Xã hội hiện đại và hội nhập sâu rộng với thế giới, nhữngphong tục truyền thống cũng sẽ phai nhạt dần, song một cái Tết với nhữngmón ăn truyền thống đượm nồng tình thân, cùng những phong
Trang 1MỞ ĐẦU
I Nghiên cứu và tìm hiểu thực tế
1 Tổng quan
1.1 Vai trò của Tết cổ truyền trong TTQT
Trong xã hội hiện đại, song hành với việc thúc đẩy hợp tác, phát triểnkinh tế- xã hội thì việc giao lưu, bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thốngcủa mỗi dân tộc là điểm nhấn để đưa Việt Nam “hòa nhập nhưng không hòatan” cùng với thế giới Tết Nguyên đán cổ truyền của người Việt là một trongnhững nét phong tục truyền thống để lại nhiều ấn tượng trong mắt bạn bèquốc tế
Dẫu có nhiều điểm tương đồng với văn hoá tết của Trung Quốc, NhậtBản và một số quốc gia châu Á khác, song Tết Việt Nam với những giá trịvăn hoá, tinh thần truyền thống được lưu giữ khá trọn vẹn giữa dòng chảy hộinhập hối hả luôn để lại ấn tượng tốt đẹp trong mắt bè bạn quốc tế Với họ,cảm nhận về Tết Việt có thể được gói gọn trong hai chữ: “Hồn Việt”
Tết cổ truyền Việt thực sự mang ý nghĩa đặc biệt, ngày càng hấp dẫnbạn bè quốc tế Xã hội hiện đại và hội nhập sâu rộng với thế giới, nhữngphong tục truyền thống cũng sẽ phai nhạt dần, song một cái Tết với nhữngmón ăn truyền thống đượm nồng tình thân, cùng những phong tục mang đậmhồn Việt cần được gìn giữ và phát huy, bởi đó sẽ là bài học về tình đoàn kết,
về đức hiếu thảo cho mỗi người dân Việt Nam, và cũng là niềm tự hào vềmột nét văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc để giới thiệu tới bạn bè quốc tế
Mỗi dịp Tết đến Xuân về, không chỉ người dân trên khắp đất nướcmong chờ mà những người nước ngoài đang sinh sống, làm việc tại Việt Namcũng như người Việt Nam sinh sống tại nước ngoài đều háo hức được đắmmình trong không khí mùa Xuân tràn ngập, được hưởng một cái Tết cổtruyền đậm đà bản sắc dân tộc Việt, thấm đẫm hồn cốt văn hóa người Việt
Trang 2Nam Ngoài ra, người Việt sinh sống ở nhiều quốc gia khác nhau trên thế giớicũng đã và đang góp phần giới thiệu vẻ đẹp của Tết cổ truyền Việt Nam đếnvới bạn bè quốc tế như một cách để trân trọng, nâng niu giá trị Việt.
1.2 Nhận xét thông qua khảo sát
Dù bôn ba nơi xứ người, nhưng Tết đến Xuân về, những người Việtkhắp nơi trên thế giới - lại chờ đợi để được về quê hương, đón Tết đoàn viêncùng gia đình, người thân Hai năm trở lại đây, dịch bệnh COVID-19 khiếnnhiều người không được trở về; nhưng dẫu vậy, ở nơi xa họ vẫn chuẩn bị chomột cái Tết cổ truyền thật tươm tất nơi xứ người
Dẫu đi hết bốn phương trời, ở nơi đất khách quê người, những du họcsinh, những người lao động Việt Nam cũng như kiều bào ta trên khắp thế giớicũng không bao giờ quên đem tết quê nhà theo cùng Có hương vị quê nhà,
có bánh chưng, cành mai vàng, có giai điệu âm nhạc xuân quê hương rộnràng, có những bồi hồi thương nhớ gửi về những người thân yêu nhất tronggiây phút đặc biệt đã tạo nên những khoảnh khắc khó quên cho Tết Việt tạinơi xứ người
Trước khi bắt đầu lên thực hiện sản phẩm, nhóm chúng em đã thựchiện một cuộc khảo sát nhỏ để tìm hiểu về Tết cổ truyền của du học sinh ViệtNam tại Nhật Bản Thông qua khảo sát, chúng em nhận thấy có 80% các bạnnằm trong độ tuổi từ 18 - 22 Có thể thấy, du học sinh Việt Nam ở Nhật Bảnphân bổ ở nhiều địa phương khác nhau, nhiều nhất là Tokyo với hơn 36,8%,ngoài ra còn có một số tỉnh thành khác như Osaka, Hokkaido, Chiba,
Trang 3Trong số 20 người tham gia khảo sát, có 50% những người đã đón 1 cái Tết tại Nhật Bản, nhiều nhất là có người đã đón đến 7 cái Tết tại nơi đây.
Trang 4Đón Tết cùng bạn bè, người thân chiếm 70% trong khi đó số người đónTết một mình chiếm 25% Có thể thấy, việc đón Tết cùng với bạn bè, người thân, hội, nhóm sẽ giúp bạn bớt cảm giác cô đơn hơn trong những ngày này.
Nhớ nhà là cảm xúc hầu hết của du học sinh Việt Nam khi lần đầu đónTết cổ truyền tại Nhật Bản với hơn 70%, tuy nhiên họ vẫn khá háo hức và bỡngỡ
Ăn tất niên cùng mọi người, gói bánh chưng, chuẩn bị các món ăntruyền thống, lì xì, đi chùa cầu may là những hoạt động mà du học sinh đãtham gia để góp phần giữ gìn nét đẹp của Tết cổ truyền trên đất nước NhậtBản Dù bận rộn với công việc và học tập nhưng năm nào cũng vậy, cứ mỗidịp tết đến, cộng đồng du học sinh Việt Nam tại Nhật Bản cũng không quên
tụ họp để cùng nhau ăn bữa cơm tất niên
Trang 5Có 68,4% cho rằng Tết cổ truyền rất có ý nghĩa đối với du học sinh đang học tập và sinh sống tại Nhật Bản
Khi được hỏi Bạn sẽ làm gì để góp phần giữ gìn nét đẹp "Tết Việt" tại Nhật Bản? Có rất nhiều câu trả lời đã được đưa ra:
- Mỗi năm Tết đến mình sẽ cùng người thân và bạn bè tại Nhật Bản
tổ chức những buổi liên hoan, gặp mặt Chắc chắn trong những ngày đó mình
sẽ có những hoạt động như khi ở Việt Nam để có bầu không khí trọn vẹn hơn
- Thực chất thì 1 năm đầu mình rất nhớ nhà, chính vì vậy mình dành
cả kì nghỉ Tết lúc đó để gọi về gia đình
Trang 6- Khi qua lần thứ 2 đón Tết tại Nhật Bản, mình đã chủ động hơntrong việc là người đứng ra tổ chức các buổi ăn uống, gói bánh chưng, tâm sựcùng mọi người, đi chơi cùng với nhau Mặc dù không khí Tết không trọnvẹn như khi ở nhà nhưng đó cũng là những kỉ niệm đẹp giúp chúng mình vẫnlưu giữ được không khí Tết Việt tại Nhật
- Trước hết phải trở thành 1 công dân tốt vì tại Nhật những vụ bê bốicủa người Việt rất nhiều dẫn đến những cái nhìn tiêu cực của người Nhậtdành cho người Việt mình Khi dịp tết đến thì mình hãy nấu những món ăntruyền thống trong dịp lễ tết và mời người Nhật cùng thưởng thức vừa làmtăng sự thân thiết giữ con dân của 2 quốc gia cũng lưu truyền được cái đẹpcủa “Tết Việt”- Tết sum vầy, Tết san sẻ
2 Nghiên cứu về Tết cổ truyền.
2.1 Giới thiệu về Tết cổ truyền
“Tết” là biến dạng phiên âm của “Tiết”, một thuật ngữ Hán Việt cónghĩa là “Chặng tre nối đuôi nhau” và theo nghĩa rộng hơn, là “đầu mộtnăm”, ảnh hưởng văn hóa của Tết Âm lịch Trung Hoa và Vòng văn hóa Đông
Á Có nhiều Tết trong năm của người Việt là: Tết Trung thu, Tết mùng 5/5, Nhưng quan trọng nhất vẫn là ngày Tết cổ truyền (Tết Nguyên Đán)
Tính theo âm lịch là chu kỳ vận hành của Mặt Trăng nên Tết NguyênĐán của Việt Nam muộn hơn Tết Dương lịch (còn được gọi là Tết Tây) Doquy luật 3 năm nhuận một tháng của âm lịch, nên ngày đầu năm của dịp TếtNguyên đán không bao giờ trước ngày 21/01 dương lịch và sau ngày 19/02dương lịch, mà thường rơi vào khoảng cuối tháng 1 đến giữa tháng 2 dươnglịch
Ở Việt Nam, Tết cổ truyền còn được gọi là Tết Nguyên Đán Đó làngày Tết chính thức của Việt Nam, đánh dấu sự xuất hiện của mùa xuân dựa
Trang 7trên Âm lịch Đây là lễ hội quan trọng và phổ biến nhất của người dân ViệtNam trong năm.
Tết cổ truyền Việt Nam được diễn ra vào khoảng cuối tháng Giênghoặc tháng Hai theo lịch âm Người Việt Nam có niềm tin phổ biến rằng có
12 con vật linh thiêng từ Hoàng đạo thay phiên nhau giám sát và điều khiểncác công việc của trái đất Như vậy, Giao thừa là thời khắc nhường lại côngviệc cai quản cho một con vật mới theo thứ tự 12 con giáp
2.2 Những ý nghĩa của ngày Tết Nguyên đán rất đỗi nhân văn và sâu sắc
Tết Nguyên đán là dịp lễ lớn, quan trọng của người Việt Nam từ trướcđến nay nên đây được xem là khoảng thời gian vui nhất, nhộn nhịp và ấm ápnhất trong 1 năm
Chính vì Tết Nguyên đán là một dịp quan trọng cho sự khởi đầu, chobiết bao niềm tin yêu, sự may mắn cùng với những mong ước, cầu nguyệnchân thành nên ngày Tết Nguyên đán mang rất nhiều ý nghĩa nhân văn và sâusắc hơn so với những ngày lễ khác trong năm
- Tết Nguyên đán là ngày giao hòa giữa trời đất, con người và thần linh
Tết được xem là một ngày tốt đẹp nên một trong những ý nghĩa TếtNguyên đán chính là dịp giao hòa giữa trời đất, con người với thần linh Do
đó, nhiều người tin tưởng rằng những ý nghĩa, mong ước hay hành động củamình sẽ được tất cả các vị chư thần nghe thấy, thấu hiểu và ban phước lànhcho bản thân cũng như gia đình mình Bởi vì thế, cho nên trong dịp TếtNguyên đán người ta thường làm rất nhiều việc thiện như tặng quần áo mới,chia sẻ miếng ăn, giúp đỡ người nghèo, những người có hoàn cảnh khókhăn…
Trang 8- Tết Nguyên đán là ngày sum họp đoàn viên, yêu thương hòa thuận
Tết Âm lịch luôn là một trong những dịp có kỳ nghỉ dài nhất trong năm, vì vậy mọi người thường tạm gác công việc của mình để về quê thăm gia đình cũng như sum họp, quây quần bên nhau sau những khoảng thời gian dài xa cách vì manh cơm miếng áo hay guồng quay bon chen, vất vả của cuộcsống thường nhật Những khoảnh khắc đoàn viên trong gia đình thật quý báu
và thiêng liêng làm cho ý nghĩa Tết Nguyên đán trở nên hạnh phúc biết
dường nào!
Không những vậy, ngày Tết Nguyên đán còn là dịp để mọi người cùngnhau thể hiện sự yêu thương hòa thuận, quan tâm, che chở lẫn nhau và cùngnhau gửi những lời chúc chân thành, tốt đẹp nhất dành cho nhau Và dĩ nhiên,vào những ngày Tết ấm áp như thế, người lớn lẫn trẻ em đều hạn chế nhữnghiềm khích, cãi vã nhau để tạo nên một không gian hòa thuận, gần gũi trọnvẹn nhất Bước sang một năm mới thì đồng nghĩa mọi thứ cũng trở nên mới
mẻ hơn vì thế mà những mâu thuẫn nên bỏ qua hết và thay bằng lời yêuthương, ấm lòng để trao nhau sự thân thiện, chan hòa
- Tết Nguyên đán là hướng về cội nguồn và sự tạ ơn
Không chỉ riêng gì Tết Nguyên đán mà dường như trong năm luôn cónhững ngày lễ tạ ơn tổ tiên và hướng về cội nguồn như ngày giỗ Tổ mùng 10tháng 3…Nhưng theo phong tục tập quán của dân tộc ta, trước khi Tết đếnvào những ngày cuối năm thì nhà nhà người người đều có tập tục là đi tảo mộngười quá cố Rồi trong đêm giao thừa, trên bàn thờ ông bà tổ tiên luôn nghingút khói hương để thể hiện sự biết ơn của con cháu dành cho những người
đã mất Đặc biệt, trong những ngày Tết Nguyên đán, bàn thờ lúc nào cũngđầy ắp mứt trái cây, bánh, hoa quả để tỏ lòng kính yêu, đạo hiếu vốn có từ xaxưa của dân tộc ta
- Tết Nguyên đán cũng chính là ngày rước tài lộc
Trang 9Một ý nghĩa Tết Nguyên đán mà ít ai biết, đó chính là ngày rước tàilộc Bởi nhiều người quan niệm rằng Tết đến cũng là ngày ông Thần Tài gõcửa từng nhà để ban tiền tài, sự thịnh vượng và sung túc Vì vậy, mọi ngườiluôn luôn tranh thủ trong dịp này để mở rộng cổng nhà chào đón rước tài lộcvào nhà, cũng như rước những điều may mắn tốt đẹp giàu có nhất từ ôngThần Tài Đa số nhiều gia đình thường mở cửa suốt cả ngày để chào đónniềm vui, sự phấn khởi cùng những hy vọng về tiền tài luôn đầy ắp.
-Tết Nguyên đán là ngày may mắn, lạc quan và hy vọng, khởi nghiệp cho năm mới
Rất nhiều người cho rằng: những ngày đầu năm mới là ngày may mắn,tốt đẹp và sự may mắn ấy luôn hòa quyện trên sắc thắm của cánh hoa đào, rực
rỡ màu vàng của hoa mai hay những chiếc lá non xanh hoặc trong nhữngmâm ngũ quả Vì vậy, rất nhiều người khi đi hái lộc trong đêm giao thừathường ngắt một vài cành hoa tươi mang về nhà với hy vọng thu thập đượcnhiều may mắn của mùa xuân
Người Việt Nam ta còn tin rằng ý nghĩa Tết Nguyên đán chính là khởiđầu cho một năm mới, là ngày lạc quan và hy vọng với nhiều niềm tin, đổimới đồng thời tạm biệt những quá khứ của năm cũ Và gắn với ý nghĩa TếtNguyên đán đặc biệt này người ta thường tân trang lại nhà cửa cho thật sạchđẹp,ngăn nắp mới mẻ để chào đón những cái mới của năm mới Những gìkhông may mắn, thuận lợi của năm cũ sẽ được xua đuổi đi để chào đón lạcquan, hy vọng mới mẻ sẽ đến
Ngày Tết Nguyên đán thường đánh dấu sự khởi đầu cho một năm dàivới những cơ hội, thử thách và sự vận hành mới Do đó, nhiều người thường
đi xem ngày tốt, giờ lành để khởi nghiệp, khai trương cho công việc của nămmới với hy vọng, mong muốn sẽ gặp nhiều thuận lợi, may mắn và thành cônghơn năm cũ Do đó, ý nghĩa Tết Nguyên đán cực kỳ quan trọng khi là sự khởiđầu, khởi nghiệp cho một năm mới
Trang 10- Tết Nguyên Đán còn là ngày cầu duyên
Trong suy nghĩ của rất nhiều người, ngày Tết cũng chính là ngày ông
Tơ bà Nguyệt, ông Mai bà Mối sẽ se duyên cho những người còn đang độc thân, lận đận trong chuyện tình cảm Bởi thế mà ngày Tết luôn là ngày ngày cầu duyên, nên duyên và đẹp đôi tại nhiều nơi, nên những bài hát nhạc đám cưới cứ tưng bừng rộn rã vang lên cùng với những bài chào đón mùa xuân rấtsôi động, náo nhiệt
2.3 Đặc Trưng Của Tết Truyền Thống – Nét Đẹp Văn Hóa Ngàn Đời Của Người Việt
Trong tất cả các ngày lễ Tết, Tết nguyên đán được coi là ngày Tết quantrọng và đặc biệt nhất của người dân Việt Nam Dù ngày Tết có bận rộn, cónhiều thứ để lo toan đến đâu thì người Việt cứ mỗi hàng năm đều mong Tếtđến Trải qua hàng ngàn năm, cuộc sống đã có bao điều biến đổi, nhữngphong tục, tập quán cũng đổi thay quá nhiều nhưng những phong tục đón Tếttruyền thống của người Việt vẫn được lưu giữ không hề biến mất
- Tiễn ông Công, ông Táo về trời
Theo tâm linh của người Việt, có 3 vị thần cai quản việc bếp núc haycòn gọi là 3 ông đầu rau cai quản mọi chuyện trong nhà Hàng năm cứ đếnngày 23 tháng Chạp, người Việt ta có lễ tiễn ông Công, ông Táo về trời đểbáo cáo cho Ngọc Hoàng biết chuyện làm ăn của gia đình trong năm đó.Chạp ông Công, ông Táo là sự kiện đầu tiên báo hiệu cho một cái Tết đã đếnthật gần
Ngày 23 tháng Chạp tiễn ông Táo, nhà nhà đều phải chuẩn bị lễ vậtnhư hoa quả, mũ áo, vàng mã bằng giấy, cá chép còn sống với qua niệm rằng
cá chép sẽ vượt vũ môn, hóa thành rồng để đưa ông Công, ông Táo lên chầutrời Tiễn ông Táo đi hôm 23, đến ngày 29 hoặc 30 Tết người ta cũng không
Trang 11quên mời ông Táo về trước Giao thừa, để ông lại tiếp tục công việc cai quảncông việc trong nhà.
- Phong tục đoàn viên, sum họp trong dịp Tết
Ngày thường mải miết làm ăn, các thành viên trong gia đình thường không có mặt đông đủ Chỉ có riêng dịp Tết cả gia đình mới có dịp quây quần, đoàn tụ bên nhau để tâm sự, sẻ chia những buồn vui trong suốt một nămqua
Tết là sự trở về, Tết là sum họp, Tết là đoàn viên Suy nghĩ đó đã ănsâu vào tiềm thức của người Việt, để ai dù có đi xa đến đâu, có ở trong nướchay ngoài nước thì cứ mỗi dịp Tết đến xuân về là cũng cố gắng trở về bên giađình, để đón Tết cùng với ông bà, cha mẹ, anh em mình Trở về để thấy mìnhkhông bị bơ vơ, lạc lõng giữa những tấp nập của dòng đời Trở về để cùng ănvới nhau bữa cơm đoàn tụ, để tỏ lòng thành kính tổ tiên, ông bà, để gìn giữtruyền thống uống nước phải nhớ nguồn của dân tộc
- Phong tục gói bánh chưng, bánh Tét
Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏCây nêu tràng pháo bánh chưng xanh
Từ thời vua Hùng dựng nước đến nay, đã qua lịch sử hơn 4 ngàn nămdựng nước, cũng qua bốn ngàn năm dân tộc Việt lưu truyền tục gói bánhchưng, vào dịp Tết Sau này, miền đất phía Nam được mở rộng ra, người dânnơi đây lại có tục gói bánh Tét, nguyên liệu cũng chẳng khác gì bánh chưngnhưng hình dáng thì dài hình trụ chứ không vuông giống bánh chưng
Chiếc bánh chưng, bánh tét xanh được làm nên từ những vật phẩm thânquen của nền văn minh lúa nước như gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn, lá dong, láchuối, lạt giang Ở khắp mọi nhà, trên mọi miền quê của đất Việt, dù là giàusang hay nghèo khó, thiếu thốn hay đủ đầy, đô thị hay nông thôn thì cứ đếnTết là có bánh chưng, bánh Tét trong nhà
Trang 12Bên nồi bánh chưng đang đỏ lửa, ông bà cha mẹ kể cho con cháu nghe
về truyền thuyết Lang Liêu gói bánh chưng bánh dày dâng vua Hùng, kể vềtruyền thống gia đình, về ân đức tổ tiên, qua đó mà giáo dục con cháu về đạo
lý uống nước nhớ nguồn, về lễ hiếu và cách gìn giữ trân trọng truyền thống
Gói bánh chưng cũng cần sự tỉ mỉ và khéo léo, làm sao để chiếc bánhchưng vuông vắn, chiếc bánh tét được tròn đầy, để dâng cúng tổ tiên đượcchiếc bánh đẹp nhất Cùng với bánh cặp bánh chưng hay đôi đòn bánh tét,trên bàn thờ tiên tổ còn bày biện nào mâm ngũ quả (mỗi miền 5 loại quả khácnhau), nào bánh mứt, nào hoa tươi, rượu, Tất cả tạo nên một Tết Việt rấtđậm đà, rất riêng biệt, không hề giống với bất cứ một đất nước nào
- Tục xông đất (hay xông nhà)
Theo quan niệm dân gian của người Việt, một năm mới bắt đầu từmồng Một Tết, nếu ngày mồng Một mà mọi việc suôn sẻ, thuận lợi, may mắnthì cả năm cũng được tốt lành, thuận lợi Chính vì thế mà người khách đếnthăm nhà đầu tiên trong năm cũng rất quan trọng
Gia đình thường để ý những người thân, họ hàng, bạn bè mình có ai cótuổi “tam hợp” với gia chủ hoặc là người có tính tình cởi mở, vui vẻ, rộng rãi,làm ăn phát đạt để nhờ xông đất đầu năm Chính vì thế mà người được nhờxông đất cũng cảm thấy được vui vẻ, tự hào
- Tục chúc Tết, mừng tuổi đầu năm
Ngày mồng Một Tết, các thành viên trong gia đình thường sum vầy, tụhọp đầy đủ tại nhà ông bà, cha mẹ để làm lễ cúng lạy tổ tiên, mừng tuổi các
cụ cao niên và con trẻ Người ta chúc nhau những điều may mắn, tốt lànhnhất sẽ đến trong năm mới, chúc cho ông bà, cha mẹ mạnh khỏe, sống lâutrăm tuổi, như cây cao bóng cả tỏa bóng mát che chở cho con cháu Ngườilớn thì mừng tuổi cho trẻ em những phong bao lì xì đỏ tươi cùng những lờichúc để ngoan ngoãn, hay ăn chóng lớn