KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP: NGHIÊN CỨU VỀ MÀU SẮC VÀ ỨNG DỤNG LUẬT PHỐI MÀU DÙNG TRONG NỘI THẤT PHÒNG KHÁCH

Màu sắc trên các bức tranh vẽ trên tường thì tương đối thô, màu sắc truyền thống thường là màu của đá và màu của cỏ cây, cộng với các công cụ đặc thù như bút, giấy, mực, nghiên,… Hiện na

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP KHOA CHẾ BIẾN LÂM SẢN

====  ====

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

NGHIÊN CỨU VỀ MÀU SẮC VÀ ỨNG DỤNG LUẬT PHỐI MÀU

LỜI CẢM ƠN

Nhân dịp hoàn thành khoá luận tốt nghiệp cho phép tôi bày tỏ lòng biết

ơn sâu sắc tới thầy giáo PGS.TS Trần Văn Chứ đã tận tình hướng dẫn tôi hoàn thành tốt bài khoá luận

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo trong Khoa chế biến lâm sản, các phòng, ban, Trung tâm thông tin khoa học thư viện Trường Đại học Lâm nghiệp các bạn bè đồng nghiệp đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi hoàn thành bài khoá luận

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn Bố, Mẹ và gia đình đã động viên

và giúp đỡ tôi hoàn thành tốt khoá luận

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà nội, ngày 10 Tháng 05 năm 2010

Sinh viên

Nguyễn Tuấn Tài

ĐẶT VẤN ĐỀ

Màu sắc là một trong những nhân tố cấu thành cơ bản không thể thiếu được trong nghệ thuật Trong thiết kế, người ta thường sử dụng màu sắc để biểu hiện nghệ thuật cho quá trình quan sát, yếu tố làm cho con người có ấn tượng đầu tiên về đồ mộc chính là sự phối hợp của màu sắc Do màu sắc rất

đa dạng, có khi thể hiện sự hào hoa, có khi thể hiện sự chất phác, mộc mạc, có khi thể hiện sự sang trọng, quý phái, có khi thể hiện sự sáng hoặc tối và có khi thể hiện sự ấm hoặc lạnh…, từ đó nó làm cho con người có những cảm giác khác nhau Do đó, việc học tập và nắm chắc được các nguyên tắc sử dụng màu sắc là rất quan trọng

Trong sinh hoạt hàng ngày chức năng chính của phòng khách là tiếp khách Ngoài ra, nó còn là một trung tâm sinh hoạt của cả gia đình, như: xem

ti vi, đọc sách báo, tụ họp gia đình,… Màu sắc có thể làm cho phòng khách trở lên đẹp, lộng lẫy, sang trọng và tạo ra được những cảm giác đó Do đó, việc thiết kế màu sắc cho phòng khách hiện nay là rất quan trọng Các gam màu sử dụng trong đó phải thống nhất với phong cách đã lựa chọn và toát lên được không khí vui tươi, chan hoà cởi mở và đoàn tụ gia đình Việc phối màu cho không gian phòng khách thường phải gắn liền với phong cách của chủ nhân Tuy nhiên, nhà thiết kế cũng cần phải chú ý đến sự phối hợp giữa các màu sắc sao cho thích hợp Có rất nhiều cách sử dụng màu sắc và phối màu cho phòng khách nhưng để hiểu rõ về màu sắc và sử dụng, phối màu một cách hợp lý thì không phải ai cũng làm được Hiện nay việc nghiên cứu tìm hiểu về màu sắc và luật phối màu trong nội thất nói chung và trong phòng khách nói riêng còn chưa có nhiều công trình nghiên cứu Chính vì xuất phát từ những lí

do trên, được sự đồng ý của Nhà trường, tôi tiến hành thực hiện khóa luận:

“Nghiên cứu về màu sắc và ứng dụng luật phối màu dùng trong nội thất

phòng khách”

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

1.1 Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu

Trong thế giới màu sắc, từ rất sớm các nhà nghệ thuật gia nhạy cảm đã tiến hành nghiên cứu sự vận dụng và biểu đạt của màu sắc Màu sắc được thể hiện trên các bức tranh cổ, những bức vẽ trên tường cũng đã thể hiện được những màu sắc đơn thuần và sinh động, màu sắc trên những bức tranh của thời Ai Cập và Hy Lạp cổ đã thể hiện được những phong cách trang sức rất hoàn hảo, những tấm kính màu huyền bí trong các giáo đường, những tổ hợp màu sắc hài hòa ấm cúng ở thời kỳ đế quốc La Mã, đường tam sắc của Trung Quốc, màu sắc nạm khảm trên ghế bảo thạch Arập,…

Ngày nay cuộc sống ngày càng hiện đại nhu cầu về trang trí màu sắc ngày càng được chú trọng, màu sắc được trang trí phù hợp không những thể hiện sự hiểu biết mà còn thể hiện phong thái, tính cách của người trang trí Màu sắc

có thể làm cho phòng khách trở lên đẹp, lộng lẫy, sang trọng, để đạt được hiệu quả thưởng thức tốt nhất trong không gian nội thất cần phải tạo ra được

sự hài hoà về màu sắc Tuy nhiên không phải ai cũng hiểu rõ về cách trang trí phù hợp

Yêu cầu đối với phòng khách là phải tạo ra được không khí theo đúng ý

đồ của chủ nhân, có thể là sự hoà nhã, thân thiện, ấm cúng, hay khuếch trương hoặc đề cao vị thế của chủ nhà Màu sắc có thể làm cho phòng khách trở lên đẹp, lộng lẫy, sang trọng và tạo ra được những cảm giác đó Do đó, việc thiết kế màu sắc cho phòng khách hiện nay là rất quan trọng Chính vì vậy mà việc tìm hiểu về màu sắc và luật phối màu trong nội thất là rất cần thiết, đặc biệt là trong nội thất phòng khách nơi thể hiện được sự thân thiện, gần gũi, ấm cúng, thoải mái…

1.2 Lịch sử nghiên cứu

1.2.1 Trên thế giới

Trên thế giới màu sắc đã được nghiên cứu và tìm hiểu từ rất sớm, ở thời

kỳ chủ nghĩa cổ điển phương tây, màu sắc chỉ giới hạn ở ba loại, đó là màu đen, màu trắng và màu xám Các họa gia theo trường phái ấn tượng cũng đã tiến hành rất nhiều các nghiên cứu đối với thế giới tự nhiên, từ đó đã đạt được một giai đoạn hoàn toàn mới trong biểu hiện màu sắc giữa vật thể và ánh sáng Sau này thì các họa gia đề sướng ra hình thức nghệ thuật từ cảm nhận chủ quan và cảm nhận của bản thân đã làm cho kết cấu màu sắc phát triển đạt đến giai đoạn có tính logic

Ở Trung Quốc hội họa truyền thống cũng biểu hiện được các mặt như thể tích, chất cảm, cảm nhận không gian,… của vật thể Màu sắc trên các bức tranh vẽ trên tường thì tương đối thô, màu sắc truyền thống thường là màu của đá và màu của cỏ cây, cộng với các công cụ đặc thù như bút, giấy, mực, nghiên,… Hiện nay trên thế giới đã sử dụng các hệ thống màu: Hệ thống màu Munsell (năm 1905) do nhà mỹ thuật Mỹ Munsell; Hệ thống màu Ostwald (năm 1920) do Ostwald kiến lập; Hệ thống màu L*

a*b* (năm 1931), Năm 1976 CIE đưa ra hệ thống màu chuẩn L*

a*b*, L*hC* và được sử dụng chính thức trong hệ thống tiêu chuẩn quốc tế ngày nay, Ở sở nghiên cứu Nhật Bản (năm 1951) đã chế định ra một hệ màu tiêu chuẩn được gọi là “tiêu chuẩn của màu sắc”; Hệ màu HSB có 3 giá trị đặc trưng của màu là: Sắc màu (Hue), độ bão hoà (Saturation), độ sáng ( Brightnees); Hệ màu RGB được phát triển cho việc hiển thị màu sắc máy tính số hóa trên cơ sở 3 màu cơ bản: Đỏ, xanh lục, xanh lam; Hệ màu CMYK: Được sử dụng trong công nghệ in kỹ thuật số tạo thuận lợi cho quá trình tính toán, pha màu, tổng hợp màu từ các màu riêng lẻ…

1.2.2 Ở Việt Nam

Ở nước ta hiện nay chưa có nhiều những nghiên cứu nên chúng ta vẫn

hệ màu HSB, hệ màu RGB, hệ màu CMYK,hệ màu L*

a*b* và các tài liệu có liên quan của các nước trên thế giới, đặc biệt là Trung Quốc Đã có một số tác giả nghiên cứu về cấu thành màu sắc, màu sắc trong trang trí nội thất như tác giả Lý Lợi Đinh hay Thành Long – Phan Khang; Một số tác giả nghiên cứu

về nghệ thuật trang trí không gian sống, nghệ thuật phối màu như Phan Chi, Nguyễn Hạnh Ngoài ra còn có các nhà nghiên cứu về kỹ thuật và bí quyết vẽ sơn dầu như Huỳnh Phạm Hương Trang hay Hồng Thủy Tuy nhiên việc nghiên cứu về màu sắc ở nước ta còn hạn chế, tài liệu nghiên cứu và các nhà nghiên cứu về lĩnh vực màu sắc chưa nhiều

1.3 Mục tiêu nghiên cứu

- Tìm hiểu được về màu sắc cơ bản

- Hiểu được nguyên tắc sử dụng màu sắc, ứng dụng luật phối màu trong nội thất nói chung và nội thất phòng khách nói riêng

- Tiến hành ứng dụng được luật phối màu thiết kế các phương án trong nội thất phòng khách

- Đưa ra được nhận xét, đánh giá về màu sắc và luật phối màu trong các phương án và lựa chọn phương án hài hoà và phù hợp với người sử dụng nội thất phòng khách

1.4 Nội dung nghiên cứu

- Nghiên cứu, tìm hiểu về màu sắc

- Nghiên cứu, tìm hiểu về luật phối màu

- Nghiên cứu, tìm hiểu và sưu tập một số cách phối màu trong nội thất phòng khách

- Ứng dụng luật phối màu tạo màu sắc cho nội thất phòng khách

- Nhận xét, đánh giá về màu sắc và luật phối màu trong nội thất phòng khách

1.5 Phạm vi nghiên cứu

- Khảo sát không gian nội thất phòng khách

- Tìm hiểu màu sắc, luật phối màu trong lĩnh vực nội thất

- Ứng dụng luật phối màu tạo một không gian nội thất phòng khách cụ thể mang phong cách hiện đại, sang trọng Tiến hành phối màu cho nội thất phòng khách dành cho đôi vợ chồng doanh nhân thành đạt

1.6 Phương pháp nghiên cứu

1.6.1 Phương pháp kế thừa

- Sử dụng các tài liệu, sách báo, đề tài khoá luận các khoá,…

- Kế thừa các lý luận khoa học các tài liệu có liên quan đến lĩnh vực

màu sắc, luật phối màu và các tài liệu về không gian nội thất phòng khách

- Kế thừa các kết quả nghiên cứu của các tài liệu, tư liệu, thông tin đã công bố thuộc lĩnh vực của chuyên đề nghiên cứu

1.6.2 Phương pháp thực nghiệm

Phương pháp thực nghiệm được sử dụng trong khi tiến hành ứng dụng luật phối và màu sắc tạo không gian phòng khách, quá trình thiết kế thông qua việc sử dụng các phần mềm đồ hoạ

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1 Màu sắc

2.1.1 Khái niệm về màu sắc

Trong thế giới tự nhiên và thế giới vật chất mà con người tạo ra, để có một cảm giác về vẻ đẹp thì bắt buộc phải có những điều kiện sau:

- Ánh sáng

Để cảm nhận được một màu sắc đầu tiên cần phải có ánh sáng, tuy nhiên ánh sáng không phải ngang bằng với màu sắc, mà chúng chỉ là khách thể để tạo ra cảm nhận về màu sắc

Như vậy, cái gọi là màu sắc chính là cảm giác của mắt tạo ra khi có sự kích thích của ánh sáng Loại ánh sáng này bao gồm cả ánh sáng tự nhiên và ánh sáng nhân tạo

Màu cơ bản là màu mà không có màu nào khác có thể pha ra được nó, gồm màu đỏ cờ, màu lam (xanh công nhân) và màu vàng chanh Từ các màu

cơ bản này có thể tạo ra tất cả các màu khác

2.1.2 Đặc trƣng cơ bản của màu sắc

Màu sắc có 3 đặc trưng cơ bản sau:

* Sắc tướng/sắc màu

Tức là chỉ tướng mạo của màu sắc Đây là

đặc trưng tiêu biểu nhất của màu sắc, nhờ đó mà

chúng ta có thể phân biệt được màu này với màu

kia

* Độ sáng/quang độ

Tức là nói đến mức độ sáng tối hoặc đậm nhạt của màu sắc Nó có mối

quan hệ chuyển từ sáng sang tối

Giả sử đem màu đen và màu trắng chia ra ở 2 đầu, phần tiếp giáp với đầu có màu trắng thì độ sáng tương đối cao, còn phần tiếp giáp với màu đen thì có độ sáng thấp, ở giữa thì có độ sáng trung bình

- Màu trắng có độ sáng cao nhất và màu đen có độ sáng thấp nhất Thông thường, người ta lấy độ sáng của 2 màu này làm tiêu chuẩn để có thể kết luận được một màu sắc nào đó sáng hay tối hoặc đậm hay nhạt

- Nếu màu nào càng pha nhiều màu trắng thì có độ sáng càng cao và ngược lại nếu màu nào càng pha nhiều màu đen thì có độ sáng càng thấp

Màu vàng có vị trí trung tâm trong dãy quang phổ có thể nhìn thấy, độ tri giác đối với mắt khá cao, nên độ sáng của màu sắc cũng cao Màu tím thuộc vị trí cạnh ngoài của dãy quang phổ có thể nhìn thấy, biên độ mặc dù là rộng nhưng bước sóng lại ngắn, độ tri giác thấp, nên độ sáng của màu sắc cũng thấp Độ sáng của các màu da cam, xanh lục, đỏ, xanh lam là nằm ở giữa màu vàng và màu tím, trong một gam màu thì bản thân nó cũng có sự thay đổi

về độ sáng tối, như màu xanh đậm, màu xanh trung bình, hay màu xanh nhạt

Hình 2.3 Vòng tròn màu

sắc

* Độ thuần khiết/độ bão hoà

Tức là chỉ mức độ rực rỡ hoặc mạnh yếu của màu mắc Nó biến chuyển

từ đậm sang nhạt và đến xám

Màu nguyên có độ thuần khiết lớn nhất còn gọi là màu bão hoà vì trong màu này không có màu trắng, màu đen, màu xám Do đó, độ rực của nó là cao nhất Khi cho thêm màu trắng hoặc màu đen vào bất kỳ một màu nguyên nào,

sẽ tạo ra màu cùng tông màu với màu nguyên nhưng màu mới tỷ lệ màu ít hơn nhưng độ sáng của nó được tăng lên hoặc bị giảm đi so với màu nguyên Khi đó, độ rực của màu này sẽ không bằng màu nguyên, người ta còn gọi màu này là màu không bão hoà hay màu bị bẻ, màu bị bẻ càng nhiều lần thì tỷ lệ màu trong đó càng ít và độ rực của nó càng bị giảm

2.1.3 Nguồn gốc của màu sắc

Màu sắc là một thuộc tính của vật thể mà con người cảm nhận được thông qua thị giác dưới tác dụng của ánh sáng.Có ánh sáng thì mới có màu

sắc Ánh sáng đi vào thị giác có 3 phương thức: ánh sáng từ nguồn sáng, ánh sáng phản xạ và ánh sáng thấu xạ Trong đó ánh sáng phản xạ là nguồn gốc chủ yếu tạo ra sự kích thích của thị giác Do đó, nguồn gốc của màu sắc là ánh sáng, không có ánh sáng thì không có màu sắc

Ví dụ: Màu đỏ, da cam, vàng, lục, lam, tràm, tím

- Ánh sáng trắng: Là tập hợp của vô số các ánh sáng đơn sắc khác nhau

có màu biến thiên liên tục từ đỏ đến tím

cơ quan thị giác, xúc giác, khứu giác, vị giác…, làm cho con người liên tưởng đến những sự vật có liên quan đến kinh nghiệm sống hàng ngày, do đó, con người có những hiệu ứng tâm lý khác nhau về màu sắc

- Nhóm màu ấm (đỏ, dam cam, vàng) có thể giúp cho người yếu thần kinh phục hồi lại bình thường vì nhóm màu này mang nhiều tia hồng ngoại Ngoài ra, màu da cam còn kích thích hoạt động, giúp ta muốn ăn uống, dễ hấp thụ canxi Tuy nhiên, màu đỏ dễ khiến nhịp tim gia tăng nhất nên nếu tiếp xúc quá nhiều sẽ cảm thấy tâm lý chịu nhiều áp lực, có cảm giác bực bội, mệt mỏi, thậm chí có thể gây kiệt sức Do đó, không nên sử dụng quá nhiều màu

đỏ trong phòng hội nghị, phòng ngủ

- Nhóm màu xanh (xanh lá cây, xanh lam) có tác dụng chữa bệnh rối loạn thần kinh Ngoài ra, nó còn giúp con người dễ tiêu hoá, bớt căng thẳng, cơn nhức đầu, dễ đi vào giấc ngủ và thúc đẩy sự cân bằng trong cơ thể Vì vậy, nếu người nào mắc bệnh này nên tích cực đi dạo chơi ở công viên, núi rừng, bơi thuyền trên sông hồ thì sau một thời gian sẽ cảm thấy thoải mái, dễ chịu, yêu đời Do đó, trong phòng ngủ nên sơn những gam màu này, nó sẽ giúp cho con người an thần trở lại

- Màu tím có tác dụng chữa hệ thần kinh, đau tim Màu này có nhiều trong tia sáng mặt trời Do vậy, hướng cửa sổ phòng ngủ của những người mắc bệnh này nên bố trí theo hướng mặt trời mọc (hướng đông) để thu được nhiều lượng ánh sáng tím chiếu vào phòng, đồng thời sơn tường màu này lập tức sau một thời gian bệnh sẽ thuyên giảm

Bản thân màu sắc không có yếu tố tình cảm và không thể làm tăng hoặc giảm được nhiệt độ trong phòng hoặc phóng to, thu nhỏ cả không gian nội thất,… mà các yếu tố này chỉ phát sinh phụ thuộc vào mức độ cảm nhận giữa con người với màu sắc

Mặt khác, mức độ cảm nhận về màu sắc được chi phối bởi cơ quan thị giác, hệ thần kinh trung ương và những kinh nghiệm sống hàng ngày của con

người Nếu con người có kinh nghiệm sống càng phong phú thì sự cảm nhận

về màu sắc càng đa dạng

2.1.4.1 Biểu hiện tâm lý của một số loại màu sắc

Mỗi màu sắc đều có nét tình ý riêng và có khả năng tạo ra những nét đặc trưng riêng về mặt tâm lý Dưới đây là biểu hiện tâm lý của một số loại màu sắc cơ bản:

* Màu đỏ

Trong quang phổ nhìn thấy, màu đỏ có bước sóng dài nhất, có ảnh hưởng lớn đến thị giác của con người Màu đỏ luôn làm cho con người liên tưởng đến những vật gắn liền với cuộc sống hàng ngày, như: mặt trời, đốm lửa, máu, hoa màu đỏ, lá cờ màu đỏ, Do đó, nó tạo ra được cảm giác hưng phấn, náo nhiệt, hoạt bát, nhiệt tình, khoẻ mạnh và có cá tính mạnh mẽ Ngoài

ra, nó còn đặc trưng cho cách mạng, tượng trưng cho sự phát triển và thể hiện được sự no đủ, sung mãn,

Khi màu đỏ biến thành đỏ sẫm hoặc có lẫn thêm màu tím thì sẽ cho cảm giác ổn định, trang nghiêm; còn nếu chuyển sang màu hồng phấn lại cho cảm giác mềm mại, vui tươi, hạnh phúc, mộng tưởng , có thể nói đây là màu sắc của thanh niên

* Màu da cam

Màu da cam có bước sóng nằm giữa màu đỏ và màu vàng, nên nó cũng

có những tính chất của màu đỏ và màu vàng nhưng tính kích thích của nó nhẹ nhàng hơn so với màu đỏ Độ sáng của nó chỉ đứng sau màu vàng, cường độ chỉ đứng sau màu đỏ, đây là màu cho cảm giác ấm áp nhất

Do màu cam tương tự với nhiều màu trong thế giới tự nhiên, như: màu của lòng đỏ trứng gà, màu của thức ăn sau khi rán, màu của hoa quả, nên nó làm cho con người có được cảm giác thoả mãn, ăn ngon, Ngoài ra, màu này cũng là màu của một số loài hoa tươi, màu của ánh nắng mặt trời, màu của đốm lửa, do đó nó cũng tạo cho con người được cảm giác hoa lệ, ấm áp, vui

* Màu vàng

Màu vàng có bước sóng ở mức trung bình và có khả năng phát quang lớn nhất so với các màu trong quang phổ Cho nên, nó tạo ra được ấn tượng của sự nhẹ nhàng, vui vẻ, huy hoàng, hy vọng và cho được hiệu quả tươi sáng Ngoài ra,

nó còn thể hiện được sự lạc quan, ý trí, kiên quyết, kích thích não bộ,

Tuy nhiên, do màu này có độ sáng quá cao (lớn nhất), nên nó được coi

là mỏng mảnh, tính cách không ổn định, dễ tạo ra sự sai lệch

* Màu hồng

Màu hồng thể hiện sự nữ tính của người phụ nữ Nó tượng trưng cho một tình yêu lãng mạn, hạnh phúc Màu này hầu như không có tính tiêu cực Màu hồng chỉ phù hợp với giới trẻ, đặc biệt là những bé gái và đôi vợ chồng trẻ, nó không thích hợp với người già

* Màu xanh lục

Màu xanh lục có mức độ ấm lạnh trung bình, độ sáng cao hơn màu đỏ và

độ màu tương đối thấp, nên rất thích ứng với mắt Nó thuộc hệ màu trung tính

Màu xanh lục cũng có phổ biến trong thế giới tự nhiên, như: màu xanh của rừng cây, cỏ ngày xuân, cánh đồng hoang, Do đó, nó là màu tượng trưng cho sự sinh trưởng, hy vọng, liên tưởng đến không khí hoà bình, yên tĩnh, an toàn, Bên cạnh đó, màu này còn có tính cách ôn hoà, dễ bị dung hợp với cảnh vật trong thế giới tự nhiên, nên cũng được gọi là màu sắc bảo vệ, màu sắc của quốc phòng Có thể nói, đây là màu sắc của thanh niên

Tuy nhiên, màu xanh lục rất dễ bị con người cảm nhận được, do đó nếu

sử dụng không tốt sẽ tạo ra cảm giác khó chịu cho con người

* Màu lam

Màu lam là loại ánh sáng có bước sóng tương đối ngắn, là màu của trời xanh, đại dương, mặt hồ, Do đó, nó có được cảm giác của hy vọng, sâu xa, lưu động, mát mẻ, lạnh lẽo, đây là màu lạnh nhất

Màu lam còn tạo ra được cảm giác của thanh xuân, hoa lệ và làm cho con người cảm nhận được tính hiện đại Đặc biệt, màu lam nhạt có độ sáng

cao thể hiện được sự thanh thoát, thích hợp trong việc thể hiện độ lớn của không gian; màu lam có độ sáng thấp thể hiện được sự yên tĩnh, ổn định Do màu này có độ sáng thấp, nên cá tính của nó dễ được điều hoà, đây là màu thích hợp cho tất cả mọi người

Tuy nhiên, màu lam cũng có một số tính tiêu cực, như: tính thu nhỏ, sự lạnh nhạt, sợ hãi hay bi thương

* Màu tím

Màu tím có bước sóng ngắn nhất, là màu tối nhất trong dãy màu của quang phổ Năng lực phân giải trong thị giác là rất kém, tính màu của nó không ổn định, dễ bị mất đi

Trong thế giới tự nhiên, những vật có màu tím không nhiều, do đó, nó thuộc loại màu quý hiếm, tượng trưng cho sự cao quý, nghiêm trang và tạo ra được cảm giác thần bí Đặc biệt, khi màu tím có độ sáng tăng, độ màu giảm dần sẽ cho cảm giác mềm mại, thoải mái, ôn hòa, tao nhã và cũng không bị mất đi tính hoạt bát Có thể nói, đây là màu sắc của nữ tính Ngược lại, nếu màu tím có độ màu cao sẽ tạo ra cảm giác sợ hãi, nhất là khi có lẫn màu xanh thể hiện sự đau khổ, bệnh tật

* Màu nâu

Màu nâu tạo cho con người cảm nhận được sự vững trãi, an toàn, ổn định, Trong trang trí nội thất, nó thường dùng để làm màu nền nhà Tuy nhiên, nó cũng dễ tạo ra cảm giác u buồn, cáu bẳn,

* Màu trắng

Màu trắng là hỗn hợp của toàn bộ ánh sáng nhìn thấy Nó có khả năng phản xạ lại toàn bộ các tia sáng chiếu tới và phần nhiệt lượng của ánh sáng truyền đến, làm cho cơ thể của chúng ta cảm thấy mát mẻ Đó chính là nguyên nhân tại sao vào mùa hè nên mặc trang phục màu trắng hoặc màu sáng

Thông thường, màu trắng thể hiện sự trong sạch, tinh khiết, trong trắng, ngây thơ, cởi mở, tao nhã, thanh thoát, Do màu trắng là màu của tuyết trắng,

mây trắng hay sương mù, làm cho con người cảm nhận được sự giá lạnh, mỏng manh, yếu ớt, thiếu sinh khí,

* Màu đen

Màu đen có khả năng hấp thụ toàn bộ ánh sáng chiếu tới và phần nhiệt lượng của ánh sáng truyền đến Điều này cũng giải thích được tại sao vào mùa đông nên mặc trang phục màu đen hoặc màu tối

Màu đen có tính ổn định nhất, thể hiện được sự trang nghiêm, cao quý

và tạo ra cảm giác tĩnh lặng, huyền bí, Trong thị giác, màu này luôn bị coi là màu tiêu cực, nên từ trước đến nay nó đều làm cho con người liên tưởng đến

sự đen tối, bi thương, chết chóc và không vui vẻ Thông thường, màu đen là màu của những người già, nhưng ngày nay nó cũng được giới trẻ tiếp nhận

* Màu xám

Màu xám là màu nằm giữa màu đen và trắng, nó là màu trung tính hoàn toàn Phản ứng của thị giác và tâm lý đối với màu này là sự bình ổn, không cường điệu, không bị ức chế Một màu xám đẹp có thể tạo ra cho con người

ấn tượng về sự tao nhã, tinh tế

2.1.4.2 Các hiện tượng cảm nhận tâm lý

Cảm giác về màu được thể hiện qua sơ đồ sau:

* Cảm giác về nóng lạnh (cảm giác nhiệt độ)

Sự cảm nhận về nóng lạnh của màu sắc chủ yếu là do kinh nghiệm từ cuộc sống Như chúng ta đã biết, nhiệt độ của lửa, của mặt trời là rất cao, ánh sáng đỏ - da cam do chúng phát ra còn có cả công năng dẫn nhiệt, sau khi chiếu vào da người sẽ tạo ra cảm giác ấm áp Ngược lại, ở những nơi như: đại dương, băng tuyết, núi, lại có được công năng hút nhiệt, nhiệt độ ở những nơi này thường rất thấp nên nó tạo ra cảm giác giá lạnh Do đó, khi con người

nhìn thấy màu đỏ - da cam lập tức đã có cảm giác nóng bức, ấm ấp; hoặc khi nhìn thấy màu lam sẽ cảm giác ngay được sự giá lạnh, mát mẻ

Màu đỏ - da cam được coi là màu nóng nhất, màu lam được coi là màu lạnh nhất Màu nóng cho được cảm giác vui vẻ, hoạt bát, nhanh nhẹn, gần gũi, dễ làm cho con người chú ý Màu lạnh lại cho cảm giác yên tĩnh, tĩnh mịch, an nhàn

Cho dù là màu lạnh hay màu ấm, khi cho thêm màu trắng vào sẽ làm tăng cảm giác lạnh, khi tăng thêm màu đen sẽ làm tăng cảm giác ấm Trong cùng một gam màu cũng có sự phân biệt về cảm giác ấm và lạnh, ấm – lạnh trên thực tế chỉ là một khái niệm tương đối

* Cảm giác không gian (cảm giác khoảng cách)

Khoảng cách thực tế trong phòng là như nhau, nhưng khi sử dụng màu sắc khác nhau sẽ cho cảm giác về khoảng cách khác nhau Màu tiến sẽ cho cảm giác mở rộng nên chúng còn được gọi là màu dãn nở; màu lạnh sẽ cho cảm giác thu hẹp nên nó còn được gọi là màu co rút Màu sắc có độ sáng càng cao thì càng có cảm giác tiến về phía trước; màu có độ sáng càng thấp sẽ cho cảm giác lùi về phía sau Thứ tự cảm giác xa dần của một số màu là: vàng >

da cam > đỏ > vàng - lục > lục > tím > lam

Diện tích lớn nhỏ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến cảm giác không gian Nếu diện tích lớn sẽ có cảm giác tiến về phía trước, diện tích nhỏ lại cho cảm giác lùi về phía sau

* Cảm giác to nhỏ (cảm giác kích thước)

Màu sắc của vật thể khác nhau sẽ cho cảm giác to nhỏ khác nhau, những màu lạnh và màu có độ sáng thấp luôn có cảm giác thu nhỏ Do đó, khi thiết kế màu sắc cho không gian nhỏ hẹp nên sử dụng những màu ấm và màu sáng; còn đối với không gian rộng lớn nên sử dụng màu lạnh và màu tối Thứ

tự cảm giác nhỏ của một số màu là: trắng > hồng > vàng > xám > tro > lục > lam > tím > đen

* Cảm giác nặng nhẹ (cảm giác trọng lượng)

Cảm giác nặng nhẹ của màu sắc có liên quan chủ yếu đến độ sáng của màu sắc Những màu càng sáng thì sẽ cho cảm giác nhẹ, như: trắng, vàng,…; những màu tối sẽ cho cảm giác nặng, màu tối như: đen, nâu, lam,… Khi độ sáng như nhau, những màu có độ màu cao sẽ cho cảm giác nhẹ nhàng hơn so với màu sắc có độ màu thấp Gam màu lạnh sẽ cho cảm giác nhẹ, gam màu

ấm cho cảm giác nặng Thứ tự cảm giác nhẹ dần của một số màu là: đen > lam > hồng > da cam > lục > vàng > trắng

* Cảm giác mềm cứng

Cảm giác mềm cứng của màu chủ yếu được quyết định bởi độ sáng và

độ màu, nó không phụ thuộc nhiều vào sắc màu Nếu màu có độ sáng càng cao và độ màu thấp thì sẽ cho cảm giác mềm mại Ngược lại, nếu màu có độ sáng thấp và độ màu cao sẽ tạo ra cảm giác cứng nhắc Màu xám và những màu có độ sáng, độ màu trung bình luôn cho cảm giác mềm mại, như: vàng nhạt, hồng phấn, xanh nhạt, màu bạc, Màu đen và trắng lại cho cảm giác cứng cáp, kiên cố

Cảm giác mạnh yếu của màu chịu ảnh hưởng trực tiếp của độ sáng và

độ màu Những màu có độ sáng thấp, độ màu cao thì cho cảm giác mạnh Những màu có độ sáng cao, độ màu thấp cho cảm giác yếu

* Cảm giác mệt mỏi

Cảm giác mệt mỏi của màu chủ yếu chịu ảnh hưởng bởi độ màu Khi

độ màu cao sẽ làm cho con người cảm thấy bị mệt mỏi Thông thường, gam màu ấm cho cảm giác mệt mỏi hơn gam màu lạnh

* Cảm giác hưng phấn và trầm tĩnh

Cảm giác hưng phấn và trầm tĩnh của màu phụ thuộc vào sự nóng lạnh,

độ sáng tối, độ màu, Những màu nóng có độ sáng cao, như: đỏ, da cam, vàng, đều có thể tạo ra cảm giác hưng phấn cho con người, những màu lạnh,

có độ sáng thấp, như: lam, lam - tím, lam - lục, tạo cảm giác trầm tĩnh Những màu có độ sáng và độ thuần khiết càng cao thì cho cảm giác hưng phấn càng mạnh

Mặt khác, khi kết hợp màu trắng với các màu thuần khiết khác sẽ cho cảm giác hưng phấn; khi kết hợp màu đen với các màu thuần khiết khác sẽ tạo

ra cảm giác trầm tĩnh

* Cảm giác nổi bật

Thông thường, gam màu nóng cho cảm giác nổi bật hơn gam màu lạnh Trong nội thất, người ta thường vận dụng loại hiệu ứng này để tạo điểm nhấn cho căn phòng Thứ tự cảm giác nổi bật của một số màu là: hồng > lam > vàng > lục > trắng Tuy nhiên, tính nổi bật của màu sắc kiến trúc, nội thất còn phụ thuộc vào màu nền Nếu màu nền là hệ màu xám hoặc màu có độ sáng thấp thì thứ tự cảm giác nổi bật là: vàng > da cam > hồng > lục > lam Ngược lại, nếu màu nền là trắng hoặc màu có độ sáng cao thì cảm giác nổi bật là: lam

> lục > hồng > da cam > vàng

* Cảm giác thanh thoát và sầu muộn

Cảm giác thanh thoát và sầu muộn cũng chịu ảnh hưởng bởi độ sáng tối

và độ màu Ngoài ra, nó còn phụ thuộc vào sắc màu Những màu ấm có độ sáng và độ màu cao sẽ cho cảm giác thanh thoát, sống động, hoạt bát, những màu lạnh có độ sáng và độ màu thấp cho cảm giác sầu muộn, như: màu lam, lam - lục, lam – tím Khi pha màu trắng với các màu khác sẽ làm cho con người cảm nhận được sự thanh thoát và sống động Ngược lại, khi pha màu đen với các màu khác sẽ tạo cho con người cảm giác sầu muộn

* Cảm giác hoa lệ và gin dị

Cảm giác hoa lệ và giản dị có liên quan mật thiết đến 3 đặc trưng của màu Để tạo ra được cảm giác hoa lệ thì tăng độ sáng cho các màu (pha thêm màu trắng); còn muốn thể hiện được sự giản dị thì tăng độ tối cho các màu (pha thêm màu đen)

Màu sắc trong không gian nội thất phòng khách thường là những màu

ấm sáng, tạo ra không gian ấm cúng cho căn phòng Chiếu sáng trong không gian phòng khách có thể là chiếu sáng cục bộ hoặc toàn bộ

Trong không gian nội thât phòng khách, điểm nhấn của căn phòng thường rơi vào khu tiếp khách và phần giữa của bức tường chính, nơi đặt tủ

và các đồ đạc trang trí Để nhấn mạnh tới khu vực này, chúng ta có thể sử dụng ánh sáng nhân tạo chiếu cục bộ từ những chiếc đèn cây Phần sàn nơi tiếp khách có thể sử dụng thảm trải cục bộ để thu hút điểm nhấn về trung tâm tiếp khách Giải pháp màu trang trí phòng khách sao cho vừa toát lên không khí vui tươi như ngày hội khi cần thiết, lại có không khí chan hoà cởi mở và đoàn tụ gia đình Các công việc thường diễn ra ở đây như: Xem vô tuyến truyền hình, đọc sách báo, hội họp gia đình, tiếp khách v.v

Có nhiều kiểu cách trang trí khác phù hợp với sở thích cá nhân từng căn hộ như: Tường nhà sơn màu lam ngọc, rèm cửa sổ vàng sáng kẻ vệt thẳng đứng màu nâu tươi, thảm trải sàn xanh lá cây Hoặc giải pháp khác như tường

màu xanh lá chuối non, thảm trải sàn màu nâu gụ đan xen vết hoa vàng đất, rèn cửa sổ xanh da trời phun hoa trắng

2.1.6 Lựa chọn màu sắc trong phòng khách

Muốn lựa chọn được màu nền phù hợp với từng không gian nội thất, chúng ta cần phải tuân thủ theo các bước sau:

- Xác định chức năng của nội thất và tính chất của kiến trúc;

- Phải tìm hiểu xem nội thất có không khí đặc trưng gì?: trang nghiêm, sôi nổi, bình dị, thân mật, ấm cúng,…

- Lựa chọn màu sắc thích hợp, đồng thời xác định cả độ sáng và độ nóng - lạnh của màu

* Màu nền (tường, trần, sàn)

- Mà u sà n : màu mặt sàn nhạt có thể phản xại lại ánh sáng chiếu vào

nó, từ đó làm cho căn phòng sáng sủa và thoáng hơn các căn phòng có màu tối Sắc màu nhạt sẽ làm tăng ánh sáng ở trong phòng, sắc màu sẫm sẽ hấp thụ ánh sáng làm giảm ánh sáng trong phòng Màu sáng ấm sẽ nâng cao tính kích động của căn phòng, còn màu ấm trầm thì lại cho ta cảm giác ổn định và an toàn Màu sáng lạnh gợi sự rộng rãi và nhấn mạnh sự bằng phẳng của bề mặt sàn, màu lạnh thẫm lại tạo chiều sâu chắc chắn cho căn phòng Tuy nhiên, để tạo ra được cảm giác ổn định, an toàn, chắc chắn và sạch sẽ cho căn phòng nên dùng màu có độ sáng và sắc độ thấp và màu trung tính có độ sáng trung bình Khi sử dụng thảm trải sàn nên sử dụng màu nâu, tím kẻ xen kẽ các vệt trắng, hoa vàng

- Mặt tường:

Do tường có diện tích lớn nhất trong căn phòng và là phần nền làm nổi bật cho các đồ đạc bên trong không gian nội thất Tường phòng khách có thể sơn màu sữa gây cảm giác luôn mới, trần nhà sơn màu trắng Toàn bộ không gian như rộng thêm, cũng có thể sơn phòng màu vàng sáng cho tường, cho ta

ấn tượng luôn luôn mới mẻ, cảm giác không khí vui tươi thoải mái Màu sắc

xanh da trời sáng, vàng - da cam sáng; trần sơn màu trắng Hết sức tránh đùng màu quá lạnh như xanh lá cây v.v Mỗi khi cần nơi đây có không khí ngày hội, tức là phần trang trí động, người ta dùng các màu bổ sung thông qua màu của các tác phẩm hội hoạ, chúng có thể đan xen là màu hoa hồng, hoa sen, vàng da cam của các bức rèm, xanh lá cây trang trí

- Trần: Các trần cao có xu hướng tạo cảm giác không gian cởi mở,

thông thoáng, sang trọng Các trần thấp nhấn mạnh chất lượng che chở của chúng và cho ta cảm giác ấm cúng, riêng biệt

Trần sáng màu sẽ là tăng chiều cao trần, ngược lại trần tối màu sẽ là giảm chiều cao của trần xuống

Nếu trong nội thất có ốp chân tường thì màu sắc của nó thường khớp với màu mặt nền hoặc sậm hơn để tạo ra cảm giác ổn định

* Màu cửa

Để thể hiện được chức năng của cửa và đảm bảo tính thẩm mỹ thì màu sắc của nó phải có sự khác biệt so với màu tường Thông thường, màu của cửa có độ sáng thấp hơn và độ màu cao hơn màu của tường, nên chọn màu của gỗ, như màu vàng, màu nâu

* Màu của đồ trong phòng

Đồ gia dụng là nhân tố chủ yếu để tạo ra phong cách và cá tính cho không gian nội thất Màu sắc của đồ gia dụng có sẵn nên chúng ta phải thiết

kế màu sắc cho trần, tường, nền nhà sao cho phù hợp với chức năng là màu nền để làm nổi bật được các đồ đó ở bên trong nội thất

Vật bố trí trong nội thất bao gồm: đèn điện, tivi, tủ lạnh, đồ mỹ nghệ, các bức tranh,… khi thiết kế cần phải lựa chọn màu sắc và kiểu dáng cho các vật này phù hợp với màu nền và có tác dụng tạo ra điểm nhấn cho căn phòng

Để cho không gian nội thất thêm phong phú, tăng cường ý nghĩa của cuộc sống, giảm bớt mệt mỏi cho cơ thể, chúng ta có thể trang trí thêm chậu cảnh, giỏ hoa, lọ hoa, các loại hoa, các loại thực vật,…

2.2 Phối màu

2.2.1 Khái niệm

Phối màu là sự phối hợp từ 2 màu sắc trở lên, khi đặt cạnh nhau, chúng

có thể hỗ trợ hoặc bổ sung cho nhau về sắc màu, độ sáng, độ màu để đạt được hiệu quả về sự hài hoà, mềm mại và tạo ra được cảm giác đẹp cho con người

Khi phối màu, chúng ta có thể dùng màu đen, trắng để điều chỉnh về độ sáng tối, độ đậm nhạt cho các màu để làm “mềm hoá” bớt, từ đó có thể tạo ra được các hiệu ứng khác nhau về màu, như: mềm mại, thanh thoát, ổn định, an toàn,…

Trình tự phối màu được tiến hành theo các bước sau:

- Bước 1: Xác định hiệu ứng màu sắc mà chủ nhân muốn đạt được;

- Bước 2: Chọn màu chính đặc trưng cho chủ đề muốn thể hiện;

- Bước 3: Chọn màu hỗ trợ cho màu chính;

- Bước 4: Từ màu chính và màu hỗ trợ, chúng ta chọn ra màu trung gian hài hoà với 2 màu trước

2.2.2 Nguyên tắc phối màu cơ bản

Có 9 nguyên tắc phối màu cơ bản:

* Phối màu cơ bản

Dùng 3 màu cơ bản: đỏ, xanh lam, vàng

Hình 2.8 Vòng tròn màu

sắc

và dùng yếu tố đen, trắng để thay

đổi độ sáng, tối cho sắc màu

này)

-

* Phối màu bổ sung

Dùng các màu đối xứng nhau trên vòng tròn màu, như: vàng, tím hoặc

đỏ, xanh lục hoặc da cam và xanh lam

* Phối màu bổ sung cấp thứ 2

Dùng một màu chính kết hợp với 2 màu bổ sung cấp thứ 2 (dùng 3 màu

bổ sung cấp thứ 2) Ví dụ: xanh lục, tím, da cam

* Phối màu bổ sung cấp thứ 3

Dùng một màu chính kết hợp với 2 màu bổ sung cấp thứ 3 (dùng 3 màu

bổ sung cấp thứ 3) Ví dụ: đỏ cam, lam tím, vàng lục hoặc lục lam, vàng cam,

đỏ tím,… Tất cả các màu này cách đều nhau trên vòng tròn màu

* Phối màu bổ sung từng phần (bổ sung kép)

Dùng một màu chính kết hợp với 2

hoặc 4 hoặc 6 màu ở 2 bên màu bổ sung

Thông thường, người ta chỉ sử dụng 2

hoặc 4 màu để bổ sung cho 1 màu Ví dụ:

lam tím, vàng, đỏ tím hoặc lam lục, đỏ,

vàng lục hoặc vàng da cam, lam, đỏ da

cam,…

Hình 2.13 Phối màu tương tự

Hình 2.12 Màu tương tự

* Phối màu tương tự

Dùng 3 màu liền kề nhau trên vòng

tròn màu và phối hợp thêm độ sáng tối,

như: màu đỏ, da cam, đỏ-da cam; lam,

lam tím, tím,

* Phối màu chỏi

Nguyên tắc này thường dùng các màu ở bên phải hoặc bên trái màu bổ sung trên vòng tròn màu Ví dụ: màu bổ sung của màu đỏ là màu xanh lục, vậy màu chỏi là màu lam nhạt hoặc màu lục

*Phối màu vô sắc

Chỉ dùng hệ màu vô sắc đen, trắng, xám nhạt

3.2.3 Phối màu trên mặt phẳng

Hình 2.14 Phối màu bổ sung

3.2.4 Phối màu trong không gian

* Phối màu đơn sắc

Lấy một sắc màu làm chủ đạo điều hoà cho toàn bộ màu sắc trong không gian nội thất Trong phối màu đơn sắc, chúng ta có thể dùng màu đen, trắng để điều chỉnh độ sáng tối khi cần thiết

Nguyên tắc phối màu này có thể đạt được hiệu quả yên tĩnh, bình thản, đồng thời nó cũng có được cảm giác không gian và tạo ra một màu nền rất tốt cho việc bố trí các đồ vật bên trong nội thất

* Phối màu tương tự

Phối màu tương tự là một phương án dễ vận dụng nhất, hiện đang được mọi người yêu thích nhất Phương án này chỉ cần sử dụng 2 hoặc 3 loại màu sắc gần nhau ở trên vòng tròn màu, như: vàng, da cam, đỏ-da cam, lam, lam-tím,… Nó có được tính hài hoà rất cao và mang lại hiệu quả yên tĩnh, mới mẻ

Hình 2.15 Ví dụ minh họa về phối màu đơn sắc

Những màu sắc sử dụng trong phương pháp này cũng có thể tạo ra được sự phong phú từ sự thay đổi về độ màu và độ sáng của chúng bằng cách kết hợp với màu đen và trắng

Hình 2.16 Ví dụ minh hoạ về phối màu tương tự

* Phối màu bổ sung

Nguyên tắc này sử dụng các màu sắc có vị trí đối xứng với nhau trên vòng màu, như: xanh lam và da cam, đỏ và xanh lục, vàng và tím, trong đó có một màu là màu nguyên, còn màu kia là màu thứ sinh Nó sẽ làm cho không gian nội thất thêm sinh động, tươi mới, gây được sự chú ý và tạo ra ấn tượng tốt cho con người Khi sử dụng nguyên tắc phối màu bổ sung không nên bổ sung quá mạnh nếu không sẽ tạo ra sự tương phản mạnh, khi đó sẽ tự triệt tiêu lẫn nhau Trong nội thất, nếu bổ sung màu nóng vào trong màu lạnh có thể tạo

ra cảm giác mở rộng về kích thước và ngược lại

* Phối màu bổ sung từng phần (bổ sung kép)

Sử dụng nguyên tắc phối màu bổ sung từng phần có thể tạo ra 1 không gian nội thất đa dạng về màu sắc và thể hiện được ý đồ của gia chủ Thông qua sự thay đổi về độ sáng và độ màu của các màu được sử dụng trong nguyên tắc này cũng có thể đạt được hiệu quả rất lý tưởng Tuy nhiên, nguyên tắc này chỉ phù hợp với không gian nội thất có diện tích lớn, không thích hợp với không gian nội thất có diện tích nhỏ, vì nó rất dễ tạo ra sự rối loạn về màu sắc

Ví dụ: Sử dụng 2 màu vàng- lục, lam- lục để bổ sung cho màu đỏ, khi

đó 2 màu này sẽ làm tăng khả năng hiển thị của màu đỏ

Hình 2.17 Ví dụ minh hoạ về phối màu bổ sung

Hình 1.18 Ví dụ minh hoạ về phối màu bổ sung kép

* Phối màu cơ bản

Nguyên tắc phối màu này sử dụng 3 màu cơ bản: đỏ, vàng, lam Nếu như đem màu vàng làm cho

cường độ yếu bớt thành màu

vàng kim, còn màu đỏ tăng

thêm độ sẫm thành màu đỏ -

tím, màu lam cũng được

tăng thêm độ sẫm thì sẽ tạo

ra sự tao nhã trong các căn

phòng quý phái Nếu ta đem

cả 3 màu sắc trên làm cho

chúng có cường độ yếu đi,

như màu vàng của ngô, màu

đỏ hoa hồng hay màu lam

sáng, thì kết quả của nó sẽ tạo ra sự thanh thoát, mềm mại, nhẹ nhàng

* Phối màu vô sắc

Phương pháp này sử dụng hệ màu vô sắc (màu đen, trắng, xám) làm gam màu chủ đạo, có thể bổ sung thêm một hoặc một số sắc màu có độ màu cao, như: vàng, lục, lam- lục hoặc đỏ để tạo điểm nhấn cho căn phòng Đây là một trong những nguyên tắc phối màu cao cấp, có thể tạo ra được cảm giác yên tĩnh và có khả năng thu hút con người rất cao Nhưng do màu đen và trắng có sự so sánh rất mạnh nên lượng dùng giữa chúng phải thích hợp

Hình 2.19 Ví dụ minh hoạ về phối màu cơ bản

Hình 2.20 Ví dụ minh hoạ vê phối màu vô sắc

Cho dù sử dụng nguyên tắc phối màu nào thì tuyệt đối không được quên tác dụng của các yếu tố vô sắc (đen, trắng, xám) trong quá trình điều tiết màu sắc Màu trắng là yếu tố duy nhất có thể sử dụng để mở rộng về mặt diện tích Màu đen được coi là màu có đặc trưng quyền lực