Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.

Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.Nghiên cứu bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội.

BỘ GIÁO DỤC VÀĐÀOTẠO BỘVĂNHOÁ,THỂTHAOVÀDULỊCH

VIỆN KHOA HỌC THỂ DỤC THỂ THAO

NGUYỄN CÔNG TRƯỜNG

NGHIÊN CỨU BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TẤN CÔNG BẰNG KỸ THUẬT CÚP CẦU BÊN TRÁI CHO NAM VẬN ĐỘNG

VIÊN ĐÁ CẦU HÀ NỘI

LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC

HÀ NỘI - 2022

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HOÁ, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

VIỆN KHOA HỌC THỂ DỤC THỂ THAO

NGUYỄN CÔNG TRƯỜNG

NGHIÊN CỨU BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TẤN CÔNG BẰNG KỸ THUẬT CÚP CẦU BÊN TRÁI CHO NAM VẬN ĐỘNG

VIÊN ĐÁ CẦU HÀ NỘI

Tênngành: Giáo dụchọcMãngành:

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, đây là công trìnhnghiêncứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực

và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trìnhnào

Tác giả luận án

Nguyễn Công Trường

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Danh mục các chữ viết tắt, ký hiệu và các đơn vị đo lường

Danh mục bảng, biểu đồ, sơ đồ

1.3.5 Đặc điểm chuyên môn hoá vị trí trong đá cầuhiệnđại 18

1.4.1 Các phương pháp và bài tập phát triển sức nhanhchuyên môn 191.4.2 Các phương pháp và bài tập phát triển sức mạnhchuyên môn 201.4.3 Các phương pháp và bài tập phát triển sức bềnchuyên môn 221.4.4 Các phương pháp và bài tập phát triển năng lực phối hợpvận động 231.4.5 Rèn luyện năng lực định hướng trongkhông gian 25

1.5 Huấn luyệnkỹthuật cúp cầu trái trong mônđácầu 26

1.5.1 Phân tích và huấn luyện kỹ thuật cúpcầutrái 261.5.2 Các tố chất thể lực cơ bản để nâng cao hiệu quả kỹ thuật cúpcầutrái 29

1.6 Giới thiệu khái quát về phần mềm Simi Motion 3D trong phân tích

MỤC LỤC

1.6.2 Phân tích kỹ thuật chuyển động Simi motion 3D trong phântích

1.8 Các công trình nghiên cứu có liên quan vềđácầu 39

1.8.2 Các công trình nghiên cứu về đá cầu ởnướcngoài 42

3.1 Thực trạng sử dụng bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằngkỹthuật

3.1.1 Đánh giá thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tấn côngb ằ n g

kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầuHà Nội 553.1.2 ĐánhgiáthựctrạngsửdụngbàitậpcủanamVĐVđácầuHàNội 623.1.3 Xác định các kỹ thuật mang lại hiệu quả trong thi đấu đácầucủa nam VĐV đá

3.1.4 Nghiên cứu lựa chọn các test đánh giá hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật

3.1.5 Đánh giá thực trạng tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho namVĐV

3.2 Nghiên cứu lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằngkỹthuật

3.2.2 Tổng hợp các bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu

3.2.3 Kiểm định độ tin cậy của bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ

3.2.5 Bàn luận lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp

3.3 Ứng dụng và đánh giá bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằngkỹthuật

3.3.3 Bàn luận về hiệu quả bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật

DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG, BIỂU ÐỒ, SƠ ĐỒ TRONG LUẬN ÁN

3.2 Kết quả kiểm định độ tin cậy nội tại của các nội dung

yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tấn công bằng kỹ thuậtcúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội (n=16)3.3 Kếtquảphỏngvấnlựachọncácyếutốảnhhưởngđến hiệu quả

tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái chonamVĐV đá cầu Hà Nội (n=16)

3.7 Thực trạng nội dung kế hoạch huấn luyện nam VĐV

3.8 Thực trạng các cuộc thi đấu giao hữu và thi đấu các

giải quốc gia (n=16)

61

3.9 ThựctrạngthànhtíchthiđấucủanamVĐVđácầuHà

3.10 Thực trạng phân chia thời gian huấn luyện theo từng

thời kỳ huấn luyện của nam VĐV đá cầu Hà Nội Sau 623.11 Tổng hợp thực trạng các bài tập của nam VĐV đá cầu

Hà Nội

Sau 633.12 Kết quả phỏng vấn đánh giá về thực trạng các bài tập

của nam VĐV đá cầu Hà Nội (n=16)3.13 Kết quả phỏng vấn đánh giá về các kỹ thuật thường

được sử dụng trong thi đấu của nam VĐV đá cầu HàNội (n=20)

Sau 66

3.14 Kết quả phỏng vấn về mức độ quan trọng của kỹ thuật

cúp cầu trái trong môn đá cầu (n=22) 673.15 Thống kê sử dụng các kỹ thuật của nam VĐV trong

thi đấu đá cầu giải trẻ toàn quốc năm 2018

Sau 683.16 Tổng hợp các test đánh giá hiệu quả tấn công bằng kỹ

thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội 70

3.17 Kết quả kiểm định độ tin cậy nội tại của các test đánh

giá hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội

71

3.18 Sự tương quan qua 2 lần kiểm tra các test đánh giá

hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho namVĐV đá cầu Hà Nội (n = 10)

Sau 72

Biểu

bảng

3.19 Kết quả phỏng vấn 2 lần (phân bố tần suất -$T1

Frequencies) của các test đánh giá hiệu quả tấn côngbằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội

73

3.20 Kết quả kiểm định Wilconxon giữa 2 lần phỏng vấn

test đánh giá hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầutrái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội

73

3.21 Sự tương quan của các test đánh giá hiệu quả tấn công

bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu HàNội (n = 10)

74

3.22 So sánh sự khác biệt hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật

cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội Sau 753.23 Phân loại tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả tấn công bằng

kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội

763.24 Thang điểm đánh giá hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật

cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội3.25 Bảng điểm tổng hợp đánh giá hiệu quả tấn công bằng

kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội 773.26 Thực trạng hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu

trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội với một số đơn vịkhác

77

3.27 Tổng hợp các bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng

kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội

3.30 Kết quả phỏng vấn lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả

tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội (n=27)

3.31 Xây dựng kế hoạch ứng dụng bài tập nâng cao hiệu

quảtấncôngbằngkỹthuậtcúpcầutráichonamVĐV đá cầu HàNội

102

3.32 Đánh giá hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái

thời điểm trước thực nghiệm

Sau 104

3.33 Đánh giá phân loại hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật

cúp cầu trái của nam VĐV các đơn vị thời điểm trướcthực nghiệm

3.34 Kết quả so sánh về các góc độ của cơ thể nam VĐV

đá cầu khi thực hiện kỹ thuật cúp trái ở các thời điểmchuẩn bị, tiếp xúc cầu, cầu rời chân ở thời điểm trướcthực nghiệm

Sau 105

3.35 Kết quả so sánh vận tốc các bộ phận của chân tại thời

điểm chân đá tiếp xúc với cầu và vận tốc quả cầu khithực hiện kỹ thuật cúp trái thời điểm trước thực

nghiệm

Sau 108

3.36 Kết quả so sánh vận tốc các bộ phận của chân khi cầu

rời chân đá và vận tốc quả cầu khi thực hiện kỹ thuật cúp trái thời điểm trước thực nghiệm

Sau 109

3.37 Đánh giá hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái

của Nam VĐV đá cầu Hà Nội thời điểm sau 01 giaiđoạn (05 tháng) thực nghiệm (n=12)

Sau 1113.38 Đánh giá phân loại hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật

cúp cầu trái của Nam VĐV đá cầu Hà Nội thời điểmsau 01 giai đoạn (05 tháng) thực nghiệm

3.39 Đánh giá hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái

của Nam VĐV đá cầu Hà Nội thời điểm sau 02 giai đoạn (12 tháng) thực nghiệm (n=12) Sau 1133.40 Đánh giá phân loại hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật

cúp cầu trái của Nam VĐV đá cầu Hà Nội thời điểmsau 02 giai đoạn (12 tháng) thực nghiệm

3.41 Kết quả thành tích thi đấu giải toàn quốc của nam

VĐV đá cầu Hà Nội năm 2020

3.1 Giá trị trung bình đánh giá nội dung kế hoạch huấn

3.2 Tỷlệphânchiathờigianhuấnluyệntheotừngthờikỳ

huấn luyện của nam VĐV đá cầu Hà Nội Sau 62

3.5 Thực trạng tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho

nam VĐV đá cầu Hà Nội so với một số đơn vị

Sau 77

3.6 Sosánhtỷlệphânloạihiệuquảtấncôngbằngkỹthuật

cúpcầutráicủanamVĐVđácầucácđơnvịthờiđiểmtrước thực nghiệm

3.9 Chênh lệch giá trị trung bình sau 02 giai đoạn (12

tháng) thực nghiệm của nam VĐV đá cầu Hà Nội với các đơn vị

Sau 111

3.10 Sosánhtỷlệphânloạihiệuquảtấncôngbằngkỹthuật

cúp cầu trái Nam VĐV đá cầu Hà Nội thời điểm sau

02 giai đoạn (12 tháng) thực nghiệm

PHẦN MỞ ĐẦU

Thểthaothànhtíchcaolàhoạtđộnghuấnluyện,đàotạo,tậpluyện,thiđấu

củaHLVvàVĐV;trongđó,thànhtíchcao,kỷlụcthểthaođượccoilàgiátrịvăn hóa, là sứcmạnh và năng lực của con người.[7]

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao (2018) nêurõ: “Thể thao thành tích cao là hoạt động huấn luyện và thi đấu thể thao có hệthống của HLV, VĐV nhằm đạt được thành tích, kỷ lục thể thao” [39]

Nghịquyếtsố08-NQ/TWngày01/12/2011củaBộChínhtrịđãđưaramộttrongnhững nhiệmvụ và giảiphápđểnângcao hiệuquảđàotạotàinăngthểthaolà “Dànhnguồn lực thích đáng để hình thành hệ thống đào tạo tài năng thể thao với độingũ kế cận dồi dào và có chất lượng, làm tiền đề cho bước phát triển đột phá vềthành tích trong một số môn thể thao Ðổi mới tổ chức, quản lý thể thao thànhtích cao theo hướng chuyên nghiệp phù hợp với đặc điểm của từng môn và từngđịa phương”.[4]

Đá cầu là một trong những môn thể thao truyền thống nước ta và là mônthểthaomangnhiềuthànhtíchởcácgiảichâulụcvàthếgiới.Trongđó,hiệnnay

đácầuHàNộilàmộttrongnhữngđịaphươngđónggópmộtlựclượngVĐVnhất định trongđội tuyển quốcgia

Trong quá trình tập luyện và thi đấu đá cầu, vận động viên (VĐV) khôngngừnghìnhthànhvàcủngcốcáckĩthuậtđộngtác,cácphảnxạcóđiềukiện,nhằm tăng cường khảnăng phối hợp giữa hệ thần kinh trung ương với các cơ quan vận động, các cơ quan nội tạngtrong cơ thể để xây dựng các kỹ năng, kỹ thuật động tác, tiến tới hình thành kỹ xảo động tác.[36]

Thông qua tập luyện, thi đấu TDTT nói chung và đặc biệt là môn đá cầunói riêng, đòi hỏi người tập phải có sự nỗ lực khổ luyện, có ý chí, có nghị lực,

có quyết tâm cao thì mới có kết quả tốt Bởi đặc thù của môn đá cầu trong thiđấu mangtínhđốikhángrấtcao,nhấtlàtrongthiđấuđáđơn.Muốngiànhđượcthắng lợi trongthi đấu, trước tiên người tập phải thắng được chính bản thân mình bằng sự cần cù, chịukhó, linh hoạt, sáng tạo, khắc phục khó khăn, trong sinh hoạtvới

đồngđộiphảiđoànkết,tươngtrợgiúpđỡlẫnnhautrongtậpluyệncũngnhưtrong thi đấu Ngườitập không chỉ nắm vững kĩ thuật động tácmàcòn đòi hỏi họ phải biết tư duy sáng tạosao cho khi thực hiện phải thuần thục, chính xác, đảm bảotínhnhịpđiệucủađộngtác.Nếungaytừđầungườitậpkhôngnắmvữngđượckỹ thuật độngtác thì trong quá trình tập luyện sẽ trở thành thói quen khósửa.

Vì vậy, trong huấn luyện chuyên môn đá cầu, người ta thường chú trọngphát triển các kỹ thuật cơ bản, trong đó đặc biệt là nhóm kỹ thuật tấncôngmàđiển hình là kỹ thuật cúp cầu trái đá tấn công Để thực hiện nhiệm vụnày, các HLV thường sử dụng các bài tập thi đấu, các bài tập di chuyển kết hợpvới các độngtáckỹthuậtchuyênmôn,ngoàiracầnsửdụngcácphươngphápphùhợpvàhệthốngcácbàitậpđượclựachọnchínhxác,sẽđemlạihiệuquảhuấnluyệncao Muốn vậy,cần phải nghiên cứu sâu về các yêu cầu sư phạm và về cơ sở sinh học của các bài tậpphát triển kỹ thuật trong chuyên môn Kết quả nghiên cứu ở lĩnhvựcnàychỉcótínhthuyếtphụckhi đượctiếnhànhtrongquátrìnhvậnđộngthực hiện bàitập Gần đây, công nghệ hiện đại đo lường các chức năng cơ thể trong vận động đãcho phép tiếp cận tới nhiều các kết quả nghiên cứu của bài tập thể thể thao, bêncạnh các phương pháp nghiên cứu thườngquyvề các yếu tố mang tính sưphạm

Phát triển kỹ thuật cơ bản trong đá cầu nói chung và kỹ thuật cúp cầu tráinóiriêngsẽlàcơsở,nềntảnggiúpchoVĐVkhôngchỉchơitốtmàcònghiđiểm hiệu quảtrong thi đấu để giành kết quả cao Xu hướng phát triển của đá cầu hiện đại đã đòihỏi ở VĐV khả năng thíchứngvới lượng vận động lớn và năng lực phối hợp vậnđộng cao trong thời gian dài Do đó, việc huấn luyện kỹ thuật cho VĐV đá cầu

có ý nghĩa rất quantrọng

Quaquansátcáccuộcthiđấuđácầuhiệnđạiđãchothấy:Kỹ-chiếnthuật luôn là mộtkhâu then chốt để có thể giành được điểm trong khi thi đấu Nói một cách khác, kỹthuật là khâu xuyên suốt để phối hợp nhịp nhàng với chiến thuật biến hóa trên cơ sở

kỹ thuật điêu luyện, trong đó luôn lấy kỹ thuật tấn công làmcơsởnềntảngmàđạidiệnlàkỹthuậtcúpcầutrái.NhưngtrongthiđấunamVĐV

đá cầu Hà Nội chưa sử dụng nhiều, hoặc có sử dụng nhưng chưa đạt hiệu quả về

kỹ thuật cúp cầu trái, dẫn đến hiệu quả thi đấu không cao

Hiệnnay,chưacónhiềuđềtàinghiêncứu khoa họcvề mônđácầu đểtừđóphântích hiệu quả của cáckỹthuật thường xuyênsửdụngvàđemlạihiệu quảcaotrongthi đấuđácầu Phân tích những sailầm thườngmắc trong tậpluyệncáckỹ-chiếnthuậtđểtìm nhữngbài tậpkhắcphục những sailầmthườngmắc chongườitậpnhằmnângcaođượchiệu quả trong công tác giảngdạycũng nhưlàtập

đácầutuychưanhiều,songlàcơsởkhoa học hết sức quý giávềmặt tài liệugiảngdạyvàđịnh hướng trongphươngphápnghiêncứutrong huấnluyệnvàgiảngdạymôn đácầu

Từtínhcấpthiếttrên,chúngtôitiếnhànhnghiêncứuluậnán:“Nghiêncứu

bàitậpnângcaohiệuquảtấncôngbằngkỹthuậtcúpcầutráichonamVĐV đá cầu Hà Nội”.

Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn của môn đá cầu, luận án tiến hành nghiêncứu lựa chọn hệ thống bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầubêntráichonamVĐVđácầuHàNộiphùhợpvớiđiềukiệnthựctế,đápứngđược các yêu cầu vềchuyên môn, góp phần nâng cao thành tích môn đá cầu Hà Nội trong những nămtới

Mục tiêu nghiên cứu

Để giải quyết mục đích nghiên cứu nêu trên, luận án xác định giải quyết các mục tiêu nghiên cứu sau:

Mục tiêu 1:Thực trạng sử dụng bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng

kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội

Đánh giá thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội

Đánh giá thực trạng sử dụng bài tập của nam VĐV đá cầu Hà Nội

XácđịnhcáckỹthuậtmanglạihiệuquảtrongthiđấuđácầucủanamVĐV đá cầu Hà Nội.

Nghiên cứu lựa chọn các test đánh giá hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội

Đánh giá thực trạng tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội

Mục tiêu 2:Nghiên cứu lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng

kỹ thuật cúp cầu trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội

Cơ sở lựa chọn bài tập

Tổnghợpcácbàitậpnângcaohiệuquảtấncôngbằngkỹthuậtcúpcầubên trái cho nam VĐV đá cầu HàNội

Kiểm định độ tin cậy của bài tập nâng cao hiệu quả tấn công bằng kỹ thuật cúp cầu bên trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội

Phỏng vấn lựa chọn bài tập

Mụctiêu3:Ứngdụngvàđánhgiábàitậpnângcaohiệuquảtấncôngbằng kỹ thuật cúp

cầu bên trái cho nam VĐV đá cầu HàNội

Tổ chức thực nghiệm

Đánh giá hiệu quả thực nghiệm

Giả thuyết khoa học

KhilựachọnvàsửdụngcácbàitậpkỹthuậtcúpcầutráichonamVĐVđá cầu Hà Nộichưa phù hợp là nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng huấn luyện và không nângcao được thành tích thi đấu Nếu lựa chọn được các bài tập nâng cao hiệu quả tấncông bằng kỹ thuật cúp cầu bên trái cho nam VĐV đá cầu Hà Nội phù hợp sẽ gópphần nâng cao thành tích thi đấu cho nam VĐV đá cầu Hà Nội

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Một số khái niệm có liênquan

Khái niệm BT TDTT

Bàitập(BT)TDTTlànhữnghoạtđộngvậnđộngchuyênbiệtdoconngười sáng tạo ramột cách có ý thức, có chủ đích, phù hợp với qui luật giáo dục thể chất, là phương tiệnhuấn luyện chủ yếu trong các môn thể thao[44]

Theo Lưu Quang Hiệp, Phạm Thị Uyên, BT là một tổ hợp các tác động cóliên quan chặt chẽ với nhau nhằm thực hiện một mục tiêu nhất định [22]

ĐểnắmđượcnộidungcủaBTTDTTnàođó,nhàsưphạmkhôngnhữngcầnhiểu những biến đổi sinh lý, sinh hóa và những biến đổi khác xảy ratrongcơthể do

ảnh hưởng của BTmàđiều chủ yếu là hiểu được phươnghướngtácdụngcủaBTđốivớiviệcthựchiệnnhữngnhiệmvụgiáodụcvàgiáodưỡngđặtra[51]

Phân loại các bài tập TDTT có nghĩa là sắp xếp chúng thành những nhómsao cho những loại hình bài tập trong mỗi nhóm có sự giống nhau về những tínhchất cơ bản nhất

Ý nghĩa của phân loại bài tập TDTT: bài tập TDTT rất đa dạng và phongphú, nhờ việc phân loại ta dễ định hướng, lựa chọn và sử dụng chúng theo mụcđích của mình [33]

Một đặc trưng quan trọng của BT TDTT là nó được xây dựng trên cơsởnhững hoạt động, vận động có ý thức Đó là những hành vi vận động có chủđích,liên quan đến nhiều quá trình tâm lý: sự biểu hiện về động tác, hoạt động tưduy,cảm xúc, v.v… có ảnh hưởng mạnh với biểu hiện ý chí, tình cảm, tính cách

[44]Hình thức và nội dung của BT TDTT liên quan hữu cơ với nhau, trong đónội dung là mặt quyết định và động hơn Điều đó có nghĩa là, để thực hiện đượcmộthoạtđộngvậnđộngquyđịnhnàođócaohơnkhảnănghiệncó,trướchếtphải thay đổi mộtcách tương ứng mặt nội dung củanó

Nội dung thay đổi thì hình thức BT cũng thay đổi Ví dụ, sức mạnh hoặcsức bền thay đổi thì biên độ, tần số động tác cũng có thể thay đổi

Hìnhthứccũngcóảnhhưởngđếnnộidung.Hìnhthứcchưahoànthiệncủa BT sẽ cảntrở sự biểu hiện tối đa các khả năng của cơ thể Ngượclạihình thức hoàn thiện sẽ tạođiều kiện sử dụng có hiệu quả các năng lực thể chất[59].

Trong quá trình lựa chọn BT phải đảm bảo 3 yêu cầu nhằm mục đích phùhợp với đặc điểm chuyên môn:

Lựa chọn BT phải đảm bảo chỉ tiêu đánh giá cụ thể và hình thức tập luyệnphù hợp với đặc điểm đối tượng, điều kiện thực tiễn;

LựachọnBTphảiđảmbảođộtincậyvàmangtínhthôngbáocầnthiếtvới đối tượngnghiêncứu;

LựachọnBTphảiđảmbảotínhđịnhhướngtoàndiệnđểhìnhthànhvàphát triển thể lực

và kỹ - chiếnthuật

Khái niệm về kỹ thuật bài tập TDTT:

Kỹ thuật bài tập TDTT được một số tác giả nhận định như sau:

Theo Nguyễn Toán và Phạm Danh Tốn (2000) [44] Bài tập kỹ thuật thểthao hợp lý, bảo đảm phát huy được hiệu quả và đồng thời tiết kiệm được nănglượng trong khi vận động

Theo Bùi Quang Hải (2018), [13] đưa ra khái niệm chung về kỹ thuật bàitập TDTT (hay còn gọi là bài tập thể chất) như sau: Kỹ thuật BT TDTT là nhữngcáchthứcthựchiệncácđộngtác,mànhờnhữngcáchđónhiệmvụvậnđộngđược giải quyếtmột cách hợp lý với hiệu quả tương đối cao hơn.Baogồm:

Nguyên lý kỹ thuật:Là một tổng thể bao gồm tất cả các khâu và các nét

trong cơ cấu động lực học, động học và nhịp điệu của động tác và tất nhiên đó làcáckhâuvàcácnétcầnthiếtđểgiảiquyếtnhiệmvụvậnđộngtheomộtcáchthức nhất định(dùng sức theo thứ tự đã quy định, dùng một số cử động cần thiết có phối hợp vềkhông gian và thờigian)

Khâu quyết định của kỹ thuật:Là một phần quyết định, quan trọng nhất

trong cách thức thực hiện nhiệm vụ vận động

Việcthựchiệnkhâuquyếtđịnhtrongkỹthuậtcácđộngtácthểthaothường xảy ratrong một khoảng thời gian ngắn và đòi hỏi sự cố gắng lớn của cơbắp

Các chi tiết của kỹ thuật:Là những đặc điểm thứ yếu của động tác, mà

không phá vỡ cơ chế cơ bản của động tác Các chi tiết kỹ thuật động tác ở VĐVkhác nhau sẽ khác nhau và trong đa số trường hợp chúng phụ thuộc vào các đặcđiểm hình thái và chức năng của cá nhân VĐV Việc sử dụng đúng đắn đặc điểm

cá nhân là thể hiện kỹ thuật cá nhân

Vớimụcđíchgiáodụcvàkhoahọcngườitachiamộtđộngtácnguyênvẹn thành cácgiai đoạn hoặc các phần nhất định nối tiếp nhau theo thứ tự thời gian.Mỗiđộngtáckhôngchukỳcóthểphânchiathành3giaiđoạntươngứngvớichức

năngcủachúngtronglúchoạtđộnghoànchỉnh:Giaiđoạnchuẩnbị,giaiđoạncơ bản và giaiđoạn kết thúc Cả 3 giai đoạn này liên quan với nhau, tiến hành liền nhau và xác địnhlẫnnhau

Giai đoạn chuẩn bị: là tạo điều kiện thuận lợi nhất để thực hiện động tác ở

giai đoạn cơ bản

Giai đoạn cơ bản: nhằm trực tiếp giải quyết nhiệm vụ vận động cơ bản.

Điều quan trọng nhất trong giai đoạn này là sử dụng hợp lý các động lực đúngchỗ, đúng hướng và đúng thời điểm cần thiết Ở một số bài tập không chu kỳ,không phải chỉ có một mà là một số giai đoạn cơ bản

Giaiđoạnkếtthúc:làdừngdầnmộtcáchtiêucựchoặclàđượchãmlạimột cách tích cực

nhằm mục đích giữ thăng bằng cho cơthể

Khái niệm nâng cao:Theo từ điển Tiếng Việt khái niệm nâng cao được

hiểu là làm tăng thêm

Khái niệm hiệu quả:Theo từ điển Tiếng Việt khái niệm hiệu quả là kết

quả như yêu cầu của việc làm mang lại

Như vậy, có thể hiểu nâng cao hiệu quả kỹ thuật BT TDTT chính là làmtăng hơn kết quả thực hiện bài tập theo yêu cầu và đạt hiệu quả cao nhất khi thựchiện kỹ thuật động tác

1.2 Đặc điểm huấn luyệnkỹthuật BTTDTT

Huấn luyện thể thao là quá trình sư phạm mang tính chuyên biệt, do vậyhuấn luyện thể thao có những đặc điểm riêng và rõ nét sau[14] [44]:Huấn luyệnthểthaoluônhướngđếnviệcdànhthànhtíchthểthaocaonhấttrongmônthểthao

chuyên sâu; Huấn luyện thể thao là quá trình chuyên môn hóa cao; Huấn luyệnthể thao thể hiện rõ tính hệ thống và tính kế hoạch; Huấn luyện thể thao thể hiện

rõ tính khoa học Tương tự như vậy, huấn luyện bài tập kỹ thuật trong bài tập thểthao đều có những đặc tính riêng biệt như sau:

1.2.1 Các đặc tính trong huấn luyện kỹ thuật BTTDTT

Theo Nguyễn Toán, Nguyễn Sỹ Hà (2004) [45] và Bùi Quang Hải (2018)[13] có những đánh giá nhận định chung về đặc điểm huấn luyện kỹ thuật bàitậpTDTT theo 5 đặc tínhsau:

Đặc tính không gian của kỹ thuật BT TDTT:

Người ta còn tách các yếu lĩnh động tác theo đặc tính không gian là: tưthế cơ thể và quỹ đạo chuyển động của các bộ phận cơ thể

Tư thế cơ thể có:Tư thế ban đầu trước khi thực hiện động tác (tạo điều

kiện thuận lợi cho các động tác tiếp theo); Tư thế khi thực hiện động tác (nhằmtrực tiếp giải quyết những nhiệm vụ mỗi BT TDTT đề ra)

Quỹđạocủachuyểnđộng:Căncứvàohìnhdángcủaquỹđạongườitaphân

biệtmọichuyểnđộnglàmhailoại:Theođườngthẳngvàtheođườngcong.Sựtác

độngcủaBTTDTTđốivớicơthểngườitậpcóhiệuquảnhiềuhayítvàviệcthực

hiệnkỹthuậtbàitậphiệuquảhaykhôngphụthuộcvàoquỹđạochuyểnđộngcủa vật thể,hoặc dụng cụ tậpluyện

Đặc tính thời gian của kỹ thuật BT TDTT:

Người ta phân chia một động tác nguyên vẹn thành các giai đoạn theo thờigian, bao gồm: số thời gian thực hiện động tác và nhịp độ động tác Số thời gianthực hiện động tác là khoảng thời gian giữ các tư thế và thực hiện các động tác.Người ta có thể thay đổi khối lượng vận động bằng cách thay đổi thời gian thựchiện bài tập Ví dụ: thời gian chạy, thời gian căng thẳng tĩnh lực

Đặctínhđộng học (đặctính không gian-thời gian)củakỹthuậtBTTDTT:

Đó là tốc độ chuyển động Tốc độ thể hiện độ nhanh của sự di chuyển củamột vật thể trong không gian trong một đơn vị thời gian Tốc độ được xác địnhbằngtỉsốgiữađộdàiđoạnđườngmàvậtthểđãvượtquasovớikhoảngthờigian dùng để vượtqua đoạn đường đó Để xác định tốc độ, người ta đo bằngm/s

Đặc tính động lực học:Đó là những lực ảnh hưởng đến động tác của cơ

thể con người Nó được chia làm 2 loại: Lực bên trong và lực bên ngoài

Lực bên trong bao gồm: Các lực tích cực của cơ quan vận động: Lực kéo

củacơbắp;Cáclựcthụđộngcủacơquankhớpvậnđộng:Lựcđànhồicơbắp,độ

nhờnkhớp ;Cácphảnlực:Nhữnglựcphảnxuấthiệnkhicácbộphậncơthểtác động lẫnnhau trong quá trình vận động có giatốc

Lực bên ngoài bao gồm:Là những lực từ bên ngoài tác động lên cơ thể:

Trọng lượng cơ thể của bản thân người tập; Các lực phản của điểm tựa; Lực củamôi trường (nước, không khí, địa hình, lực đối kháng v.v )

Các đặc tính nhịp điệu:Đây là một trong những đặc tính tổng hợp nhất

của kỹ thuật động tác Nó biểu hiện mức độ tương ứng của các thành phần độngtác theo mức nhấn mạnh, theo thời gian và trong không gian Sự luân phiênđúng cách và đúng lúc giữa căng thẳng và thả lỏng cơ bắp khi thực hiện BTTDTT là một trong những chỉ số quan trọng nhất về việc nắm vững kỹ thuật bàitập đó Nhịp điệu vận động hợp lý được hình thành như là một tập hợp hoànchỉnh của những nỗ lực để tác động tương hỗ với các lực cản của môi trườngbên ngoài Vì vậy khi thay đổi các điều kiện bên ngoài thì cần phải thay đổitương ứng cả nhịp điệu vận động

1.2.2 Xây dựng lại kỹ thuật độngtác:

Cũng theo Nguyễn Toán, Nguyễn Sỹ Hà (2004) [45] và Bùi QuangHải(2018) [13] ngoài những đặc tính kỹ thuật đã xác định ở trên, huấn luyện kỹthuậtbài tập thể thao còn cần xây dựng lại kỹ thuật động tác, như một số nội dung

sau:Thường phải xây dựng lại kỹ thuật động tác trong hai trường hợp sau: thứnhất,khicáchìnhthứcđộngtácvừatiếpthuđượckhônghoàntoàntươngứngvới khả năng chứcphận đang tăng lên của cơ thể, và thứ hai, khi kỹ xảo được hình thành bị sai sót đáng kể dodạy học sailệch

Trườnghợpđầuthểhiệnrấtrõvớicácđộngtácthểthaonhằmlàmchosức

mạnhthểlựcbiểuhiệnởmứcđộtốiđa.Việcxâydựnglạitừngphầnkỹthuậtphụ

thuộcvàomứcđộnângcaovềthểlực.Trênconđườngnângcaothànhtíchthể

thao, vận động viên phải nhiều lần biến dạng kỹ thuật động tác thi đấu của mình.Việc xây dựng lại kỹ xảo không nên phá huỷ căn bản cái cũ nếu như định hìnhđộnglựcđãhìnhthànhđủlinhhoạtvàdễthíchnghi.Songquátrìnhxâydựnglại

từngphầnkỹthuậtthườngkhôngtránhkhỏiphảikhắcphụcnhữngkhókhănđáng kể về chuyểnxấu đối với sự phối hợp vận động quen thuộc Điều đó đòi hỏi phải căng thẳng thần kinhđáng kể để phân biệt chính xác các động tác, dập tắt những cái cũ khi thay đổi và củng cốnhững cáimới

Phương pháp xây dựng lại kỹ thuật đòi hỏi phảitậndụng toàn bộ cácphươngphápvàthủthuậtdạyhọc.Ởđâycầnchúýđặcbiệtđếnhaikhuynhhướng phương pháp:Một là: Giảm nhẹ điều kiện thực hiện động tác; Hai là: Gây tácđộngdẫndắtđốivớisựpháttriểnsứcmạnh,sứcnhanhvàphốihợpvậnđộngnhư các bài tập lặplại từng phần hoặc toàn bộ cấu trúc của độngtác

Việc xây dựng lại kỹ xảo động tác bằng những cách không hợp lý càngphức tạp Phải phá huỷ định hình động lực đã có và hình thành định hình mới,phần nào giống định hình cũ, càng khó khăn Nhiều khi việc dạy động tác mớiđếnmứckỹ xảo còn dễ hơn là sửa lại các kỹ xảo bị sai lệch Khi làm lại, cần chú

ý ngăn cách kỹ xảo cũ xuất hiện trở lại Trong quá trình làm lại kỹ xảo thườngthấy một số trạng thái chuyển tiếp: lúc đầu động tác được thựchiệntheo cách cũchiếmưuthế,sauđóđếnthờikỳcânbằnggiữasựbiểuhiệnkỹxảomớivàkỹxảo cũ (hầu nhưchúng luân phiên nhau) và tiếp theo kỹ xảo mới dần chiếm vị trí trội hơn, nhưng chưa cónghĩa là kỹ xảo mới đã “chiến thắng” Khi gặp điều kiệnbên ngoài phức tạp hơn cũng như gặp nhữngkhó khăn khách quan khác nhau (mệt mỏi, cảm xúc thay đổi) thì kỹ xảo cũ có thể “thoát khỏi ức chế”màxuất hiện trởlại Việc xoá bỏ sự giao thoa đó thường khôngngắn

1.2.3 Các đặc điểm kiểm tra và đánhgiá:

Cũng theo Nguyễn Toán, Nguyễn Sỹ Hà (2004) [45] và Bùi Quang Hải(2018)[13]nếunhưởcácgiaiđoạntrước,ngườitachủyếuđánhgiámứcđộnắm vững cấutrúc động tác, thì ở đây lại làmứchoàn chỉnh tất cả các mặt chất lượng động tác khithực hiện trong thực tế Các chỉ số cơ bản dùng để đánh giálà:

Mức độ tự động hóa đối với động tác (như so sánh chất lượng kỹ thuật khitập trung chú ý vào việc thực hiện động tác với khi không tập trung chú ý);

Tính bền vững của kỹ xảo khi mệt mỏi (số lần lặp lại hoặc số thời gian lặplại động tác mà không có sai lệch kỹ thuật động tác);

Tínhbềnvữngcủakỹxảokhicảmxúcthayđổi(thídụ,sosánhchấtlượng kỹ thuậtthực hiện động tác trong điều kiện học tập với trong thiđấu);

Tính biến dạng của động tác (đánh giá năng lực thực hiện động tác trongcácđiềukiệnkhácnhau,cũngnhưđánhgiáphạmvibiếndạngtrongcácgiaiđoạn chuẩn bị và kếtthúc kỹthuật);

Tính hiệu quả của kỹ thuật động tác: có tiêu chuẩn đánh giá trực tiếp vàgián tiếp như sau: 1/ Theo kết quả bên ngoài đã định (khi kết quả đó phụ thuộcchủ yếu vào độ chính xác của động tác: ném đúng, đấm đúng, đâm đúng ); 2/Theo tính hợp lý về mặt sinh cơ học (có tính đến các đặc điểm hình thái, cấu trúc

cơ thể người tập); 3/ Theo sự tương ứng giữa kỹ thuật với các khả năng thể lựccủa người tập (kỹ thuật động tác cho phép phát huy sức lực đến đâu)

Người ta đã phát hiện được các khả năng khác nhau để đánh giá tính hiệuquả và tính tiết kiệm của kỹ thuật các động tác thể thao Thí dụ, so sánh kết quảcủa một thử nghiệm nhằm phát triển tố chất "sức bật” với kết quả của nhảy caotrong điền kinh, người ta có thể thu được một số chỉ số riêng về trình độ nghệthuậtthểthao(G.Sotaco)hoặclàcácphươngtrìnhhồiquychophéptínhtoánmột VĐV có thểném lao được bao xa nếu như đã biết kết quả đẩy tạ với trọng lượng 2 – 8 kg của họ (xácđịnh bằng sự so sánh kết quả mong muốn với kết quả thực tế) Cũng có đề xuất một tiêuchuẩn về số lượng để đánh giá trình độ điêu luyệnkỹthuậtcăncứvàochỉsốvềtínhtiếtkiệm.Tiêuchuẩnnàyđượcdiễnđạtbằng

côngthức:X=W(Trongđó:Xlàchỉsốvềtínhtiếtkiệm,Wlàtiềmnăngvận

Hđộng (tiêu hao sức lực) và H là chỉ số tính toán thể thao)

1.3 Khái quát đặc điểm cơ bản môn đácầu.

1.3.1 Đặc điểm kỹ thuật đácầu

Cũng giống như nhiều môn thể thao khác, bên cạnh các yếu tố về thể lực, chiến thuật, tâm lý thì kỹ thuật đóng một vai trò vô cùng quan trọng, quyết định

đếnthành tíchthiđấu Đá cầu làmônthểthaođốikhángkhácsân,cácđườngcầudiễnbiến phứctạp, tốcđộcầu nhanh, nênđòihỏiVĐVngoàitrangbị thểlựctốt,chiến thuậthợplý và tâm lý thi đấu vữngvàngthìmột yếutố vô cùngquantrọnglà nềntảngkỹthuậtphảiđặcbiếttốt.VĐVdù có thểlựctốt đến đâumàkhôngcókỹ thuậtcũng khôngthểthiđấu hiệuquảđược,nhất là đốivớimônđá cầuđòihỏiđộkhéoléo cao của kỹ thuật

động tác Kỹ thuật đá cầu rấtphongphúvàđadạngđòihòingườichơiphảicókỹnăngvậnđộngtốtđểđiềukhiểnquảcầutheoýmuốn.Theo tác giả Đặng Ngọc Quang (2007) [36] thì môn đá cầu bao gồm hệthống các kỹ thuật sau:

Kỹ thuật di chuyển:

Di chuyển trong tập luyện và thi đấu đá cầu là một trong những kỹ thuậtrất quan trọng, vì đây là nội dung đầu tiên mà người tập phải tiếp thu, phải lĩnhhội Để từ đó là cơ sở cho việc tiếp thu kỹ thuật động tác tiếpt h e o

Muốn đá được quả cầu và đá đúng kỹ thuật, cũng như ý đồ chiến thuật màngười chơi mong muốn thì người tập cần phải tập luyện thuần thục đến mức tựđộng hóa các kỹ thuật di chuyển của môn đá cầu Muốn đạt được thành tích caotrong đá cầu đòi hỏi người chơi phải biết kết hợp một cách linh hoạt, hợp lý giữacác kỹ thuật di chuyển với các kỹ thuật động tác tấn công và phòng thủ, bởi vìtrong môn đá cầu người chơi chỉ được phép sử dụng chân, đầu, ngực để tiếp xúcvới cầu, trong đó kỹ thuật dùng chân để đỡ cầu, đá cầu là quyết định thành tíchcủa người chơi đá cầu

Kỹ thuật phát cầu [36]

Phátcầulàmộttrongnhữngkỹthuậtcơbảncủamônđácầu,vớimụcđích không chỉ

là đưa cầu vào cuộc đấumàngày nay phát cầu còn còn là một trongnhữngkỹthuậttấncôngđểgiànhđiểmtrựctiếphoặcgiántiếp.Kỹthuậtnàyđược thực hiện ở khuvực phát cầu, phía sau đường biên ngang cuốisân

Đểphânbiệtcáckỹthuậtphátcầusẽcăncứvàovịtrícủamubànchânlúc tiếp xúc vớicầu với tư thế của cơ thể khi phát cầu Đá cầu được chia làm những kiểu phát cơ bảnsau: Phát cầu thấp chân chính diện; Phát cầu thấp chânnghiêng

mình;Phátcầucaochânchínhdiện;PhátcầucaochânnghiêngmìnhvàPhátcầu cao chântrênđầu.

Tấn công [36]:

Trong đá cầu các kỹ thuật tấn công là những kỹ thuật khó, rất phong phú

và đa dạng nên được rất nhiều người yêu thích đá cầu quan tâm Tấn côngkhông chỉ giúp xem thấy đẹp mắt mà còn là một kỹ thuật để ghi điểm hiệu quảnhất trong thi đấu đá cầu mà nổi bật là kỹ thuật cúp cầu trái và quét vôi Ngoài

ra, VĐV cần thực hiện thuần thục những kỹ thuật đá cầu để thực hiện có hiệuquả mà không bị chấn thương

Tấn côngtrongđá cầu cónhiều kỹthuật,tấncông bằngnhiềubộ phậntrêncơthểnhư:Cúp cầuphải;cúp cầutrái;móccầu;quétcầu; đẩy cầu,hấtcầu;bạt cầu;bỏnhỏ,đánhngực…

Phòng thủ [36]:

Trong thi đấu đá cầu kỹ thuật phòng thủ là một khâu không thể thiếu, bởiphòng thủ tốt, tích cực sẽ là điều kiện để chuyển sang tấn công hoặc phản cônglại đối phương, đặc biệt những phòng thủ chủ động đôi khi còn là cơ hội giànhđiểmtrongquátrìnhthiđấu.Đểđạtđượcyêucầunàyngườichơiphảicótrìnhđộ vận động haychính xác hơn là phải có kỹ thuật thật tốt mới điều khiển quả cầu bay theo ý muốn(tức là kiểm soát được các đường bay của cầu trênsân)

Kỹ thuật phòng thủ trong khi thi đấu đá cầu được thường được các VĐVsửdụngnhư:Đỡcầubằngngực,đỡbằngđầu,đỡbằngđùi,đỡbằngmubànchân (búng cầu

và giật cầu), thậm trí trong khi thi đấu VĐV phải hạn chế khả năng tấn công củađối phương bằng kỹ thuật chắnc ầ u

1.3.2 Đặc điểm thể lực môn Đácầu.[36]

Trong thi đấu đá cầu đòi hỏi ở VĐV khi thực hiện mỗi động tác kỹ thuậtđều thông qua một quá trình bắt đầu bằng việc quan sát, phán đoán động tác củađốiphươngđểtheodõihướngbaycủacầu,dichuyểnđếnvịtríthíchhợpđểđiều khiển quảcầu theo ý muốn nên đòi hỏi VĐV không chỉ có kỹ - chiến thuật thuần thục,màphải

có thể lực tương đối tốt Vì vậy, phát triển các tố chất thể lực một cách toàn diệncho VĐV đá cầu là rất quan trọng và cầnthiết

Sứcnhanhtrongthiđấuđácầuđượcbiểuhiệnởnhữngđườngcầutấncông bằngmubànchân với tốc độ rất nhanh và biến hóa ở vị trí cầu, vì vậy đòi hỏi ởVĐVkhivậnđộngphảicóphảnxạtốt.Đácầulàmônthểthaokhôngcótínhchu kỳ đã tạonên các tình huống cầu rất đa dạng và phong phú đã đòi hỏi VĐV phảicónhữngphảnứngđểphòngthủcóhiệuquảcũngnhưkhithựchiệncáckỹthuật

tấncôngđềuphụthuộcvàosứcnhanhcủađộngtác.VớiVĐVđácầukhithiđấu,

đểdichuyểnđếnvàthựchiệnđượckỹthuậtđộngtácđượckịpthờithìyếutốsức nhanh làquantrọng

Trong trận thi đấu đòi hỏi VĐV luôn luôn phải di chuyển liên tục với tốc

độ cao bằng các bước chạy, bật nhảy để phối hợp với các động tác đá cầu mộtcách linh hoạt và phù hợp để điều khiển quả cầu vừa nhanh vừa mạnh mạnh vàthựchiệnđúngtheoýđồchiếnthuậttrongthiđấu,…Quađó,sứcmạnhđượcbiểu hiện trong thiđấu đá cầu thông qua các động tác bật nhảy cúp cầu trái, quét vôi, bạt cầu, đẩy cầu đặcbiệt là khi di chuyển, sức mạnh được biểu hiện ở sự tham gia của nhóm cơ chân nhằm đưaVĐV đến vị trí thuận lợi để tiếp xúc với cầu Nhằm đạt được yếu tố này đòi hỏi VĐV đácầu phải có sức mạnh tốcđộ

Môn đá cầu đòi hỏi sức bền có những đặc trưng riêng, hoạt động tập luyệnvàthiđấuđácầuđòihỏingườitậpphảiliêntụcdichuyểnnhanh,phánđoánnhanh để đỡ cầu của đốiphương đưa sang phần sân mình Hơn nữa, hoạt động thi đấuđácầuđượctínhtheotrậnđấu,thờigianchomỗitrậnđấulàkhôngcốđịnhcóthể kéo dài trongvài giờ đồng hồ Vì vậy, sức bền trong thi đấu đá cầu cũng rấtquan trọng

Trong thi đấu đá cầu đòi hỏi VĐV không những phán đoán cầu rơi phầnsân mình mà còn phải xác định phương hướng đá cầu của đối phương để cónhững hành động đáp lại chủ động và kịp thời thông qua một quá trình bắt đầubằng việc quan sát, phán đoán động tác của đối phương để theo dõi hướng baycủa cầu, di chuyển đến vị trí thích hợp và lựa chọn động tác đỡ cầu Ngoài ra,năng lực phối hợp vận động được thể hiện nhiều ở khả năng thay đổi mức độdùng sức hoặc thay đổi cả động tác (đặc biệt là cổ chân) để điều chỉnh đường

cầu sao cho gây khó khăn nhiều nhất cho đối phương trong thi đấu Vì vậy nănglực phối hợp vận động là hết sức cần thiết đối với VĐV trong tập luyện và thiđấu đá cầu.

1.3.3 Đặc điểm chiến thuật trong thi đấu đá

cầu.Chiến thuật trong thi đấu đá đơn[36],[ 6 3 ]

Tăng uy lực của quả phát cầu bằng cách phát cầu chuẩn, chính xác và tậptrung vào điểm yếu của đối phương Trước khi phát cầu, người chơi cần quansát vị trí đứng của đối phương để lựa chọn quả phát cầu cho hợp lý Nếu đốiphương đứng gần vạch giới hạn phátcầuđể đỡ cầu tức là đối phương đỡ cầungắn kém dẫn đến khả năng búng cầu và giật cầu là yếu, hay gần cuối sân thìkhả năng đỡ bằng đầu sẽ kém Nắm bắt được điểm yếu của đối phương để khaithác sẽ gây bất lợi cho đối phươngnhư:

Đá cầu dài, treo cao sâu cầu về phía chân không thuận rồi đột ngột đảohướng.Chiếnthuậtnàyđẩyđốiphươngvềcuốisânnênphảidichuyểnnhiềulàm tiêu hao thểlực và tạo nên những tình huống bất ngờ gây khó khăn cho đối phương

Buộc đối phương phải di chuyển nhiều trên sân để tiêu hao thể lực Ngườichơi kết hợp quả ngắn và dài liên tục vào các góc sân bắt đối thủ phải di chuyểnliên tục để đón đỡ cầu làm tiêu hao thể lực và gây khó khăn

Chủ động đưa cầu lên lưới để tấn công ở mọi vị trí trên sân Khi đứng ở vịtrí đỡ cầu thích hợp, người chơi chủ động đưa cầu lên sát lưới để sử dụng các kỹthuật tấn công trên lưới để ghi điểm hoặc gây khó khăn cho đối phương

Các chiến thuật thường sử dụng trong thi đấu đá đôi, đá ba:[36], [63]

Có thể nói rằng, nhiều chiến thuật trong đá đơn đều có thể vận dụng trongthi đấu đá đôi và đá ba Tuy nhiên khi đá đôi và đá ba cần đặc biệt lưu ý đếnphối hợp để tổ chức tấn công thường xuyên và phòng thủ có hiệu quả trong quátrình thi đấu Các chiến thuật thường được sử dụngn h ư :

Phát cầu có người che: Bên phát cầu là bên bị tấn công, vì vậy cần phảihạn chế khả năng tấn công của đối phương thì chiến thuật có người che khi phátcầu để hạn chế tầm quan sát gây nên khó khăn khi đỡ giaoc ầ u

Phân chia khu vực kiểm soát trên sân: Với đá cầu cũng giốngnhưnhiềumôn thể thao hiện đại khác như hiện nay cần phải có sự chuyên mônhóa khu vực rõ ràng để khai thác được thế mạnh cũng như khắc phục đượcnhững yếu điểm của cá nhân trong thi đấu Ngoài việc nắm bắt thuần thục các kỹthuật cơ bản của đá cầu thì từng VĐV sẽ đảm nhiệm vị trí chuyên môn nhưVĐV nào sẽ bắt bước một, VĐV nào sẽ tấn công, những VĐV nào sẽ chắn cầukhi bị đối phương tấn công Nhờ có sự chuyên môn hóa này mà đá cầu ngày naykhông ngừng cải tiến cả về kỹ thuật và chiến thuật trong thi đấu tạo nên các trậnthi đấu hấp dẫn và đầy kịchtính

Tấn công dứt điểm bằng phối hợp đồng đội: Cần có sự phối hợp với đồngđội trong thi đấu mới đem lại hiệu quả cao trong thi đấu đá cầu Khi một VĐV

đỡ cầu và phối hợp chuyền cầu cho đồng đội ở phía trên lưới, đồng đội sau đótâng cầu nhịp một để sử dụng các kỹ thuật đá tấn công cho phù hợp gây khókhăn cho đối phương hoặc ghi điểm trựctiếp

Chiếnthuậtsửdụngtrongthiđấuđôinam,nữphốihợp:ThựctếthìcácVĐVnamthườngcótrìnhđộtốthơnVĐVnữcảvềkỹthuật,thểlựcnêncácnamVĐVluônphảikiểmsoátphầnsânnhiềuhơnnữ.MặtkháccácnamVĐVcònlàchỗdựavềmặttâm lí cho bạn nữ trong

chủđạotrongtấncôngthìcácVĐVnữcũngcầnphảithựchiệntốtcáckỹthuậttấncôngdứtđiểmnhư cúp cầu trái,quét vôi để có sự phối hợptốtnhấtcùng đồngđội đem lạihiệuquảcao trong tập luyệnvà thiđấu

1.3.4 Đặc điểm hình thức thi đấu mônĐácầu

Đá cầu là môn thể thao đối kháng qua lưới, vừa mang tính cá nhân khi thiđấuđơnvừamangtínhtậpthểkhithiđấuđáđôivàđába.Mộttrậnthiđấuđácầu được diễn rasôi nổi và nhiều kịch tính trên sân, các tình huống cầu đi có tốc độ cao khó lường đòihỏi các VĐV phải có sự phối hợp nhuần nhuyễn với nhau,có

khả năng quan sát, xử lý các tình huống chính xác và thông minh Đồng thời cácVĐV phải được trang bị trình độ kỹ thuật điêu luyện, thể lực tốt, chiến thuật hợp

lý cùng trạng thái tâm lý vững vàng mới có thể được kết quả cao [63], [64]

Trongthiđấuđácầu,đặcđiểmthiđấucónhiềuthayđổi,từcáchthứcthực hiện kỹthuật động tác, lối chơi, nội dung thi đấu, cấu tạo quả cầu cũng như luật chơi cũng thayđổi theo hướng tiến bộ Vì vậy, đòi hỏi VĐV phải có trình độ kỹ thuật toàn diện và trình

độ thể lực phải đảm bảo cho việc thực hiện các nhiệm vụ có hiệu quả Trong thi đấu,không chỉ thực hiện 1 - 2 kỹ thuật động tác liên tiếpmàphảithựchiệnchuỗikỹthuậtđộngtáckhácnhautrongkhoảngthờigianngắn

khôngđượcbáotrướcnênVĐVyếuvềkỹthuật,thểlực…hoặckémvềkhảnăng sáng tạo sẽkhông đem lại hiệu quả cao trong tập luyện và thiđấu

Việc thực hiện các động tác kỹ thuật ở tư thế không điểm tựa trên mặt sân(bay)trênkhôngđòihỏicầntớisựthểhiệncủanănglựcphốihợpvậnđộng.Việc duy trì đượcnăng lực tích cực hoạt động cao trong thời gian trận đấu kéo dài và đường cầuluôn biến hóa nên đòi hỏi phải nâng cao hoạt động của hệ thống tim mạch, hôhấp, thần kinh trungương

Thờiđiểmhiệntạiđãcó10nộidungthiđấuchomônđácầu,nhưngchung quy lại có 3loại hình sau: Thi đấu đơn, thi đấu đôi và thi đấuba

Thi đấu đơn:[36], [64]

Trong các hình thức tổ chức thi đấu đá cầu thì trận đấu được bắt đầu khiVĐV phát cầu đưa cầu vào cuộc từ khu vực phát cầu sang sân đối phương Bên

đỡ giao cầu có thể đứng tại chỗ (cầu gần người) hoặc di chuyển để đỡ cầu (cầucách xa người), khi đỡ cầu có thể bằng đùi, bằng ngực, bằngđầu,mátrong,mángoài,bằngmubànchân…

ởlầnchạmthứnhất,sauđó(lầnchạmthứhai)đátấn công bằng ngực, đá móc, đá vô lê,quét cầu… sang sân đối phương khi đáđơn

Thi đấu đôi:[36], [64]

Còn ở nội dung đá đôi hoặc ba VĐV thì có thể đá tấn công nếu thuận lợihoặc chuyền cầu tạo điều kiện thuận lợi cho tấn công đủ 4 lần chạm (mỗi VĐVđược chạm tối đa 3 lần không liên tiếp), cứ như vậy cho đến khi kết thúc đường

cầu Điều đáng chú ý là trong thi đấu nếu chỉ đơn giản đỡ cầu và đá cầu qua lướisang sân đối phương thì sẽ khó ghi được điểm, thậm trí còn tạo điều kiện chođốiphương giành thế chủ động tấn công lại ghiđiểm.

Thi đấu ba:[36], [64]

Luậtnăm1999lầnđầutiênápdụngluậtđá3người.Từnăm1993đếnnay

cónộidungthiđấuđồngđộinamvàđồngđộinữ.Năm2006lầnđầutổchứcgiải đồng độinam và đồng đội nữ riêng với giải vô địch quốcgia

Tóm lại, thi đấu đá cầu có những đặc điểm sau:

Trong thi đấu người chơi đều phải tuân thủ theo qui định đã thống nhất(trước đây) và phục tùng theo luật (hiện nay)

Làmônthiđấuđốikhángcáchlưới,ngườichơichủyếudùngchânđểđiều khiển quảcầu (không được dùngtay)

Không qui định thời gian cho trận đấu - mà phụ thuộc vào trình độ chuyênmôn kỹ chiến thuật của VĐV tham gia thi đấu giữa các đội

Các động tác kỹ thuật được sử dụng trong tấn công và phòng thủ rất đadạng, phong phú, có đặc trưng nhanh, mạnh, linh hoạt, biến hóa Kỹ-chiến thuậtluôn luôn được đổi mới và phát triển thích ứng với thực tiễn, với luật

1.4.5 Đặc điểm chuyên môn hóa vị trí trong đá cầu hiện đại.

Căncứvàođặcđiểm,nhiệmvụvàluậtthiđấu,theochứcnăngcủacáccầu thủ thi đấutrên sân có: VĐV tấn công, chắn cầu và phòng thủ [35],[36]

VĐVtấncông:Phảicótrìnhđộkỹthuậtvàthểlựctoàndiện,linhhoạt,khả năng định

hướng nhanh, tư duy chiến thuật sắc bén để tấn công ở tất cả các vị trítrongnhữngtìnhhuốngphứctạp.NgoàitấncôngthìVĐVtấncôngcònphảithực hiện chắn cầunhằm hạn chế khả năng tấn công của đốiphương

VĐV chắn cầu:Là các VĐV thường thực hiện chức năng chắn cầu theo

hướng tấn công chính của đối phương Khi chắn cầu phải đảm bảo bám chắn cụthể VĐV tấn của đối phương nhằm giảm uy lực tấn công của đối phương Chắncầu không chỉ làm giảm sức mạnh tấn công của đối phươngmàcòn đem lạiđiểm sốtrực tiếp trong rất nhiều tình huống trong thiđấu

VĐVphòngthủ:Dopháttriểncủađácầu,trongthiđấuđãphânhóachuyên môn cho

VĐV phòng thủ với chức năng là đỡ tình huống cầu khi đối phương tấncôngđưacầusangsânvàyểmhộchoVĐVchắncầu.Đểthựchiệntốtcácnhiệm vụ củamình đòi hỏi VĐV phòng thủ phải di chuyển nhanh nhẹn, khả năng phán đoánchính xác, phản xạ tốt và trình độ về kỹ thuật phòng thủ điêu luyện để thựchiệnđiềukhiểnquảcầutheoýmuốntrongmọitìnhhuốngtrênsân.Ngoàira,đòi hỏi VĐVphòng thủ phải có khả năng chuyền cầu chính xác cho đồng đội để tổ chức tấn côngghi điểmsố

1.4 Các phương pháp huấn luyện môn đácầu

1.4.1 Các phương pháp và bài tập phát triển sức nhanh chuyênmôn

Sứcnhanhlàkhảnăngthựchiệnđộngtáctrongmộtkhoảngthờigianngắn

nhất.Nólàmộttổhợpthuộctínhchứcnăngcủaconngười.Nóquyđịnhchủyếu và trực tiếpđặc tính tốc độ động tác và thời gian phản ứng vận động [20],[44]

Trongthiđấuđácầuthìviệcthựchiệnmỗiđộngtáckỹthuậtđềuthôngqua một quá trìnhbắt đầu bằng việc quan sát, phán đoán động tác của đối phương để theo dõi hướng bay củacầu, di chuyển đến vị trí thích hợp và lựa chọn động tác đỡ cầu Trước tiên là huấn luyệnnăng lực phán đoán bằng mắt để theo dõi độngtácđácầucủađốiphương.Sauđólàcácphảnứngnhanhtrongđộngtácxuấtphát để di chuyển

từ vị trí chuẩn bị đến vị trí đỡ cầu, các năng lực di chuyển nhanh, hợp lí và cuối cùng đếnnăng lực thực hiện kỹ thuật độngtác.Để huấn luyện sứcnhanhphảnứngngườitathườngsửdụngphươngpháplặplạivớicácbàitậpphản ứng như: cácbài tập lặp lại xuất phát theo tínhiệu…

Rènluyệnsứcnhanhđộngtáctrongđácầubằnghìnhthứclặplạivớitốcđộđộngtácgiớihạnđốivớicácbàitậplặplạikỹthuậtkhôngcầuhoặccócầu.Cácbàitậpdichuyểnchuyênmônnhư:Dichuyểntừgiữasânracácđiểmkhácnhau,dichuyểnngang,dichuyểntiếnlùivớitốcđộcao.Cácbàitậpdichuyểnđổihướngđộtngột,cácbàitập

bậtnhảytạichỗ,cácbàitậpdichuyểntoànsân….Huấnluyệncácyếutốliênquanđếnpháttriểnsứcnhanhchuyênmônđácầu:Sức nhanh động tác không chỉ phụ thuộc vào năng lực nhanh của conngười

mà nó còn phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố sức mạnh và khả năng thực hiện kỹthuật của họ Bởi vậy để phát triển sức nhanh nhất thiết phải đồng thời kết hợpphát triển cả 2 yếu tố này.

ĐểhuấnluyệntốcđộchoVĐVđácầucầntậptrungpháthuytốcđộcaotrongmộtđộngtácnàođócủađácầucầnphảikhắcphụclựccảnbênngoài(trọnglượng dụng cụ,

lực cản không khí, ) đòi hỏi người chơi cần phải cósứcmạnhđểkhắcphụclựccảnđó.Tuynhiêntrongcácbàitậpnàycầnlưuýđếnviệclựachọnđố

i kháng vừa phải để không làm phá vỡ định hình kỹ thuật động tác của đácầu.ĐểnângcaotốiđatốcđộđộngtácchoVĐVđácầu,mộtyêucầuquantrọnglàkỹthuậtđộngtácđóphảiđượctiếpthutớimứckỹxảo,haynóicáchkháclàkỹthuậtđãđượctựđộnghóas

nhanhhơn.Nóđượchiểulàkỹthuậtđãđượctựđộnghóasẽgiúpchokhảnăngthựchiệnđộngtácđượcnhanhhơn,chínhxáchơn.Muốnvậyquátrìnhhuấnluyệnkỹthuật nhằm phát triểntốc độ cần phảiđượckết hợp hài hòa với cácyêucầu tăng dầnlượngvận động.Thông

đácầu,đầutiênlàyêucầungườichơivềsựthựchiệnchínhxáckỹthuậtởtốcđộchậmchođếnkhihoàn thiệnthìyêucầu về tốc độcũng đượctăng dần lêntươngứng Đếngiaiđoạnkỹthuậtđãtrởthànhkỹxảothìtốcđộđộngtáccũngphảiđạtđếnmứctốiđa

1.4.2 Các phương pháp và bài tập phát triển sức mạnh chuyênmôn

Trong các tố chất vận động, sức mạnh là một trong những tố chất quantrọng nhất, có tính chất quyết định đối với thành tích thể thao Sức mạnh đượchiểu là “Sức mạnh là năng lực chống đỡ hoặc khắc phục sức cản bên ngoài nhờ

sự nỗ lực của cơ bắp” hay nói cách khác “sức mạnh là khả năng con người sinhralựccơhọcbằngnỗlựccơbắp”hoặc“sứcmạnhcủaconngườilàkhảnăngkhắc phục lực đốikháng bên ngoài hoặc đề khánglạinó bằng sự nỗ lực của cơ bắp” [21], [22], [47],[48]

VĐVđá cầu cũngcầncó sứcmạnhtốc độ, đặc biệt ở các nhóm cơ đùi, cơcẳngchân,cơ lưng,cơbụng tốt đểcóthểthực hiện nhữngkỹ thuậttấn côngbằng

cúp cầu, vít cầu, xiết cầu hay bật nhảy để chắn cầu, chính điều này đã xác địnhsức mạnh chuyên môn của đá cầu là sức mạnh tốc độ và sức bật.

ĐểpháttriểnsứcmạnhtốcđộchoVĐVđácầu:Cầntậptrungpháthuytốc

độcaotrongmộtđộngtácnàođócủađácầucầnphảikhắcphụclựccảnbênngoài (trọng lượngdụng cụ, lực cản không khí, ) đòi hỏi người chơi cần phải có sứcmạnhđểkhắcphụclựccảnđó.Tuynhiêntrongcácbàitậpnàycầnlưuýlựachọn đối kháng vừaphải để việc rèn luyện sức mạnh không làm ảnh hưởng đến phát triển tốc độ cũng nhưkhông làm phá vỡ định hình kỹ thuật động tác của đácầu

Phát triển sức bật bắt đầu từ phát triển sức mạnh cơ (giai đoạn chuẩn bịchung của thời kỳ huấn luyện), sau đó sức mạnh và tốc độ co cơ được phát triểnsongsongvớinhau.Đểpháttriểnsứcbậtngườitasửdụngcácbàitậpkhắcphục trọnglượng (đứng lên ngồi xuống, mang vác, thêm trọng lượng), các bài tập bật nhảy cótrọng lượng và không có trọng lượng, các bài tập kỹ thuậtcơ bản

Sử dụng các bài tập với các dụng cụ có lượng đối kháng tương đương đểphát triển sức mạnh của nhóm cơ tham gia vào hoạt động đá cầu Các bài tập vớithang dóng, ghế tập thể lực để phát triển các nhóm cơ thân hình: gập bụng, ưỡnlưng, xoay thân…; Các bài tập với lượng đối kháng lớn hơn như gánh tạ, nhảydây, di chuyển đeo bao cát… để phát triển các nhóm cơ tham gia vào hoạt động

di chuyển của chân;Các bàitập thểlực chuyên môn cóngườiphụcvụtung cầu,phátcầu đểtăng cường sứcmạnhtấncôngnhưcúpcầu,quét vôi…, cácbàitậpmangvác ngườicùngtậpcũng cógiá trịlớntrongviệctăngcường sứcmạnhcác nhómcơchân; Sử dụng những bài tập với dây cao su, với lò xo hoặc các bài bật nhảy vớibục đàn hồi…, để tăng cường sức mạnh của nhóm cơ trong cơ thể;Bàitậpvớilựccảncủamôitrườngnhưtậpdichuyểnhoặcbậtnhảytrêncát,chạy, lò cò lên cầuthang, tập luyện trong các điều kiện khí hậu, độ cao, môi trườngkhôngkhíkhácnhau…;Cácbàitậpkhắcphụctrọnglượngcơthểnhưdichuyển,

bậtnhảytạichỗhoặcdiđộng,đứnglên-ngồixuống,bậtcóc,nằmsấpchốngđẩy…

Như vậy, việc phát triển tố chất sức mạnh tốc độ trong môn đá cầu là hếtsứccầnthiết,đặcbiệtởcácnhómcơđùi,cơcẳngchân,cơlưng,cơbụngtốtđểcóthểthựchiệnnhữngkỹthuậttấncôngbằngcúpcầu,bạtcầu,vítcầu,xiếtcầu.

1.4.3 Các phương pháp và bài tập phát triển sức bền chuyênmôn

Sức bền là khả năng của cơ thể chống lại sự mệt mỏi hay khả năng vậnđộng trong thời gian dàimàkhông giảm hiệu quả [21], [22] Đó là sự phối hợpliêntụccáchoạtđộngcủachântrongcácđộngtácdichuyển,bậtnhảy,đácầu,cứ như vậy lặp

đi lặp lại Đá cầu là môn thể thao có sự biến đổi cường độ vận động trong thời gian dài,phải phản ứng nhanh và không ngừng trong tình huống luôn thay đổi Sức bền trong đácầu được thể hiện: sức bền bật, sức bền tốc độ và sức bền thi đấu) [47],[48]

Sức bền đặc biệt trong đá cầu là sức bền tốc độ, có vai trò quan trọng vàảnh hưởng không nhỏ tới thành tích trong từng trận,màcòn trong toàn bộ thờigiancủagiải.Đểpháttriểnsứcbềntốcđộ,ngườitathườngchọncácbàitậpphát triển sứcnhanh và được thực hiện lặp lại nhiều lần Các bài tập chạy, các bài tậpmôphỏng

kỹ thuật và các bài tập cơ bản kỹ thuật đá cầu [35],[36]

Sức bền bật trong đá cầu là khả năng thực hiện bật nhảy nhiều lần với sựnỗlựccocơtốtnhất.Dạngsứcbềnnàybiểuhiệntrongbậtnhảycúpcầutrái,cúp cầu phải,quét vôi, chắn cầu Chức năng được phát triển ở mức cao cũng như việc huấn luyện

ý chí của VĐV đá cầu sẽ bảo đảm cho khả năng tiếp tục hoạt động cơ bắp có hiệu quảtrên nền mệt mỏi Các bài tập bật nhảy có mang trọng lượng (nhỏ) và không mangtrọng lượng, các bài tậpmôphỏng bật nhảy, các bài tập kỹ thuật cơ bản là biệnpháp chính để rèn luyện sức bềnbật

Sức bền thi đấu trong đá cầu là khả năng tham gia thi đấu với nhịp độ cao,vàhiệuquảthựchiệnkỹthuậtđộng tácổnđịnh.Ởnhữngcuộcthiđấulớn,nhiều khi VĐVphải tham gia thi đấu ở nhiều nội dung: đồng đội, đôi, đơn, đôi nam - nữ và khicàng vào sâu, thì các trận đấu càng trở nên căng thẳng, quyết liệt, tốnsức,vìthếnếuviệchuấnluyệnsứcbềntốtsẽgiúpvậnđộngviênkhôngbịxuống sức, giữđược phong độ thi đấu và đạt được thành tích cao Sức bền thi đấuđược

hoànthiệntrongquátrìnhthiđấuvàtrongquátrìnhđấutậpvớisốlượnghiệpđấu lớn hơn theoluật, hay đấu tập có thời giandài.

Sức bền trong môn đá cầu luôn được biểu hiện thông qua sức bền tốc độ;sức bền bật; và sức bền thi đấu:

Phát triển sức bền tốc độ:Chạy con thoi chạm tay vào vạch giới hạn khu

vựctấncôngbằngđầuvàvạchbiênngangcuốisân;bàitậpnhưtrên,nhưngthực

hiệnđộngtácbậtcaoởvạchgiớihạn;môphỏngđộngtácchắncầudọctheochiều dàilưới;môphỏng động tác cúp cầu, quét vôi Đối với các bài tập để rèn luyện sứcbền tốc độ nên thực hiện ở giữa và cuối buổi tập [35],[36]

Phát triển sức bền bật:Sử dụng các bài tập với tạ, bật nhảy lên bục cao 80

- 100cm; mô phỏng bật nhảy liên tục chắn cầu trong một phút, động tác cúp cầutrái, quét vôi [35], [36]

Pháttriểnsứcbềnthiđấu:Bậtnhảybằngmộtchânkhithựchiệnnângđùi lên sát

ngực, thực hiện 15 lần bật nhảy trên mỗi chân; chạy con thoi từ vạch biênngang cuối sân đến vạch giới hạn tấn công bằng đầu, thực hiện động tác kết hợpbật nhảy ở vạch biên ngang;môphỏng động tác di chuyển bật nhảy tấn côngliên tiếp(cúp cầu, quét cầu ) và chắn cầu [35],[36]

1.4.4 Cácphươngphápvàbàitậppháttriểnnănglựcphốihợpvậnđộng

Năng lực phối hợp vận động được xác định là khả năng điều khiển độngtác (xử lý thông tin) và được VĐV hình thành, phát triển trong tập luyện và cóquan hệ chặt chẽ với các tố chất năng lực khác như: sức mạnh, sức nhanh và sứcbền [21], [44]

Đặc điểm năng lực phối hợp vận động thể hiện trong đá cầu đòi hỏi kếthợp nhiều năng lực phối hợp khác nhau, song tuỳ theo mục đích hành động vàtừngtrườnghợpmànănglựcnàođósẽđượcthểhiệntrộihơncácnănglựckhác Đặc biệt lànăng lực liên kết, định hướng, phân biệt, phản ứng và thíchứng

Các phương pháp nhằm phát triển năng lực phối hợp vận động rất phongphú,cóthểphốihợpchúngvớinhauhoặcthựchiệnmộtcáchcótrọngđiểmtừng

phươngpháp.Việclựachọnvàsửdụngtừngphươngphápcầncăncứvàođặc

điểm của từng năng lực cần phát triển Cần thường xuyên nâng cao mức độ khókhăn về phối hợp vận động của các bài tập, vì chỉ nâng cao kích thích đối với cơthể mới tạo được một trình độ thích ứng cao hơn.

Phương pháp huấn luyện năng lực phối hợp vận động môn đá cầu phải cóchương trình, kế hoạch tập luyện liên tục với các bài tập kỹ thuật, thể lực khácnhau đã được chọn lọc Sự phát triển các kỹ xảo chuyên môn cũng như góp phầntích cực để phát triển năng lực phối hợp vận động của đá cầu một cách hiệu quả.Tập luyện các bài tập có kỹ thuật khác nhau sẽ giúp cho VĐV đá cầu có vốn kỹxảovậnđộngphongphú,cótácdụngrấttốtđểpháttriểnnănglựcvậnđộng.Quá trình thựchiện đúng yêu cầu kỹ thuật cần có sự kiểm tra thường xuyên của HLVvàýthứccủaVĐVvềmứcđộchínhxáckhithựchiệnkỹthuậtđộngtác.Thường xuyên nângcao yêu cầu phối hợp các bài tập, hướng phát triển các năng lực phối hợp vận độngcần thiết bằng các biện pháp cụ thể nhưsau:

Thay đổi thực hiện động tác bằng các thành phần của chúng như: thay đổinhịp điệu, thay đổi phương hướng…;

Thayđổicácđiềukiệnbênngoàinhưmôitrường,đốithủ,nhữngđiềukiện thi đấu hạnchế, dụng cụ tập luyện, sân bãi, khángiả…;

Phối hợp các kỹ xảo vận động bằng các bài tập phối hợp từ dễ đến khó, từđơn giản đến phức tạp;

Tập luyện trong điều kiện thời gian giới hạn Các động tác kỹ thuật bài tậpcần được thực hiện với thời gian ngắn nhất, song vẫn phải đảm bảo đầy đủ cácyêu cầu bài tập;

Thay đổi sự thu nhận thông tin bằng các bài tập với tín hiệu được thay đổithường xuyên, bằng các đấu thủ có trình độ khác nhau…;

Tập luyện sau một lượng vận động thích hợp; bằng các bài tập có độ khótăng dần; tập luyện sau các buổi tập thể lực khác nhau;

Lưuý,huấnluyệnnănglựcphốihợpvậnđộngtrongđácầucóthểsửdụng nhiều bàitập khác nhau Tuy nhiên cũng phải tùy theo mục đích huấn luyện ở từng giai đoạnhuấn luyệnmàlựa chọn các bài tập sao cho phù hợp, nhưsau:

Giai đoạn huấn luyện ban đầu nên tập trung vào việc phát triển năng lựcnhịp điệu, năng lực liên kết, năng lực phản ứng và năng lực định hướng nhằmgiúp cho người tập có thể tiếp thu nhanh chóng các yêu cầu kỹ thuật Có thể sửdụngcácbàitậpsau:Cácbàitậpmôphỏngkỹthuật,cácbàitậpphảnứngvớitín hiệu; cácbài tập với cầu nhỏ; các bài tập di chuyển đổi hướng đột ngột; các bài tập bổ trợ; cácbài tập kỹ thuật đơnlẻ…

Giaiđoạntiếptheocầntiếptụcpháttriểncácnănglựcvậnđộngởgiaiđoạn trước với cácbài tập có yêu cầu cao hơn: Các bài tập kỹ thuật đơn lẻ, nhưng có yêu cầu cao hơn về độchính xác của phương hướng đá cầu và điểm rơi; Các bài tập phối hợp; các bài tập chiếnthuật; các bài tập đá cầu ở những vị trí khác nhau trên sân…

Giai đoạn huấn luyện nâng cao, ngoài việc phát triển tiếp các năng lực ởgiai đoạn trước cần chú ý đến phát triển năng lực thích ứng, năng lực phân biệtvận động bằng các bài tập phối hợp nhiều kỹ thuật; các bài tập chiến thuật; cácbài tập di chuyển đá cầu ở nhiều vị trí trên sân Yêu cầu khi thực hiện các bài tậpnày phải được nâng cao hơn độ chính xác về không gian, thời gian và dùng sức.Tăng cường sử dụng các bài tập thi đấu như: thi đấu với 2 người; thi đấu với cácđối tượng khác nhau, thi đấu ở những địa điểm khác nhau… [35]

1.4.5 Rèn luyện năng lực định hướng trong khônggian:

Nănglựcđịnhhướngtrongmônđácầukhôngchỉđượcthểhiệnởkhảnăng xác địnhphương hướng đá cầu chính xác của VĐV trong các tình huống khác nhau của tư thế cơthểmàcòn được thể hiện ở việc xác định phương hướng đá cầu của đối phương

Bật nhảy trên cầu bật kết hợp quay người theo trục thẳng đứng90,180;bật nhảy trên cầu bật và khi ở tư thế có điểm dừng thực hiện động tácmôphỏngcúp cầu trái, chắn cầu, quét cầu; bật nhảy trên cầu bật thực hiện cúp cầu trái qualưới (có người phục vụ tung cầu); bật nhảy qua các dụng cụ chuyên môn khácnhaukếthợpxoaythânngườivàkhôngxoaythânngười;môphỏngđộngtácchắn cầu, cúp cầutrái kết hợp xoay thân người trên không 90và 180; bật nhảy trên lưới bật kết hợpxoay thân người quanh các trục thẳng và ngang thực hiệnmôphỏng động tác cúpcầu trái, quét cầu, chắncầu

Các bài tập nhằm rèn luyện sự khéo léo chuyên môn cần được thực hiện ởđầu phần cơ bản của buổi tập Các bài tập này đòi hỏi các VĐV không chỉ có sựcốgắngvềthểlựcmàcòncósựcăngthẳngcủahoạtđộngthầnkinh.Vìvậy,một buổi tậpkhông cần tập nhiều các bài tập đa dạng khácnhau

1.5 Huấn luyện kỹ thuật cúp cầu trái trong môn đác ầ u

1.5.1 Phân tích và huấn luyện kỹ thuật cúp cầutrái:

1.5.1.1 Trình tự huấn luyện kỹ thuật cúp cầutrái

Việc đạt được thành tích trong thể thao ở mộtmứcđộ đáng kể phụ thuộcvàoviệchuấnluyệnkỹthuậtvàchiếnthuậtthểthaohợplý.Chỉcóhuấnluyệnkỹ thuật thểthao một cách hợp lý, tiên tiến và phù hợp với đặc điểm cá nhânVĐVmới có thểphát huy được trình độ thể lực, đồng thời là cơ sở phát huy tính hiệu quả củachiến thuật thểthao

Các buổi tập luyện của các VĐV được xây dựng theo các quy luật chung

về tổ chức giờ học GDTC Hiệu quả của chúng phụ thuộc đáng kể vào việc tổchứchợplý,đảmbảomậtđộcầnthiếtcủacácbuổitập,lựachọnlượngvậnđộng

tốiưu,trêncơsởđặcđiểmcánhânVĐV.Tùythuộcvàogiaiđoạnhuấnluyệnvà nhân tố nêutrên, có thể sử dụng các phương pháp tổ chức tập luyện khác nhau như: tập theonhóm, tập cá nhân riêng lẻ, tập đồng loạt Cụthể:

Tập luyện đồng loạt: Cả nhóm VĐV đồng thời thực hiện cùng một bài tập

bổ trợ kỹ thuật cúp cầu trái, trong trường hợp này HLV có khả năng thực hiệnviệc chỉ đạo chung đối với nhóm tập và đối xử cá biệt với từng người tập

Tậpluyệntheonhóm(chiatổ):Sẽcónhữngđiềukiệntốtnhấttạonênkhông khí thi đua trong

quá trình tập luyện, sự giúp đỡ lẫn nhau của các VĐV khi thực hiện bài tập bổ trợ kỹ thuật cúpcầutrái

Tập luyện cá nhân riêng lẻ: Các VĐV sẽ nhận nhiệm vụ và tự thực hiện,

hìnhthứcnàycóưuđiểmlàtạođiềukiệntốiưuđểđịnhlượngvậnđộngriêngcho

cánhân,giáodụcchoVĐVtínhtựchủ,sángtạotrongtậpluyệnđộngtáccúpcầu trái trên cơ sởđược giáo viên, HLV hướng dẫn như: để hình thành kỹ năng vậnđộngcơbảncủakỹthuật,saukhiVĐVđượcgiáoviên,HLVhướngdẫncácđộng

tácbổtrợđểhoànthànhkỹthuậtđộngtácnêutrên,VĐVtiếnhànhtậpluyệntheo khả năng củamình như: có thể tăng nhiều hơn hoặc giảm bớt khối lượng vậnđộng,mậtđộvậnđộngchophùhợpvớithểlực,tâmlý…củamìnhtrongbuổitập để đạt hiệuquả và chất lượng kỹ thuật động tác tốt nhất… Song cần chú ý các buổi tự tập: tập cánhân theo nhiệm vụ của HLV hoặc HLV giao cho (toàn bộbài tập, trình tự thựchiện…)

1.5.1.2 Phân tích kỹ thuật động tác cúp cầu bêntrái:

Đây là kĩ thuật thường được sử dụng ở gần sát trên lưới sau khi nhận đượcđường chuyền của đồng đội

Tư thế chuẩn bị (TTCB):Người chơi

đứngquaylưngvàolướivớimộtgócnghiêng khoảng

30 độ, cách lưới 50-70cm Chân không thuận đặt

trước, chân đá đặt sau, trọng tâm của cơ thể dồn

đều vào hai chân, hai tay để tự nhiên dọc thân

người, lưng thẳng, mắt quan sát cầumàđồng đội

sẽ chuyền cho

Thực hiện động tác:Khi nhận được

đường chuyền của đồng đội VĐV thực hiện

tâng cầu nhịp một của mình, cầu rơi ở tầm

cách mặt sân khoảng trên 1,7m và gần lưới,

người chơi chuyển trọng tâm của cơ thể sang

bàn chân trước sau đó kết hợp với di chuyển

hoặc tại chỗ bật cao bằng chân trụ, lăng chân

thuận ra trước lên cao về phía cầu, cổ chân

thả lỏng Khi tiếp xúc với cầu bàn chân gập

nhanh cúp cầu sang sân đối phương

Kết thúc động tác:Khi thực hiện

xong động tác, giai đoạn hai chân tiếp

đất thì hơi trùng gối hoãn xung giữ

thăng bằng sau đó nhanh chóng xoay

người lại, mặt hướng về sân đối phương

để theo dõi đường cầu tiếp theo

1.5.1.3 Biệnpháphuấnluyệnkỹthuậtcúpcầubêntráibằngtậpmôphỏngđộng tác [35]:

Khi VĐV có kỹ thuật điêu luyện, toàn diện thì có thể sử dụng được nhiềuchiến thuật và nâng cao được hiệu quả sử dụng chiến thuật Biện pháp để thựchiện là:

Biện pháp 1: Tại chỗ tập mô phỏng động tác Tập di chuyển đơn bước, đabước với các chiều hướng khác nhau để thực hiện động tác cúp cầu trái

Biện pháp 2: Tập mô phỏng tại chỗ động tác có định mức nhằm xây dựngcảm giác đúng về động tác cúp cầu trái trong không gian

Yêucầuđộngtác:VĐVphảiđạtđượcđộngtáccúpcầutráitươngđốiđúng

Ngoài ra, các HLV cần phải huấn luyện kỹ thuật cúp cầu trái nhằm đồngthời với phát triển những tố chất thể lực chung và tố chất thể lực chuyên môn đácầu.Hoànthiệnkỹthuậtcúpcầutráiđểphốihợpvớichiếnthuậtcùngvớisựhiểu

biết chuyên môn có liên quan và biết vận dụng thành thạo trong thi đấu Tăngcường bồi dưỡng cho VĐV những hiểu biết cơ bản, các kỹ năng nhất định huấnluyện kỹ thuật cúp cầu trái để VĐV có thể tự tập luyện hoàn thiện các kỹ thuật.

1.5.2 Cáctốchấtthểlựccơbảnđểnângcaohiệuquảkỹthuậtcúpcầubên trái.

Để điều khiển quả cầu theo ý muốn và đạt được thành tích cao trong tậpluyện và thi đấu đá cầu đòi hỏi người chơi phải nắm vững các tố chất cơ bảnsau:sức mạnh, tốc độ và điểm rơi Ba yếu tố này luôn luôn xuất hiện ở rất nhiều các kỹ thuật cơ bản của môn đá cầu nói chung

Sức mạnh thường được tính theo công thức: F = m.a (Trong đó:F: là lực

tác động của cơ thể đến quả cầu; M: là khối lượng vật thể (trọng lượng quả cầu);

a là: gia tốc chuyển động của chân khi đá cầu)

Điều này cho thấy, sức mạnh ở đây phụ thuộc vào khối lượng quả cầu vàgiatốcchuyểnđộngcủachânkhiđátiếpxúcvàoquảcầu,dođóđểtăngsứcmạnh vào quả cầungười ta có thể tiến hành theo các cáchsau:

Tăng khối lượng quả cầu (Luật đã quy định)

Tăngtốcđộcoduỗicủacáccơ(tăngtốcđộđộngtác)nhằmđểtănggiatốc chuyểnđộng chocầu

Ở kỹ thuật cúp cầu bên trái thì trọng lượng của quả cầu là không thay đổi(tức là m không đổi), nên sức mạnh của động tác cần phụ thuộc chủ yếu vào giatốc chuyển động Biên độ động tác khi thực hiện lớn hay nhỏ, gia tốc nhanh haychậm đều có ảnh hưởng trực tiếp đến đường bay của quả cầu Như vậy, để tăngsức mạnh khi thực hiện cúp cầu trái thì VĐV cần phải: