Tiểu luận cao học cth quyền lực chính trị của nhân dân ở việt nam

Bên thứ ba ấy chính là nhà nước mà theo khế ước xã hội họ tựnguyện nhường một số quyền của mình để nhà nước thực hiện thay.Từ góc độ đám đông, ta có thể hiểu, quyền lực phát sinh từ tâm

A - PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn vấn đề nghiên cứu:

- Có thể nói, xây dựng và thực thi một nền dân chủ, bảo đảm quyền lựcchính trị thuộc về nhân dân là mục tiêu cao nhất của Nhà nước pháp quyền.Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng cũng xác định một trong nhữngnhiệm vụ trọng tâm của nhiệm kỳ là “Hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật,

cơ chế, chính sách nhằm phát huy mạnh mẽ dân chủ xã hội chủ nghĩa, quyềnlàm chủ của nhân dân”

- Chính vì vậy, việc đi sâu tìm hiểu quyền lực chính trị của nhân dân ở Việt Nam là hết sức cần thiết, trên cả hai phương diện: lý luận và thực tiễn

2 Những công trình nghiên cứu có liên quan:

- Bài viết "Một số vấn đề về kiểm soát quyền lực chính trị ở nước ta hiện nay" Tác giả: GS, TS Tạ Ngọc Tấn

- Bài viết "Nhân dân - chủ thể của mọi quyền lực nhà nước" Tác giả:

TS Nhị Lê

- Bài viết "Quyền làm chủ của Nhân dân" Tác giả: Phạm Văn Ba

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

● Đối tượng nghiên cứu: Quyền lực chính trị của nhân dân ở Việt Nam

● Phạm vi nghiên cứu:

- Không gian: Việt Nam

- Thời gian: giai đoạn hiện nay

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

● Mục đích nghiên cứu: Từ việc đi sâu tìm hiểu về quyền lực chính

trị của nhân dân ở Việt Nam, đưa ra phương hướng và giải pháp tăng cường bảo đảm quyền lực chính trị của nhân dân ở Việt Nam trong thời gian tới

● Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Khái quát về khái niệm quyền lực chính trị

- Quyền lực chính trị của nhân dân ở Việt Nam

- Phương hướng, giải pháp tăng cường bảo đảm quyền lực chính trị thuộc về nhân dân ở Việt Nam

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu:

● Cơ sở lý luận: Học thuyết của Marx – Engels, học thuyết Marx –

Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền lực chính trị và quyền lực chính trị của nhân dân

● Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng phương pháp phân tích,

tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa, phương pháp logic, lịch sử và cácphương pháp cụ thể khác

6 Kết cấu của đề tài:

- Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tàigồm 3 chương, 9 tiết

B - PHẦN NỘI DUNG.

CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ KHÁI NIỆM QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ.

1.1: Khái niệm về quyền lực:

1.1.1: Định nghĩa "quyền lực":

Nói về quyền lực, đây được xem là khả năng mà tổ chức, cơ quan haymột hoặc nhiều cá nhân có thể buộc các đối tượng tương tự phục tùng theonguyện vọng và ý chí của mình Từ nhu cầu muốn phân công lao động trong

xã hội, quản lý xã hội và nhu cầu để tổ chức những hoạt động chung, quyềnlực ra đời Nhằm đảm bảo cho sự hoạt động và phát triển tự nhiên, ổn địnhcủa bất cứ cộng đồng, xã hội nào, cần có điều kiện tiên quyết và phương tiệnthực hiện là quyền lực

Có thể nói, mối quan hệ được biểu hiện bởi quyền lực là chỉ huy - lệthuộc hay mệnh lệnh - phục tùng Quyền lực còn biểu hiện ở sự áp đặt nguyệnvọng mà một chủ thể có quyền, đối với một chủ thể dưới quyền khác Bêncạnh đó, mức độ tuân theo và phục tùng của chủ thể dưới quyền cũng là minhchứng cho sức mạnh của chủ thể có quyền Trong đó, nhân tố của nội dungquyền lực - cưỡng chế, là phương thức có tính quyết định để sự kết hợp giữaphương pháp thuyết phục và thực thi quyền lực trở nên chặt chẽ

Ở tất cả xã hội có cộng đồng được tổ chức, có mục tiêu của con người

mà xã hội phân chia giai cấp lẫn không phân chia, về xã hội nói chung haynhững bộ phận khác nhau nói riêng, đều tồn tại quyền lực

Chính vì vậy, quyền lực được chia ra thành nhiều loại như: quyền lực nhànước, thị tộc, của các tổ chức trong xã hội Từng chủ thể quyền lực sẽ ở trongnhiều mối quan hệ quyền lực khác nhau Chủ thể có thể là người dưới quyềntrong mối quan hệ này, nhưng lại là người có quyền trong mối quan hệ khác Từ

đó, quyền lực gắn chặt với công tác quản lý, nhằm đảm bảo sự thống nhất

nguyện vọng, ý chí của các thành viên trong việc triển khai những đầu việcchung.

Theo khoa học xã hội, quyền lực được diễn tả vừa là khả năng tạo ảnhhưởng đến cá nhân hoặc nhóm người trên mặt hành vi và nhận thức, mà cònđại diện cho vị trí của đối tượng đó, là khả năng tự thân đạt được mục đích,không nằm dưới sự tra soát, áp đặt hay phải phục tùng theo điều kiện hay ýchí của các đối tượng khác (nhân quyền) Vế sau theo tính pháp lý, được hiểu

là "thẩm quyền", "quyền lợi", của các đối tượng tham dự trong hệ thống xãhội được bảo vệ bằng nền tảng pháp luật, một nền tảng được xây dựng và phổbiến trên các nguyên tắc phổ quát , đặc biệt là những cam kết và thỏa thuậncủa các chủ thể xã hội đã tham gia (khế ước xã hội)

Các "khả năng hành động, tạo ảnh hưởng" về hai mặt tinh thần và thểchất của cá nhân hoặc tổ chức được xác định phạm vi, mức độ bởi quyền lực.Việc sử dụng sức mạnh này vừa có thể có dụng ý tích cực, vừa có thể có dụng

ý tiêu cực Điều đó còn tùy thuộc vào mục tiêu, cũng như nguyên tắc lẫnphương thức sử dụng chúng Thế nên, ta cần phân rõ giữa "lạm quyền" với "viphạm giới hạn quyền lực" "Lạm quyền" là việc quyền lực được sử dụngnhưng không đúng với mục đích đã quy định cho sự tồn tại của chúng Còn

"vi phạm giới hạn quyền lực" là việc đi ngược lại những nguyên tắc, phươngthức đã có trong quá trình quyền lực được sử dụng

1.1.2: Các đặc điểm của quyền lực:

Về nguồn gốc, với cách hiểu về khái niệm "quyền lực" trong bối cảnh

của xã hội loài người theo từng giai đoạn phát triển mang tính cộng đồng và

có nhiều thay đổi bởi sự phân công lao động diễn ra mạnh mẽ, ta có thể truydẫn nguồn gốc của quyền lực như sau:

Từ góc độ quản lý hóa, cơ khí hóa: Thuật ngữ "quyền lực" được đặt ra

bởi khả năng chi phối, tác động của ý chí chủ thể chính trị bằng các tiếp xúcvật lý trực tiếp lên các bộ phận hay toàn thể của máy móc hoặc các thiết bị cơkhí mà theo sự phân chia của chủ nghĩa Marx gồm ba bộ phận chính Ởtrường hợp này là sự tác động đến bộ phận điều khiển

Từ góc độ sự phối hợp lao động của tập thể người, có thể hiểu, nguồn

gốc của quyền lực đến từ sự phân chia các nhóm người trong xã hội bởi sựphân công lao động mà người này và người kia không thể làm việc một cáchđơn lẻ mà cần có sự phối hợp với các cá thể đơn lẻ khác, tuy vậy, việc phâncông ra một người đặc biệt có "công việc" riêng là quản lý người khác và phốihợp hành động của một nhóm hay tập đoàn người là hiện tượng phổ biếntrong tự nhiên nhưng ở xã hội người thì hành vi này lại mang những tính chấtriêng biệt Cụ thể, người được phân công làm việc quản lý người khác phải có

"quyền lực", tức là khả năng thao túng nhóm người hoặc cá thể người để thựchiện một công việc theo ý chí của mình, từ đây mà quyền lực ra đời

Từ góc độ pháp luật, chính trị, có thể hiểu, bản thân con người có

những lợi ích khác nhau Người nông dân cần đất đai để trồng trọt, ngườithương gia cần những mối hàng quen thuộc để bán hàng hóa của mình cứtiếp diễn như vậy, xã hội dần phân chia thành những giai cấp có lợi ích khácnhau, tuy vậy, có những giai đoạn những nhóm giai cấp trên có lợi ích mâuthuẫn nhau, đối lập nhau, điều này dẫn đến một tình trạng căng thẳng tột độtrong lòng xã hội mà cần có bên thứ ba đứng ra giải quyết Và theo đó cácnhóm mâu thuẫn trao quyền lực, tức công cụ để giải quyết bất đồng giữa họ

cho bên thứ ba Bên thứ ba ấy chính là nhà nước mà theo khế ước xã hội họ tựnguyện nhường một số quyền của mình để nhà nước thực hiện thay.

Từ góc độ đám đông, ta có thể hiểu, quyền lực phát sinh từ tâm lý con

người do quá trình phản ánh thế giới hiện thực dẫn đến đám người này cócùng một cảm giác đối với một cá nhân khác do năng lực của chính cá nhân

đó hay sự lần tưởng của đám đông Điều này có thể lý giải bởi sự không cânxứng thông tin, theo đó người có quyền lực là người nắm giữ thông tin

Về đặc trưng, quyền lực có những đặc trưng phổ biến sau:

Tính tương tác xã hội: Quyền lực đòi hỏi sự tương tác ít nhất của hai

chủ thể, thế nên có thể nói, quyền lực là một quan hệ xã hội Quyền lực còn làquá trình tương tác và sẽ không tồn tại cho đến khi nó được thể hiện thành cáchành động tương tác của từ hai chủ thể trở lên

Tính mục đích: Sự tác động đến chủ thể khác luôn có chú ý cho dù kết

quả như thế nào đi chăng nữa Tính mục đích giúp phân biệt quan hệ củaquyền lực (một chiều, có mục đích, có hiệu lực) với sự ảnh hưởng nói chung(hai chiều, không có chủ đích, không chắc chắn và hiệu lực) dù chúng có thể

có chung hình thức thể hiện

Tính cưỡng ép: Quan hệ quyền lực luôn dựa trên năng lực cưỡng ép

(thưởng – phạt) đi kèm, đủ lớn để vượt qua sự chống đối Đặc trưng này đượccoi là căn bản vì nó phân biệt quyền lực với các mối quan hệ xã hội có tínhmục đích khác như thuyết phục, lừa đảo, hay dụ dỗ…

Tính chính đáng: Tính chính đáng bao gồm: tính công ích, tính hợp lệ

trong cách thức đạt quyền lực và sử dụng quyền lực đúng mục đích và hiệuquả Tính cưỡng ép của quyền lực dù có lớn đến đâu cũng chưa đảm bảo hoàntoàn kết quả cuối cùng đạt được theo đúng mục đích vì chúng còn phụ thuộcvào tính chống đối của chủ thể bị chi phối Do đó, quyền lực cần có tính chínhđáng, được thể hiện ở quá trình và phương thức thuyết phục bằng lý lẽ vàlương tri

Về phân loại, có tất cả năm yếu tố để phân loại quyền lực:

Theo chủ thể: Quyền lực cá nhân (nhà vua, tổng thống, thủ tướng),

Quyền lực tổ chức (đảng chính trị, chính phủ, đoàn thể), Quyền lực cộng đồng(giai cấp, dân tộc, nhân loại)

Theo hình thức: French và Raven (1959) đã chia quyền lực theo 4 hình

thức như sau: Quyền lực cưỡng bức, Quyền lực ban thưởng, Quyền lực hợppháp, Quyền lực tham chiếu, Quyền lực chuyên gia

Theo lĩnh vực: Quyền lực chính trị (đảng phái, tổ chức nhà nước),

Quyền lực kinh tế (tập đoàn kinh tế, dòng vốn đầu tư), Quyền lực tư tưởng(nhà trường, nhà thờ, nhà đài), Quyền lực văn hóa, Quyền lực gia đình

Theo cơ sở của quyền lực: Sức mạnh, Vị thế thống trị, Thẩm quyền, Sự

lôi cuốn, thuyết phục

Theo hình thái quyền lực: Căn cứ vào phương thức tác động, có thể

phân loại quyền lực thành bốn loại hình chính như sau:

Sức mạnh (Force): Sức mạnh có thể được sử dụng theo ba cách: (1)Sức mạnh lợi ích (Utilitarian force) - các chủ thể bị tác động có thể nhận đượccác lợi ích mong muốn từ chủ thể quyền lực để đổi lại sự phục tùng; (2) Sựcưỡng bức (Coercive force) - được thực hiện dựa trên sự ép buộc hoặc đe dọatrừng phạt thân thể để đạt được sự phục tùng; (3) Sự thuyết phục (Persuasiveforce) - được gọi là quyền lực thông tin hay truyền thông

Vị thế thống trị (Dominance): Vị thế có được từ việc chủ thể quyền lực thể hiện vai trò hoặc chức năng đã được xã hội thừa nhận.

Thẩm quyền (Authority): Đây là quyền đưa ra các chỉ thị, mệnh lệnh cho người khác và buộc họ phải chấp hành

Sự lôi cuốn, thuyết phục (Attraction): Đây là một hình thức của quyền lực xã hội, dựa trên khả năng của một chủ thể tác động đến chủ thể khác bởi những phẩm chất cá nhân của người đó

Và cuối cùng là những quan điểm khác: Với cách hiểu nguồn gốc của quyền lực từ góc độ pháp luật, chính trị, có thể phân loại quyền lực thành bốn nhóm: Quyền lực kinh tế, Quyền lực chính trị, Quyền lực tư tưởng, Quyền lựctri thức, Quyền lực chuyên môn

Về phương thức tranh giành quyền lực, để đạt quyền lực thực tế thì

các tổ chức, đảng phái có thể sử dụng các phương thức như: Dùng sức mạnhbạo lực bắt buộc phải phục tùng (Coercion), Dùng lợi ích để dụ dỗ (rewardpower), Thuyết phục (Persuasion), Thẩm quyền chính thức (Legitimatepower) và Chuyên môn (Expert power)

1.2: Khái niệm về quyền lực chính trị:

1.2.1: Định nghĩa về "quyền lực chính trị":

Quyền được điều hành, đưa ra những lựa chọn cho các vấn đề trọngyếu trong lĩnh vực chính trị, phân công tổ chức và thực hiện để đảm bảo sứcmạnh thi hành quyền lực ấy của chính đảng, giai cấp hay tập đoàn xã hội đểtranh đoạt hay tiếp tục quyền lãnh đạo, điều hành hệ thống chính trị, cai quảnmột cộng đồng người là khái niệm của quyền lực chính trị.Có thể nói, đượcbiểu hiện một cách tập trung quyền lực chính trị là quyền lực kinh tế Khicộng đồng người (hay xã hội) bắt đầu có sự phân chia thành các giai tầng vàgiữa các giai tầng này xuất hiện mâu thuẫn đối nghịch nhau biểu hiện thu gọn

ở nhà nước, cũng là lúc quyền lực chính trị xuất hiện Chính đảng của giaitầng này có thể sở hữu quyền lực chính trị, hoặc có thể đó là liên minh tậphợp đông đảng phái, hay quần chúng nhân dân; khi lý tưởng của giai tầng, củaliên minh, của đảng phái đó thuyết phục, thích hợp và có thể mang lại lợi íchchung cho cả dân tộc Ví dụ như ở Việt Nam hiện nay, Đảng Cộng sản lãnhđạo toàn dân là biểu hiện cao nhất của sự tập trung quyền lực chính trị củanhân dân, vì Đảng được thành lập do dân, của dân và vì dân

Chính vì vậy, Đảng Cộng sản nói riêng, hay khái quát hơn là nhà nước,

là biểu hiện tập trung nhất của quyền lực chính trị Bộ máy nhà nước, hay hệthống chính trị cũng là cơ quan, công cụ của quyền lực chính trị Vì quyền lựcchính trị từ quyền lực của một nhóm người nhỏ trong xã hội, trở thành quyềncông đối với toàn xã hội, thông qua cơ chế nhà nước Nhà nước đại diện choquần chúng, đại diện cho quần chúng quyết định, điều tiết, điều khiển xã hội

Để hoàn thành trách nhiệm, chức năng và sứ mệnh này, nhà nước cần có một

hệ thống chính trị bài bản để điều hành tất cả các mặt của đời sống xã hội, đưa

xã hội đi theo một chủ trương nhất định Bên cạnh đó, nhà nước cũng cầnthành lập các công cụ khác như: cảnh sát, tòa án, quân đội, nhà tù, là nhữngthứ có sức mạnh và tính áp đặt để những chính sách được thi hành, pháp luậtđược thượng tôn Hơn nữa, một hệ thống các quy tắc hành vi chuẩn mực để

xã hội vận hành một cách trơn tru hơn, cũng là điều mà nhà nước cần phảilàm Cuối cùng, không thể không kể tới, nền tảng tài chính cho các hoạt động

của các cơ quan, tổ chức, hay thậm chí là chính nhà nước, cũng cần sự chungtay đóng góp của cộng đồng, dưới dạng những chính sách về thuế hoá về đấtđai hay thu nhập.

Từ đó có thể thấy, quyền lực chính trị là quyền được sử dụng sức mạnh

chính trị cho mục đích chính trị.

Về đặc trưng, quyền lực chính trị có những đặc trưng phổ quát sau:

Khi xã hội chưa có giai cấp, người ta điều chỉnh xã hội chỉ bằng quyềnlực công Quyền lực công nảy sinh từ những nhu cầu sinh hoạt chung củacộng đồng là cái vốn có của xã hội Nó lấy ý chí và lợi ích chung của xã hộilàm cơ sở cho sự tồn tại và phát triển Nó tồn tại và phát triển cùng với xã hộiloài người Trong xã hội có giai cấp, các giai cấp thể hiện ý chí lợi ích củamình đối với xã hội Ý chỉ đó chỉ thực sự có hiệu lực khi giai cấp nắm lấyđược quyền điều hành quyền lực công

Để làm được điều đó, các giai cấp tiến hành đấu tranh với nhau Giaicấp giành thắng lợi trở thành đại diện và là chủ sở hữu của quyền lực công

Họ sử dụng quyền lực công cho mục đích giai cấp, biến quyền lực công thànhquyền lực giai cấp; đồng thời, cũng biến ý chí của giai cấp thành quyền lựccông Cả hai quyền lực ấy hợp thành một chỉnh thể quyền lực chính trị củagiai cấp cầm quyền đối với toàn xã hội Chính vì vậy, Ph.Engels đã khẳngđịnh: “Quyền lực chính trị, theo đúng nghĩa của nó, là bạo lực có tổ chức của

một giai cấp để trấn áp một giai cấp khác” Từ đó, có thể thấy quyền lựcchính trị có những dấu hiệu đặc trưng sau:

Một là, quyền lực chính trị luôn mang bản chất của giai cấp Hình thức

tổ chức quyền lực chính trị có thể là thể chế chính trị của một giai cấp hoặccủa sự liên minh giữa các giai cấp hay của nhân dân Nhưng thực chất củaquyền lực đó bao giờ cũng thuộc về một giai cấp nhất định, giai cấp thực thụcầm quyền giai cấp thống trị nền kinh tế xã hội Trong nội bộ giai cấp, quyềnlực chính trị có thể chứa đựng mâu thuẫn, thậm chí có cả những đối khángnhưng trong liên minh với các giai cấp khác, trong quan hệ với nhân dân vàkhi thể hiện sự thông trị xã hội, nó luôn mang tính thống nhất của một giaicấp khi biểu hiện ra bên ngoài với tư cách là ý chí của giai cấp này đối vớigiai cấp khác

Hai là, quyền lực chính trị là sức mạnh trấn áp bằng tổ chức bạo lực.

Suy cho cùng, ý chí của giai cấp chỉ có hiệu lực khi có được sức mạnh trấn

áp Sức mạnh trấn áp chỉ được bảo đảm bằng tổ chức bạo lực Vì vậy, để ý chícủa giai cấp mình buộc giai cấp khác phải thực thi, họ lập ra những tổ chức cósức mạnh bạo lực trấn áp tương ứng với yêu cầu và năng lực của mình Trongnhững tổ chức đó của các giai cấp, tiêu biểu nhất là nhà nước Chỉ khi thiếtlập được quyền lực nhà nước, giai cấp mới nắm lấy và sử dụng quyền lựccông theo yêu cầu lợi ích của mình

Ba là, quyền lực chính trị luôn hướng tới quyền lực nhà nước Nhà

nước không chỉ biểu hiện tập trung và mạnh mẽ nhất quyền lực của giai cấpcầm quyền mà còn nhân danh quyền lực của xã hội đối với mọi giai cấp vàtầng lớp khác Cho nên, các lực lượng chính trị xã hội luôn hướng quyền lựccủa mình đến nắm lấy hay chi phối quyền lực của nhà nước Hơn nữa, cáccuộc đấu tranh một mất một còn giữa các giai cấp trong lịch sử đều xoayquanh việc giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước để hiện thực hóa lợi íchgiai cấp Trong cuộc đấu tranh đó, giai cấp giành được thắng lợi tổ chức

quyền lực của giai cấp mình thành quyền lực nhà nước thực hiện sự thống trịcủa giai cấp đối với toàn xã hội với tư cách là quyền lực công – quyền lực xãhội.

Bốn là, quyền lực chính trị của giai cấp cầm quyền được thể hiện thành

hệ thống thể chế chính trị của xã hội Đó là hệ thống các thiết chế tổ chức vớicác đảng chính trị, các cơ quan nhà nước và các tổ chức chính trị – xã hộikhác, trong đó, nhà nước đóng vai trò trung tâm và chi phối tất cả Mỗi thiếtchế vừa là bộ phận hợp thành vừa là hệ thống nhỏ hơn của thiết chế theo mộttrật tự xác định Đó còn là hệ thống định chế với những nguyên tắc, các tiêuchuẩn, thể thức… về kết cấu của cả hệ thống, về chức năng, nhiệm vụ, quyềnhạn; những mối quan hệ được xác định, cùng phương thức vận hành của cả hệthống và từng thiết chế Các thiết chế tổ chức và các định chế đó tồn tại theoquy định của pháp luật, hoạt động trong khuôn khổ của pháp luật và được bảo

vệ bằng pháp luật Điều đó cũng có nghĩa là quyền lực của giai cấp cầmquyền đối với các giai cấp và tầng lớp khác được thể hiện bằng những quyđịnh pháp luật buộc toàn xã hội phải tuân theo

Như vậy, có thể nói một cách cô đọng nhất: bản chất quyền lực chính

trị là khả năng thực hiện ý chí của một giai cấp đối với sự phát triển của xã hội thông qua tổ chức nhà nước.

Về cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước, cơ chế kiểm soát quyền lực chính trị là sự vận hành một cách đồng bộ và thống nhất hệ thống các thể

chế, thiết chế liên quan trong thực thi và kiểm soát quyền lực của Đảng, Nhànước và các thành viên của hệ thống chính trị, trên nền tảng Quốc pháp, Đảngcương và truyền thống chính trị dân tộc phù hợp với luật pháp và các thông lệquốc tế Kiểm soát quyền lực chính trị nhằm đảm bảo các chủ thể kiểm soát

và các đối tượng được kiểm soát hoạt động đúng vị thế, chức năng và nhiệm

vụ của mình được theo Hiến định, pháp luật và Cương lĩnh, đường lối chínhtrị của Đảng

1.2.2: Cấu trúc của quyền lực chính trị:

Như đã nói về khái niệm của quyền lực chính trị, là "quyền sử dụng sứcmạnh cho mục đích chính trị" Cấu trúc của quyền lực chính trị bao gồm:phần chủ thể - phần đối tượng, đi kèm với phần mục tiêu lẫn nội dung, vàcuối cùng không thể thiếu là công cụ cũng như phương tiện để thực hiện

Những tập đoàn người, các giai cấp hay nhóm người trong quần chúngđược liên kết và tổ chức, tạo ra và hơn hết là có quyền được sử dụng sứcmạnh cho mục đích chính trị của mình, chính là chủ thể của quyền lực chínhtrị Ở phần ngược lại với chủ thể chính trị, là các giai cấp, những nhóm ngườitrong quần chúng hay những tập đoàn người mà cách nó "phục tùng" chủ thểquyền lực, lại là "cách" mà quyền lực chính trị thể hiện ra bởi công tác thihành

Sử dụng hết những sức mạnh trong khả năng để đạt được mục tiêuchính trị là nội dung công tác thi hành quyền lực chính trị của chủ thể chínhtrị đã đề cập Bởi sự áp đặt lên ý chí của đối tượng chính trị để lợi ích của chủthể chính trị bộc lộ ra chính là mục tiêu của quyền lực chính trị.

Bên cạnh đó, các tổ chức chính trị và những tổ chức khác có mục đíchchính trị, do chủ thể thành lập và quyền lực chính trị của họ được thể hiện ởcác mức độ giới hạn, là nội dung về công cụ của quyền lực chính trị Chính vìvậy, để xác định phương thức mà quyền lực chính trị thi hành, ta sẽ xác địnhhình thức công cụ được tổ chức và cách chủ thể chính trị sử dụng nó theo mụcđích, mục tiêu của quyền lực chính trị

CHƯƠNG II: QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ CỦA NHÂN DÂN Ở

VIỆT NAM 2.1 Nhân dân là chủ thể của quyền lực

2.1.1 Những hoạt động tự do nằm ngoài quy định pháp luật được tạo cơ chế để rà soát kiểm tra

Có thể nói, nhân dân thực hiện quyền làm chủ thông qua hoạt động củaNhà nước, của cả hệ thống chính trị và các hình thức dân chủ trực tiếp, dânchủ đại diện Quyền làm chủ của nhân dân không chỉ được bảo đảm bằngHiến pháp, pháp luật, mà còn bằng hệ thống các phương tiện khác như: báochí và truyền thông, các thiết chế "Quy chế dân chủ ở cơ sở", bảo đảm "Dânbiết, Dân bàn, Dân làm, Dân kiểm tra, Dân thụ hưởng", thông qua Mặt trận

Tổ quốc và các đoàn thể Nhân dân

Các thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong khi tuân theo

"Điều lệ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam"; cũng đồng thời giữ tính độc lậpcủa tổ chức mình: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hộicủa nhân dân có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dântộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp,chính đáng của nhân dân, chăm lo lợi ích của các đoàn viên, hội viên; thựchiện dân chủ và xây dựng xã hội lành mạnh; tham gia xây dựng Đảng, Nhànước; giáo dục chính trị và đạo đức, quyền và nghĩa vụ công dân, là “sợi dây”thắt chặt và “cây cầu” tin cậy đảm bảo mối liên hệ tự nhiên giữa nhân dân vớiĐảng và Nhà nước

Chính vì vậy, nhân dân là chủ thể của mọi quyền lực nhà nước TheoHiến định, mỗi người đều được tự do sử dụng toàn bộ quyền lực của mình.Đối với Nhà nước, nhân dân ủy thác một phần quyền của mình để tạo thànhnhà nước (quyền lực công, ý chí chung, tự do công cộng ), phần còn lại thìnhân dân được tự do hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật Đó là nguyên

tắc Vì thế, nhân dân phải biết quyền hạn của mình, phải biết những quyền vàphương diện được kiểm soát Như vậy, dưới sự quản lý của Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa, công dân được làm tất cả những gì mà pháp luậtkhông cấm Những điều mà pháp luật cấm là những điều được xã hội thỏathuận và ghi thành khế ước (Hiến pháp) và được cụ thể hơn nữa thông qua cácđạo luật Đó cũng chính là giới hạn quyền lực của công dân (nhân dân) đểcông dân thực hiện đúng, đầy đủ và hiệu quả quyền lực của mình.

Vì lẽ đó, công dân cũng có thể lạm quyền hoặc vô hình buông bỏ quyềnlực khi sử dụng các quyền của mình: vì tự do cá nhân dẫn tới xâm hại tự docủa xã hội và tự do của cá nhân khác, xâm hại đến ý chí chung, thậm chíphạm tội; dùng quyền tự do ngôn luận, quyền dân chủ, quyền biểu tình, đểgây rối, vô hình tùy tiện hoặc vô thức chống lại cộng đồng và xã hội; tìnhtrạng bầu thay, bầu thay các cử tri trong việc lựa chọn đại biểu đại diện chomình trong các cơ quan của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp

Như vậy, một mặt, bảo đảm quyền dân chủ của nhân dân, để nhân dân

có điều kiện thực hành sự dân chủ, hiện thực hóa quyền, nghĩa vụ và lợi íchcủa mình Mặt khác, Nhà nước, Đảng và tự nhân dân cũng cần có cơ chế kiểmsoát các hoạt động tự do ngoài quy định của pháp luật: vô chính phủ để tránhxâm hại quyền tự do, dân chủ của cộng đồng và của các thành viên khác trong

xã hội, xâm hại tới lợi ích quốc gia

Với chức năng của mình, Đảng phải tuyên truyền, vận động nhân dânbiết sử dụng quyền lực của mình một cách hiệu quả, từ việc lựa chọn ngườiđại diện cho mình đến giám sát, phản biện xã hội; từ việc khiếu nại, tố cáođến biểu thị ý kiến đúng pháp luật Từ nhiệm vụ của mình, Nhà nước phảikiểm soát các biểu hiện dân chủ quá trớn, tự do vô lối bằng những chính sách,pháp luật nhằm hạn chế tính tự phát, tâm lý đám đông tiêu cực trong các xungđột xã hội Tới lượt mình, nhân dân kiểm soát Nhà nước trước hết qua hệthống bầu cử, sử dụng các công cụ giám sát khác như: thanh tra, kiểm toán,kiểm tra quyền lực của bộ máy nhà nước Đồng thời, nhân dân thông qua các

tổ chức có tính đại diện xã hội, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội,nghề nghiệp; qua giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

và các tổ chức chính trị - xã hội, thông qua quyền khiếu nại, tố cáo, qua hệthống phương tiện truyền thông, để kiểm soát quyền lực nhà nước

2.1.2: Rà soát, xử lý kịp thời những biểu hiện không đúng đắn,

không hiệu quả:

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, doNhân dân và vì Nhân dân có chức năng và nhiệm vụ quản trị toàn diện đấtnước

Tất cả quyền lực của Nhà nước thuộc về nhân dân trên nền tảng chínhtrị xã hội là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và độingũ trí thức, dưới ngọn cờ của Đảng Cộng sản Việt Nam Quyền lực nhà nước

là thống nhất; có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trongviệc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp Nhà nước ban hànhpháp luật; tổ chức, quản lý xã hội bằng pháp luật một cách dân chủ và bảođảm pháp chế xã hội chủ nghĩa tối thượng Tổ chức và hoạt động của bộ máynhà nước theo nguyên tắc tập trung dân chủ, thông qua sự phân công, phâncấp, đồng thời bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất và đồng bộ từ cấp Trung ươngtới cơ sở Nhà nước quản trị quốc gia, quản lý xã hội trước hết bằng pháp luật,bằng hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước (từ các bộ đến các cơ sở) vàbằng hệ thống chính sách và công cụ quản trị quốc gia, không loại trừ cácbiện pháp cưỡng chế để bảo đảm thực hiện tính nghiêm minh của pháp luật

Nhà nước thực hiện quản lý trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xãhội, ngoại giao và quốc phòng; quản lý theo ngành hoặc lãnh thổ với các cấp

vĩ mô hoặc vi mô Mục tiêu của quản lý Nhà nước là phát huy mọi tiềm năngsáng tạo của nhân dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, bảo đảm chonhân dân được làm tất cả những gì mà pháp luật không cấm, phát huy sứcmạnh tổng hợp của các thành phần kinh tế, nhằm phát triển nhanh, mạnh mẽlực lượng sản xuất và lực lượng xã hội toàn diện của đất nước, mà rường cột

là xử lý mối quan hệ cốt tử giữa Nhà nước và thị trường (theo nghĩa rộng nhấtcủa thị trường)

Nhà nước phục vụ vô điều kiện nhân dân theo pháp luật, gắn bó mậtthiết với Nhân dân, bảo đảm thực hiện đầy đủ quyền dân chủ của nhân dân,tôn trọng, lắng nghe ý kiến của nhân dân, chịu trách nhiệm giải trình trướcnhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân; có cơ chế và biện pháp kiểm soát,ngăn ngừa và trừng trị tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, vô trách nhiệm, lạmquyền, xâm phạm quyền dân chủ của công dân; giữ nghiêm kỷ cương xã hội,

nghiêm trị mọi hành động xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân.Nhà nước tôn trọng và bảo đảm các quyền con người, quyền công dân; chăm

lo hạnh phúc, sự phát triển tự do của mỗi người, bảo đảm tự do và dân chủcủa toàn xã hội

Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân,

do nhân dân, vì nhân dân Chế định của Hiến pháp năm 2013 đã nói lên vấn

đề có tính nguyên lý của mọi nền dân chủ mà Việt Nam không phải là ngoại

lệ Đối với chúng ta, quyền lực nhà nước là từ nhân dân, của nhân dân Bảnthân Nhà nước, cơ quan nhà nước, công chức, viên chức nhà nước không thể

tự sinh ra quyền lực, mà chỉ nhận sự ủy quyền của nhân dân, thay mặt nhândân thực thi quyền lực của nhân dân mà thôi

Do đó, để kiểm soát quyền lực Nhà nước, từ nhiều kết quả nghiên cứu,phải tiếp tục đổi mới nhận thức và xây dựng các phương thức, quy trình, quyđịnh và các thiết chế có liên quan đến quyền lực nhà nước, gắn kết chặt chẽvới nhau hợp thành một chỉnh thể Bằng cách đó, việc kiểm soát quyền lựcnhà nước được thực hiện, nhằm ngăn ngừa, loại bỏ những nguy cơ, việc làmsai trái của Nhà nước, cơ quan, nhân viên nhà nước trong tổ chức và thực hiệnquyền lực nhà nước (phòng ngừa và triệt tiêu mọi sự tha hóa và thoái hóaquyền lực…), bảo đảm cho quyền lực nhà nước được tổ chức và thực thi theoHiến pháp, pháp luật, đúng mục đích, trên cơ sở nhu cầu và ý nguyện củanhân dân Đó là vấn đề có tính quy luật