Tóm tắt luận án (tiếng việt): Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.

Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam.

HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

ĐINH QUỲNH ANH

TRUYỀN THÔNG CHÍNH SÁCH KINH TẾ TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ VIỆT NAM HIỆN NAY

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ BÁO CHÍ HỌC

Ngành: Báo chí học

Mã số: 9 32 01 01

Hà Nội - Năm 2023

Công trình được hoàn thành tại:

Học viện Báo chí và Tuyên truyền

Người hướng dẫn khoa học: 1 GS, TS Tạ Ngọc Tấn

Luận án được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện

họp tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền

vào hồi … giờ … ngày … tháng … năm 2023

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia, Hà Nội

- Trung tâm Thông tin - Thư viện, Học viện Báo chí và Tuyên truyền

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu

Truyền thông chính sách là quá trình chuyển tải thông điệp, cơ chế, chính sách của Chính phủ, cơ quan hành chính các cấp đến người dân để người dân hiểu rõ, tham gia, hợp tác, đồng thuận trong quá trình thực thi chính sách vì lợi ích của Nhà nước và của chính người dân Đây là nhiệm vụ quan trọng trong công tác truyền thông của các cơ quan quản lý Nhà nước thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng và là một bước không thể thiếu trong tổ chức thực hiện chính sách

Nhận thức được tầm quan trọng của truyền thông chính sách, nói chung và chính sách kinh tế, nói riêng, tác giả đã lựa chọn đề tài “Truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay” làm đề tài nghiên cứu luận án tiến sĩ với các lý do sau đây:

Thứ nhất, trong các chính sách công, chính sách kinh tế đóng vai trò vô cùng quan

trọng đối với sự phát triển và thịnh vượng của Đất nước

Thứ hai, sự phát triển như vũ bão của Internet trong hơn hai thập kỷ qua, và đặc biệt

là chương trình chuyển đổi số quốc gia hiện nay tại Việt Nam nhằm vừa phát triển chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, vừa hình thành các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam có năng lực đi ra toàn cầu đã tác động mạnh mẽ đến cách thức truyền thông chính sách kinh tế của các chủ thể truyền thông và các chủ thể tiếp nhận thông tin

Thứ ba, thế mạnh của báo mạng điện tử Việt Nam trong việc cung cấp thông tin

đa dạng, sáng tạo và nhận phản hồi của công chúng nhanh chóng, kịp thời vượt trội hơn tất cả các loại hình truyền thông khác

Thứ tư, trên thực tế, việc truyền thông chính sách nói chung và chính sách kinh tế

nói riêng qua phương tiện báo mạng điện tử đã được các cơ quan quản lý Nhà nước chú

ý Tuy nhiên, kênh truyền thông này chưa phát huy hết hiệu quả vốn có

Tầm quan trọng của việc truyền thông chính sách ở Việt Nam đã được khẳng định trong thời gian qua tại các cuộc hội thảo, các buổi thảo luận và trao đổi về vấn đề này của các chuyên gia, các nhà nghiên cứu Tuy nhiên, các nghiên cứu được công bố liên quan đến truyền thông chính sách trên phương tiện truyền thông đại chúng, nói chúng và trên báo mạng điện tử Việt Nam, nói riêng chủ yếu mới dừng lại ở dạng thức các bài báo khoa học và tham luận Còn ít những nghiên cứu về truyền thông chính sách, đặc biệt là các chính sách kinh tế đối trên báo mạng điện tử một cách toàn diện

Chính vì vậy, tác giả mong muốn nghiên cứu đề tài “Truyền thông chính sách

kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay”

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là trên cơ sở hệ thống, làm rõ lý luận và thực tiễn

về truyền thông chính sách, luận án sẽ phân tích, đánh giá thực trạng truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay Từ đó, luận án sẽ đề ra các giải pháp

và kiến nghị cải thiện và đổi mới nội dung và cách thức truyền thông nhằm nâng cao chất

lượng truyền thông chính sách kinh tế qua báo mạng điện tử của Việt Nam

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất, hệ thống hóa các khái niệm, lý luận cơ bản về truyền thông chính sách

và truyền thông chính sách kinh tế qua báo mạng điện tử; Vai trò, đặc điểm, thực tiễn của truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay, Tiêu chí đánh giá thông tin truyền thông chính sách, và chỉ ra được những yếu tố tác động đến

truyền thông chính sách kinh tế qua báo mạng điện tử Việt Nam Thứ hai, nghiên cứu,

khảo sát thực trạng truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay, từ đó rút ra những đánh giá khái quát nhất về những thành công, những hạn chế và nguyên nhân đối với việc truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt

Nam hiện nay Thứ ba, phân tích một số vấn đề đặt ra trong bối cảnh hiện nay và đề xuất

một số các giải pháp, xây dựng chiến lược truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: luận án này nghiên cứu vè truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay

Phạm vi nghiên cứu của đề tài này là bốn báo điện tử: Nhân dân điện tử, Báo điện

tử chính phủ, Tuổi trẻ điện tử, Vnexpress.net, khảo sát trong giai đoạn từ 01/2021 đến hết tháng 01/2023 Về quá trình truyền thông chính sách, luận án chỉ tập trung vào truyền thông chính sách ở giai đoạn chính sách đã được công bố

Trọng tâm nghiên cứu là thực trạng nội dung và hình thức thông tin truyền thông chính sách kinh tế được đưa trên các mạng điện tử tại Việt Nam, những thành công và hạn chế của báo mạng điện tử trong việc truyền thông chính sách kinh tế và nguyên nhân

4 Giả thuyết nghiên cứu

Giả thuyết thứ nhất: Các cơ quan báo chí và nhà báo đã nhận thức được tầm

quan trọng của việc truyền thông chính sách kinh tế trong nhiệm vụ tuyên truyền, nâng

cao nhận thức của người dân, nhằm phát triển kinh tế xã hội của đất nước

Giả thuyết thứ hai: Việc truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử ở

Việt Nam đã đạt được những kết quả nhất định Bên cạnh những thành công vẫn còn những hạn chế tồn tại Chính vì vậy, cần phải có những khảo sát, phân tích thực trạng nhằm đưa ra những hạn chế, cơ hội và thách thức để báo điện tử truyền thông được tốt hơn các chính sách kinh tế, phục vụ cho công cuộc phát triển và xây dựng đất nước

Giả thuyết thứ ba: truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử ở Việt

Nam trong bối cảnh công nghệ thông tin và Internet ngày càng phát triển mạnh mẽ kéo theo

sự thay đổi cách tiếp nhận thông tin của công chúng, bên cạnh đó là yêu cầu mới trong nhu cầu và thị hiếu của công chúng nên cần những giải pháp có tính khả thi để nâng cao chất lượng truyền thông chính sách trên báo mạng điện tử Việt Nam

6.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nhằm làm rõ tổng quan tình hình nghiên

cứu, kế thừa những kết quả đi trước và nhận diện những khoảng trống để tiếp tục nghiên cứu Thông qua việc khảo cứu các công trình khoa học, sách, tài liệu chuyên khoa liên quan đến đề tài cũng tạo điều kiện làm cơ sở cho việc xây dựng hệ thống lý thuyết về truyền thông chính sách, truyền thông chính sách kinh tế, đánh giá các kết quả khảo sát, tìm ra những giải pháp khoa học cho vấn đề cần nghiên cứu Phương pháp này góp phần

làm cơ sở lý luận giúp trả lời giả thuyết nghiên cứu của luận án

- Phương pháp phân tích nội dung: Tác giả sử dụng phương pháp phân tích nội

dung trên bốn báo mạng điện tử của Việt Nam gồm: Báo Nhân Dân điện tử (https://nhandan.vn/), Báo Chính phủ điện tử (https://baochinhphu.vn/), Báo điện tử VnExpress (https://vnexpress.net/) và Báo Tuổi trẻ điện tử (https://tuoitre.vn/) Tác giả khảo sát, phân tích 628 bài báo trong thời gian từ tháng 1/2021 - 1/2023 nhằm tìm hiểu

về nội dung, phương thức thể hiện và trình bày truyền thông chính sách kinh tế trên các báo này, làm sáng tỏ cho giả thuyết nghiên cứu về thực trạng truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam Các báo mạng điện tử trong diện khảo sát được lựa chọn phân tích nội dung đều là các báo mang tính đại diện, là cơ quan ngôn luận của Đảng, Chính phủ và là những báo mạng điện tử có lượng độc giả truy cập cao Do vậy, các thông tin chính sách kinh tế trên các báo mạng điện tử này có vai trò là tiếng nói chính thức và đại chúng

- Phương pháp phỏng vấn sâu: Tác giả phỏng vấn sâu 24 người, trong đó phỏng

vấn 20 biên tập viên, phóng viên, cán bộ quản lý phụ trách các hoạt động liên quan trực tiếp và gián tiếp đến việc truyền thông chính sách kinh tế tại bốn báo điện tử được khảo sát và các báo mạng điện tử khác để lý giải cách thức triển khai nhiệm vụ truyền thông chính sách kinh tế tại các báo điện tử dựa trên nguyên tắc hoặc kinh nghiệm gì Bên cạnh

đó, tác giả tiến hành phỏng vấn 4 chuyên gia kinh tế tại các tổ chức khác nhau ở Việt Nam Nội dung phỏng vấn xoay quanh những đánh giá về thực trạng truyền thông chính sách kinh tế ở Việt Nam qua báo mạng điện tử và đề xuất giải pháp cụ thể

- Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi (an-két): Mục đích nhằm thu nhận

những thông tin khái quát về cách công chúng, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, chuyên gia… tiếp nhận, đánh giá, phản hồi với nội dung chính sách kinh tế qua báo điện

tử.Luận án lựa chọn đối tượng công chúng để khảo sát là người dân, mẫu được lấy theo cách phân tầng Tầng 1: Nhóm công chúng chính của các chính sách kinh tế: Doanh nghiệp, các cơ quan Nhà nước, toàn dân Tầng 2: Địa lý, mẫu được phân bổ nơi có đông doanh nghiệp, dân số cao nhất, đại diện Bắc - Trung - Nam

Tác giả thống kê ý kiến của 530 công chúng thông qua bảng hỏi, từ đó, tác giả thu

thập được các dữ liệu: Khung giờ công chúng thường đọc báo mạng điện tử; Công chúng sử dụng phương tiện gì để đọc báo mạng điện tử, Mức độ quan tâm đọc các thông tin chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử; Mức độ hài lòng với nội dung các tin/bài truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử; cũng như hình thức và nội dung thông tin chính sách kinh tế trên các báo mạng điện tử

- Phương pháp thống kê: Dùng để thống kê tài liệu, con số, sự kiện, dữ liệu có

được trong quá trình khảo sát Sau đó phân tích, so sánh, tổng hợp để làm sáng tỏ thực trạng truyền thông chính sách kinh tế báo điện tử Chỉ rõ các đặc điểm, ưu điểm và hạn chế của hoạt động này, từ đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị có tính khả thi cao nhằm góp phần nâng cao chất lượng truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam

7 Đóng góp mới của luận án

Luận án là công trình đầu tiên hệ thống một cách tổng quát, chuyên sâu và cập nhật về truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử ở Việt Nam Luận án đóng góp vào việc nâng cao chất lượng truyền thông kinh tế trên báo mạng điện tử Việt Nam trên cơ sở tìm hiểu và phân tích các phản hồi của công chúng với truyền thông chính sách kinh tế nhằm giúp cơ quan báo chí nói chung, báo điện tử nói riêng đưa ra các phương pháp và kỹ thuật nhằm nâng cao chất lượng truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử

Những đề xuất, kiến nghị mà luận án nêu ra sẽ là những đóng góp mới vừa có tính

lý luận, vừa có tính thực tiễn và có thể góp phần nâng cao chất lượng truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử ở Việt Nam hiện nay Bên cạnh đó, luận án sẽ đưa ra một số giải pháp mới sử dụng các hình thức tiếp cận phù hợp với nhu cầu của công chúng, tận dụng các tính năng ưu việt của báo mạng điện tử, để nâng cao chất lượng truyền thông chính sách kinh tế trên các báo mạng điện tử Việt Nam

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Luận án là sự bổ sung và phong phú thêm về lý thuyết truyền thông chính sách kinh tế; là nguồn tư liệu tham khảo hữu ích cho các cơ quan hoạch định chính sách kinh

tế, các báo điện tử Việt Nam Luận án còn đưa ra những giải pháp cho việc xây dựng chiến lược, nâng cao chất lượng nội dung và phương thức truyền thông chính sách kinh

tế cho các báo mạng điện tử Việt Nam

9 Kết cấu của luận án

Ngoài các phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Các công trình nghiên cứu của tác giả, nội dung của luận án chủ yếu ở Tổng quan tình hình nghiên cứu và 3 chương Phần Phụ lục ở cuối luận án gồm những tài liệu có liên quan trực tiếp đến quá trình thực hiện công trình nghiên cứu này

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

1.1 Tình hình nghiên cứu về truyền thông chính sách kinh tế

1.1.1 Nghiên cứu trực tiếp về truyền thông chính sách

Nghiên cứu về truyền thông chính sách đóng vai trò quan trọng trong quá trình hoạch định và thực thi chính sách công Hoạt động truyền thông chính sách được định nghĩa gồm cả truyền thông nội bộ và truyền thông bên ngoài (Maddison, 2013) Về thực tiễn, (Catherine F Smith, 2010) hướng dẫn cách sử dụng các hình thức truyền thông chính sách công đã được đưa vào thực tế tại một số nước phương Tây Cụ thể các thách thức mà các chính phủ phải đối mặt khi truyền thông về các ý định chính sách trong khu vực công so với khu vực tư nhân được đề cập trong nghiên cứu của Gelders, Bouckaert

và van Ruler năm 2007 Cuốn sách “Chính sách công và phương tiện truyền thông đại chúng: Sự tác động qua lại giữa truyền thông đại chúng và việc ra quyết định chính

trị”(2010), tập hợp nghiên cứu của 20 học giả, trình bày một quan điểm liên ngành, áp

dụng các cách tiếp cận khái niệm và phương pháp luận từ cả các nghiên cứu khoa học

chính trị và truyền thông

Truyền thông chính sách cũng được tiếp cận từ góc độ tiếp nhận và xử lý thông tin của người dân (Ahn, 2012) Trong khi đó, (Strömberg và Snyder, 2008) kết luận sự tiếp cận truyền thông có ảnh hưởng rõ rệt lên chính sách trong khi đó tác động của lượng phương tiện truyền thông đưa tin và khác biệt về nội dung có phần không đồng nhất và phụ thuộc vào nhiều điều kiện khác

Trong nghiên cứu thực nghiệm, từ năm 2003, ảnh hưởng từ sự phát triển của công nghệ thông tin tới truyền thông chính sách được đề cập bởi (Macintosh và Coleman, 2003) thông qua sử dụng ví dụ thực tiễn từ các nước OECD (Reynolds, Pilling và Marteau, 2018) sử dụng phân tích thực nghiệm nhằm xem xét việc truyền đạt bằng chứng về hiệu quả của chính sách có thể làm tăng sự ủng hộ của công chúng với chính

sách Năm 2020, các nhà nghiên cứu tại Đại học Chicago thông qua thực hiện một thử

nghiệm đối chứng ngẫu nhiên quy mô lớn nhận thấy rằng truyền thông chính sách tác động tới người dân nhiều hơn khi nó tập trung vào mục tiêu chính sách thay vì các công

1.1.3 Truyền thông chính sách trong những nghiên cứu về chính trị và truyền thông

Giả thiết về điều kiện lý tưởng để người dân tiếp nhận kiến thức về chính sách và

qua đó đề ra các nguyên tắc khi đưa tin được (Norris, 2000) phân tích trên cả lý thuyết

và thực tiễn (McNair, 2017) nhấn mạnh vai trò của báo chí trong truyền tải và giải thích khách quan về chính sách và các diễn biến liên quan, tạo điều kiện cho nhận thức chủ quan của công chúng về các vấn đề này Trên nền tảng số, lý thuyết về truyền thông chính trị, trong đó có truyền thông chính sách được Coleman và Blumler (2009) nghiên cứu Với sự chú trọng về truyền thông đương đại, cách các chương trình nghị sự chính trị được xây dựng trong thời đại của truyền thông trực tuyến cũng được tập trung thảo luận (Perloff, 2021)

Ngoài ra, một số nghiên cứu cũng bàn đến truyền thông chính sách trong những trường hợp cụ thể như (Cap, Okulska, và Benjamins , 2013) liên quan đến vấn đề biến đổi khí hậu tại châu Âu; (Iyengar, 2019) về hiệu ứng truyền thông trong chính trị Mỹ; (Richards, Ken và Noble, 2013) xem xét các trở ngại khi người dân tham gia vào quá trình xây dựng một chính sách về môi trường và quản lý tài nguyên tại Canada Trung Quốc được nhiều học giả nhận định là một trường hợp đặc biệt trong truyền thông chính sách và được nghiên cứu bởi (Zhang, 2011), (Yang và Zheng, 2020)

1.1.4 Nghiên cứu về truyền thông chính sách kinh tế

Truyền thông chính sách, mà cụ thể là chính sách kinh tế được đề cập khá chi tiết trong các ấn phẩm của các định chế kinh tế quốc tế như World Bank (2002), Quỹ tiền tệ Quốc tế IMF (2019 và 2022) Do tính chất đặc thù, các nghiên cứu tập trung phân tích tác động của truyền thông chính sách lên các biến số kinh tế, cùng với đó đưa ra hướng dẫn nhằm giúp các cơ quan chức năng các nước Truyền thông được tiếp cận như một công cụ chính sách (Howlett, 2009) và do đó, các biện pháp truyền thông có thể được xây dựng theo từng giai đoạn xây dựng một chính sách kinh tế

Về mặt thực nghiệm, (Kadia, 2022) đã kết nối hai khái niệm Truyền thông tiếp thị tích hợp (IMC) và Chính sách công Các giả thuyết về vấn đề thiên vị truyền thông khi đưa tin về chính sách kinh tế tại Mỹ được (DiMaggio, 2017) đi sâu phân tích Trong khi đó, khái niệm “chính sách công không được ưa chuộng” được nhắc đến trong công trình nghiên cứu của (Kang, Lee, Shin và Park, 2013) từ góc độ của doanh nghiệp tại Hàn Quốc Một khái niệm khác là “nhà bình luận kinh tế” được phân tích trong nghiên cứu của (Gittins, 1995) (Basu, Schifferes và Knowles, 2018) nhìn lại việc truyền thông

về chính sách thắt lưng buộc bụng tại các nước châu Âu từ năm 2010 Các nghiên cứu thực nghiệm (Blinder và Krueger, 2004), (Born, Michael và Fratzscher, 2011) cũng tập trung đo lường hiệu quả của truyền thông chính sách đối với các mục tiêu lạm phát hay lãi suất

1.2 Tình hình nghiên cứu về truyền thông chính sách kinh tế trên báo điện

tử tại Việt Nam

1.2.1 Những nghiên cứu trực tiếp về truyền thông chính sách

Tại Việt Nam, lý luận và thực tiễn truyền thông chính sách từng được các nhà nghiên cứu phân tích, đánh giá qua các nghiên cứu ngắn hạn hoặc các tham luận trình

bày tại các Hội thảo khoa học: (Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Báo Đại biểu Nhân dân và KOICA, 2016), (Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và KOICA, 2017), Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Báo Đại biểu Nhân dân và KOICA, 2018) Dựa trên kết quả của 3 hội thảo trên, lần đầu tiên lý luận về truyền thông chính sách của Việt Nam được xây dựng một cách hệ thống, tiếp cận một cách đa ngành, kế thừa nhiều tri thức của lĩnh vực truyền thông, báo chí và chính trị (TS.Lương Ngọc Vĩnh, 2021)

(TS Lương Khắc Hiếu, 2007) tiếp cận truyền thông chính sách theo mục tiêu và quá trình, bao gồm 2 hoạt động là vận động và truyền thông thay đổi hành vi Trong khi

đó, (TS Bùi Thu Hương, 2018) sử dụng khái niệm ghép “tuyên truyền vận động” để tạo

ra sự thay đổi chính sách (PGS TS Đỗ Phú Hải, 2018) nhận định mỗi khâu của chu trình chính sách công đòi hỏi các chủ thể khác nhau tham gia, sự tham gia của chủ thể chính sách bị ảnh hưởng bởi truyền thông chính sách (PGS, TS Nguyễn Văn Dững, 2018) xem xét quá trình chuyển đổi mô thức truyền thông chính sách tại Việt Nam từ tuyệt đối hoá khái niệm tuyên truyền sang khái niệm truyền thông, mềm dẻo và uyển chuyển hơn, tạo được sự quan tâm và tham gia của cộng đồng nhiều hơn; thông qua đó, mục đích truyền thông dễ nhận diện và hiện thực hóa

(Trần Ngọc Hà, 2023) cho rằng báo chí chính là kênh quan trọng hàng đầu trong truyền thông chính sách chính (PGS.TS Trần Thị Thanh Thủy, 2021) đã nhận định truyền thông chính sách là một cách tiếp cận mới đối với không chỉ quá trình vận động, tuyên truyền của Đảng và Nhà nước nói chung mà còn là đối với chính quá trình chính sách Theo (PGS.TS Văn Tất Thu, 2019) phổ biến, tuyên truyền chính sách vừa là nội dung (nhiệm vụ), vừa là phương pháp tổ chức, vận động thực hiện chính sách Vai trò

của truyền thông chính sách cũng được phân tích dựa trên 6 góc độ riêng biệt (PGS, TS

Nguyễn Thị Ngọc Hoa, 2022) (Nguyễn Thuý Quỳnh, 2022) đã xem xét cụ thể về năng lực tiếp nhận thông tin chính sách của đồng bào dân tộc thiểu số

Môi trường truyền thông mới cũng ghi nhận sự bùng nổ của truyền thông xã hội, làm suy giảm sự chú ý và tín nhiệm của công chúng đối với cơ quan truyền thông chính sách (TS Vũ Thanh Vân, 2022) Trong nghiên cứu có tính cập nhật này, tác giả đặt ra các yêu cầu cho người làm truyền thông trong bối cảnh mới Còn (TS Nguyễn Thị Thanh Thuỷ, 2023) đã chỉ ra năm nguyên nhân chính khiến mức độ quan tâm đến công

tác truyền thông chính sách chưa được đặt đúng vị trí, chức năng và nhiệm vụ

1.2.2 Những nghiên cứu về truyền thông chính trị đề cập tới truyền thông chính sách

(TS Lưu Văn An, 2008) bàn về những giá trị phổ biến, khách quan và cả những hạn chế của truyền thông đại chúng trong hệ thống tổ chức chính trị ở các nước tư bản phát triển (Nguyễn Thị Minh Hiền, 2019) nhận định hoạt động truyền thông của cơ quan nhà nước ngày càng có vai trò hết sức quan trọng trong việc đưa chính sách của Đảng và Nhà nước đến với công chúng Trong kỷ nguyên số, (TS Nguyễn Tri Thức, 2021) đề cập đến các thách thức lớn

của báo chí trong hệ sinh thái truyền thông đa phương tiện dựa trên nền tảng số Bên cạnh đó (TS Phạm Bình Dương, 2021) đề cập tới vai trò của dữ liệu lớn trong hoạt động thông tin tuyên truyền

Tại Việt Nam, truyền thông và truyền thông đại chúng được nghiên cứu một cách

hệ thống và chi tiết trong cuốn sách “Truyền thông đại chúng” của (GS, TS Tạ Ngọc Tấn, 2001) Những vấn đề tác giả đặt ra về truyền thông đại chúng trong thế giới hiện đại, trong đó có sự phát triển của công nghệ số, vẫn giữ nguyên tính thời sự, là cơ sở lý luận quan trọng cho luận án tiến sĩ này

Thông qua phân tích thực tiễn, (PGS.TS Nguyễn Xuân Phong và Trần Quyết Thắng, 2016) nhấn mạnh yêu cầu cần phát huy vai trò của báo chí như một công cụ phản biện xã hội hữu hiệu trong toàn bộ các bước của chu trình chính sách công (TS Nhạc Phan Linh, 2016) đề cập đến các vai trò như xây dựng, tuyên truyền phổ biến và đấu tranh, bảo vệ đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước của báo chí trong quản

lý xã hội

Tuyên truyền về chính sách kinh tế được đề cập như một phần của công tác tuyên truyền kinh tế trong (Nguyễn Thị Thu Hà, 2014) Truyền thông chính sách kinh tế mà cụ thể là chính sách tiền tệ được (Lê Thị Thúy Sen, Vũ Mai Hương và Mai Hồng Nam, 2018) tập trung phân tích, trong đó nhấn mạnh quá trình đổi mới về chủ trương, chính sách và tổ chức triển khai hoạt động truyền thông của Ngân hàng Nhà nước (Hoàng Thị Phương Nga, 2021) đã nêu ra thực trạng về quản lý thông điệp chính sách trên Thời báo Ngân hàng và Tạp chí Ngân hàng

Tiểu kết

Trên thế giới, truyền thông chính sách đã được đề cập tới trong khá nhiều công trình nghiên cứu về truyền thông, truyền thông chính trị và truyền thông tổ chức Các công trình có phạm vi, phương pháp nghiên cứu đa dạng, giúp củng cố cơ sở lý luận về truyền thông chính sách, giúp nhận rõ những giá trị phổ biến và khách quan Tuy nhiên,

do những khác biệt về trình độ phát triển và thể chế chính trị nên những công trình nghiên cứu này không hoàn toàn phù hợp với thực tiễn và khó có thể áp dụng đầy đủ ở Việt Nam

Trong nước, nhiều vấn đề cơ bản đã được đưa ra thảo luận và phân tích như vai trò, chức năng, nguyên tắc, các hình thức cơ bản của truyền thông chính sách dưới dạng bài báo, tham luận… Đặc biệt ở Việt Nam hiện nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách cụ thể và hệ thống về truyền thông chính sách kinh tế, mà cụ thể là trên báo mạng Phần lớn các công trình nghiên cứu mới chỉ trung vào những khía cạnh đơn lẻ, chưa có tính chất hệ thống Thực tiễn tại Việt Nam chưa được khảo sát, đánh giá và đúc rút kinh nghiệm

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA TRUYỀN THÔNG CHÍNH SÁCH

KINH TẾ TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ VIỆT NAM 1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Truyền thông chính sách kinh tế

Truyền thông

Truyền thông là một quá trình truyền tải, tiếp nhận và trao đổi ý tưởng và thông tin thông qua cảm xúc, hành vi nhằm thiết lập các mối quan hệ giữa con người với con người với mục đích đạt được sự hiểu biết, nâng cao nhận thức, hình thành thái độ và thay đổi hành vi của con người

Chính sách kinh tế

Chính sách kinh tế của một quốc gia là chính sách công, là sản phẩm của đường lối chính trị của Nhà nước thông qua quá trình tổ chức, xây dựng và thực thi với sự tham gia của các cơ quan liên quan nhằm giải quyết một vấn đề đặt ra trong sự phát triển kinh

tế của đất nước

Truyền thông chính sách kinh tế

Truyền thông chính sách kinh tế có thể coi là quá trình trong đó có sự tham gia của hai chủ thể truyền thông, bao gồm các nhà tham gia vào quá trình công bố chính sách cùng với các nhà báo và cơ quan báo chí trao đổi, truyền đạt, thông tin, tuyên

truyền về những chính sách kinh tế, thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng

nhằm thu hút người dân, đối tượng truyền thông nhận biết và hiểu về chính sách, góp

phần tạo sự đồng thuận xã hội và phát triển nền kinh tế của Đất nước

1.1.2 Báo mạng điện tử Việt Nam

Báo mạng điện tử là một loại hình báo chí được xây dựng dưới hình thức của một trang web và phát hành trên mạng Internet, có ưu thế trong chuyển tải thông tin một cách

nhanh chóng, tức thời đa phương tiện và tính tương tác cao

Báo mạng điện tử Việt Nam đã trở thành kênh truyền thông đóng vai trò quan trọng trong đời sống chính trị, kinh tế, xã hội của đất nước Tuy là loại hình báo chí ra đời sau nhưng số lượng người đọc báo điện tử chiếm đa số so với các loại hình báo chí được công chúng lựa chọn để đọc tin tức Theo nghiên cứu của Q&Me Vietnam Market Research, có tới 73% người dân Việt Nam đọc tin tức trên báo mạng điện tử

Những đặc trưng cơ bản của báo mạng điện tử

Báo mạng điện tử có một số đặc trưng cơ bản như: Khả năng đa phương tiện

(Multimedia), Tính tức thời và phi định kỳ, Tính tương tác, Khả năng lưu trữ và tìm kiếm thông tin,

1.2 Các lý thuyết làm cơ sở cho vấn đề nghiên cứu

1.2.1 Một số lý thuyết được sử dụng trong truyền thông chính sách

Lý thuyết thiết lập chương trình nghị sự của McCombs và Shaw, Lý thuyết phổ biến kiến thức hay truyền bá cái mới của Rogers, Lý thuyết thuyết phục của Petty và Cacippo, Lý thuyết sử dụng và hài lòng của Mc Quail, Blumber và Brown, Lý thuyết đóng khung

1.2.2 Mô hình của truyền thông chính sách

Mô hình truyền thông của Shannon và Weaver, Mô hình của Lasswell, Mô hình dòng chảy hai bước của Lazarsfeld, Berelson và Gaudet

1.3 Vai trò, đặc điểm của truyền thông chính sách kinh tế của báo mạng điện

tử Việt Nam

1.3.1 Vai trò của truyền thông chính sách kinh tế

-Thứ nhất, báo chí có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin, tin tức

nói chung và các thông tin chính sách kinh tế nói riêng tới công chúng, là cầu nối giữa nhà nước và người dân

-Thứ hai, truyền thông đóng góp vai trò quan trọng tạo sự đồng thuận và điều tiết

dư luận xã hội trong chu trình xây dựng chính sách

-Thứ ba, truyền thông, nói chúng và truyền thông chính sách kinh tế trên báo mạng điện tử, nói riêng có ưu thế nổi trội hơn so với các loại hình truyền thông đại chúng khác như báo in, phát thanh, và truyền hình

1.3.2 Đặc điểm của truyền thông chinh sách kinh tế

Một là, chính sách kinh tế giống các chính sách khác đó là nó được hình thành để giải quyết một vấn đề của xã hội, đất nước Nhưng chính sách kinh tế khác các chính sách khác ở điểm, đó là mục tiêu của chính sách kinh tế tập trung vào hoạt động kinh tế của mỗi quốc gia

Hai là, chính sách kinh tế được chính phủ hình thành dựa vào các chỉ số kinh tế,

dữ liệu thống kê và nghiên cứu để cung cấp thông tin cho các quyết định chính sách và đánh giá tác động tiềm năng của chúng Do vậy cách thức truyền thông chính sách kinh

tế cũng khác so với chính sách khác bởi các chính sách kinh tế sẽ có nhiều số liệu, độ phức tạp, phạm vi tác động rộng, thời gian tác động kéo dài

Ba là, chính sách kinh tế thường là các văn bản khô khan, trừu tượng, khó hiểu đổi với phần lớn người dân Do đó, việc truyền thông chính sách kinh tế đòi hỏi các nhà báo phải tìm hiểu, nghiên cứu kỹ các văn bản chính sách trước khi họ có thể viết tin bài về nó

Bốn là, trong truyền thông chính sách kinh tế, chủ thể tiếp nhận truyền thông chính là đối tượng mà cơ quan quản lý hướng tới, và họ cũng lại là người thụ hưởng và chịu chi phối của chính sách Tuy nhiên, công chúng tiếp nhận chinh sách lại có thể rất