GIANG VIEN HI/6NG DAN: Tran Van Minh 2, SINH VIEN THI/C HIEN: Tran Thi My Trang TEN DE TAI: Nghe thuat xay dung nhan vat trong "Vang bong mot thoi' cua Nguyen Tuan NHAN XET CUA GIANG VIE
Trang 1KHOA KHOA HOC CO BAN
KHOA LUAN TOT NGHIEPCHUYEN NGANH VAN HQC
TRONG "VANG BONG MOT THOT'
CUA NGUYEN TUAN
Giang vien hirotig dan:
TRAN VAN MINH
Sinh vien thu*c hifn: TRAN THI MY TRANG
Hau Giang, thdng 06 nam 2012
Trang 2Truoc tien, nguoi viet xin chan thanh cam ta den Ban giam hieu truong Daihoc V6 Truong Toan, cung Khoa khoa hoc co ban va cac thay co trong khoa nguvan da tao dieu kien cho nguoi viet hoan thanh khoa luan tot nghiep cua minh.
Tiep theo, nguoi viet xin cam ta gia dinh va ban be la dong lire rat Ion giupnguoi viet hoan thanh tot khoa luan nay
Dae biet nguoi viet xin chan thanh cam ta thay Tran Van Minh, da tan tinhchi bao, huong dan nguoi viet hoan thanh tot khoa luan cua minh Xin cho nguoiviet goi lai chuc den thay luon doi dao sue khoe, hanh phuc ben gia dinh, luonthanh cong trong sir nghiep
Vi day la Ian dau tien nguoi viet lam khoa luan tot nghiep, trong qua trinhthuc hien co nhieu sai sot va khuyet diem Kinh mong quy thay, co cung cac banthong cam va dong gop y kien de nguoi viet co the hoan thien tdt hon
Xin chan thanh cam on!.
Sinh vien thirc hien
Tran Thj My Trang
Trang 3Toi xin cam doan rang luan van nay la do chinh toi thuc hien, cac so lieu thu
thap va ket qua phan tich trong luan van la trung thuc, khong trung voi bat cu dh tai
nghien cuu khoa hoc nao
Sinh vien thirc hien
Tran Thi My Trang
Trang 4PHIEU DANH GIA LUAN VAN TOT NGHIEP
(Gidng vien hir&ng dan)
1 GIANG VIEN HI/6NG DAN: Tran Van Minh
2, SINH VIEN THI/C HIEN: Tran Thi My Trang
TEN DE TAI: Nghe thuat xay dung nhan vat trong "Vang bong mot thoi'
cua Nguyen Tuan
NHAN XET CUA GIANG VIEN HtTCfNG DAN
1 Danh gia chung qua trinh lam luan van tot nghiep:
1.1 Chuyen can:
1.2 Thai do:
1.3 Khac:
2 Danh gia luan van:
2.1 Dat van de (theo 5 budc):
2.2 Noi dung chinh:
i n
Trang 52.4 Hinh thuc trinh bay:
2.4.1 Dung lugng (trang):
2.4.2 Khuon kh6:
2.4.3 In an:
2.4.4 Trinh bay:
2.4.5 Chinh ta, ngu phap:
3 Danh gia, xep loai:
Trang 6Trong chuong mot cua luan van gom co hai noi dung chinh Do la tieu su,
con nguoi va qua trinh sang tac cua Nguyen Tuan va tap truyen ngan Vang bong
mot thoi Qua noi dung cua chuong mot, nguoi doc co the hieu ro cuoc doi va con
nguoi cua nha van Nguyen Tuan 6ng sinh ra trong mot gia dinh co truyen thdng
nho hoc, luc nay Han hoc da suy tan Nguyen Tuan phai song lac long, b6 tac de r6iong tim den nhung thu an choi truy lac Noi ve con nguoi cua Nguyen Tuan thi ong
la mot con nguoi thich phong rung, thich xe dich moi noi Nguyen Tuan con la connguoi tai hoa va uyen bac, ong am hieu nhi§u linh vuc khac nhau nhu: dieu khac,hoi hoa, Ngoai ra, Nguyen Tuan con la nguoi y thuc ca nhan phat trien rat cao
Qua trinh sang tac cua Nguyen Tuan trai qua hai giai doan: truoc va sauCach mang Tap truyen ngan Vang bong mot thai la dinh cao nghe thuat cua
Nguyen Tuan thoi ki truoc Cach mang Tac pham Vang bong mot thai co gia tri
nghe thuat va noi dung sau sac Nguyen Tuan viet ve ve dep xua voi thai do trantrong, xot xa Vi cai dep dang dan mat di, nhuong cho cho cai moi Dong thoi tac
pham la tarn sir yeu nuoc tham kinh cua tac gia Tac pham Vang bong mot thai la "
vien da tang" xay dap cho nen van chuong hien dai Khong gian trong tac pham bao
gio cung buon, cung quanh que Thoi gian thi lai tuan hoan khong tro thanh noi amanh cua con nguoi He thong nhan vat la nhung nha nho cuoi mua, thich xe dich, cotarn hon lang tu
Noi dung chuong hai gom co ba van dh: mieu ta ngoai hinh nhan vat phu
hop voi lua tuoi, nghe nghiep, mieu ta ngoai hinh nhan vat mang tinh uoc le, tugngtrung va mieu ta ngoai hinh nhan vat de boc 16 tinh each Thong qua noi dung
chuong hai, nhan vat trong Vang bong mot thai la nhung nhan vat gia nui v6 tuoi
tac Phan Ion nghe cua cac nhan vat deu nhe nhang nhu: ngh£ danh tho, tha tho,
Ben canh do trong Vang bong mot thai con co nghe an cuop, chem dau nguoi, Nhung duoi ngoi but cua tac gia, nhung nghe do khong hk bj phe phan ma con dugc
ca nggi va tran trong Phan Ion nhan vat trong Vang bong mot thai la nhung nha nho
Trang 7nhung con nguoi tai hoa, tai tu luon hon nguoi trong moi tu the Tu tinh uoc le,tugng trung, nha van ca nggi nhung con nguoi biet tao ra cai dep, gin giu cai deptheo khuon kho mau muc Thong qua do, tac gia de dang phan anh sir xau xa cua xa
Cac nhan vat trong Vang bong mot thai, co nhung hanh dong phi thuong
cua mot trang anh hung hao han Thai do thi lai ung dung tu tai, lac quan don nhantat ca ngay khi cai chet sap can ke Qua nhung thai do, hanh dong cua nhan vat, nhavan ca nggi nhung con nguoi hien ngang, dinh dac Va cung tu do, nha van mudndung thai do ngong cua cac nhan vat de doi choi voi xa ho pha tap kia
Ngoai ra, nhan vat trong Vang bong mot thai con la nhung nhan vat co
each song nho si Ho co each song nhe nhang, thanh tao cua nguoi tai hoa, tai tu
Qua each song cua cac nhan vat trong Vang bong mot thai, ta thay tam trang nhan
vat be tac, ho co each song trinh trong de tim loi thoat
VI
Trang 8MUC LUC
CHUONG I: vAl NET VE NHA VAN NGUYEN TUAN VA
TAC PHAM " VANG BONG M0T TH0T' 6
1.2.1 Vi tri cua tac pham trong qua trinh sang tac cua Nguyen Tuan 13
CHUONG II: NGHE THUAT MIEU TA NGOAI HINH NHAN VATTRONG "VANG BONG M0T THOT ! 21 2.1 MIEU TA NGOAI HINH PHU HOP VOI LUA TUOI,
2.1 MIEU TA NGOAI HINH MANG TINH UOC LE,
CHUONG III: NGHE THUAT KHAC HOA NOI tAm NHAn VAT
3.2 khAc hoa n6i tAm nhAn VAT qua thAi do,
Trang 9l.Ly do chon de tai
Nguyen Tuan la nguoi co ca tinh manh me, co loi song tu do phong
tung Nguyen Tuan la "mot hien tuang van hoc phuc tap, nhdt la truac Cach mang
thdng Tam" (Nguyen Dang Manh) Ong la mot cay but tai hoa va doc dao: Tai hoa
trong viec dung canh, dung nguoi; doc dao trong viec kham pha su dung ngon ngu.Ong co vj tri quan trong trong nen van hoc hien dai Viet Nam Ong da co dong gopdang ke cho nen van hoc va nen van hoa dan toe Nguyen Tuan la mot nghe si suotdoi di tim cai dep Cai dep luon dugc ong dao sau, kham pha kl luong den cau ki
Van Nguyen Tuan tuy cau ki kho hieu, nhung lai mang den cho nguoi
doc sir say me, ly thu la ki Boi " Ong da huy dong nhung con chit vao mot the tran
ngon ngu co tap kich va vu hoi, co nghi binh va phong ngu" [6,tr.262] Chinh vi
vay, van ong thu hut kha nhieu doc gia Khi doc van ong, ta co the biet them dugcnhieu dieu ve con nguoi, xa hoi luc bay gio Dac biet la nhung kien thuc ve cacnganh nghe thuat khac nhau
Tap truyen ngan Vang bong mot thai cua Nguyen Tuan truoc Cach mang
da tao ra mot khong khi la so voi cac tac pham cung thoi Hau het cac nha van thoi
ki nay cho ra doi nhung tac pham hop thoi dai, tim each thao bo nhung rang buoccua le giao phong kien dang de nang len so phan con nguoi, bay to khat vong giaiphong ca nhan voi nhung ten tuoi nhu: Thach Lam, Khai Hung, Nhat Linh, Cacnha van hien thuc phe phan nhu: Nam Cao, Ngo Tat To, Nguyen Cong Hoan,Nguyen Hong, Vu Trgng Phung , lai khai thac noi thong kho cua con nguoi, t6cao xa hoi thuc dan Rieng Nguyen Tuan lai chon cho minh mot each di rieng, ongtim ve qua khu, tim ve nhung net dep mang gia tri truyen thong dan toe Chinh vi
the, tap truyen ngan Vang bong mot thai da gay chan dong den nguoi doc.
Xay dung nhan vat la mot cong viec chung cua gioi van nghe si, nhungcai khac la moi nha van deu co each xay dung rieng cua minh Doc nhung tac phamkhac nhau ta co the thay su khac biet ve nhan vat nhu: ngoai hinh, tinh each, hanh
dong Den voi Vang bong mot thai cua Nguyen Tuan, ta bat gap nhung nhan vat
nha nho cuoi mua dugc nha van noi den la nhung nguoi tai hoa, tai tu that th6 giua
xa hoi nua Tau, nua Tay Vi vay, nguoi vet da quyet dinh chon de tai nghien cuu
trong luan van tot nghiep cua minh la " Nghe thuat xay dung nhan vat trong tap
truyen ngan Vang bong mot thai cua Nguyen Tuan" Tu de tai tren, toi muon tim
hieu ro hon ve nghe thuat xay dung nhan vat trong tap truyen ngan Vang bong mot
thai Dong thoi, nguoi viet cung muon tim hieu ve ve dep thoi xua voi nhung phong
tuc, nhung thu tieu dao huong lac lanh manh va tao nha
Voi long say me doc van Nguyen Tuan, long khao khat muon tim hieu
sau hon ve dac diem " Nghe thuat xay dung nhan vat trong tap truyen ngan Vang
Trang 10Nghe thuat xay dung nhan vat trong "Vang bongmot thai" cua Nguyen Tudn
bong mot thai cua Nguyen Tudn " Nguoi viet da chon de tai tren, hy vong voi sir
giup do cua thay huong dan va voi nhung hieu biet cua minh ve nhung gi tim hieu
dugc qua tac pham cung nhu qua bai viet cua cac nha nghien cuu, nguoi vi£t se
hoan thanh tot luan van cua minh.
2 Lich su- van de
Truoc 1945, hau het van nghe si deu mang noi dau the sir, mu6n tim ki£m
sir giai thoat nhung lam vao be tac Nguyen Tuan la nha van nam trong so do, ong
that vgng nao ne truoc hien thuc de roi di tim cai dep trong qua khu Truoc Cachmang, Nguyen Tuan dugc noi den tren van dan nhu la mot hien tugng la lam chan
dong tat ca gioi van nghe si Sang tac cua ong thoi ki nay chu yeu tai hien lai cac gia
tri van hoa, tinh hoa dan toe Ong viet ve " ve dep xua vai bao su tiec nuoi khon
nguoi" Tac pham Vang bong mot thai da khang dinh ten tuoi Nguyen Tuan trong
gioi van nghe si
Hien nay, nghien cuu ve Nguyen Tuan, cac nha nghien cuu trong va ngoai
nuoc co rat nhieu cong trinh nghien cuu Cac cong trinh nghien cuu dua vao hai
mang chinh, do la tac pham dau tay Vang bong mot thai va cac tap tuy but Khi nghien cuu ve tap truyen ngan Vang bong mot thai, Truong Chinh tung khang dinh:
"Ve van phong phdi noi Nguyen Tudn trong tac pham dau tay nay da dat den dinh
cao ma ve sau ong khong dat tai nua"[5 ,tr.281] Vu Due Phuc thi lai nhan xet: "Duchi ludt qua mot Ian thoi, nhung Vang bong mot thai, hang may chuc nam sau vdn
cu quanh qudt ben tai ta, truac mat ta la vang bong Chinh do la su thu thdeh cua
thai gian khien cho tacpham cua mot nha van co phan khong the chet dugc; khien
cho nguoi ta phdi tran trong doc ky /zo72"[5,tr.247] Khi noi xh phong each nghe thuat cua Nguyen Tuan, Mai Quoc Lien nhan xet: " Nguyin Tudn Id mot trong
nhung dai thu cua rung dau nguon van chuong Viet Nam the ky XX Nguyin Tudn
Id bde thay cua nghe thuat ngon tit Viet Nam, nguoi ma ra nhung kha nang mai cho tieng Viet Nguyen Tudn la nghe si da ma ra the giai nghe thuat rieng, phongphu"[5,tr.242].
Tuy nhien, ve tac pham Vang bong mot thai cung co nhung y kien khen
che khac nhau Khi dgc tap truyen ngan Vang bong mot thai, Vu Ngoc Phan nhan xet: "Doc Vang bong mot thai cua Nguyen Tudn, nguai ta cung co mot cdm tuang
gdn giong nhu nhung cdm tuang trong khi ngdm mot buc hoa co Gan giong, vi hoa
si, tac gia bite co hoa, Id nguai thai xua, co cai 6c cua thai minh va co nhung net, nhung mdu cua thai minh, con tac gia trong Vang bong mot thai chi Id nguai khai lai don tro tan cua di vang de bay lai truac mat ta nhimg cai ta da biet qua hay chua biet ro [8 ,tr.356] Theo Phan Cu De thi : " Vang bong mot thai vdn khong phdi la nhung bite tranh co that su trung bay trong Vien Bdo tangmd no vdn Id mot
Trang 11tac pham dang tac dong din nguai doc [7,tr.209] Qua lai nhan dinh tren, ta thay
dugc gia tri cua tap truyen Vang bong mot thai nhu la buc hoa co ma Nguyen Tuan
co tinh ve nen bang ngoi but van chuong hien dai cua minh Tac pham da lam sdng lai mot thoi co nhung con nguoi thich lieu dao, huong lac, de quen thuc tai cuocsong.
Ban ve Vang bong mot thoi cua Nguyen Tuan, Tran Dang Suyen cho rang tac pham the hien tinh than "dan toe", qua do tac gia da boc 16 cai tai cua
minh: "Nhitng trang van viit vi ve dep Vang bong mot thai cua Nguyin Tudn thdm
duam tinh than dan toe, thi hien khat vong vuat len trin moi truang 6 troc, boc 16
niim say me cai tai, cai dep va su ndng niu tran trong nhitng gia tri van hoa co
truyin [ 7,tr.l88] Voi tam long yeu dan toe, Nguyen Tuan boc 16 thai do tile nuoi
muon gin giu nhung gia tri thieng lieng ay Tat ca nhung loi khen tang hay y kien
ve Vang bong mot thai deu rat xung dang Boi tac pham dugc danh dau sir no lire
cua tac gia tren nen van hoc nghe thuat Vang bong mot thai cua Nguyin Tuan noi
ve ve dep tro thanh truyen thong cua dan toe, con nguoi 6 day c6 giu " thien luang"
cho minh giua xa hoi pha tap kia Trang van cua Nguyen Tuan nhe nhang nhung cosue chong tra rat manh liet truoc xa hoi ay
Khi noi ve nhan vat trong Vang bong mot thai, theo Nguyen Lam Dien
va Tran Van Minh cho rang: " Vang bong mot thai da phan la nhung con nguoi tai
cao, phan thap, chi khi udt, vi mang nang mac cdm thdt the, sinh bat phung thai nin
nay sinh tdm ly cdu an huong lac nhdm giit "thien luang" cho lanh vitng" [l,tr.48].
Truong Chinh nhan xet: " Nhan vat cua Nguyin Tudn trong Vang bong mot thai
khong phai la nhitng nha nho cuoi mua, gap luc Hdn hoc suy vi, dang a tuoi trdng
niin md da tim thu vui trong loi song tieu dao nhan tan, nhitng cuoc hanh lac dai cdc, tao nha thai xua, di roi di din ket luan Vang bong mot thai co tinh chat tiiu
cue, rang no dua ra mot huang thodt ly hap ddn"[ 5,tr.277] Va nha phe binh Phan
Cu De cung co cung quan diem ay: " Nhan vat cua Nguyin Tudn la mot lap nguai
phong kiin da tan ta, mot lap nha nho ma cuoc dai da den luc xe chieu.[ 5,tr.270].
Thach Lam thi lai neu ra each nghl khac nhung nhin chung van co net giong voi cac
nha phe binh tren: " Nhitng nhan vat trong truyin do, vai cdc quan niim vu tru,
khac vai quan niim chung ta ngay nay; la nhitng nguai luc nho chiing ta trong thay hay gia day trong mot vai gia dinh kin dao vdn hay con"[ 5,tr.267] Ha Van Due
tung nhan xet: " Tinh chat tieu cue cua tac pham la da di lin nhu mdu muc song
thoi an choi cdu ki, ddi cdc cua mot lop nguai cua tdng lap thong tri cii, tuy da thdt thi, dau hang chii nghia thuc dan, nhung con co dong vai quy toe bdng nghe thuat hanh lac hon dai Biit bao min thuong, luyin tiic nha van ve len nhitng bite tranh
co ve dep heo ua, hat hiu vi mot thi gioi tan lui"[ 5,tr.219].
Trang 12Nghe thuatxay dung nhan vat trong "Vang bong mot thai" cua Nguyen Tudn
Co nhieu y kien cho rang Nguyen Tuan chi biet huong thu cai dep ma vuiminh trong nhung thu tieu dao, nhan tan Nhung that ra, chinh su say me nhung thuchoi tao nha cua dan toe voi tam hon tai tu da giup Nguyen Tuan khoi phai sa nga
cua sir huong lac Noi ve van de nay, Hoai Anh co nhan xet: "Ong da chdm chi ghi
lai nhung net dep nhu Chen trd suong, Huang cuoi, Thd tha, Danh tha, roi chuyin lam den trung thu, danh co tuang, lay bdu nam, trong Vang bong mot thai tuy nhiiu luc cung di qua da nhuca nggi cd tai nghe "nem but chi" cua bon an cuap hay ki thuat "chem treo nghdnh" cua tin dao phu Nhung chinh nha su tim
vi nhitng net dep dan toe ay, da khien Nguyin Tudn trd vi vai long Dan toe, vai Que huang md khong phiiu luu din nhimg chan trai xa la theo tiing goi cua cdm gidc dan thudn" [5,tr.262].
Moi nha van, nha phe binh deu co each nhin nhan rieng ve Vang bong mot thai cua Nguyen Tuan Tat ca deu khang dinh vi tri va dong gop cua ong trong nen
van hoc nghe thuat Noi ve sir cau ki, tinh te trong tac pham, Nam M6c dua ra loi
khang dinh: " Nguyin Tudn co nhitng gidc quan rdt nhqy ben, co khiiu quan sdt
tinh vi, anh lai hay la cd, to mo, ty man, ham hoi, thich di sdu vao chi tiit cua su vat, ngoc ngdeh cua long nguai, nin anh co hiiu biit kha ty my [ 5,tr.343] Ong phai
la mot con nguoi tung trai, that sir yeu men tran trong ve dep xua thi moi co thehieu va viet doc dao ve tung con nguai va canh vat nhu the
"Doc Nguyin Tudn, toi co cdm gidc bin canh cai diiu luyin cua mot cay
but gia dan la mot site tri Tri vai dao dat nhiit tinh, khong nhitng Id nhiit vai each
mang md con nhiit tinh vai chit nghid\l,\x.262~\ Loi khen cua Hoai Anh danh cho
Nguyen Tuan rat xung dang Boi Nguyen Tuan khong ngung tim toi, sang tao deren luyen ngoi but cua minh Nguyen Tuan viet ve cuoc song nha nho, ho huong lacbang nhung thu vui tao nha, co giu cho minh khong phai lam bun nho Moi nhan
vat trong Vang bong mot thai deu co each huong lac rieng nhu: Tha tho, uong tra,
choi Ian, Mgi thu co mot net dep chung do la net co kinh day tho mong cua lop
nho si cuoi mua.
Nhu vay, van de xay dung nhan vat la van de noi bat trong tap truyen
Vang bong mot thai cua Nguyen Tuan Nghe thuat xay dung nhan vat co dong gop
rat Ion cho sir thanh cong cua tac pham Gop phan dua tac pham len dinh cao cuanghe thuat Nhan vat trong tac pham la nha nho chat chua nhieu tam sir ve thoi the
Chinh cai nhin do giup cho Vang bong mot thai co chieu sau ve gia trj noi dung va
nghe thuat sau sac
Trai qua nhieu nam, den nay Vang bong mot thai van la tap truyen gay
nhieu tranh luan trong gioi phe binh Do la sir tranh cai cua nguoi dong tinh vakhong dong tinh, giua nguoi yeu thich van ong va nhung nguoi khong thich Van de
Trang 13do khong the tranh khoi trong tap truyen tung gay xon xao du luan truoc nam 1945.Tac pham la sang tao van chuong dich thuc cua Nguyen Tuan trong sir nghiep cuaminh Tac pham la sir vuon toi dinh cao cua sang tao nghe thuat Thong qua congtrinh nghien cuu, nguoi viet muon dao sau hon ve nghe thuat xay dung nhan vat cua
Nguyen Tuan trong Vang bong mot thoi Nguoi viet se tim hieu ro ve each xay
dung tung nhan vat nha nho, cuoi mua, ho di tim cai dep trong qua khu sap bi mat
di De tu do hieu ro hon ve xa hoi giao thoi khien con nguoi phai be tac tuyet vong,tim vao nhung thu vui tao nha, dai cac
3 Muc dich nghien ciru
Khi nghien cuu van de nay, nguoi viet mong muon se hieu them ve nghe
thuat xay dung nhan vat trong tac pham Vang bong mot thai.
Lam ro sir each tan, sang tao cua Nguyen Tuan trong nghe thuat xay dung
nhan vat 6 " Vang bong mot thai"; Tu do khang dinh gia tri noi dung va nghe thuat
dac sac cua tac pham, gop phan dua ten tuoi nha van len dinh cao cua nen van hoc
va dong gop cua Nguyen Tuan cho nen van xuoi Viet Nam hien dai
4 Pham vi nghien ciru
Pham vi van de nghien cuu: Nghe thuat xay dung nhan vat trong " Vang bong
mot thai".
Pham vi tu lieu nghien cuu: Nguoi viet chu yeu dua vao tap truyen "Vang
bong mot thai" Ben canh do, de lam ro hon van de nghe thuat xay dung nhan vat,
nguoi viet da tim hieu nhieu sach co lien quan de co the hieu sau ve van de nghe
thuat xay dung nhan vat trong Vang bong mot thai da tung co rat nhieu nha phe
binh noi toi nhu Nguyen Dang Manh, Vu Ngoc Phan, Thach Lam, Phan Cu De
5 Phirong phap nghien ciru
De tien hanh viec nghien cuu co hieu qua, nguoi viet da tien hanh thuthap, tong hop cac tai lieu co lien quan nhieu den de tai nghien cuu va chon ranhung tai lieu can thiet de tham khao trong suot qua trinh lam luan van
Trong qua trinh nghien cuu nguoi viet su dung cac phuong phap sau:
Phuong phap phan tich- tong hop: de tim hieu nghe thuat xay dung nhan
vat trong tap truyen ngan Vang bong mot thai cua Nguyen Tuan Tu do chi ra net
dac sac trong tac pham, thay dugc tai nang sang tao cua Nguyen Tuan nhu tam longcua tac gia doi voi que huong, dat nuoc, doi voi nhung gia tri c6 truyen cua dan toe
Phuong phap doi chieu - so sanh: de thay dugc nghe thuat xay dung nhan
vat cua Nguyen Tuan, cung nhu thanh cong cua tap truyen ngan Vang bong mot thai
cua Nguyen Tuan so voi cac tac pham khac
Dong thoi, nguoi viet cung ket hop nhieu thao tac tu duy quen thuoc: binhluan, giai thich, chung minh, , nham lam ro van de
Trang 14Nghe thuat xay dung nhan vat trong "Vang bong mot thai" cua Nguyen Tudn
tuc cu tu Hai Van) - " mot nha nho tai hoa dau khoa thi Hdn hoc cuoi cung, roi suot
dai 6m noi bat dac chi trong canh di lam mot viin chitc nho a toa sit cdc tinh dual chi do thuoc dia cua Toy "[6, tr 13 ].
Nguyen Tuan la nguoi da tai tren nhieu llnh vuc nhu: lam van, viet bao,lam dien vien Do anh huong phan nao tu cu than sinh va truyen thong gia dinhnen Nguyen Tuan sinh ra cung bat dac chi, sinh bat phung thoi khien ong co lucphai trai qua nhung nam thang dau doi, tuyet vgng, be tac truoc hoan canh xa hoi vagia dinh Chinh nhung yeu to tren da tac dong sau sac den con nguoi va sang tac cua
ong sau nay.
Sinh ra 6 Ha Noi, nhung tu nho Nguyen Tuan da theo gia dinh song 6nhieu noi tinh mien Trung nhu: Thanh Hoa, Da Nang, Hue, Ha Tinh, Quang Nam,Khanh Hoa, Phu Yen, Nhung vung ong di qua deu de lai nhieu dau an tren trangviet cua ong Tu cac chuyen di thuc te nhu vay, da giup ong co viec tim hieu, khampha va co mot phong each doc dao do la luon tim cai moi, cai la Trong Nguyen
Tuan, cai thu giang ho lang tu, can benh thich xi dich qua nhieu noi da tham vao
tu, Nguyen Tuan thich xi dich di cac tinh Nam B6 de thoa cai thu di chuyen cua
ong, nhung den Vinh bi bat va bi quan thuc 6 Thanh Hoa Thoi gian nay, ong lamvao be tac, tinh than bi khung hoang Nguyen Tuan muon giai thoat minh bang condudng an choi truy lac trong nha hat a dao, hut thuoc phien Ong thich song phongtung de thoat li voi doi
GVHD: Tran Van Minh ~6 SVTH: Tran Thi My Trang
Trang 15O tu ra, Nguyen Tuan bat dau cam but viet bao, viet van tren cac bao An
Nam tap chi, Tiiu thuyet thit bay, Trung Bac tan vdn, Dong Toy.
Den nam 1938, Nguyen Tuan la dien vien tham gia vao doan lam phim
Canh dong ma, 6 Hong Kong trong vai y ta ( bo phim dugc long tieng dau tien 6
Viet Nam)
Nam 1941, ong lai bi bat them mot lan nua giam trai tap trung Nho Quan,
vi co giao du voi nhung nguoi hoat dong chinh tri Tuoi tre day nhiet huyeT nhungnhieu lan bi giam cam, cang ngay Nguyen Tuan cang di vao tuyet vgng be tackhong loi thoat
Cach mang thang Tam thanh cong nhu mot phep mau giup Nguyen hoisinh Ong han hoan chao don cuoc doi moi, tu dan than vao Cach mang, phuc vuCach mang va khang chien Tu day, ong trd thanh cay but tieu bieu cho nen van hgc
moi.
Lich su doi khac, Nguyen Tuan lot xdc dung vao hang ngu Cach mang,
nhiet tinh tham gia cong hien ngoi but cho khang chien
Nam 1947, ong lam Truong doan kich tuyen truyen cua khu Bon Nam sauong di Viet Bac du Dai hoi Van hoa va Hoi nghj Van nghe toan quoc
Nam 1950, ong dugc ket nap vao Dang Cong san Viet Nam Tu nam 1948
- 1958, Nguyen Tuan la tong thu ki Hoi van nghe Viet Nam Nam 1952, ong vaocong tac trong vung dich tai Bac Ninh Nam sau Nguyen Tuan tham gia phat dongquan chung giam to chong thuc dan Nam 1960 -1970, Ong vieT phe binh van hgc.Ong mat ngay 28 thang 7 nam 1987 tai Ha Noi
Voi nhung cong hien to Ion cho sir nghiep van hoc va Cach mang, ong xungdang la mot nghe si bac thay Nam 1996, ong dugc nha nuoc truy tang giai thuong
Ho Chi Minh ve van hgc va nghe thuat
1.1.1 Con ngiroi
"Nguyin Tudn nguai suot dai di tim cai dep" Ong la nha van Ion trong nen
van hoc voi mot phong each tai hoa va doc dao Ong de lai cho nen van chuong
Viet Nam kho tang vo gia Dac biet la dinh cao nghe thuat Vang bong mot thai.
Noi den Nguyen Tuan, nguoi ta thuong nghl den mot con nguoi thich pha
phach, choi nghong voi doi: " Nguyin Tudn md tit bo cd tinh, phong cdch thi con gi
la Nguyin Tudn va van Nguyin Tudn nita Vi con nguai ay von buac vao nghi van
truac hit Id di nem ra mot cd tinh khac thuong, mot phong cdch doc dao kia md
[3,tr.6] O Nguyen Tuan luon co mot tam long yeu nuoc nong nan va tinh than dan
toe ro net Dac diem do dugc ong the hien qua thai do tran trong tit ca tinh hoa van
hoa co truyen cua ca dan toe Nguyen Tuan luon boc 16 niem khao khat mu6n luugiu cai dep, cai qua khu mot thoi vang bong Ong yeu thieT tha tilng me de, nang
Trang 16Nghe thudt xay dung nhan vat trong "Vang bong mot thai" cua Nguyen Tudn
niu nhu mot di san qui bau Ong lam giau Tieng Viet bang each sang tao no: " Ong
khong thien vi sang tao ra chit mai, nhung cdch noi mai, md hay dua vao nhitngchit ong cha ta tung dung, vita sdt nghia lai vua co mau sac, co goc cqnh"[ 6
,tr.262] Ngoai ra, Nguyen Tuan con tran trgng gin giu nhung kiet tac cua cac nhavan, nha tho xua: Nguyen Du, Doan Thi Diem, Tu Xuong, Tan Da ; nhung cau
ho, dieu hat que huong di sau vao long nguoi, nghe thuat uong tra, danh tho, thatho, xem hoa va nhung nghe thuat ve cac mon an nguoi Viet nhu: Pho, Gio lua,Com vong
Nguyen Tuan la nguoi co y thuc ca nhan phat triIn rat cao Ong viet van
truoc tien la tu khang dinh cai toi doc dao cua minh, ong khong bao gio lap lai cai
nguoi khac da co Trong ong luon co sir tim toi sang tao, thich khoi nhung nguonchua ai khoi de boc 16 tinh ngong nghenh phong tung cua minh Tinh each phong
tung co le do anh huong cua chu nghia xe dich.
Nguyen Tuan con la mot con nguoi rat muc tai hoa va uyen bac Nguyin
Dang Manh nhan xet: " Nguyin Tudn cdm but duang nhu lai tu dat cho minh yiu
cdu nay: phdi chung to cho dugc cai tai hoa, uyin bac han dai cua minh Ong co thoi quen nhin su vat a mat my thudt cua no, co tim cho ra a day nhunggi nen hoa, nin //z0-"[3,tr.l45] Van cua Nguyen Tuan la sir tong hoa cac nganh nghe thuat khac
nhau nhu: dieu khac, hoi hga, san khau , nen nguoi dgc phai co von hilu bilt vl nhieu nganh nghe thuat khac nhau moi co the hieu dugc Nguyin Dang Manh tung
nhan xet: " Ong Id nguai doc nhiiu va doc du thu, tit vdn chuang din lich sit, dia li.
Tit hoi hoa, diiu khac, diin anh cho din cd dia chat hoc, con trung hoc, giao thong
van tai, "[ 3,tr.5].
Ngoai ra, Nguyen Tuan con la nha van that sir quy trong nghl nghiep cua
minh Ong rat nghiem tuc trong khi lam viec Tran Dang Suyln nhan xet: " Doi vai
Nguyin Tudn, van chuang truac hit phdi la van chuang, nghe thudt truac hit phdi
Id nghe thudt, va ong luon co y thuc giu gin, phat huy ban sac doc dao cua ngoi but minh"[l,tr.203] Nguyen Tuan xem van chuong la mot su nghiep cua ca cuoc doi,
phai sang tao, tim toi, khong cho phep rap khuon Van chuong phai la cai dep trongsang tu tam hon nguoi nghe si thuc thu; tham chi phai ren luyen bang chinh cuocdoi nguoi cam but qua nhung chuyen di thuc te, chu khong phai la mot thu tro choi
1.1.2 Qua trinh sang tac.
Nguyen Tuan la mot nha van Ion co nhieu dong gop to Ion, co mot vi triquan trgng trong lich su van hgc Viet Nam Qua trinh sang tac cua ong trai qua haichang duong: truoc va sau Cach mang thang Tam Truoc nam 1945 ong la nha vanlang man, sau 1945 ong tro thanh nha van lang man Cach mang
1.1.3.1 Sang tac truac 1945
Trang 17Nhung tac pham tieu bieu truoc 1945: Mot chuyen di (1938), Vang bong
mot thai (1939), Ngon den dau lac (1939), Thiiu qui huang (1940), Tan den dau lac (1941), Chiec lu dong mdt cua (1941), Tuy but I (1941), Tuy but II91943), Toe chi Hoai (1943), Nguyin (1945).
Sinh ra trong mot gia dinh co truyen thong nho hoc, nen phan Ion sang taccua Nguyen Tuan anh huong sau sac cua nen van hoc Han hgc Truoc 1937, sang
tac cua ong chu yeu dugc viet voi but phap co dien nhu Giang ho hanh (tho), Vuan
xudn lan ta chit (truyen ngan), Choi thanh Co Loa (tuy but) Den nam 1937,
Nguyen Tuan thu but viet truyen ngan trao phiing in tren cac bao voi giong cuoi
nhe nhang, hom hinh, day cham biem doi voi con nguoi va xa hoi (Ddnh mdt vi Go
cai va vit, Mot vu bat ruau, Muai nam trai mai gap lai co nhan, Rang nguai tinh, ) Nhung tac pham nay, van chua tao an tugng 6 nguoi doc Phai den dau
1938 tro di, Nguyen Tuan moi that sir khang dinh tai nang cua minh qua cac tac
pham: Mot chuyin di (1938), Thiiu que huang (1940), Chiic lu dong mdt cua (1941), nhat la tap truyen Vang bong mot thai (1940), mot tac pham vuon toi dinh
cao cua sir "toan thiin, toan mf\
Truoc Cach mang thang Tam sang tac Nguyen Tuan xoay quanh ba de taiIon: " chu nghia xe dich", ve dep " vang bong mot thoi" va doi song truy lac
Chu nghia xe dich la mot ly thuyet vay muon tu phuong Tay, chu truong
di khong co muc dich, thich di mgi noi thay doi cho 6 de co cam giac moi la vathoat li trach nhiem voi gia dinh va xa hoi Nguyen Tuan tim din ly thuylt nay dlong co dip bay to tam long gan bo voi que huong dat nuoc, nhung canh sac vaphong vi dat nuoc mgi noi dugc ong ghi lai, cam nhan bang trai nghiem qua chuyin
di thuc te cua minh.
Han hoc suy tan, nha Nho khong con cho dung trong xa hoi duong thoi
La hoc tro cua nho hgc, Nguyen Tuan roi vao tam trang be tac truoc cuoc song hien
tai Tay - Tau nho nhang Hoan canh gia dinh va xa hoi da khien cho Nguyin Tuan
thich xi dich Xi dich nhu mot can benh an vao mau thit nha van, can benh thich di
chuyen de tim cai moi cai la tren trang viet cua minh Nguyen Tuan di chuyen con
de lan tranh trach nhiem truoc gia dinh va xa hoi Ong di chuyen la de ru bo tat ca
va lam thoa long cai con nguoi thich phong tung cua minh, khong chiu dugc sir bo
bugt truoc cuoc doi: " Tdm hon cua nha van lang man Nguyin Tudn hudng tai su
xi dich cung Id di thoa man nhung ddi hoi cua gidc quan va thuang thitc nhitng khodi cdm tham my md nhitng miin dat mai, xa la dem lqi"[5, tr.219].
Minh chung dieu do la tac pham Mot chuyin di Trong Mot chuyin di,
tac gia cung ghi lai nhung canh thien nhien niii song cua cac vung, dac biet la mot
so net rieng cua canh vat tren dat Huong Cang ( Hong Kong) Tac gia da ghi lai
Trang 18Nghe thudt xay dung nhan vat trong "Vang bong mot thai" cua Nguyen Tudn
chan thanh tren trang viet cua minh Co the noi 6 Mot chuyin di, tac gia da tim ra gigng dieu rieng cho minh No the hien phong each cua chinh tac gia ve cai toi phong tung khong thich go bo Tac pham lay cai toi cua minh lam nhan vat trung tam de phoi bay su that mia mai, chua chat cua cuoc doi Doi luc cai toi do cung
phai tu khoc cho minh, dau kho tuyet vong de roi khong dam tin vao tat ca, cai toichi tin nhung gi ma minh tung trai
Nam 1939, tap truyen ngan Vang bong mot thai ra doi gom 12 truyen ngan: Bita rugu mau, Nhitng chiic dm ddt, Thd tha, Ddnh tha, Ngoi md cu, Huang
cuoi, Chit nguai tu tu, Mot dam bat dac chi, Chen trd suang, Den dim thu, Trin dinh non Tan, Khoa thi cuoi cung Tac pham dat den do " toan thien, toan mf\ Vu
Ngc Phan) Noi ve nhung ve dep co kinh thoi Han hoc da suy tan voi thai do xot xa.Bang tai nang cua minh, Nguyen Tuan da khoi lai ve dep ay voi but phap vua cokinh vua hien dai that doc dao, khong nham lan voi mot ai
Chu nghia xi dich the hien ro trong tieu thuyet Thiiu qui huang ( dang
nhieu ki tren bao Ha Noi tan van, khi in da bi thuc dan Phap cat bo chu "Thieu").Tac pham viet ve nhan vat co ten la Bach, mac benh xe dich Bach di khong co mucdich Bach them di de tim cam giac moi la Ngoai ra, tac pham ghi lai tam trang
chan chuong, bat man, song tren que huong ma co cam giac thieu que huong Thiiu
qui huang cung nhu nhieu bai tuy but khac viet ve xe dich cua Nguyen Tuan la
nhung trang viet tai hoa, ghi lai mot each chan thuc, tinh te nhung canh sac thiennhien, phong vj dat nuoc va nhung canh sinh hoat voi nhung net khac nhau 6 nhieuvung que tren dat nuoc ta
Chiic lu dong mat cua ( dugc in 6 Nha xuat ban Han Thuyen) la tap
truong thien tuy but Tac pham noi ve ong Thong Phu, co dao Tam, nhung connguoi tai hoa, tai tu Day la quyen tu truyen tai hien quang doi bi kich cua nguoi
song don dieu te nhat Chiic lu dong mat cua ghi lai bi kjch cua Nguyen Tuan, bi
kich tinh than cua nguoi tri thuc, muon thoat khoi cuoc doi, quen gia dinh va xa hoi
Nhan vat chinh la cai toi, Nguyen Tuan tu xi va minh qua nhung nam thang la ca,
song cuoc song truy lac thau dem suot sang 6 nhung nha hat co dau Ca tap tuy but
Chiic lu dong mat cua la nhung cau chuyen ve nha hat, ve quang doi truy lac cua
chinh tac gia noi hang vien, rugu va thuoc phien cung nhung cuoc vui choi Viet vedoi song truy lac, Nguyen Tuan co each tiep can rieng cua minh Ong khong nhucac nha van khac mieu ta doi song truy lac nhu mot mat trai, mot te nan xa hoi Ma
6 day, Nguyen Tuan viet nhu mot loi thu toi chan thanh ve cuoc song trong nha hat
voi rugu va thuoc phien Cai toi ngong nghenh do muon tim lai chinh minh, lam lai cuoc doi, nhung thuc hien khong dugc Boi cai toi ca nhan con ton tai 6 Nguyen
DfilHOCVOTRt/CfNGTOfiN
GVHD: Tran Van Minh THU ¥!EN SVTH: Trk Thi My Trang
Trang 19Tuan rat manh me, ong chua that sir bo no ra khoi con nguoi de thay doi minh, he
gap co hoi la cai toi do lai quay ve loi song cu.
Tu nam 1442 den 1945, sang tac Nguyen Tuan dan di vao ngo cut, cai toi
da danh mat niem tin, Nguyen Tuan bi khung hoang tin than sau sac Nhung trangviet cua ong bat dau thua dan, ben canh cac de tai cu (ve dep xua, doi song truylac), xuat hien de tai moi huong ve the gioi ma quy Nhieu tac pham da noi ve de tai
do nhu: Xdc ngoc lam, Rugu binh, Loan dm (trong mang Yiu ngon).
Truoc Cach mang thang Tam, Nguyen Tuan say sua nham nhap ve depxua con sot lai, ong chat chiu cai dep trong the gioi tu tung Tu the gioi tu tung do,Nguyen Tuan di vao be tac, ong muon giai thoat bang each thich di chuyen, dungthai do ngong de chong tra voi doi Dau sao trang viet cua ong van co nhieu dong
gop cho van hoc, dinh cao la Vang bong mot thai An sau cai toi tieu cue do la tam sir yeu nuoc tham kin cua tac gia Ton Thao Mien trong Nguyin Tudn vi tac gia va
tac pham da nhan xet: " Phan lan sang tac Nguyin Tudn thai ki nay da boc 16 nhitng phan itng tiiu cue cua ong doi voi xa hoi, hoqc di tim lai ve dep trong di vang di roi ngdm ngui, nuoi tiic, hoqc Id buong thd minh trong cuoc song bi tha truy lac, hoqc Id tron tranh cuoc song thuc tai bang cdch sang tac cdc loai truyin than ki, qudi dan, truyin ve coi dm ma ho nao do" [5 ,tr.33 ].
1.1.3.2 Sang tac sau 1945
Truoc Cach mang, Nguyen Tuan say me ca nggi nhung thu choi nghethuat, tu do ong boc 16 tam long minh voi que huong , dat nuoc Sau Cach mang, sirsay me ay huong dan vao nhung van de Ion dang dat ra cho dan toe, dat nuoc, nhan
dan.
Sau Cach mang thang Tam, Nguyen Tuan cung giac ngo Cach mang nhubao nha van khac Ong la nguoi tien phong tham gia Cach mang voi mot tam long
muon Lot xdc lam con nguoi moi Cach mang giup cho Nguyen Tuan thoat khoi am
anh cua sir be tac, no da lam song day mot con nguoi tung lan tranh doi, gio day
biet hy sinh cho doi: " Nguyin Tudn khong con say sua nham nhap minh, chat chiu
cai dep a nhitng tiiu thi giai tit tung, chat hep nua Nha vdn buac dau cam nhan duac cai khoe dep, rong rdi, bao la cua ddt trai doi mai"[5,tr.221] Nguyen Tuan
den voi Cach mang va khang chien, hang hai di thuc te, dung ngoi but cua minh canggi dat nuoc va con nguoi Viet Nam Neu nhu nhan vat trung tam trong tac phamtruoc Cach mang la nhung ong Cu, ong Nghe, cau Am, nhung con nguoi tai hoabat dac chi Thi gio day, hinh tugng chinh trong sang tac cua ong la nhan dan laodong, nguoi chien si, nhung con nguoi binh thuong nhung vi dai
Cac tac pham chinh thoi ki nay: Chua Dan (1946), Duong vui (1949,),
Tinh chiin dich (1950), Thang can (1963), Tuy but khang chiin va hoa binh (Tap
Trang 20Nghe thudt xay dung nhan vat trong "Vang bong mot thai" cua Nguyen Tudn
1/1955, Tap 11/1956), Song Da (1960), Ha Noi ta ddnh My gioi (1972), Ky (1976),
Huang vi va canh sac ddt nude (1978), Tuyin tap Nguyin Tudn (1994), Nguyin Tudn toan tap (2000).
Sau 1945, Chiia Dan la tac pham dau tien danh dau buoc chuyen cua nha
van trong thoi ki dai di vao ngo cut Tac pham noi ve nhan vat co benh ca nhan, ich
ky tro thanh nguoi biet hy sinh, gan bo voi cong dong Ngoai ra, tac pham con ghinhan no lire cua Nguyen Tuan phan anh ve cuoc doi moi, nggi ca nhung con nguoisong het minh ve nghe thuat de co tieng dan hay
Duang vui la mot tap tuy danh dau sir chuyen bien tich cue trong qua trinh
sang tac cua Nguyen Tuan Dap lai loi keu goi cua non song, Nguyin Tuan hang haitham gia vao Cach mang Neu truoc 1945, Nguyen Tuan bo vo, lac long, thi gio dayong da dugc hoa vao cong dong, vao dong doi Tac pham la loi ca nggi con nguoi
biet hoa nhap vao cuoc khang chien, vao thoi dai moi Duang vui nhu bai ca hung hon ve niem vui di theo khang chien Noi tiep am huong nao nuc ay la Tinh chien
dich Nguyen Tuan tu mot nghe si tro thanh chien si tren mat tran tu tuong Nguyin
Tuan y thuc dugc trach nhiem cua nha van, ong dugc song voi nhan dan, hieu nhandan Qua do ong co thai do tran trgng, tinh cam sau sac doi voi cuoc khang chien vanhan dan Ong dung ngoi but cua minh ca nggi nhung dong doi chien dau cho To
quoc Den voi Duang vui ta khong con bat gap cai toi phong tung chong tra voi doi nua, ma gio day cai toi ay da hoa nhap cong dong, biet song trong long quan chung nhan dan Va dinh cao cua sir doi thay do la Tuy but Song Da.
Tap tuy but Song Da dugc tac gia sang tac tu nam 1958 den 1960, gom 15 tuy but noi ve sir di dan tu mien xuoi len mien ngugc xay dung cuoc doi moi Song
Da la cai moc quan trgng danh dau dinh cao moi trong sang tac cua Nguyin Tuan
sau Cach mang thang Tam Day la tac pham co gia tri hien thuc sau sac Ngoai giatri hien thuc tac pham con co gia trj nhan van do la sir ca nggi ve dep va y chi nghi
lire cua con nguoi Song Da dugc viet bang cam hung lang man Cach mang Nhilu
trang viet chan chua chat tho, tham dam chat tru tinh; nhilu doan van say sua
huong ve chan troi moi , cuoc song moi Song Da la ket qua chuyen doi tu tuong
trong tam hon tac gia di theo cuoc doi moi cung nhan dan xay dung dat nuoc Qua
do ta nhan thay ve dep con nguoi Viet Nam trong cuoc song moi Tu sau Song Da,
Nguyen Tuan tiep tuc di va viet nhieu mo duong cho cai dep cua con nguoi chunghia ua vao voi mot sac mau rue ro Sau thoi ki nay, Nguyen Tuan van tiep tuc
viet tuy but tieu bieu nhu: Ha Noi ta ddnh My gioi (1972), Ky (1976), Huang vi va
canh sac ddt nuoc (1978).
Cuoc dau tranh chong de quoc My thanh cong, dan toe ta vuon len tam caomoi Nguyen Tuan khong chi ca nggi con nguoi Viet Nam danh My gioi ma con ca
GVHD: Tran Van Minh ^ SVTH: Tran Thi My Trang
Trang 21nggi cong cuoc xay dung bao ve dat nuoc cua nhan dan ta Von co be day vl lich
su, van hoa Ngoi but cua Nguyen Tuan da vach tran am mini bgn xam luge va be
lu tay sai
Ngoai truyen va ki, Nguyen Tuan con viet tieu luan phe binh va chan dungvan hgc Von la nguoi di nhieu, hieu biet nhieu tren cac linh vuc khac nhau, nennhung bai viet do da tao dugc sir hap dan rieng cua cay but tai hoa, doc dao
Truoc Cach mang thang Tam, Nguyen Tuan la con nguoi day cue doan,
luon ton sung nhung gia tri co truyen Nhung gio day, Cach mang: " Da ma ra mot
chan trai mai cho sang tao nghe thudt Nguyin Tudn da nhanh chong hoa minh vai nhan dan, dan toe " Ong khong con cai gigng khinh bac nhu truoc nua, ong tu bo
cai cu, di theo hien thuc xa hoi chu nghia Thay vao do la Nguyin Tuan yeu doi, conhieu sang tao trong nghe thuat van chuong
1.2 TAP TRUYEN NGAN VANG BONG MOT THOI
1.2.1 Vi tri cua tac pham trong qua trinh sang tac cua Nguyen Tuan
Noi den To Huu nguoi ta nghT ngay den nha tho tru tinh Canh mang, ciingnhu khi noi den Che Lan Vien nguoi ta nghT ngay den nha tho trilt li Con khi
nhae den Nguyen Tuan nguoi ta noi den con nguoi thich choi ngong voi doi.
Truoc Cach mang thang Tam, Nguyen Tuan chu yeu viet ve nhung gia tritinh hoa cua dan toe Boi trong canh mat nuoc, xa hoi dao dien, nhao Ion con nguoitro nen tuyet vong, be tac Truoc hoan canh do, Nguyen Tuan da dung vl phia dantoe chong lai xa hoi bay gio Sang tac thoi ki nay cua ong chu yeu khoi phuc lai cac
gia tri van hoa thuoc linh vuc tinh than va xa hoi Tren trang viet Nguyin Tuan,
nhung ve dep xua chgt quay ve trong sir tiee nuoi khon nguoi Du dilu kien bay giokhong cho phep, Nguyen Tuan van boc 16 tinh cam cua minh truoc que huong datnuoc Voi tam long chan thanh doi voi nhung gia tri thieng lieng cua dan toe, nam
1939 tac pham Vang bong mot thai ra doi.
Tap truyen ngan Vang bdng mot thai, co mot vi tri quan trgng trong sir
nghiep sang tac cua Nguyen Tuan, gop phan dua ten tuoi cua ong len tren nln van
hgc Viet Nam O Vang bong mot thai, dung nhu cai ten cua tac pham, viet ve mot
thoi da qua nay chi con tieng vang Do la cai thoi thuc dan Phap vua dat xong ach
do ho len dat nuoc ta, phong trao Can Vuong da that bai, nhung anh khoa thi notkhoa thi Han hoc cuoi cung, nhung nho si cuoi mua tro thanh lop nguoi lac long
Nguyen Tuan viet Vang bong mot thai voi sir tiee nuoi ve di vang, cai qua khu mot thoi da qua O Vang bong mot thai, bang mot phong each rieng doc dao,
Nguyen Tuan da khang dinh vi tri cua minh tren van dan Nguyen Tuan buoc vaonghe viet van voi mot cay but phong tung, thich cai dep va kham pha cai dep Nhan
vat trong Vang bong mot thai la nhung con nguoi tai hoa tai tu, thich di khap noi
GVHD: Tran Van Minh J^ SVTH: Tran Thi My Trang
Trang 22Nghe thudt xay dung nhan vdt trong "Vang bong mot thai" cua Nguyen Tudn
ma khong co muc dich nhat dinh Di de tim kiem cai dep cua dat nuoc, dk thoat li
hien tai dau buon.
Nhac den Nguyen Tuan moi nguoi thuong noi toi Vang bong mot thai, de
roi trong tam tuong nguoi dgc luon khac khoai mot ve dep truyen th6ng cua dantoe, roi phai ngam ngui ve qua khu Mot thoi cua nhung con nguoi suot doi di theocua Khong san Trinh ma gio day chinh ho la nguoi ngam ngui cho chinh minh Deroi con nguoi do phai tron tranh, quay lung voi xa hoi
Tap truyen ngan Vang bdng mot thai la sir no lire cua nha van, tuy co
phan buon ba, nuoi tiee nhung no giup nguoi ta co the hieu dugc lop nho sT luc bay
gio Chinh nho sir no lire do ma Vang bong mot thai cua Nguyin Tuan dugc danh
gia cao va dugc the he sau ca nggi Nguyen Tuan khong chi lam song lai gia trithanh cao ma con ca nggi ve dep truyen thong dan toe mot thoi da mat nay chi contieng vang
Tu sau 1945, Nguyen Tuan van viet deu dan va ngay cang sau sac ChinhCach mang thang Tam da giup Nguyen Tuan thoat khoi nhung bl tic trong cuocsong va sang tac nghe thuat, dem den cho ong mot nguon cam hung sang tac nghethuat Tu day, ong co dip di nhieu, tiep xuc nhieu voi quan chung nhan dan, molong don nhan cuoc doi moi Trang viet cua Nguyen Tuan, thoi ki nay khong concai dep chu quan nua, ma da co sir hai hoa giua cai dep khach quan va cai dep chuquan Cai dep gio day mang mau sac cuacuoc song moi, con nguoi moi
1.2.2 Gia tri noi dung va gia tri nghe thuat
Tap truyen ngan Vang bong mot thai co gia tri noi dung sau sac, noi ve
mot tang lop tri thuc nho sT trong xa hoi luc bay gio Tac pham ra doi trong khong
khi phuc co do thuc dan Phap khoi xuong Trong cung thoi gian do, Nguyin Tuan
dung ngoi but cua minh noi len tinh than yeu nuoc tham kin cua minh Trong Vang
bong mot thai viet ve ve dep xua nay da tan, lui vao dT vang Nhung ve dep do dugc
nha van noi len voi bao sir tiee nuoi Qua khu nay da mat, chi con lai dT vang khongthe niu keo Nhung con nguoi xua thich choi hoa ngam nguyet Thu ngam trang cua
cac cu cung cau ki nhu nguoi nghe sT: " Trang muai bon bao gia cung kheo han
trang ram Ngay muai bon Id ngay vitng trdng di tai cho toan think Ngam vitng trdng ram, nguai tinh y se nhan thay cai ve sap tan cua mot vdt gi da man khai trong co mot thi"( Thd tha).
Trong Vang bdng mot thai viet ve nhung canh xua voi nhung net that em
diu, con nguoi troi theo tung khac mot cua thoi gian, canh xua chi la sir am tham
buon ba, be tac va the hien qua chinh con nguoi trong tac pham: " Tiing dan hdt
trin mat nude mot con song nong long va khong gai chut tdm cd, da vang dua rdt rong Thay thi mot vai ong gia mac do vai, moi luc chong gay true ra truac bin.
GVHD: Tran Van Minh ^ SVTH: Tran Thi My Trang
Trang 23Ngam bdng ndng tan rungphia bin ta ngan song Huang da thdt ra nhung lai than tha" (Ddnh tha) Den canh con nguoi di thi khoa cuoi cung cua Han hgc: " Xit dong chiim San Nam ha da biin thanh mot viing nude rdng nhap nho nhitng con do dong
li ti Song dong hon loan vo vao mep nhitng con duang ddt thd nhuyin va nhitng ba luy tre gia uat at Lang mac viing que Nam Dinh nhoi lin khoi lan nude trdng lanh nhu nhitng quan dao xanh mot mau hoang vu"( Khoa thi cuoi cung).
Trong muoi hai truyen, hay mudi hai canh tu Bita rugu mau den Khoa thi cuoi cung, tac gia da ve lai nhung nhan vat xua bang thai do tran trgng, tiee nuoi
mot thoi da qua Nhung con nguoi khong con trong dung, bat man hien tai, lui vaoqua khu Ho thich song canh an nhan lanh xa xa hoi cam bay, day thoi nat Nhungong Nghe, ong Thuong, cu Am, , co thu vui khac nhau nhung tat ca dlu la huonglac, quen doi Mot cu Phu goa vg lam ga trong nuoi con Cu Phu la quan NgheMom ve huu, gio day cu day hoc lay " tha tho" lam thu vui tao nha, tha tho trensong vao dem trang muoi bon thi nhu mot hoi tao dan khong co gi sanh bang Mot
cu Kep trong Huang cuoi lay cuoc doi xe chieu cua minh cham soc nhung hoa lan, hoa cue, Ong " nguyin dem cd quang doi xi chiiu cua mot nha nho di phung su
lu hoa tham cd quy", "Cu muon noi rang nguai choi hoa nhiiu khi phdi lay cai chi thanh ra md doi dai vai giong hoa cd khong bao gio biit lin tiing kia" Ong chi tiee
" cuoi nam lai cd gio ndm" khien lan cua cu no truoc ngay ram nen thu vui ay mot
phan nao giam di, dem theo ca sir tiee nuoi Con gio vo tinh hay c6 y lam thoi tiltdoi thay, moi vat khong con giong nhu xua Xa hoi bay gio cung the, cung doi thay,khien nguoi ta khong the chju noi Do la su ap buc cua nen van hoa phuong Taydang thong tri nuoc ta Voi truyen ngan nay, Nguyin Tuan da cho nguoi dgc thaydugc khong khi ngay Tet co truyen Viet Nam Ngay 30 Tet, ca nha cu Kep dang
dgn dep de an Tet: " Lam lan goi gio chd, vo gqo, do dau xanh lam bdnh chung,
lam dau den, lau ban tha" Nhung vien keo nhan da uop huong hoa, chen rugu tam
dugc cu Kep can than tu chut mot Phai la nguoi co long yeu dan toe, co sir hieubiet van hoa dan toe thi moi co long triu men nhu the
Con Cu Sau co so thich uong tra Tau nhung chi pha voi nuoc gieng chuaDoi Mai thi tra moi ngon Ong uong tra den tan gia bai san nhung van ham me mot
each co chap: " Chua nha ta cd cai gieng nay quy lam Nude rdt ngot Cd le toi
nghien trd Tau vi nude giing chua nha day Toi sd di khong nghT din viec khong di dau xa dugc, cung Id vi khong dem theo dugc nude giing nay di di pha trd"( Nhitng chiic dm ddt) Mot cu Ho Vien la tuong Co Den "mdi luc cu truang Id cd dau khi xudt quan, oaiphong lam Hit" Nay bi that the, cu ve que lam thay dja li
day chat nghe sT Vang bdng mot thai nhu chinh ten goi cua no, cai tieng vang cua
Trang 24Nghe thudt xay dung nhan vdt trong "Vang bong mot thai" cua Nguyen Tudn
mot thai da qua ma ngay nay van con vang vang, thap thoang Cai tieng vang ay,ggi cho nguoi dgc bao sir xot xa ve xa hoi
Tap truyen khong chi noi ve nhung con nguoi thich song nhan ha ma con
noi ve nhung lang tu tai hoa phan thap: " Ddnh tha cua lao Phd Sit cd cai thu la dugc thua chi chi, minh cung diu lay lam thich cd Bai vi lao biit chon nhitng cdu
rdt hay md thd Mdi luc ngdm lin, cai hay cua cdu tha da lam cho bon minh lanh
hit cd nguai" Ong va Mong Lien la doi vo chong tai tu giai nhan, thich di chuyin
mgi noi tha tho de roi " Ong Phd Sit chet d chan Deo Ngang" tren con duang xi
dich cua minh Ben canh do, ta con bat gap ve dep nghe thuat: chem dau nguoi, vilt
chu Tac gia huong ve cai dep tham mT cua Bat Le co cai nghe chem dau rat nggt,
khong toi hai nhat dao: " Nhitng tia mduphun lin kiu phi phi, vot lin cao bdu trai
chiiu Ma tren dng cd hoen 6, khong mot chiic thu cap nao rung xuong" Cung nhu
cai tai cua Huan Cao viet rat nhanh va chu dep " vuong lam", khong mang danh lgi, chay theo thoi the: " Ta nhdt sinh khong vi vang ngoc hay quyin thi md phdi ip
minh viit cdu ddi bao gia" Khoi nghia that bai, Huan Cao tro thanh ten phan loan
chong lai trieu dinh nen bi giam cho ngay tu hinh Du dang trong ch6n de lao, HuanCao van khong he run sg truoc cai chet Noi ve cai chet, Huan Cao dung dung va
xem nhe cai chet, tu the cua ong dung la tu the cua nguoi anh hung bat khuat Vang
bdng mdt thai ca nggi nhan each cao dep cua con nguoi biet chong tra cai xau xa
thap hen Mac du, con nguoi do buong xuoi truoc xa hoi, hg luon giu cho minhtrong sach khong ham danh lgi, chay theo thoi the Tac pham co gia tri noi dung sausac Tap truyen la sir ket noi nhung cau chuyen khac nhau ve cuoc doi nha nho bi
that the, khong con trong dung Nhung gio day nhung thu do chi la qua khu, " mot
dong tro tan khong ai dung din".
Nguyen Tuan viet Vang bdng mot thai, ca nggi con nguoi biet giu " thien
luang" cho minh Hg co loi song trong sang vo ngan, gat moi danh lgi quyen chuc
sang mot ben Ben canh nhung con nguoi cao dep la xa hoi do ban, xao tra, daodien cua thoi dai ton tai nhung con nguai ngu dot, doc ac xem nhe mang s6ng con
nguoi Chang han nhu quan Cong su trong Chem treo nganh: "Lite quan Cong sit
ra vi, khi ludt qua muai hai dau lau con dinh vao da cd nguai chit quy, san phap
truang sap giai tan bong noi lin mot tran gio 16c xody rdt manh", ong huyen Tho
Xuong trong Den dem thu la " mot nguoi coa tam thuat hen kem" Nhu vay, voithai do tran trgng ve ve dep xua, Nguyen Tuan gom gop, cat giu lai nhu mot co vat.Qua do, Nguyen Tuan cung to cao nhung con nguoi xau xa, do ban trong xa hoi
O Vang bdng mot thai tu viec tao nguoi den viec dung canh day net co kinh
va hien dai, that uyen chuyen: " Tinh mo ngay hai muai nham thang chin, tai khu
truang thi Nam Dinh, cdc quan lam le tien truang Hai chiic long vang nghiing
GVHD: Tran Van Minh ^ SVTH: Tran Thi My Trang
Trang 25phu xuong Id cd va tdm biin cd chit phung chi, khdm sai bdn cdy long xanh ghe thap titxuong mot cdi dau bqc dai khoa" (Khoa thi cuoi cung).
He thong nhan vat trong Vang bong mot thai la nhung nha nho khong chay
theo xa hoi quyen lire dugc tac gia khai thac qua hanh dong, tinh each de lam ro noi
tam nhan vat: "Cu khe ndng vudng vai tay diiu phu trin khay trd gd trdc cd chan
quy Nhe nhang, khoan thai, cu Am nhdc ca dia dam chin tdng chin quan ra khoilong khay" Ho chi la con nguoi co giu thanh cao, song hit quang dai con lai chu
khong chap nhan hien tai, hg lang quen hien tai de song ve qua khu, chiem nghiem
cuoc doi, noi co nhung ve dep trong sang vo ngan Ngoai ra, Vang bdng mdt thai con co nhung nguoi thich xi dich, co mau giang ho lang tu Ong Pho Su va Mong
Lien trong Ddnh tha la doi vg chong thich xe dich: "Ong ba Phd Sit giu lang khongmay khi a yin mot cho Cdi nghi cua ho buocphdi xi dich luon luon vd mdi mdi.
Sudt mot ddi Trung ky, ho di vi nhu la tray chg Tdi mdinai, a mgi chon, quan Phd
Sit lai md mot cdi tui dung toan bai tha do ra cho moi nguai dat tiin va bin chiiubqc van chuang, Mong Liin lai dan, lai ca di lam vui cho cuoc do den rat tri thuc
nay Mdi tudn trang, cap tdi tit nay a mot tinh Cdi chiiu bqc thd tha cua ho thuang trai a mot phu nha, huyin nha hay la nai tu thdt mot doc bo duang", ho thich
thuang ngoan thu vui va nhung canh sac tren doi Va trong do con co nhung connguoi tai hoa nhu Bat Le co tai chem dau nguoi rat nggt khong tai hai nhat dao: "
Vien Cong sit Phap cham chu nhin BdtLe mua lugn giita hai hang tit tu vd mua hdt
tdi dau thi nhitng dau tdi nhan bi quy kia chi guc din day Nhitng tia mdu phun linkiuphiphi, vot cao lin nin trai chiiu Md tren dng cd hoen d, khong mot chiic thu
cap nao rung xuong" Nghe thuat Nem but chi cua Ly Van: " Tiing luai mai a tay
Ly Van phong ra kiu cdi vut Mot tiing gd keu ode Cd bon chqy ra ludng khoia, gia cao con gd gay mdt hai chan Vit thuang gon gang vita dung quang dau goi vd cap gio chua Via hdn, van con dinh vao dui boi lan da hoen mdu" Ho la nhung nguoi
lay cua nguai giau chia cho nguoi ngheo, neu cao tinh than ke sT tai hoa Nguyin
Tuan kheo leo tao ra nhung nhan vat tai hoa, moi
phong tung nhung day ban linh
Thai gian trong tap truyen troi rat chaih Tl
thanh noi am anh cua con nguai: "Trai ret qua Khong ki tiiu hdn, khong ki cd din
dai hdn, budisdm mua dong nao, cu Am cung day tit luc con tdi ddt" Thai gian troi
rat cham nhu muon niu keo qua khu cua con nguoi biet tran trong cai dep that sir
Thai gian trong truyen chu yeu dugc tinh bang mua: " Mua mua dam thang chin chi
Id nhitng giot mdu than van triin mien cua ki Ngdu con keo ddi mai din bay gia",
"Nude mua mua hgp cdc xit dong chiem lai thanh mot khoi lan vd trin nude dong mong quqnh, nhitng con thuyin thiing di vi nhiiu nhu tre rung Id mua thu Dim
Trang 26Nghe thudt xay dung nhan vdt trong "Vang bong mot thai" cua Nguyen Tudn
mua gio, mat nude binh rdng dm hudng rdtxa cdi tiing kiu ddnh cudp nhdm lin tit
nhitng lang cu lao le loi" ( Khoa thi cuoi cung) " Bay gia chung ta Id cuoi ha Bat dau sang thu mdt trai, thd tha thi tuyet Nha lai a bin song, con chd gi md khong lam mdt cdi nha be trin mat nude Ke cung dii di duang tinh tinh vd da cho khodn nhdt dung" Thai gian dugc tac gia su dung mau thuan vai xa hoi, mot xa hoi gap
gap xo bo, hon don day hoi ha, bon chen
Khong gian Vang bdng mdt thai bao gio cung buon, quanh que, hoai niem
ve qua khu mot thai da qua: " Gio bac thoi qua nhitng ke canh cua bite ban gui vao
nai yin lang nay muai lam tiing gd khong nhan nhuc dugc vai tdi tdm Tit ngoai phia ngo rdm but lugn sdt nha gqch, doi vao nhitng tiing budc chdn nguai ndng ndng nhe nhe Cuoc ddi hoi tinh lai dan dan" (Chen trd suang) " Anh ndnggia dan budi trua nung dot mat canh dong duoi chdn ddi, lam rung rinh lap khong khi boc
tu mat ddt Giong nhu vet khoi nha, ndng van qua nhung mdu xanh bdng lodng cua mot giai xdm lang cdy cdi im lim Ditng trong cong chua tu bi cao nhin xuong cdi thap dudi chdn minh, nha su gia nheo nheo cap mdt, nhin cdi ndng sang Ida Bon nguai xin nude chi con Id may cdi cham den, mdi chuyin dong lai lam tung lai phia sau minh mot chum cdt bui ma md " (Nhitng chiic dm ddt) Nhung buc tranh cung
nhe nhang, em diu: " Trin con duangddt cdt kho, noi nude chong chdnh theo budc
chdn mau cua tin lao boc ddnh rd xuong mat duang nhitng hinh ngoi sao udt vd tham mdu Nhitng hinh sao udt noi nhau trin quang duang ddi ngodn ngoeo nhu loi
di cua loai bo sdt" (Nhung chiic dm ddt) Trin Dinh non Tan co canh con thuyen
cho thg di trong nggn suoi than: " Hai con thuyin di nhu trudn xuong doc mdt ngon
thdc md long thdc deu lot day mdt lap reu ta non Ban nay, luan dp bin khong cd mot tiing dong roe rdch, nhu Id khe lach mat nude md ngoi tit duai lin Bay gia hai con thuyin thoi di trong mdt gidc mo than " Day la chuyen co chu de dudng nhu
tach rieng vai cac cau chuyen khac Noi ve ve dep tren den Thugng nhung mginguai khong dugc phep noi tai, Nguyen Tuan da la ma nhan ra con dudng Cachmang Tac pham noi ve uoc ma Nguyen Tuan vl xa hoi tuong lai, vai but phap viln
tuong
Trong tac pham Vang bdngmot thai co loi van xuoi, he thong tu co phong
phu the hien tai nang, sir hieu biet sau rong cua tac gia: Linh ca, chua Doi Mai,quan Cong su, am The Due, am Luu Boi, am Manh Than, tra Vu Di Son, tra BachMao Hau, mau gan ga, an thu, buc trung duong, He thong tu c6 kit hop voi 16i
van hien dai tao nen Vang bdng mdt thai trang nghiem day co kinh Vang bdng mdt
thai noi ve anh sang con sot lai cua nho hoc, nhung anh sang nho nhoi sap tat dan
giua cuoc doi hoi ha day danh vgng Tap truyen mang day chat tha vai nhung trang
van lang man, nhe nhang tham dam long nguai: " Trong cdi vuan cdy nhd, trong
Trang 27dam cd cdy xanh ran, nhitng budi sdm tinh ma vd nhitng budi chiiu tan ndng, nguai
ta thuang thay mot ong gia long may bqc, toe bqc, rdu bqc, mac do long trdng lorn khom tia nhung Id iia vang trong dam Id xanh" (Huang cuoi).
Doc Vang bdng mdt thai cua Nguyen Tuan, nguai dgc con co cam nhan
ve mot " buc tranh" cua nhung khung canh thien nhien Qua tac pham, tac gia da ve
lai nhung canh xua bang nhung net that em diu, nhe nhang, lanh lung, khong mot
ch§ nao la rue ra ca Day la buc tranh cua nguai cha luan: " Nguai day luan Id mdtnguai con gdi Mdt nguai con gdi mat sac nhu dao cau vd lanh nhu loai kirn, lanh
han cdi gdy gdy cua rung budi sdm nay day suang mil Tiing dong vong cu rue hit
canh vang vao vdeh da, roi vdt lai mdt noi thung lung nao dang gin trd vi rat ddi mot tiing vugn kiu rdu ", " Tiing nude roc rdch lung deo nghe gdn mdi lai Luc
din ba sudi cd liu cd bdng dung san thi ddng nude sudi Tich Mich nin bat Nd lung
la troi dm yiu vd lung la Nd nhu pha le got Nd hiin lanh" ( Trin dinh non Tan) Roi day la mot buc tranh ve canh truong thi Nam Dinh: "Hoe hoa hodng, cit tit
mang" Thay dam hoe ngd mau vang, long nhitng nguai cd chit bat dau ban biu.
Dudi manh trai sut siii, hoe vang nd diu, lam dm lai long nguai si ta tuang din su
hiin dat vi sau nay Mdu vang cua sac hoa nai dam hoe ddi da nhdc bao nhiiu hoctrd viing San Nam ha nghidin mau vang mdt tdm gidy cao true phong tang hoqc Id phan hodng mai sau cho hai ddng sinh thanh" (Khoa thi cuoi cung)
Do Due Hieu tung ca nggi : " Vang bdng mdt thai mang chat tha cua
thai ki lich sit quyit Hit, dugc biiu hiin bang nhitng nhip manh, tiiu biiu chiiu
mdu ita, nhimg va cham du ddi; cua nhung gidc ma trong sang, thanh khiit dugc
diin dat bang nhimg nhip nhe suang khoi ma do cua chin trd suang, ndng chiiu tan; cua nhitng canh than tiin hay ma qudi - nhitng oan hon xoa toe, nhitng mdu
vang ghi sg, dinh non cao huyin bF [5,tr.283] Trong Vang bdng mot thai tdi con
bat gap but phap lieu trai trong Bita rugi mdu va Khoa thi cuoi cung & Bita rugu
mdu, Nguyin Tuan su dung but phap hien thuc lanh dl sir viec toat len y nghTa Chi
co nhung ten da thu moi lay mau dong loai ra ma mua vui Tac pham len an xa hoi
tan bao, doc ac qua hinh anh con gio xuat hien cu6i a cu6i: " Trdn gid xodn, gidt,
hiit cdt bui lin, xoay vong quanh dam tu thi, vd duoi theo cdc quan ra vi Cdi mu trdng a trin dau quan Cong sit bi con loc dit ddi lat rai xuong bai cd lan Ion may vong" " Ong nhd lai cdi cuoigan cua oan hdn khi hiin thanh nguai, qudt dudi toe tran vao mat ong cho ong hdn mi di va cdm nghiin muc do chan hoa xuong quyin thi Cdi oan hdn ay da lin tiing ndi, the quyit lam cho nguai songphdi lui bai mdi nghe" Nhu ta da thay, Nguyen Tuan su dung ngoi but linh hoat mang dam mau sic
co kinh Dgc Vang bdng mdt thai bao gio nguoi ta cung nghT vl qua khu mot thai
phong kien da ua vang, chi con sot lai nhung ve dep sap bi mai mot Nguyin Tuan
Trang 28Nghe thudt xay dung nhan vdt trong "Vang bong mdt thai" cua Nguyen Tudn
su dung ngon ngu linh hoat, tai tinh loi cuon vao the giai qua khu bang nhung vedep co kinh
Khong chap nhan hien tai, Nguyen Tuan xay dung nhan vat nha nho annhan thich cai dep Nguyen Tuan muon len tieng doi chgi vai xa hoi hoi ha " 6i a ba
la pheng" La nguai tung trai, co nhieu von song, Nguyen Tuan nhan ra rang nhanho trong xa hoi luc bay gio chi la nhung con nguoi thua, khong dugc chap nhan
Nguyen Tuan quay lung voi doi nhung khong quay lung voi nhung vedep co truyen dan toe Ong noi ve qua khu tan lui, de to dam net tai hoa nghe sT cuanhung nha nho trong ve dep truyen thong dan toe Nguyen Tuan noi ve con nguoi
tai hoa song giua buoi Tay - Tau nho nhang Qua do tac gia ca nggi " thien luang"
cua nhung con nguoi co loi song dep
Dgc Vang bdng mdt thai , voi ngoi but nghe thuat dac sac, loi dien ta cua
nha nho thuc thu mang den cho nguoi doc bao niem xot xa mot thai dT vang Tac
pham Vang bdng mdt thai co gia tri nghe thuat sau sac Tac pham la "vien da tang"
xay dap cho nen van chuong hien dai Tac pham dua nha van len dinh cao cua nghethuat trong nen van chuang Viet Nam the ki XX
Trang 29CHlTONG II NGHE THUAT MIEU TA NGOAI HINH NHAN VAT • • • •
TRONG "VANG BONG MOT THdl"
2.1 MIEU TA NGOAI HINH PHU HOP V6l LUA TUOI, NGHE NGHIEP
Nguyen Tuan la mot tai nang ldn tren nen van hgc Viet Nam nhung nam
dau the ki XX Ong la nha van lang man Nhan vat dugc ong mieu ta trong Vang
bdng mot thai la nhung nha nho cuoi mua, tim each iron tranh su that truoc hien tai.
Phan Ion nhan vat Vang bdng mot thai dugc xay dung la nhung nhan vat gia nua,
song an dat a nhung nam thang cuoi cung cua Han hgc Tieu biiu cho nhung nhan
vat do la cu Phu trong Thd tha: "cu Phu gia da cao lao vi huu, nguai lang chi goi
quan Nghe Mom ", cu Phu gia gd trong nuoi con Cd Tu Id mdt nguai hoc luc va chinh tich chap dugc cd ban ddng lieu mot thai; cd Tu Id mot thiiu nit con quan md cdi lam tha phu theo mdt gia sao vung vang, md cdi hanh vi mdn nit cong du lam vinh du cho mdt gia phong", nhung chi tiee co Tu ngheo va xau nen nguoi ta khong
noi den cai tai cua co nua ma chi noi den cai duyen Nguyen Tuan ke lai mot each
than phuc gia dinh cu Phu co ne nep gia phong du " gia dinh dang lung tung vi su
hiu quqnh" Cu Phu tuoi cao ve huu, cu lay viec day hgc lam nghe nuoi song ban
than va de tan huong sir an nhan o chon thon que: "Nguai ta da cao quan vi vudn
rdi O mdt xit qui buon te kia, bay gio ngoi trong nhd gd mdt ong ta vang hay Id chqy ra vudn but it Id dau nd cung gia cdi theo cdi canh nguai" Duong nhu cau
van la loi dong cam chan thanh cua Nguyen Tuan danh cho nhan vat cua minh.Cuoc doi doi voi cu Nghe nhu nhung la dau kia, gia coi, heo ua khi da het thai Cubiet minh khong con dugc trgng dung, tuoi gia khong lam dugc gi, chu nho chi con
la thu chu co, qua thai gian no se mat di: "Tiing trdng phu trin lau canh cit diim
diu nhitng tiing vd vi vao mdt tu thdt lanh leo Gian nhd giita cu Phu Ong da thdu
canh ddi lam ban vdi thanh hiin bin an sdeh leo lit ngon den; chdi nhdphia toy, cd
Tu dm tham ngoi vdn chuyin vdi bdng in tren Id man vai xd" Nhu vay, qua tac
pham nha van muon noi len nhung con nguoi tai hoa co ngoai hinh nha nho, mot thi
sT co tai, hg yeu van chuong, co loi song nghe sT Phai chang, cu Nghe ve huu dau
buon cho so phan, cho xa hoi trong viec nho hgc da suy tan: "Cu Nghe Mom a nha
nhan rdi dung thai gia vao viec sao mot Id so, gieo mdt qui bdi hay Id ki mot dan thuoc cho nguai lang" Cu Phu muon yen phan tuoi gia nai que nha, lay viec day
hoc lam thu vui Ben canh do, cu con co tai tha tha tren song moi dem trang cungnguai con gai, du co an thua cu van than nhien voi thu choi cua mot con nguai yeunghe thuat Canh song cua cu an nhan ben viec day hgc hang ngay cung nhung cau
Trang 30Nghe thudt xay dung nhan vdt trong "Vang bong mdt thai" cua Nguyen Tudn
hgc tro Trong quang doi xe chieu, cu muon de lai thu gi do ve nho hgc, ll giaophep tac va cu mong dugc gin giu luu truyen o nhung dai sau khi no sap mat di
Ma dau tap truyen ngan lahinh anh Bat Le - ten dao phu n6i tiing a phia
Tay thanh Bac, Bat Le xuat hien la" ten day to gia bdtpham dang thu be mai nguai
bin chiic cdt" Bat Le - ten day to gia chiu lenh quan Ion moi khi co viec can.
Nguyen Tuan da ve nen mot ten dao phu co tai nhung gia yeu, co cai nghl chem
dau nguoi khong tai hai dao: "Nguoi chem sao cho gon thi chem, hi chem mot dau
din hai nhdt thi khong nhung ta trudt tien thuong md nguai con bi qua nua" Trong
khi nhan lenh chem muoi hai ten tu tu tu quan Ion, Bat Le phai tap dao nhilu ldn a
vudn chuoi: " Ldu nay ong Bdt Li khong phdi khai dao vi Ong Lan thay gia yiu
muon cho nghi tay Mdi lan cd an tram, ong Bdt chiphdi ra phap truang cho cd mat thoi Cdn cong viec da cd nguai khac do tay" Bat Le cham chi tap 6 vudn chuoi
nhu mot thanh nien khoe manh: " Mot budi sdm, Bdt Li nhdy nhdt trong vudn
chudi, dua ludi guam qua bin phdi, mua ludi guam qua bin trai, thanh guam hai ludi da gon gang, nhanh nhen phat qua may tram cdy tuai cdn ndng triu suang
dim Mdnh khan vudng vdi trang bit toe Bdt Li da dam udt, vd nhua chudi chdt tham vao day, gap anh ndng sdm, da xuong mdu dan dan", " Bdt Li choc choc lai
dung budc vd uan minh vi phia sau, ngdm canh tay khang kheo minh dang lam lamcdm ludi guam" Chi vai net mieu ta ngoai hinh Bat Le gia yiu, Nguyin Tuan da
boc 16 dugc tai nang ten dao phu noi tieng phia Tay thanh Bac : " The rdi vita hdt,
vita chem bin trai, vita chem bin phdi, Bdt Li da hdt hit muai bdn cdu, vd ddnh guc muai bdn cdy chudi" "chi cdn mot nhdt md ddu vdn dinh vao cd bang lan da
gdy" Qua nhan vat Bat Le, ta co the thay ro hinh anh cua nhung ten quan lai coi
mang song con nguoi khong ra gi, xem viec chem dau nguai nhu mot thu vui Qua
do ta nhan thay thuc trang xa hoi, con nguoi co tai phuc vu cho quan lai thi moi tintai va hg chi dugc trgng dung khi quan Ion co viec can Sir that chua chat dauthuong cho bi kich lop nho sT luc bay gio*
Su cu chua Doi Mai va cu Sau trong Nhitng chiic dm ddt la nhan vat tieu
bieu cho so thich uong tra Tau Su cu co nu cuoi thuan hau theo khuon mau nha nhokhong hon khong kem Su cu va cu Sau la doi tri ki nhu nhung nguai tai hoa gapnhau trong buoi Tay - Tau Hg biet trong nhau cai von quy cua thi sT, xem nhe cong
danh tien bac Hg co tam hon cao quy, thanh bach truoc xa hgi xo bo: "ong cu Sdu
dugc su cu biet dai nhdt Thang mdt lan, nhd su gia lai giit ong cu Sdu lai an mdt bita cam chay vd lan nao tit biet, nhd su cung chdn thanh tdng khdeh mot gio lan Chu Mac" Nhu cau chuyen ke ve ke an may rach ruoi thich uong tra, tuy ve be
ngoai rach nat nhung so ve tra dao thi phai khien moi nguai kham phuc Nguoi an
may do dugc tac gia mieu ta that tinh te khi nhan ra manh trau trong am tra: " La
GVHD: Tran Van Minh ^ SVTH: Tran Thi My Trang
Trang 31than phan mdt ke an may nhu tdi dugc cdc ngdi cao quy rii long thuang xuong, thuc
ke ty tien nay khong cd diiu gi dam keu ca len nita Chihiim rang binh tra cua ngdi
cho nd lan mui trdu a trong Cho nen be dudi chua dugc lay lam gi khodi hoqtlam" Nguai an may voi ve be ngoai khong gi noi bat nhung chi vai chi tilt khi
nguoi an may pha tra, Nguyen Tuan da cho ta thay ro con nguoi tai hoa that sir: "
Hdn xin phep ddu day rdi Id ngdi bdt chan chu ngu, trdng dm chin, chuyin trd tit chin tdng sang chin quan, trdng xin dao di" Qua phong each cua ke an may ki
quai, ta co the nhan thay han la nguai biet giu cai dep: " Hdn lay ta, trdng dm chin,
lau khay hoan lai nhd chit Lauxong cdi dm doc dm cua han, han thoi cdi vdi dm ky ludng cdt vao bi, rdixdeh ndn, vdi lay quan khdeh, cap gdy tap tinh lin dudng".
Noi den su tinh te, cau ki thi phai ke den cu Am trong Chin trd suang va
cu Kep trong Huang cuoi Cu Am: "Chua bao gia ong gia nay dam cdu thd trong
cdi thu choi thanh dam Pha cho minh cung nhu pha trd mdi khdeh, cu Am da di vao day nhiiu cong phu Nhitng cong phu do trd nin li nghi Trong dm trd pha ngon, nguai ta nhan thay mdt mui tho vd mdt vi triit ly" Cu uong tra khong giong
nhu nguai binh thuang, ma da tro nen le nghi, phep tac Cu Am la mot nguoi v6n
thich uong tra vao buoi sang som: " Sau man khoi, an hiin mdt ong gia chong nanh
bin gdi xip, cap mat Urn dim nhu mot nha su nhap dinh Vi nghiim trang lang thinh cua mdt ong gia muon lam ngimg cd dng khoi trdng biin ddng dang troi trong
khong khi gian nhd gqch" Cach mieu ta ngoai hinh cua ong cu: " dng cu cdphong
thai mot triit nhan ngdi tinh budc di cua thai gian", the hien mot con nguoi tai tu,
co loi song nghe sT Cu Am xem viec uong tra nhu mot thu vui, mot each giai tri taonha trong canh ve chieu cua minh
Con cu Kep trong Huang cuoi la mot nho sT lay cai quang doi xe chieu ra phung sir lu hoa tham co quy Ngoai hinh cua cu dugc tac gia mieu ta: "Trong cdi
vudn cdy nhd, trong dam cd xanh ran, nhitng budi sdm tinh ma vd nhitng budi chiiu tan ndng, nguai ta thuang thay mot dng gia long may bqc, toe bqc, rdu bqc, mac do long trang, lorn khom tia nhitng Id ua trong dam Id xanh" Cu Kep la nguoi
den tuoi: " dugc hoan toan nhan rdi de duang lay tinh tinh" Cung la nguai thich an nhan, thanh dam, " cu cung muon cd mot vudn canh di sdm chiiu ra day tinh tu".
Ong lay viec cham nom nhung chau hoa lam thu vui cho cong viec hang ngay, motcong viec nhe nhang day chat tha va phu hop voi tuoi ve chieu cua cu Trong long
cu Kep thi lai nuoi tiee nam nay co gio mom lam hoa cu phai no sam Cu Kep xemviec thuang hoa de di duang tinh tinh luc xe chieu Trong nhung cau chuyen cua
Vang bdng mot thai, phan Ion nhan vat la nhung nguai tai hoa , tai tu Cac nhan
vat co nhung nghe khac nhau, khong ai giong ai, de cho nguoi dgc thay dugc gia tritinh than cua nhung nha nho cuoi mua trong xa hoi cu Nguyen Tuan cung vay, ong
GVHD: Tran Van Minh ~^ SVTH: Tran Thi My Trang
Trang 32Nghe thudt xay dung nhan vdt trong "Vang bong mdt thai" cua Nguyen Tudn
khong chap nhan cai xa hoi "6i a ba la phen", nhung de phan ung lai cai xa hoi ay,ong tim ve qua khu, tim den cai dep con luu giu lai, thong qua nhung thu choi cdu
ki, tao nha ciia cac nhan vat.
Song, tac pham cung noi den nhung nguai lang tu thich ngam canh ngamtha Ong Phd Su va Mong Lien voi cai nghe danh tha ben chieu bac Cai nghi danh
tho cua hg dugc tac gia ggi bang cuoc "tri thitc rdt do den" Ong Pho Su giu lang vaMong Lien trong Ddnh tha voi " Cdi nghe ciia ho budc hg phdi xi dich luon luon
vd mai mai Sudt mdt ddi Trung ky, ho di ve nhu Id tray chg Tai mdi nai, a mgi
chdn, quan Phd Sit lai md mdt cdi tui dung toan bai tha do ra cho mgi nguai ddt
tiin vd bin chiiu bqc van chuang, MongLien lai dan, lai ca di lam vui cho cuoc do
den rdt tri thuc nay" Ong Pho Su het qua noi nay lai den nai khac Ong Pho Su va
Mong Lien la mot lua doi tai tu dam song bang nghe nha va c6 thi Ong Pho Su
danh tho thanh thuc thanh nghe - mot nghe lam ra tiln: "Hg nha vd cd thi, kiim ra
cung dugc rdt nhiiu tiin" Viec danh tho ciia ong Pho Su dugc nha van mieu ta ti
mi, tu do ca nggi nhung con nguoi yeu thich van chuong, dung tha dk thanh lgc tamhon: "Nhd con, nhd cdi diu ngdm vang cd nhd, chung nhu muon thi nhau mdt cdi
giong tot, chit ddng tiin mdt di hay thu vi dugc gap ba so dat, thai cd gi Id ddngki" Tu cai nghe va ngoai hinh cua ong Pho Su va Mong Lien, Nguyin Tuan da noi
ro tam hon ciia doi tai tu nay, do la doi tai tu thich xem phong canh que huong dat
nuoc Tren con duang do" Ong Phd Sit chit a chdn Deo Ngang" nai " Di nhdt
hung quan cua due Thanh to ngu phe", va mat tren con dudng xe dich ciia minh bo
lai Mong Lien thanh nguai goa bua tim nguoi giu cay dan
Ben canh nhung nhan vat voi nghe tha tha, danh tha, Vang bdng mot
thai con de cap den nhan vat lam nghe dia ly Chang han nhu cu H6 Viln trongNgdi md cu: " chung quanh cdi thdn thi mot dng gia md cdu vdn chi cho Id mdt dng thay dia ly kho tinh " Cu Ho Vien khi budc chan vao tac pham da chi cdn la mot vang bdng ciia qua khu, cu truoc kia la tuong Co Den " oaiphong lam Hit", "cudi
ngua, cdm cd, ddnh Tay, bdn siing; baygio di phan phat hanh phuc bang cdch tim
ddt di md cho nhitng ke thdt thi, vao luc nhan rdi thi uong mdt ddi rugu cua nhitng
nguai biit nhd an minh" Xuat hien ben canh cu Ho Vien - mot vi tuong tai gioi la
hinh anh cau chieu - mdt thu sinh, mang day dang ve ciia mot gia dinh con nha ndi:
" Cdi thdn mdt nguai con quan luc baygio that la khdn cue du tram phan" Cu Ho Vien va cau Chieu: "ddnh vdi nhau may vdn cd khong cd quan di, khong cd ban
bay, ddnh cd bang miing chit khongphdi bang tay dung quan" Cu Ho dai dien cho
mot lop ngudi phong kien da tan ta, mot lop nha nho ma cuoc ddi da den luc xe
chieu Cu Ho trong Ngdi md cu ciing giong nhu cu Phii, cu Kep trong Thd tha va
Huang cudi phai ve vudn d an, lam nhung nghe nhe nhang de di dudng tinh tinh.
GVHD: Tran Van Minh Jj SVTH: Tran Thi My Trang
Trang 33Nhin chung, nhung nhan vat trong Vang bdng mdt thai la nhung ngudi
thich ngam canh song nude, xem phong canh do day, lam ban vdi cd cay khap mgi
mien Ben canh do cdn cd con ngudi anh hung khi bj giam: " Nguai ngdi day, ddu
da diim hoa rdm, rdu da nga mdu Nhitng dudng nhan nheo cua bo mat tu lu, bay gia da biin mdt han O day, gia chi cdn Id mat nude ao xudn, bang lang, kin ddo va
im nhe" (Chu ngudi tu tu) Ddi lap vdi con ngudi dinh dac uy nghiem ay la thay
tho lai vdi dang vdc " gdy go", biet tran trong cai tai ciia ten chong lai trilu dinh.
Cdn vien quan nguc tuy khong sang tao ra cai dep nhung biet quy trgng tai hoa, caidep Tuy lam nghe xau xa ( nghe giu nguc) nhung lai cd thu choi tao nha - choi chudep Khi nghe tin ngudi tu mdi chuyen den nguc cd Huan Cao, ngudi ndi danh vilt
chu dep, quan nguc da ban khoan nghT nggi khong biet cd phai la dng Huan " Huan
Cao"? Cdi ngudi ma vung tinh San ta vdn khen cdi tai viit chit rdt nhanh rdt dep
do khong?" Ngay tu cau md dau ve Huan Cao, vien quan nguc da cd sir kham phuc
quy trgng Va tu do quan nguc cd udc mudn, khat khao cd dugc chu ciia dng Huan
treo trong nha: " tit nhitng ngay nao, cdi sd nguyin cua viin quan coi nguc nay la
cd mdt ngay kia dugc treo a nhd riing minh mot ddi cdu ddi do tay dng Huan Cao
viit Chit dng Huan Cao dep lam , vudng lam Cd dugc chit dng Huan md treo Id
mdt bdu vdt trin ddi" Do la udc mudn dep de, trong sang, udc mudn ay thi hien ro
long say me cai dep, khong chi say me, yeu cai dep ma cdn cao ca hon la dng bietquy trgng gia tri cai dep, san sang tra gia dat cho cai dep Viec ngay qua ngay khong
gan gui dugc vdi Huan Cao da lam cho dng vd cung thac thdm, au lo, vi: "mai mdt
day dng Huan bi hanh hinh ma khong kip xin dugc may chu, thi an hdn sudt dai".
Viec mudn cd dugc chu dng Huan Cao treo trong nha la tam nguyen ca ddi ngudi
quan nguc, do khong phai la sd thich nhat thai U*dc mudn do ldn lao den noi nlu
khong xin dugc chu ciia dng Huan Cao thi " an hdn sudt dai" Thuc ra dudi ngdi
but ciia Nguyen Tuan, vien quan nguc chi la nan nhan trong xa hdi, dng biet nghi
nghiep ciia minh chang cao quy gi, chang qua la di " nham nghi" Tuy Huan Cao
"cd deo gong, chdn vudng xiing" nhung van cd net tai hoa va phi thuong ciia mdt
ngudi cd chi ldn, ban ITnh vung vang: " Nguai hdi ta mudn gi? Ta chi mudn cd mdt
diiu la nhd nguai dung ddt chdn vao day" Khdi nghTa bi that bai, Huan Cao khong
he lo sg ma cdn rat ung dung tu tai, than nhien nhu chua tung bi gi Lai cdn chuyen
Mdt dam bdt dac chi vdi Cai Xanh, Ly Van cd tai nem but chi khien moi ngudi
kinh phuc Hg quan khan dau riu tren ngudi, lai cd vlt seo to :" trin khudn mat den
nhu cdt nhd chay, ni haiham rang trang nhan" An sau nhung ngudi ki la xuat hien
lan lugt mdt la con ngudi tai nem but chi, lay cai khi phach ciia trang hao han dh lay
ciia ngudi giau chia cho ngudi ngheo Mac du than hinh luon lam ngudi khac khiep
sg Mot dam bdt dac chi chi la nhung ten cudp, nhung dudi ngdi but ciia nha van,
GVHD: Tran Van Minh ^ SVTH: Tran Thi My Trang
Trang 34Nghe thudt xay dung nhan vat trong "Vang bong mdt thai" cua Nguyen Tudn
nhung ten cudp do dang tran trgng va nl phuc Nguyin Tuan ca nggi nghi ciia hg
chu khong he len an hay phe phan Dgc Vang bdng mot thai, ta cd thi cam nhan
dugc nhung con ngudi vdi ve be ngoai ki la nhung hg lai la ngudi trgng nghTa khi,kinh phuc lan nhau
Cdn nhan vat trong Den dim thu la mdt " Ong gia ty ciii tay lin gdixip da
quang ddu, vudt chdm rdu bqc, nhin ra con heo may lay bite mdnh, lam gat gu bdng cue nai chau cdy canh ngoai sdn Ong gia cd net mat nghiim trang" Cu thich an
nhan de duang lao, sdng bang cu chi nha nho yeu nghe thuat Ong cu Hai day hgc
di khap noi, cho nao cd canh dep mdi giu chan dng dugc lau Ong thich di chuyen,
cd tam hdn lang tu, lay viec day hgc lam sir nghiep di ngao du thien ha khap "Ddng
Nam Doai Bac" Du than danh la dng cu Hai cd vg, cd con nhung dng chi sdng
cudc ddi choi choi vay thoi, mau lang tu cua dng dugc truyin tu dng cu Thuong vahom nay cai mau do lai am i trong ngudi con trai ciia dng do la thang Ngdt Lan:
"vat tay lin tran md cu ngam gidng nhumdt ngudi ldn dang suy nghi".
Song, Vang bdng mdt thai cung ndi den nhung nho sinh nhu anh em dau
Xu Ngoat trong Khoa thi cudi cung, bd cong den sach, ndi tieng mdt vung den ngay
di thi thi bj oan hdn quay rdi, khien cho ca sir nghiep cong danh khong thanh nhu
anh em dng Dau Xu Ngoat: "Mdt ngudi dan ba tri, xoa toe, dm con, hiin ngay lin
dudi liu, ngay cho ddu chong, kiu khdc giit rit lay tay khong cho viit quyin nua.Gdo khdc chdn, nguai dan ba ay lay md toe xoa qudt vao mat dng cit bdng rdt lin.Lqi cudi sang sac, lay nghiin muc hat vao quyin cua dng Ldn ay dng xin ddi quyin din ba ldn" Dgc Trin dinh non Tan, cu Phd San xuat hien la ngudi lam nghi thg
mgc Khi dugc lenh than Tan vien, dng cung nhung ngudi ban len din Thuong
trung tu lai nui Tan vien mdi khi vua Thiiy dem nude danh ghen: "Mdi mdt ky nude
trang cudn ddng lin vung non Tan cao ngdt trai xanh, rdi lqi cudn cudn rut vi thuy quoc, dan gian khd hai khong biit the nao md lugng dugc Cd nhiiu lang bi nan nude, toan thi sinh linh diu biet tich Ndc dinh cdc lang bi nude phu sa chdn chat,nhieu khi phdi ddo mdc mai mdi do dugc ra ddu vit cu" An sau cau chuyen huyen
nhiem do la hinh anh ciia con ngudi biet giu cai dep, cai thieng lieng ciia cudc ddi,khong chap nhan sir pha hoai ciia the lire khac
Trong Vang bdng mot thai, Nguyen Tuan xay dung nhung nhan vat nha
nho Nhan vat la con ngudi gia nua, cd ngudi cao lao ve huu tim cudc sdng thanh
nhan cung con chau va thu vui trong canh thien nhien sdng niii Trong Vang bdng
mdt thai, nhan vat dugc Nguyen Tuan mieu ta rat ro net nhu dng Nghe, dng Cu, cu
Am, , vdi ve be ngoai hien hau, cd tam hdn thi sT Nghi ciia cac nhan vat trongtruyen cung nhe nhang, tao nha nhu danh tho, day hoc, tha tha Tu net cham pha,
Nguyen Tuan da mieu ta ngoai hinh nha nho Cac nhan vat dugc Nguyin Tuan mieu GVHD: Tran Van Minh ^ SVTH: Tran Thi My Trang