ yâ lađ ngay trong nhoâm
caâc tónh thađnh xïịp theo chó söị HDI, thò
mûâc chïnh lïơch giađu ngheđo lađ khaâ tûúngûâng cho caê ba nùm; tuy nhiïn mûâc chïnhlïơch nađy ăïìu ăaô gia tùng möơt caâch ăaângkïí cho tíịt caê caâc nhoâm (Baêng 3.2)
Tònh traơng gia tùng chïnh lïơch giađungheđo trïn ăíy ặúơc thïí hiïơn roâ neât húnqua phín tñch sûơ biïịn ăöơng cuêa hïơ söịGini, möơt chó söị phaên aânh mûâc ăöơ bíịtbònh ăùỉng giûôa caâc tíìnng lúâp dín cû vïìthu nhíơp ặúơc ûúâc tñnh cho toađn böơ 61tónh thađnh vađ 8 vuđng trong caâc nùm 1995,
1996 vađ 1999 dûơa trïn söị liïơu Ăiïìu tra cuêaTöíng cuơc Thöịng kï (TCTK) trong Khaêosaât Mûâc söịng Dín cû caâc nùm Theo ûúâctñnh sú böơ, thò chó söị Gini vïì thu nhíơp trïnphaơm vi caê nûúâc lïn tùng tûđ 35.6 nùm
1995 40,7 nùm 1999 Vïì cú baên, kïịt quaêtñnh toaân nađy khöng khaâc nhiïìu so vúâi kïịtquaê cuêa TCTK, ăùơc biïơt vïì ăöơng thaâithay ăöíi cuêa chó söị nađy úê caâc vuđng vađtrong caê nûúâc, tuy vïì söị tuýơt ăöịi, ûúâctñnh sûê duơng trong Baâo caâo nađy coâ phíìncao hún Möơt ăiïìu ăaâng chuâ yâ lađ mûâcchïnh lïơch vïì thu nhíơp nhû trïn cuêa nûúâc
ta ăaô ríịt gíìn vúâi mûâc chïnh lïơch cuêaTrung Quöịc (hiïơn nay lađ 40.3), trong khithu nhíơp bònh quín ăíìu ngûúđi theo sûâcmua tûúng ặúng cuêa ta (1867 USD) chóbùìng khoaêng möơt nûêa cuêa Trung Quöịc(3617 USD) Mûâc chïnh lïơch vïì thu nhíơpnađy cuông cao hún so vúâi ăaânh giaâ mûâcchïnh lïơch vïì tiïu duđng do Ngín hađng
BAÊNG 3.2
Chïnh lïơch thu nhíơp giûôa nhoâm 20% giađu nhíịt vađ 20% ngheđo nhíịt
Chïnh lïơch vïì thu nhíơp giûôanhoâm 20% Xïịp Tónh/ Thađnh phöị giađu nhíịt vađ nhoâm 20% ngheđo nhíịt
Trang 7Thïị giúâi vađ TCTK ặa ra dûơa vađo söị liïơu
tûđ Kïịt quaê Ăiïìu tra mûâc söịng 1997-1998
trûúâc ăíy, (NHTG,1999)
Mùơc duđ coâ thïí cođn coâ nhûông víịn ăïì vïì
söị liïơu vađ phûúng phaâp ûúâc tñnh, coâ thïí
ặa ra möơt söị nhíơn xeât sau ăíy vïì tònh
hònh phín hoaâ giađu ngheđo úê nûúâc ta trong
thúđi gian qua
1- Trong thúđi kyđ 1995-1999 mûâc ăöơ
chïnh lïơch vïì thu nhíơp ăaô tùng lïn ăaâng
kïị trïn phaơm vi caê nûúâc Nïịu tñnh vïì mûâc
phíìn trùm thay ăöíi cuêa hïơ söị Gini thò coâ
trïn möơt nûêa ( 31/61) tónh thađnh coâ hïơ söị
Gini ăaô tùng lïn ñt nhíịt 10% Chó coâ 9
trong söị 61 tónh thađnh coâ hïơ söị nađy giaêm,
nhûng ngay caê trûúđng húơp nhû víơy thò
nhiïìu tónh trong söị ăoâ ăaô coâ mûâc ăöơ
chïnh lïơch giađu ngheđo cao hún mûâc trung
bònh cuêa caê nûúâc (Hònh 3.1)
2- Ăöìng bùìng söng Höìng, ăöìng bùìng
söng Cûêu Long vađ miïìn Ăöng Nam Böơ lađ
nhûông núi tíơp trung nhiïìu tónh coâ mûâc ăöơ
chïnh lïơch giađu ngheđo gia tùng ăaâng kïí
Tíy Nguýn lađ vuđng duy nhíịt coâ mûâc ăöơ
chïnh lïơch giađu ngheđo giaêm nhûng vïì
mûâc tuýơt ăöịi, sûơ chïnh lïơch nađy vöịn ăaô úê
mûâc cao úê caâc tónh nađy ngay tûđ nùm 1994
(Baêng 3.3)
3- Cíìn coâ thúđi gian vađ söị liïơu ăïí lađm roô
nguýn nhín díîn ăïịn tònh hònh thay ăöíi
quaâ nhanh choâng cuêa mûâc ăöơ chïnh lïơchgiađu ngheđo trïn phaơm vi röơng, mang tñnhphöí biïịn trïn vađ coâ nhûông chñnh saâch phuđhúơp Coâ thïí caâc nguýn nhín ăoâ lađ töịc ăöơphaât triïín vađ quaâ trònh ăö thõ hoaâ diïîn ranhanh choâng úê caâc vuđng ăö thõ, nhûôngdiïîn biïịn bíịt lúơi vïì caânh keâo giaâ caê chonöng nghiïơp, ruêi ro do thiïn tai, nhûôngkhaâc biïơt trong khaê nùng tiïịp cíơn ăïịn cúhöơi viïơc lađm díîn ăïịn sûơ khaâc biïơt vïì khaênùng chuýín dõch cú cíịu lao ăöơng, viïơc
Nguöìn: TCTK, 2000 vađ tñnh toaân cuêa nhoâm.
* Xem phín loaơi caâch tñnh trong phíìn chuâ thñch.
Trang 8lađm, saên xuíịt Kïịt quaê nghiïn cûâu sú böơcho thíịy khöng nhíịt thiïịt phaêi coâ sûơăaânh ăöíi giûôa muơc tiïu phaât triïín vúâi töịcăöơ nhanh vúâi viïơc gia tùng mûâc ăöơ bíịtbònh ăùỉng Hònh 3.2 cho thíịy, giuôa mûâcăöơ bíịt bònh ăùỉng vúâi töịc ăöơ tùng trûúêngkinh tïị khöng coâ möịi liïn hïơ roô rïơt.
Thađnh quaê tùng trûúêng úê híìu hïịt caâc tónhăaô ăïịn ặúơc vúâi ăaơi böơ phíơn dín cû, songthu nhíơp cuêa ngûúđi ngheđo tùng chíơm hún
so vúâi mûâc tùng thu nhíơp chung (Höơp3.2) Do víơy nguy cú tùng khoaêng caâchgiađu ngheđo lađ hiïơn thûơc Khoaêng caâchchïnh lïơch giađu ngheđo úê caâc tónh coâ töịc ăöơtùng trûúêng cao coâ veê nhû cao hún songsûơ khaâc biïơt ăoâ lađ khöng ăaâng kïí vađ khaâmúđ nhaơt Nhiïìu tónh coâ mûâc tùng trûúêngtûúng ăöịi cao nhû Quaêng Ngaôi, Bïịn Tre,Phuâ Yïn nhûng mûâc gia tùng chïnh lïơchgiađu ngheđo víîn duy trò ặúơc úê mûâc thíịp
Ngûúơc laơi, úê möơt söị tónh nhû Khaânh Hoađ,Ăöìng Thaâp, Thaâi Nguýn, mûâc ăöơ bíịtbònh ăùỉng ăaô gia tùng mùơc duđ töịc ăöơ tùngtrûúêng víîn úê mûâc khiïm töịn
4 Tuy nhiïn vïì líu dađi, khoaêng caâchchïnh lïơch giađu ngheđo víîn coâ xu hûúânggia tùng vúâi mûâc thu nhíơp bònh quín ăíìungûúđi Kïịt luíơn nađy khöng hïì míu thuíînvúâi nhíơn xeât úê phíìn trïn mađ chó gúơi yâthïm rùìng, giûôa mûâc ăöơ bíịt bònh ăùỉng vïìthu nhíơp vađ tùng trûúêng kinh tïị coâ thïí
tiïìm íín möơt möịi quan hïơ mang tñnh döìntñch, khöng thïí hiïơn möơt caâch trûơc tiïịpnhûng coâ thïí seô ặúơc díìn díìn thïí hiïơncuđng vúâi sûơ ăi lïn cuêa nïìn kinh tïị, nïịukhöng coâ nhûông biïơn phaâp ûâng phoâ thñchhúơp Kïịt quaê sú böơ cuông cho thíịy úê caâctónh coâ chó söị HDI cao ngûúđi ngheđo coânhiïìu cú höơi ăïí hûúêng thuơ möơt caâch toađndiïơn, ăíìy ăuê hún nhûông thađnh quaê tùngtrûúêng vađ ăiïìu ăoâ coâ thïí giaêm nheơ mûâcchïnh lïơch giađu ngheđo Caâc tónh NamĂõnh, Thaâi Bònh lađ nhûông vñ duơ töịt vïìtrûúđng húơp nađy, cođn caâc tónh nhû Gia Lai,Cíìn Thú, Ăöìng Thaâp lađ nhûông trûúđnghúơp mađ phaât triïín con ngûúđi thíịp coâ thïílađm cho bíịt bònh ăùỉng gia tùng
Möơt trong nhûông nguýn nhín chñnhtaơo ra sûơ chïnh lïơch vïì thu nhíơp lađ khaênùng tiïịp cíơn nhûông cú höơi phaât triïín vađtaơo thu nhíơp khöng giöịng nhau Trongkhi, coâ leô sûơ phín böị cuêa caêi tûúng ăöịiăöìng ăïìu úê caâc vuđng nöng thön ăaô lađmcho sûơ chïnh lïơch vïì thu nhíơp búât cùngthùỉng thò úê caâc vuđng tùng trûúêng nhanh,
do cú höơi tiïịp cíơn vúâi caâc thađnh quaê tùngtrûúêng khöng giöịng nhau, cuông nhû möơtphíìn aênh hûúêng cuêa caâc dođng di dín, sûơchïnh lïơch giađu ngheđo coâ xu hûúâng giatùng Víịn ăïì ăùơt ra lađ phaêi coâ caâch tiïịpcíơn phuđ húơp vađ caâch xûê lyâ thoaê ăaâng möịiquan hïơ giûôa tùng trûúêng kinh tïị vađchïnh lïơch giađu ngheđo
Nhû chó ra trong Höơp 3.2, tùng trûúêngnoâi chung lađ töịt cho ngûúđi ngheđo, song seôcođn töịt hún nïịu tùng trûúêng mang ăíơmtñnh nhín vùn Möơt hïơ thöịng thúị vađphín phöịi laơi coâ hûôu hiïơu, phuđ húơp, ăuângăöịi tûúơng, kïịt húơp vúâi maơng lûúâi an sinhxaô höơi vađ sûơ tham gia ăoâng goâp cuêa cöơngăöìng, caâc töí chûâc xaô höơi trong viïơc chùm
lo, giuâp ăúô caâc ăöịi tûúơng dïî bõ töínthûúng, seô coâ thïí giaêm nheơ ặúơc tònhtraơng chïnh lïơch giađu ngheđo mađ khönglađm búât ăi ăöơng lûơc tùng trûúêng chung.Baêo hiïím xaô höơi ăaô coâ bûúâc phaât triïínnhíịt ắnh trong nhûông nùm laơi ăíy, songăaơi ăa söị ngûúđi dín, ăùơc biïơt lađ nöng dín
Tùng trûúêng noâi chung lađ
töịt cho ngûúđi ngheđo,
song seô cođn töịt hún nïịu
tùng trûúêng mang ăíơm
tñnh nhín vùn
Trang 9vađ nhûông ngûúđi lađm viïơc trong khu vûơc
phi chñnh thûâc, víîn chûa coâ baêo hiïím xaô
höơi, vađ cođn ñt ặúơc hûúêng lúơi tûđ caâc khoaên
trúơ cíịp xaô höơi
Chïnh lïơch vïì phaât triïín con ngûúđi
Sûơ phaât triïín khöng ăöìng ăïìu giûôa caâc
vuđng khöng chó thïí hiïơn úê sûơ chïnh lïơch
vïì thu nhíơp vađ tùng trûúêng kinh tïị Phaât
triïín con ngûúđi ặúơc hiïíu theo nghôa
röơng vađ ăo lûúđng qua chó söị phaât triïín
con ngûúđi cuông thïí hiïơn sûơ chïnh lïơch síu
sùưc ăoâ, ăùơc biïơt lađ giûôa caâc vuđng trong caê
nûúâc Caâc baên ăöì 3.1-3.4 thïí hiïơn caâc chó
söị phaât triïín con ngûúđi cuêa caâc tónh Baên
ăöì 3.1 phaên aânh sûơ chïnh lïơch giûôa caâc
vuđng vïì thu nhíơp Ngoađi Bađ Rõa -Vuông
Tađu lađ tónh theo thöịng kï coâ thu nhíơp
bònh quín ăíìu ngûúđi cao nhíịt do caâc
nguöìn thu tûđ khai thaâc díìu moê, caâc tónh
vađ thađnh phöị Höì Chñ Minh, Hađ Nöơi, Bònh
Dûúng, Ăöìng Nai, Haêi Phođng ặâng úê võ
trñ ăíìu baêng vïì thu nhíơp bònh quín ăíìu
ngûúđi Ăíy cuông lađ nhûông tónh coâ chó söịphaât triïín con ngûúđi cao nhíịt Tuy nhiïn,quan hïơ giûôa thu nhíơp vađ phaât triïín conngûúđi khöng phaêi lađ hoađn toađn chùơt cheô
Caâc tónh Lai Chíu, Hađ Giang, Kon Tum,Sún La, Lađo Cai vađ Bùưc Caơn coâ thûâ haơngthíịp vïì caê hai chó tiïu, nhûng Gia Lai vađCao Bùìng coâ chó söị phaât triïín con ngûúđithíịp hún so vúâi ăiïìu kiïơn thu nhíơp chopheâp Chïnh lïơch giûôa xïịp haơng vïì thunhíơp vúâi xïịp haơng vïì chó söị phaât triïín conngûúđi lađ ríịt lúân vúâi 24 tónh Nam Ăõnh,Hađ Tônh, Ninh Bònh lađ nhûông tónh coâ xïịphaơng HDI cao mùơc duđ xïịp haơng vïì thunhíơp laơi ríịt thíịp Ngûúơc laơi, An Giang,Tuýn Quang, Bùưc Giang vađ Phuâ Yïn lađnhûông tónh mađ úê ăoâ ăiïìu kiïơn töịt vïì thunhíơp chûa ặúơc tíơn duơng ăïí thuâc ăííy caâcthađnh quaê vïì phaât triïín con ngûúđi
Caâc baên ăöì vïì thu nhíơp vađ chó söị phaâttriïín con ngûúđi chó ra rùìng, coâ möơt sûơchïnh lïơch ăaâng kïí vïì phaât triïín conngûúđi giûôa caâc ắa phûúng trong caê nûúâcmađ caâc chó söị phaât triïín kinh tïị xaô höơi
Tùng trûúêng coâ töịt cho ngûúđi ngheđo khöng? Ăíy lađ möơt chuê ăïì
ặúơc bađn caôi ríịt noâng boêng, nhíịt lađ trong nhûông cuöơc thaêo
luíơn múâi vïì thay ăöíi trong tû duy phaât triïín Möơt bađi viïịt gíìn
ăíy cuêa David Dollar (2000) khùỉng ắnh giaê thiïịt lađ ngûúđi
ngheđo coâ thïí thu lúơi hoađn toađn tûđ tùng trûúêng Giaê thiïịt nađy
ặúơc thûê nghiïơm bùìng möơt kyô thuíơt ăún giaên: so saânh tyê lïơ
tùng thu nhíơp cuêa nhoâm 1/5 ngheđo nhíịt vúâi tyê lïơ tùng thu nhíơp
trung bònh Kïịt quaê cho thíịy rùìng gíìn nhû coâ tyê lïơ möơt-möơt
giûôa hai chó söị nađy úê híìu hïịt caâc nûúâc vađ nhû víơy: i) ngûúđi
ngheđo gíìn nhû ăaô hoađn toađn hûúêng lúơi ặúơc tûđ tùng trûúêng vïì
thu nhíơp; vađ ii) tònh traơng bíịt bònh ăùỉng khöng gia tùng khi
thu nhíơp tùng Kïịt luíơn nađy ăún giaên, nhûng síu sùưc: möơt
chñnh saâch thuâc ăííy tùng trûúêng cuông chñnh lađ möơt chñnh saâch
vò ngûúđi ngheđo Thûê nghiïơm nađy ăaô ặúơc lùơp laơi vađ múê röơng racho Viïơt Nam giai ăoaơn 1994-1996 Vađ kïịt quaê hïịt sûâc thuâ võ.Mùơc duđ tùng trûúêng nhòn chung ăem laơi lúơi ñch cho tíịt caê, caêngûúđi giađu vađ ngûúđi ngheđo, song ngûúđi giađu ặúơc hûúêng lúơinhiïìu hún Tònh traơng nađy thíơm chñ cođn tríìm troơng hún úênhûông tónh tùng trûúêng nhanh Do ăoâ, khöng coâ gò ngaơc nhiïnkhi thu nhíơp tùng thò bíịt bònh ăùỉng cuông gia tùng Tuy nhiïn,lúơi ñch cuêa tùng trûúêng toê ra ặúơc chia seê ăöìng ăïìu hún úênhûông tónh coâ HDI cao hún Hïơ quaê úê ăíy thíơt ăún giaên vađ roôrađng: tùng trûúêng lađ töịt cho ngûúđi ngheđo, nhûng khi coâ thïmtñnh nhín vùn, noâ cođn töịt hún nûôa
HÖƠP 3.2
Tùng trûúêng lađ töịt cho ngûúđi ngheđo, nhûng seô cođn töịt hún nïịu tùng trûúêng mang ăíơm tñnh nhín vùn
Nguöìn: Tñnh toaân cuêa nhoâm nghiïn cûâu trïn cú súê söị liïơu cuêa 61 tónh thađnh phöị tûđ nùm 1994 ăïịn 1996 cuêa Töíng cuơc Thöịng kï.
Mûâc tùng thu nhíơp bònh quín Mûâc tùng thu nhíơp bònh quín cho ngûúđi ngheđo cho ngûúđi giađu
Mûâc chïnh lïơch so saânh
Trang 10BAÃN ÀÖÌ 3.1
Thu nhêåp bònh quên àêìu ngûúâi cuãa 61 tónh thaânh
Trang 11BAÃN ÀÖÌ 3.2
Chó söë phaát triïín con ngûúâi (HDI) cuãa 61 tónh thaânh
Trang 12BAÃN ÀÖÌ 3.3
Chó söë ngheâo khöí töíng húåp (HPI) cuãa 61 tónh thaânh
Trang 13BAÃN ÀÖÌ 3.4
Chó söë phaát triïín giúái (GDI) cuãa 61 tónh thaânh
Trang 14töíng húơp khöng thïí hiïơn ặúơc ĂöngNam Böơ vađ Ăöìng bùìng söng Höìng lađnhûông vuđng phaât triïín hún caâc núi khaâcnhû caâc tónh miïìn nuâi phña Bùưc vađ TíyNguýn Chó söị phaât triïín con ngûúđi cuêamöơt söị tónh ăaô ăaơt ặúơc mûâc cuêa caâc nûúâcnhû Hunggari vađ Extönia, trong khi ăoânhiïìu tónh múâi chó úê mûâc nhû caâc nûúâcLađo, Nïpan hay Butan Thïm vađo ăoâ sûơkhöng ăöìng nhíịt giûôa phaât triïín kinh tïị(thïí hiïơn qua chó söị thu nhíơp) vúâi phaâttriïín con ngûúđi (thïí hiïơn qua chó söị HDI)ăùơt ra nhiïìu víịn ăïì vïì chñnh saâch ăaângquan tím
Hònh 3.3 xïịp 61 tónh vađo 4 nhoâm tuyđtheo thûâ bíơc xïịp haơng cuêa caâc tónh nađytheo caê hai tiïu thûâc: phaât triïín con ngûúđivađ phaât triïín kinh tïị Caâc tónh trongnhoâm thûâ nhíịt, díîn ăíìu lađ Hađ Nöơi vađthađnh phöị Höì Chñ Minh lađ caâc tónh coâ thûâbíơc cao caê vïì phaât triïín kinh tïị vađ phaâttriïín con ngûúđi ÚÊ nhûông tónh nađy, thunhíơp bònh quín ăíìu ngûúđi ăaơt mûâc cao,caâc chó tiïu phaât triïín xaô höơi noâi chungăïìu töịt Nhûông víịn ăïì mađ caâc tónh nađyphaêi xûê lyâ roô rađng lađ mang nhûông sùưc thaâiriïng vađ ăođi hoêi phaêi coâ phûúng phaâp tiïịp
cíơn vađ biïơn phaâp chñnh saâch ăùơc thuđ Víịnăïì ăoâi ngheđo coâ leô khöng gay gùưt, mùơc duđcoâ nhûông neât riïng, trong khi ăoâ caâc víịnăïì nhû möi trûúđng, di dín, tïơ naơn xaô höơi,hïơ thöịng an sinh xaô höơi, lao ăöơng laơi lađnhûông ăiïím noâng ÚÊ möơt thaâi cûơc khaâc lađcaâc tónh ăoâi ngheđo toađn diïơn, trònh ăöơphaât triïín cođn ríịt thíịp keâm Ăoâ lađ caâctónh nhû Lai Chíu, Kon Tum, Lađo Cai,nhûông núi ăa söị ngûúđi dín söịng úê caâcvuđng síu, vuđng xa, dûơa chuê ýịu vađo nöngnghiïơp, thíơm chi nhiïìu núi cođn ăangtrong tònh traơng saên xuíịt tûơ cung tûơ cíịp.Thaâch thûâc vïì phaât triïín con ngûúđi úênhûông ắa phûúng nađy lađ cûơc kyđ to lúân vađnùơng nïì Möịi quan tím vïì phaât triïín úêăíy thíơt ăa daơng, coâ ríịt nhiïìu viïơc cíìngiaêi quýịt trong caâc lônh vûơc giaâo duơc cúsúê, xoaâ naơn muđ chûô, chùm soâc sûâc khoeêban ăíìu vađ vïơ sinh, xíy dûơng cú súê haơtíìng, thûơc hiïơn ắnh canh ắnh cû vađ ăadaơng hoaâ saên xuíịt Trong nhûông nùmqua, nhađ nûúâc ta ăaô coâ ríịt nhiïìu nöî lûơc höîtrúơ caâc tónh ăùơc biïơt khoâ khùn nađy trongviïơc khùưc phuơc ăoâi ngheđo vađ laơc híơu.Chûúng II ăaô trònh bađy kïịt quaê cuêanhûông hoaơt ăöơng ăoâ song cođn coâ ríịt nhiïìuviïơc phaêi lađm Coâ leô caâc ắa phûúng nađycíìn caê möơt möi trûúđng thöng thoaâng líîncaâc chñnh saâch höî trúơ cuơ thïí coâ ăöịi tûúơngvađ muơc tiïu roô rađng Hai nhoâm caâc tónhcođn laơi lađ hai trûúđng húơp ăùơc biïơt khi giûôaphaât triïín kinh tïị vađ phaât triïín con ngûúđicođn coâ nhûông khoaêng caâch nhíịt ắnh Sûơkhaâc biïơt nađy cíìn ặúơc khaêo cûâu coâ hïơthöịng hún ăïí tòm hiïíu roô nguýn nhínkhi nađo vađ vò sao nhûông thađnh quaê phaâttriïín kinh tïị coâ thïí hoùơc chíơm ặúơcchuýín hoaâ thađnh nhûông thađnh tûơu phaâttriïín con ngûúđi Nhûông nghiïn cûâu nađy seôríịt coâ ñch trong viïơc ăïì xuíịt caâc giaêi phaâpchñnh saâch phuđ húơp, kõp thúđi ăííy maơnhquaâ trònh phaât triïín Coâ thïí thíịy caâc tónh
úê nhoâm thûâ nhíịt tíơp trung úê nhûông tónhphña Nam, ăùơc biïơt lađ úê Ăöìng bùìng söngCûêu Long, núi coâ thu nhíơp tûúng ăöịi cao,song nhûông kïịt quaê vïì kinh tïị chûa taơo raặúơc möơt caâch xûâng ăaâng nhûông tiïịn böơvïì mùơt xaô höơi vađ phaât triïín con ngûúđi ÚÊăíy, mùơc duđ nöng nghiïơp víîn chiïịm tyê
Trang 15troơng lúân trong thu nhíơp, nhûng ăoâ laơi lađ
thïị maơnh trong saên xuíịt vađ xuíịt khííu
cuêa caâc tónh nađy Thíịt nghiïơp vađ thiïịu
viïơc lađm úê mûâc vûđa phaêi vađ töịc ăöơ tùng
trûúêng kinh tïị ặúơc duy trò úê mûâc cao
trong nhiïìu nùm Tuy víơy, caâc víịn ăïì
ăaêm baêo nûúâc saơch vađ vïơ sinh, trònh ăöơ
giaâo duơc vađ lao ăöơng coâ tay nghïì, khaê
nùng phođng chöịng thiïn tai vađ ăöịi phoâ vúâi
nhûông biïịn ăöơng cuêa thõ trûúđng thïị giúâi
cođn coâ ríịt nhiïìu khoâ khùn lađm haơn chïị
ăïịn tònh hònh phaât triïín chung vađ tñnh
bïìn vûông cuêa caâc thađnh quaê xoâa ăoâi giaêm
ngheđo noâi riïng Coâ nhiïìu nguýn nhín,
kïí caê nhûông nguýn nhín vïì lõch sûê vađ
ắa lyâ giaêi thñch tònh traơng vađ caâch thûâc
phaât triïín hiïơn nay cuêa caâc ắa phûúng
trïn, song víịn ăïì chñnh saâch cuông coâ vai
trođ khöng nhoê Coâ thïí nhûông nöî lûơc höî
trúơ cöng taâc phođng chöịng thiïn tai, taơo
dûơng nhûông cú chïị phuđ húơp cho viïơc
quaên lyâ ruêi ro, cung cíịp thöng tin, trúơ
giuâp caâc ăöịi tûúơng dïî bõ töín thûúng cíìn
ặúơc ăííy maơnh hún nûôa
Cuöịi cuđng lađ nhoâm caâc tónh úê ăoâ
ngûúđi ta coâ thïí thíịy ăiïìu dûúđng nhû lađ
“nghõch lyâ cuêa sûơ phaât triïín” Ăoâ lađ caâc
tónh tíơp trung úê Ăöìng bùìng Bùưc böơ vađ
miïìn Trung, núi coâ nhûông chó söị xaô höơi
úê mûâc cao song tònh hònh phaât triïín
kinh tïị laơi khöng míịy gò lađ khaê quan
Mùơc duđ trònh ăöơ dín trñ, giaâo duơc
tûúng ăöịi cao, caâc cú súê haơ tíìng xaô höơi
vađ cung cíịp dõch vuơ xaô höơi cú baên úêmûâc khaâ cuđng vúâi möơt lûơc lûúơng laoăöơng tûúng ăöịi lađnh nghïì, caâc tónh nađyvíîn lađ nhûông núi ngheđo khoâ nhíịt trongcaê nûúâc ÚÊ ăíy, thiïịu viïơc lađm ăaơt mûâccao, nhiïìu ngûúđi dín phaêi di dúđi ăïịncaâc ắa phûúng khaâc ăïí tòm kiïịm cöng
ùn viïơc lađm Coâ thïí nïu ra nhiïìunguýn nhín lađm cho bûâc tranh phaâttriïín kinh tïị taơi caâc ắa phûúng nađykhöng ặúơc saâng suêa nhû caâc núi khaâc,trong ăoâ phaêi kïí ăïịn caâc bíịt cíơp trongmöi trûúđng kinh doanh Vò víơy, hûúâng
ûu tiïn trong chiïịn lûúơc phaât triïín cuêacaâc ắa phûúng nađy coâ thïí cíìn ặúơcnhùìm vađo viïơc xíy dûơng möơt möitrûúđng kinh doanh thöng thoaâng, caêithiïơn khaê nùng tiïịp cíơn caâc nguöìn lûơc,tùng cûúđng cung cíịp thöng tin, khuýịnkhñch, höî trúơ caâc hoaơt ăöơng phi nöngnghiïơp ăaâp ûâng nhu cíìu caâc thõ trûúđngcaê trong vađ ngoađi nûúâc
Chïnh lïơch phaât triïín dûúâi goâc ăöơ giúâi
Víịn ăïì chïnh lïơch vïì cú höơi vađ thûơctraơng phaât triïín cođn ặúơc thïí hiïơn úê tònhtraơng bíịt bònh ăùỉng vïì giúâi Ăiïìu nađy coâthïí ặúơc phaên aânh möơt phíìn thöng quachó söị GDI, möơt chó söị phaên aânh nhûôngthađnh tûơu phaât triïín con ngûúđi coâ tñnhăïịn nhûông chïnh lïơch vïì giúâi Baên ăöì 3.4thïí hiïơn sûơ khaâc biïơt giûôa caâc tónh vïì chó
BAÊNG 3.4
Chïnh lïơch vïì phaât triïín dûúâi goâc ăöơ giúâi
Vuđng tay nghïì Viïơc lađm Giaâo duơc Tuöíi thoơ ngûúđi noâi chung
Trang 16söị GDI nađy Baêng 3.4 cho thíịy roô neât húnsûơ chïnh lïơch vïì phaât triïín dûúâi goâc ăöơgiúâi Trong söị 5 chó tiïu ặa ra xem xeâtgiûôa nam giúâi vađ phuơ nûô vïì caâc mùơt giaâoduơc, tuöíi thoơ trung bònh, viïơc lađm, trònhăöơ tay nghïì vađ chó tiïu phaât triïín töínghúơp, phuơ nûô ăïìu thua keâm nam giúâi, trûđchó tiïu vïì tuöíi thoơ trung bònh Nhû víơysöị liïơu thöịng kï cuêa caâc tónh cađng khùỉngắnh möơt líìn nûôa lađ phuơ nûô thiïơt thođi húnnam giúâi trong viïơc tiïịp cíơn cú höơi giaâoduơc, khoâ khùn trong viïơc níng cao taynghïì, lađm viïơc nhiïìu hún vađ phaêi ăaêmặúng nhûông cöng viïơc giaên ăún hún.
Thïm vađo ăoâ, sûơ tham gia cuêa phuơ nûôvađo caâc võ trñ laônh ăaơo úê caê caâc doanhnghiïơp vađ töí chûâc khaâc cođn ríịt nhiïìu haơnchïị, ăùơc biïơt lađ úê caâc tónh miïìn nuâi Sûơchïnh lïơch vïì phaât triïín dûúâi goâc ăöơ giúâi
úê caâc tónh miïìn nuâi phña Bùưc vađ TíyNguýn coâ mûâc ăöơ cao hún, tuy nhiïn,xeât möơt caâch töíng thïí, mûâc ăöơ chïnh lïơch
trong tûđng vuđng ăoâng vai trođ quan troơng hún lađ sûơ chïnh lïơch giûôa caâc vuđng.
Víịn ăïì chïnh lïơch vïì giúâi ăaô ặúơcnhíơn thûâc nghiïm tuâc Chñnh phuê ăaô ặa
ra chûúng trònh Hađnh ăöơng Quöịc gia vòsûơ tiïịn böơ cuêa phuơ nûô trong giai ăoaơn2001-2005 Caâc muơc tiïu chñnh cuêachûúng trònh nađy ặúơc toâm tùưt trongHöơp 3.3
Tònh hònh phaât triïín khöng ăïìu giûôacaâc vuđng coâ thïí gíy ra nhûông phñ töín
khöng nhoê, ăùơc biïơt lađ tònh traơng di dín.Tònh hònh di dín nhû víơy ăaô mang laơinhûông lúơi ñch nhíịt ắnh vïì kinh tïị xaô höơi,nhûng cuông ăùơt ra khöng ñt nhûông víịnăïì cíìn giaêi quýịt liïn quan ăïịn möitrûúđng, caâc víịn ăïì xaô höơi vađ ăö thõ hoaâ(Nguýîn Ăònh Cûê, 2000) Hiïơn nay chûathíịy coâ nhûông biïơn phaâp roô neât, coâ hiïơuquaê ăïí giaêi quýịt víịn ăïì nađy Sûơ quantím hún cuêa Nhađ nûúâc ăïịn phaât triïínnöng nghiïơp vađ nöng thön coâ thïí lađmgiaêm nheơ sûơ phaât triïín khöng ăïìu giûôathađnh thõ vađ nöng thön Tuy nhiïn, víîncođn quaâ súâm ăïí coâ thïí coâ nhûông ăaânh giaâxaâc ăaâng, khaâch quan vïì chûúng trònhnađy Caâc giaêi phaâp phaât triïín caâc ngađnhnghïì phi nöng nghiïơp, taơo ăađ phaât triïíntaơi chöî chûa phaât huy taâc duơng ăaâng kïí.Viïơc khuýịn khñch phaât triïín kinh tïịtrang traơi coâ thïí seô múê ra möơt cú höơi phaâttriïín múâi, ruât ngùưn khoaêng caâch phaâttriïín cho möơt söị vuđng
Tuy víơy víîn cođn nhûông rađng buöơcăaâng kïí vïì ăíịt ăai, nguöìn vöịn, thõtrûúđng ăang haơn chïị hònh thûâc kinh tïịnađy phaât huy ăíìy ăuê thïị maơnh cuêa mònh.Bûâc tranh vïì “hiïơu ûâng lan toaê” ăïịn caâcvuđng phuơ cíơn nhúđ ûu tiïn phaât triïín möơtsöị ngađnh cuêa khu vûơc DNNN vađ caâc vuđngkinh tïị troơng ăiïím chûa thíơt roô rađng;thíơm chñ nïịu hiïơu quaê ăíìu tû keâm thòtònh traơng phaât triïín khöng ăöìng ăïìu coâthïí cođn trúê nïn nghiïm troơng hún Trongkhi ăoâ, caâch thûâc phaât triïín doơc theo caâctruơc löơ coâ thïí cíìn ặúơc lûu tím hún nûôa
Nhûông nguýn nhín ăoâi ngheđo cođn chûa ặúơc khùưc phuơc.
Coâ ríịt nhiïìu nguýn nhín díîn ăïịntònh traơng ngheđo ăoâi Song nhûông nguýnnhín chñnh lađ:
(i) Cú súê haơ tíìng víơt chíịt ýịu keâm; (ii) Khaê nùng tiïịp cíơn caâc nguöìn vöịnsaên xuíịt, ăíịt ăai, cöng nghïơ cođnhaơn chïị; vađ
(iii) Ruêi ro vïì thiïn tai ăi liïìn vúâi tònhtraơng phaât triïín thíịp keâm, sûơthiïịu vùưng caâc cú chïị thñch ûâng,dûơ phođng ăïí giaêm thiïíu caâc ruêi
ro ăoâ
n Thûơc hiïơn quýìn bònh ăùỉng cuêa phuơ nûô trong lônh vûơc lao ăöơng vađ viïơc lađm
nhùìm níng cao võ trñ vađ ăúđi söịng cuêa phuơ nûô
n Ăaêm baêo viïơc thûơc hiïơn caâc quýìn bònh ăùỉng cuêa phuơ nûô trong lônh vûơc
giaâo duơc, taơo ăiïìu kiïơn cho phuơ nûô níng cao trònh ăöơ moơi mùơt cuêa mònh
n Caêi thiïơn sûâc khoeê cho phuơ nûô , tùng cûúđng söị lûúơng vađ níng cao chíịt
lûúơng dõch vuơ chùm soâc sûâc khoeê, kïị hoaơch hoaâ gia ằnh cho phuơ nûô
n Ăïì cao vai trođ, võ thïị vađ sûơ tham gia cuêa phuơ nûô trong caâc cöng taâc laônh
ăaơo, ra quýịt ắnh thöng qua viïơc ặa víịn ăïì giúâi trong chñnh saâch caân böơ
n Ăaêm baêo viïơc thûơc hiïơn quýìn lúơi cuêa phuơ nûô vađ taơo ăiïìu kiïơn cho chõ em
tham gia vađo caâc hoaơt ăöơng kinh tïị, xaô höơi
n Níng cao nùng lûơc vađ ăiïìu hađnh coâ hiïơu quaê hïơ thöịng quöịc gia vò sûơ tiïịn böơ
cuêa phuơ nûô
HÖƠP 3.3
Nhûông muơc tiïu chñnh cuêa Chûúng trònh Hađnh ăöơng vò sûơ tiïịn böơ cuêa
phuơ nûô ( 2001-2005)
Trang 17Vïì cú baên, nhûông nguýn nhín nađy
haơn chïị cú höơi tiïịp cíơn, múê röơng vađ duy
trò caâc hoaơt ăöơng taơo thu nhíơp vađ do ăoâ caê
viïơc giaêm ăoâi ngheđo Hún nûôa, chuâng
cuông lađm cho cöng cuöơc chöịng ăoâi ngheđo
thïm gay go vò caâc thađnh quaê ăaơt ặúơc trúê
nïn bíịp bïnh, thiïịu bïìn vûông trûúâc
nhûông ruêi ro coâ thïí phaât sinh
Viïơc xíy dûơng cú súê haơ tíìng kinh tïị, xaô
höơi nhùìm thu heơp sûơ caâch biïơt giûôa caâc
ắa phûúng ăaô ặúơc quan tím nhiïìu hún
trong nhûông nùm 1990, song úê ăíy cuông
cođn nhiïìu víịn ăïì cíìn ặúơc tiïịp tuơc giaêi
quýịt
Cú súê haơ tíìng víơt chíịt ýịu keâm hiïơn
víîn lađ möơt trong nhûông nguýn nhín lúân
gíy ra ngheđo ăoâi cho nhiïìu vuđng trong
nûúâc, nhíịt lađ ăöịi vúâi caâc vuđng síu, vuđng
xa Hiïơn víîn cođn 7% söị xaô chûa coâ ặúđng
giao thöng ö tö, 30% söị xaô chûa coâ ăiïơn
(48% söị höơ chûa coâ ăiïơn duđng) vađ múâi chó
coâ khoaêng 42,50% söị höơ gia ằnh úê nöng
thön coâ nûúâc saơch (xem Chûúng 2) Mùơc
duđ hïơ thöịng y tïị ặúơc phín böị röơng khùưp
vađ gíìn nhû xaô nađo cuông coâ traơm y tïị,
nhûng do tyê lïơ chi tiïu tûđ ngín saâch lađ nhoê
trong töíng chi tiïu dađnh cho y tïị, chó
chiïịm khoaêng 20% (TCTK, 1999) nïn
viïơc ăaêm baêo sûâc khoeê cho ngûúđi dín
cuông cođn gùơp khoâ khùn
Hún thïị, viïơc ăíìu tû vađo cú súê haơ tíìng
kinh tïị vađ xaô höơi, giûôa ăíìu tû xíy dûơng cú
baên vađ chi thûúđng xuýn víîn cođn coâ
nhûông ăiïím míịt cín ăöịi, lađm aênh hûúêng
ăïịn tñnh bïìn vûông cuông nhû viïơc níng
cao hiïơu quaê cuêa caâc cú súê víơt chíịt xaô höơi
nađy ăöịi vúâi PTCN Trong töíng söị 403 tyê
VNĂ höî trúơ cho 1000 xaô ngheđo thûơc hiïơn
trong nùm 1999, chó coâ chûa ăïịn 1%
dađnh cho xíy dûơng traơm xaâ, khoaêng 9%
dađnh cho cung cíịp nûúâc saơch (Böơ
LĂTBXH, 2000) Mùơc duđ coâ túâi trïn 27%
söị vöịn dađnh cho xíy dûơng trûúđng hoơc
nhûng viïơc ăaêm baêo duy trò caâc trûúđng
lúâp trong tûúng lai bao göìm caê viïơc cuêng
cöị ăöơi nguô giaâo viïn, cung cíịp saâch vúê, ăöì
duđng giaêng daơy chó ặúơc ăïì cíơp múđ nhaơt
Trong khi viïơc xíy dûơng caâc cöng trònh
thuyê lúơi lađ coâ yâ nghôa tñch cûơc ăïịn sûơ phaât
triïín cuêa caâc ắa phûúng, viïơc giaêm búâtgaânh nùơng ăoâng goâp cho ngûúđi dín, ăùơcbiïơt lađ nhûông ngûúđi ngheđo cuông nhû ăaêmbaêo duy trò hoaơt ăöơng cuêa caâc cöng trònhthuêy lúơi ăoâ trong tûúng lai khi sûơ höî trúơmöơt líìn cuêa Nhađ nûúâc ăaô hoađn tíịt cuông lađvíịn ăïì cíìn ặúơc quan tím Sûơ phín böínguöìn vöịn ngín saâch cho caâc tónh cuôngcíìn tiïịp tuơc ăöíi múâi ăïí níng cao hiïơu quaê
Trong khi caâc tónh coâ mûâc thu nhíơp bònhquín ăíìu ngûúđi thíịp ăaô nhíơn ặúơc mûâcchi thûúđng xuýn cho giaâo duơc tñnh bònhquín ăíìu ngûúđi tûđ ngín saâch trung ûúngcao hún caâc tónh khaâc thò tònh hònh phínböí ngín saâch cho y tïị laơi coâ xu hûúângngûúơc laơi (Hònh 3.4 vađ 3.5) Nhoâm caâctónh coâ thûâ bíơc HDI cao coâ mûâc chi cho ytïị hún hùỉn nhoâm caâc tónh cođn laơi (Baêng3.5) Nhû víơy, caâc tónh coâ khoâ khùn chûanhíơn ặúơc sûơ höî trúơ cíìn thiïịt cuêa Nhađnûúâc vïì y tïị, mùơc duđ ăaô phíìn nađo coâ ặúơcsûơ höî trúơ tûúng xûâng hún vïì giaâo duơc Kïịtquaê lađ 83% söị traơm y tïị xaô thiïịu phuúngtiïơn, 43% thiïịu thuöịc men, 36% thiïịucaân böơ (NQGDS, 1999)
Víịn ăïì khùưc phuơc tònh traơng biïơt líơptrúê nïn khoâ khùn hún do nhûông eo heơptrong viïơc huy ăöơng vöịn phuơc vuơ chocöng viïơc nađy Mùơc duđ Nhađ nûúâc ăaô coâmöơt chûúng trònh höî trúơ ăùơc biïơt cho viïơcxíy dûơng cú súê haơ tíìng cho caâc xaô ăùơc biïơtkhoâ khùn, song diïơn hûúêng thuơ laơi ríịt
Trang 18nhoê Caâc ắa phûúng nhíơn ặúơc sûơ höî trúơnađy chó chiïịm khoaêng 9% töíng söị höơngheđo trong caê nûúâc Hún nûôa, nguöìnvöịn nađy cođn keâm xa so vúâi nhu cíìu hiïơntaơi cuông nhû so vúâi nhu cíìu duy trò, baêodûúông caâc cöng trònh sau khi xíy dûơng.
Sûơ tham gia cuêa caâc töí chûâc quöịc tïị lađ ríịtquan troơng, nhûng víịn ăïì hiïơu quaê kinh
tïị cuông cíìn ặúơc cín nhùưc vađ phín tñch
Sûơ höî trúơ cuêa Nhađ nûúâc ăöịi vúâi ngûúđi ngheđo thöng qua viïơc taơo líơp möi trûúđng
thöng thoaâng cuông nhû höî trúơ trûơc tiïịptrong viïơc tiïịp cíơn caâc cú höơi viïơc lađm,vöịn, ăíịt ăai, níng cao tay nghïì ăoâng vaitrođ quan troơng song víîn cođn nhûông haơnchïị Nhûông víịn ăïì töìn taơi coâ aênh hûúêngăïịn cú höơi taơo thu nhíơp cho ngûúđi dín,nhíịt lađ ngûúđi ngheđo, ăang ặúơc ăïì cíơpăïịn lađ:
n Khaê nùng tiïịp cíơn caâc nguöìn tñnduơng phuơc vuơ saên xuíịt cho ngûúđidín noâi chung vađ ngûúđi ngheđo, ăùơcbiïơt lađ úê caâc vuđng nöng thön noâiriïng cođn ríịt haơn chïị Trong nùm
1999 coâ túâi trïn 80% söị höơ ngheđo coânhu cíìu vay vöịn nhûng khöng ặúơcvay tûđ thõ trûúđng chñnh thûâc; nhiïìungûúđi phaêi vay trïn thõ trûúđng phichñnh thûâc Trúơ cíịp tñn duơng cuêaNhađ nûúâc toê ra khoâ coâ khaê nùng duytrò bïìn vûông, vađ hún nûôa, ăaô ăííynhiïìu töí chûâc tñn duơng nhoê ra khoêithõ trûúđng tñn duơng nöng thön;
BAÊNG 3.5
Mûâc chi cho y tïị, giaâo duơc bònh quín ăíìu ngûúđi tûđ ngín saâch Trung ûúng
Thu nhíơp bònh Chi bònh quín ăíìu ngûúđi tûđ Xïịp haơng quín ăíìu ngín saâch trung ûúng
5 tónh ăíìu baêng vïì HDI
(khöng kïí Bađ Rõa -Vuông Tađu)
5 tónh coâ thûâ bíơc HDI thíịp nhíịt