Khóa luận tốt nghiệp văn học khảo sát từ địa phương nam bộ trong tác phẩm hòn đất của anh đức

Qua do thay dugc cai hay, cai dep trong viec dung tir dia phuong, mot chat lieu cau thanh nen mot tac pham nghe thuat, giup ta thay dugc quy luat tuong tac giua tir dia phuong va tu toan

TRlTdNG DAI HQC VO TRUING TOAN KHOA KHOA HQC CO BAN

KHOA LUAN TOT NGHIEP

CHUYEN NGANH VAN HOC

KHAO SAT TlT DIA PHlTONG NAM BO

TRONG TAC PHAM HON DAT

CUA ANH DU*C

Giang vien hirfrng din:

PGS.TS NGUYEN VAN NO

Sinb vien thyc hifn:

TRAN THI THUY VAN

THI/VIEN

H$u Giang, thdng 06 nam 2012

LQl CAM TA

Nghien cuu ve tu dia phuong la mot de tai ly thu va vo cung quan trong, gopphan tim hieu them tieng noi dan toe Thirc hien de tai nay, toi chi mong gop themmot thu nghiem trong viec tim hieu dac diem ngon ngu vung dat phuong Nam cua

To quoc

Tuy nhien, de tai con kha mod me, tai lieu it 6i, nang lire va thoi gian co han,luan van chi the hien duoc mot phan nhat dinh Mac du rat co gang nhung chacchan nguoi nghien cuu khong tranh khoi nhung sai sot Kinh mong duoc su gop yquy bau cua cac Thay, Co

Toi xin bay to long biet on sau sac den PGS.TS Nguyen Van No - NguoiThay da danh nhieu thoi gian, cong sue huong dan tan tinh de toi hoan thanh luanvan Toi cung xin chan thanh cam on den Ban giam hieu, quy Thay, Co bo mon

khoa Khoa hoc Co ban Truong Dai hoc Vo Truong Toan da tao dieu kien, giup do

toi co duoc nhung tri thuc can thiet trong thoi gian hoc tap de hoan thanh luan van

nay.

Sinh vien thirc hien

Tran Thi Thuy Van

LOI CAM DOAN

Toi xin cam doan rang de tai nay la do chinh toi thirc hien, cac so lieu thuthap va ket qua phan tich trong de tai la trung thirc, de tai khong trung voi bat cu de

tai nghien cuu khoa hoc nao

Sinh vien thirc hien

Tran Thj Thuy Van

PHIEU DANH GIA LUAN VAN TOT NGHIEP

{Giang vien hw&ng dan)

1 GlANG VIEN HlTdNG DAN:

2 SINH VIEN THlTC HIEN:

3 TEN DE TAI:

NHAN XET CUA GIANG VIEN HlTdNG DAN

1 Danh gia chung qua trinh lam luan van tot nghiep:

1.1 Chuyen can:

1.2 Thai do:

1.3 Khac:

2 Danh gia luan van:

2.1 Dat van de (theo 5 budc):

2.2 Noi dung chinh:

2.3 Chu thich, thu muc:

2.4 Hinh thuc trinh bay:

2.4.1 Dung lugng (trang):

2.4.2 Khuon kh6:

2.4.3 In an:

2.4.4 Trinh bay:

2.4.5 Chinh ta, ngu phap:

3 Danh gia, xep loai:

Danh gia:

Xep loai:

Giang vien huong dan

(Ki va ghi ro ho ten)

TOM TAT NOI DUNG CHINH CUA KHOA LUAN• •

Luan van dai 77 trang duoc chia lam ba phan chinh: phan mo dau, phan noi

dung va ket luan

Phan Md* dau gom 5 muc: Ly do chon de tai; Ljch su van de; Muc dich

nghien cuu; Pham vi nghien cuu; Phuong phap nghien cuu

Phan Noi dung duoc chia lam ba chuong dua tren noi dung nghien cuu:

- Chuong 1 Vai net ve tu dia phuong va tac pham Hon Dat cua Anh Due.

- Chuong 2 Dac diem cua mot so lop tir dia phuong tieu bieu trong tac pham

Hon Dat cua Anh Due.

- Chuong 3 Gia tri bieu dat tu dia phuong trong tac pham Hon Dat cua Anh

Due.

Luan van nay so d! co cau true ba chuong nhu tren boi muc dich cua chungtoi la nham giai quyet van de tim hieu nhung dac diem nghe thuat ngon tu trong

tieu thuyet Hon Dat cua Anh Due mot each toan dien va sau sac Nhiem vu cua

chuong mot la cung cap mot cai nhin tong quat ve tir dia phuong ve gia tri sudung tir dia phuong Nam Bo Dong thoi tim hieu ve nha van Anh Due va gioi

thieu tac pham Hon Dat cua ong de lam co so ly luan cho viec nghien cuu.

Chuong hai va ba la phan trong tarn cua van de duoc nghien cuu d chuong

hai, chung toi tap trung khao sat lop tir dja phuong Nam Bo duoc su dung trong tac

pham Hon Dat va tren co so do tien hanh phan loai, doi chieu, giai thich, lam ro y

nghia cua tung lop tu dia phuong dugc khao sat trong tac pham Chuong ba lachuong chi ra gia tri bieu dat cua tu dia phuong da dugc khao sat Dong thoi lam roeach van dung tu dia phuong Nam Bo cua Anh Due khi khac hoa dac diem thiennhien, cuoc song lao dong, chien dau cua con nguoi Nam Bo va trong each xaydung hinh tugng nhan vat, tu do thay dugc cai hay cua Anh Due trong each vandung nghe thuat ngon tu

Phan ket luan, chung toi due ket lai van de sau qua trinh nghien cuu Dua ra

nhung nhan xet, danh gia ve nhung mat thanh cong (han che neu co) trong eachvan dung nghe thuat ngon tir cua Anh Due vao tac pham Khang dinh nhung gia trjvan hoc mien Nam ma Anh Due mang lai cho nen van hoc Viet Nam hien dai 1954

-1975.

Chircmg 1 - VAI NET VE TlT DIA PHlTONG

1.2 Vai net ve nha van Anh Due va tac pham Hdn Dat 14

Chinmg 2 - DAC DIEM CUA MOT SO LOP TlT DIA PHlTONG TIEU BIEU

2.2.2 Lop tu chi dac diem dia hinh, hien tugng tu nhien 32

2.2.4 Lop tu chi nghe nghiep

va cong viec, sinh hoat cua nguoi dan Hon Dat 37

2.5 Lop tir Kho me 44

Chirong 3 - GIA TRI BIEU DAT CUA TlT DIA PHlTONG

3.1 Khae hoa dac diem thien nhien, cupc song lao dong,

3.1.2 Tai hien cuoc song lao dong, chien dau

TAI LIEU THAM KHAO

PHU LUC

DANH MUC BIEU BANG

Bang 1.1.So sanh tu dia phuong Nam Bo voi tu toan dan 10

Bang 2.1 Tom tat lop tu xung ho trong tac pham Hon Dat 25

Bang 2.2 Tom tat lop tir dinh danh trong tac pham Hdn Dat 30

Khao sat tu dia phuong Nam Bo trongtacpham Hdn Dat cua Anh Due

Do qua trinh hinh thanh va phat trien dan nrS'lu rfiru Iricn thifn rmirnMin^jy

va phuong thuc san xuat, do truyen thong tin nguong va tap tuc lau dai tren datnuoc da hinh thanh nhung vung van hoa khae nhau Do la dang van hoa mang damban sac dan toe, the hien trong sinh hoat, trong ngon ngu, trong su cam thu vathuong thuc nghe thuat, ca trong each ung xu, quan he giua con nguoi voi con

nguoi, giua con nguoi voi nhung gi rang buoc chung quanh ho Va mau s^c dia

phuong da tro nen ben vung trong nhan dan No la mot khia canh ve mat ngon ngutrong quan he tac dong qua lai giua cac yeu to cau thanh nen nen van hoa chung cuadan toe Ngon ngu khong chi don thuan la lai an ti6ng noi cua con nguoi ma thongqua viec nghien cuu ngon ngu chung ta co the hieu dugc phan nao ve tinh each cua

con nguoi

Phuong ngu Nam Bo noi chung, tu dia phuong Nam Bo noi rieng khongnhung mang net rieng cua vung dat Nam Bo ma no con mang nhung net van hoa

dac trung cua con nguoi noi day Va la nguon de tai hap din cho cac nha nghien

cuu, nha ngon ngu hoc, van hoa hoc, Boi nghien cuu tir dja phuong trong ngonngu chinh la nghien cuu moi quan he giua van hoa va ngon ngu cua tung diaphuong

Nam Bo la mot vung dat moi cua nguoi Viet a phuong Nam, vung dat giautiem nang va lgi the de phat trien kinh te Tinh each, tarn hon, nep sinh hoat cua connguoi a day cung co nhung net rat rieng so voi coi nguon Do la nhung con nguoiboc true, thang than, yeu ghet het minh mavan giu dugc due can cu, chiu kho, longyeu nuoc, thuong noi von co cua dan toe Mot mien dat giau co, tru phu voi menhmang song nuoc va nhung con nguoi nhan hau la sue loi cudn nhung ai yeu quy vaquan tarn den cuoc song con nguoi noi day

Canh vat thien nhien va con nguoi Nam Bo tir lau da gay dugc sir chu y cuanhieu nguoi cam but va khong it nguoi trong so do gat hai dugc nhieu thanh cong

nhu la nha van Ho Bieu Chanh, Son Nam hay Nguyln Ngoc Tu Ho la nhung nguoi

con cua vung dat Nam Bo Trong so do co nha van Anh Due, dugc menh danh la

nha van tieu bieu cua "van hoc Dong bang song Cuu Long" Mot trong nhung y<§u

to lam nen net rieng trong tung tac pham cua Anh Due la nha van da dua lap tu djaphuong Nam Bo vao trong nhung trang viet, su dung chung nhu mot bien phapnghe thuat va tro thanh ngon ngu nghe thuat Dieu nay khong phai nha van nao

Khao sat tu diaphuong Nam Bo trong tdcphdm Hdn Ddt cuaAnh Due

cung lam dugc Phan Ion nhung sang tac cua Anh Due dam da sac thai dia phuong

hay giau chat Nam Bo Tuy nhien viec nghien cuu tu dia phuong mot each co he thong trong tac pham cua Anh Due thi van chua dugc chu y dung muc.

Nhu vay, yeu cau co tinh khach quan la can khao sat mot each day du

va toan dien nhung yeu to vat chat lam nen gia trj mau s4c dia phuong trong

ngon ban nghe thuat cua tac gia Trong do, cong viec quan trong la xem xet tu

dia phuong a binh dien tu vung, dk soi roi chung tren ca sa dac trung ngon

ngu van chuong, duoi goc do phong each hoc, ngu nghia hoc.

La nguoi con cua dat Trung Bo, nhung phan Ion cuoc doi toi lai gan bo sau nang voi manh dat Nam Bo, cu the hon la manh dat Kien Giang "rung vang bien

bac" Ve dep ciia "nang choi chang, vang tuoi lua hat" va nhung con nguoi chan

chat that tha voi nhung cau ho dieu ly dan ca, hoa cung cai trong treo, mat lanh cua

nhung dong song do nang phu sa, Tinh dat, tinh nguoi, huong rung, huong bien noi day da tao nen mot huong vi rat rieng, vua gan gui, than quen, song cung vua doc dao moi me den vo chung, khien cho toi them gan bo sau nang voi vung dat noi

day

Kien Giang - que huong thu hai, toi yeu quy, tran trong biet nhuong nao cong

on cua nhung nguoi di truoc - Nhung nguoi da chang ti£c mau xuong bao ve tung

tac dat, manh vuon dk horn nay chinh manh dat ay da nuoi Ion toi Vi thS toi cang

tran trong hon gia tri tinh than ma Anh Due da mang lai cho manh dat Kien Giang

nay.

Mat khae, sau dip vieng tham Hon Dat - que huong cua nu anh hung Vo Thj

Sau, va doc lai nhung trang van cua Anh Due viet \k manh dk anh hung mot thoi

chong My nay, toi mu6n di sau de kham pha nhung gia trj tiem an cua vung dat san

sinh ra nhung anh hung mot thoi chong My cuu nuoc Dong thoi khang dinh sir

dong gop cua Anh Due doi voi nen van hoc nuoc nha

Nhu vay, voi ly do chu quan nay, xet tai thoi diem nay, viec lam sang

ro dac diem mau sac Nam Bo trong ngon ngu nghe thuat cua Anh Due thong

qua tac pham tieu bieu Hdn Ddt, duoi cai nhin ngon ngu hoc la mot viec lam

thiet thuc va co y nghia

Chinh nhung li do do, toi quyet dinh chon de tai "Khao sat tir dia phuang

Nam Bo trong tac pham Hon Dat cua Anh Due" dk lam chuyen luan nghien cuu.

Viec khao sat nay se la co hoi giup toi kham pha dugc nhung didu moi la tu manh dat Nam Bo noi chung va manh dat Kien Giang xa xoi - Noi tan cung cua To quoc noi rieng Noi nhung con nguoi Nam Bp mot thoi Dong Khai anh dung, kien cuong

Khao sat tie dia phuong Nam Bo trongtac pham Hon Dat ciia Anh Dice

ma giau long thuy chung son sat Dong thai nghien cuu viec su dung tir dia phuang

trong tieu thuyet Hon Dat cua Anh Due se gop phan hieu ro \k quan dikm nghe

thuat va phong each sang tac cua nha van Qua do thay dugc cai hay, cai dep trong viec dung tir dia phuong, mot chat lieu cau thanh nen mot tac pham nghe thuat, giup ta thay dugc quy luat tuong tac giua tir dia phuong va tu toan dan, cung nhu

gia tri ciia tu dia phuang doi vai viec the hien tu tuong tinh cam cua nha van

2 Lich sir van de

Tu dia phuong hay phuong ngu Nam Bo la dk tai kha hap dan Nghien cuu

ve van chuong Nam Bo tren binh dien ngon ngu da co khong it nha nghien cuu, nha

phe binh, trong do co cac cong trinh nghien cuu ve cac tac gia tieu bieu cua vung

dat Nam Bo nhu: Mau sac Nam Bo trong truyen ky San Nam cua Nguyen Hoang

Mi (Luan van Thac si Truong Dai hoc Su pham TP H6 Chi Minh, 2009); Phuang

ngu Nam Bo trong truyen ngdn ciia Son Nam cua Nguyen Thi TuyeT Hoa (Luan van

thac si Truong Dai hgc Can Tho, 2011), Cac bai viet nay da di vao khao sat,

thong ke va lam ro dugc each van dung phuong ngu, dac biet la each van dung tir dia phuong Nam Bo cua nha van vao trong tac pham cua minh Co the noi rang, viec nghien cuu phuang ngu Nam Bo noi chung hay tir dja phuong noi rieng la van

de hap dan va kha moi me cho nguoi nghien cuu

Anh Due la mot nha van Nam Bo kha quen thuoc, tieu bieu vai nhieu trang viet rat hay ve Nam Bo Tuy nhien, nghien cuu ve Anh Due chi dung lai a nhung bai viet tan man cung nhu chua co cong trinh nao di sau den van de nghien cuu

ngon ngu (dac biet la tu dja phuong) trong sang tac cua ong Cu the hon, chua co

mot cong trinh khoa hgc nao di sau nghien cuu \k Hdn Dat cua Anh Due ngoai

nhung bai giai thieu sa net, nhung bai phan tich tac pham, phan tich nhan vat, hoacnhung bai tieu luan nho dang tren bao

* Ve sach

Bui Viet Thang - Nguyen Thi Nam Hoang (tuyen chgn va giai thieu) trong

cuon Anh Due ve tac gia tac pham da tuyen tap nhung bai viet ngan, tan man ve

Anh Due va nhung bai viet phe binh, tieu luan ve nhung tac pMm cua ong

Trong do co bai viet: "Hon Dat, hon nggc" cua Hoai Thanh (trich trong cuon

Van hoc mien Nam trong long mien Bac), Hoai Thanh da danh gia rat cao \k tacpham Hon Dat Ong xem do la mot tac pham noi len mot each day du, co sue thuyet phuc Dieu thu vi la khi doc Hdn Dat, Anh Due da cho thay khong khi Nam

Bo tran day trong cuon tieu thuyet: "Motphdn la baiHdn Dat viet vi mien Nam ma

xua nay chua co mot chien truang nao doi dao y nghia ve mat nay nhu chien

Khao sat tu diaphuong Nam Bo trong tac pham Hon Dat cua Anh Due

truang mien Nam Motphan cung boi day la Idn dau tien cudn tieu thuyet viet vecuoc chien tranh chong My a mien Nam: The tieu thuyet vdn co kha nang rieng ve

chieu rong ciing nhu ve chieu sau trong vdn de phan anh" [12, tr.118]

Cung trong tap do, Do Quang Liru voi bai viet: "Hon Dat - Ban hung ca \k

cuoc chien tranh nhan dan", Do Quang Luu da di sau lam ro nhung nhung con

nguoi trong Hon Ddt, nhung con nguoi nho be yeu nuoc thuong noi da tao thanh sue manh tap the nhan dan mien Nam anh hung: "Duang nhu day la ban hung ca

dau tien it nhieu mang tinh tong hap ve cuoc chien tranh nhan dan vo cung anh dung, vo cungphongphu cua nhan dan ta d mien Nam Cuoc chien tranh vua quan

su, vua chinh tri, nham pha dp chien luge va be gay nhung cuoc hanh quan can

quet ciia giac, danh bai cuoc chien tranh dac biet cua My xdm luac a mien Nam

VietNam" [12, tr.153]

Phan Cu De co bai viet: "Hinh tugng nguoi phu nu mien Nam trong tidu

thuyet Hon Dat" (trich trong Van hoc Viet Nam the ky XX, Truyen ngdn 1945-1975,

Quyln hai, tap VI, do Nxb Van hoc tai ban nam 2004), Phan Cu De cho ring ti§u

thuyet Hon Ddt la cuon tieu thuyet lang man each mang Hon DaT viet \k nhung

nguoi phu nu anh hung trong cuoc dau tranh cua vung Hon Dat Dac biet la chi Su,

chi la nhan vat trung tarn tap trung tat ca nhung hinh tuong cua nguoi phu nu Nam

Bo: anh hung, sac son, chung thuy Phan Cu De nhan xet: "Cac nhan vatphu nit

trong Hdn Ddt khong chi la nhung ba me hien hdu, nhung nguai va dam dang, nhung nguaiyeu chung thuy, ma con la nhung nguai chien si anh hung" [4, tr.254]

Tran Van Giau trong cuon 10 nam van hoc chong My, (Nxb Giai phong,

1972) da giai thieu rang: "Hdn Ddt la mot buac tien cua van hoc each mang miin

Nam" Boi day la tac pham khong nhung thanh cong ve nghe thuat vua mieu ta

canh sac, thien nhien vung dat mot thai, vua phan anh mot each hien thuc cuoc

chien tranh cua nhan dan xu Hon Dong thoi, gia tri tu tuong cua Hon Dat lam n6i bat len chu nghia anh hung each mang Tac gia da nhan dinh: "% viec chi xdy ra

trong mot thai gian it ngdy thoi, a mot dia diem nho, nhung phan anh kha sinh

dong, kha trung thanh mot hien thuc vidai, do la tinh than cua nhan dan miin Nam

lien sau dong khai, va gdp phan minh hoa mot chan ly Ian ciia thai dai Do la kha nang cua luc luang nhan dan danh bai ke thu dong han minh hang may chuc Idn va

cd vu khi manh han minh hang may tram Idn Vdn de trung tdm cua Hdn Dat neu

len la vdn de ndng hoi nhdtciia thai daF [8, tr.235].

* Ve bai dang bao, tieu luan

Khao sat tu dia phuong Nam Bo trong tacpham Hon Ddt cua Anh Due

La nha van gan nhu suot dai danh cho de tai Nam Bo, vai mot loi van phong

gian di, gan gui voi nguai lao dong, vi the Anh Due chi&n dugc tinh cam cua

dong dao quan chung doc gia Day cung chinh la ly do khien a mang bao chi, ong

dugc nhieu nguoi quan tarn, chu y

Tren Tap chi Van hgc, so 3, 1967, Phan Nhan co bai vieT: "Hon D&t - Motbuc tranh chan thuc ve giai doan dau chong My cuu nuoc a miin Nam" Phan Nhan

nhan dinh rang: "Qua tac pham ciia Anh Due cai thdn nho be nam canh ba biin

nay hien len dual mat ta, cung nhu tram ngan thdn dp khdc a ddng bang Nam Bo, mot manh ddt ndng thdn that ddng yeu khong nhung chi vi ddt nuac que huang Nam Bo giau va dep, ma chu yiu vi a do cd ca mot tap the nhung con nguai anh

dung tuyit vai" [22, tr.5].

Tren Tap chi Van hoc, s6 1, 1968, Thanh Duy co bai vi£t: "Cach the hien

nhan vat trong Hon Dat" Trong bai vi§t, tac gia di sau vao tim hieu nghe thuat xaydung tinh each nhan vat Dac biet la nhan vat phu nu Bai viet xoay quanh hai nhan

vat, cu the do la nhan vat chi Su va ba Ca Xgi Tac gia nhan xet: "Mot hinh tuang

vdn hoc cd sue song manh Hit, mot su tich ma qua day nguai ta cd thi nhan xet duacphdm chat muai bdn triiu nguai miin Nam" [20, tr.30].

Ngoai ra con co cong trinh nghien cuu a cac truong dai hoc duai dang luan

van "Thanh ngu trong tac pham cua Anh Due " cua Phan Thi Ha Tien (Khoa Ngu

van - Truong Dai hgc Cuu Long) Luan van di vao khao sat va thong ke nhungthanh ngu trong hau het nhung sang tac cua Anh Due Luan van da phan nao chungminh dugc cai hay, cai rieng trong each van dung thanh ngu trong sang tac cua Anh

Due.

Nhu the co the thay, tiep can duoi goc do tu dia phuang trong tac pham AnhDue hau nhu chua co chuyen luan nao Tiep thu tu nhung thanh qua da liet ke, tren

ca so do toi nhan thay cho tai thai diem nay van de tir dia phuang trong tac pham

Hon Ddt cua Anh Due chua co mot cay but nao khao sat, nghien cuu ve no D£ tai

"Khao sat tu dia phuang Nam Bo trong tac pham Hon Ddt ciia Anh Due", nguai

nghien cuu se tim hieu, khao sat tir dia phuang trong tac pham Hdn Ddt mot each

co he thong, toan dien nham di sau, doi chieu, danh gia nhung yk\x to lam nen chinh

dac trung trong loi viet cua tac gia, chung minh mau sac Nam Bo thong qua hethong ngon ngu ngon tir trong tac pham

Khao sat tu dia phuong Nam Bo trongtdcphdm Hon Dat cua Anh Dice

3 Muc dich nghien ciru

Voi de tai "Khao sat tir dia phuang trong tiiu thuyit Hon Dat cua Anh Due ",

luan van huong vao muc dich chinh cua de tai la tim hieu, phan tich nhung yiu to

lam nen gia tri "mau sac Nam Bo" trong tieu thuyet Hdn Dat cua Anh Due, chi

ra nhung thanh cong trong viec khai thac, su dung cac phuang tien ngon ngu cua

tac gia

Bang viec khao sat cac tu dja phuong trong tac pham, nguai viet se tim hieusau hon doi song vat chat, tinh than cua nguai dan Nam Bo va dac trung phuang

ngu nai day mot each cu the hon

Nguai viet thong ke phan loai va nhan xet each dung tir dia phuong cua tac

gia, de hieu ro hon ve tinh each tarn ly cua mot bo phan nguai dan a vung dki Nam

Bo nay Dong thai nguai viet tim hieu quan diem nghe thuat cua Anh Due trong

viec su dung ngon ngu noi chung va viec sir dung tu dia phuong cu the noi rieng Ngoai ra, tren ca sa ngu lieu dugc thu thap, thong qua kit qua nghien

cuu, de tai con gop phan tim hieu tinh da dang va thong nhat ngon ngu Nhungkha nang va dong gop cua phuang ngu Nam Bo doi vai ngon ngu toan dan

4 Pham vi nghien ciru

Doi tuong ma luan van nghien cuu la viec tim tu dia phuong trong tieu thuyet

Hdn Ddt ciia Anh Due, qua tu lieu nghien cuu thong ke va lam ro quan dilm nghe

thuat trong trang viet ciia Anh Due

Pham vi nghien cuu ciia de tai chi giai han trong tir dia phuang Nam Bo xettren binh dien tir vung Nguoi nghien cuu chi tap trung di sau vao khao sat mot so

lop tu vung tieu bieu ciia tir dja phuong Nam Bo dugc van dung trong Hdn Ddt

nhu: lop tir xung ho, lop tir dinh danh, lop tu bieu thi sir vat, tinh chat, lop tu chi

mot so dong thuc vat, lop ngu khi tu, lop tu Kha me, dugc sii dung ph6 bien

trong each noi nang ciia nguoi Nam Bo

5 Phirong phap nghien ciru

Thuc hien luan van nay nguoi viet su dung cac phuong phap nghien cuu:

- Phuang phap thong ke: Dua vao tac pham, khao sat va phan loai cac tir

ngu dia phuong sau do thong ke cac lop tir dia phuong dugc sii dung theo mot sotieu chi can thiet de lam tu lieu cho qua trinh phan tich, chung minh sau nay

- Phuang phap tong hap: Tu thong ke, phan loai ciia cac tu dia phuong tao

co so tien hanh phan tich mot each de dang va tong hop lai van dk, diic ket noi dung

de tai.

Khao sat tu diaphuong Nam Bo trong tacpham Hon Ddt cua Anh Due

- Phuang phap so sanh, doi chieu, phan tich: D6i chieu tir dia phuong vai

tu toan dan, de thay dugc hieu qua cua viec su dung tir dia phuang trong tieu thuylt

Hdn Ddt So sanh each dung tir dia phuang so vai tu toan dan dk riit ra gia tri bieu

dat, riit ra nhung nhan dinh, danh gia ve phong each su dung ngon ngu ciia AnhDue.

- Phuang phap mieu ta: Mieu ta dua vao sir tuong tac ciia ngu canh Mieu ta

y nghia ciia tir, vi tri ciia tu dia phuang doi vai nhu cau phan anh hien thuc

Khao sat tir diaphuong Nam Bo trong tdc pham Hon Dat cua Anh Due

CHITOOVG 1 VAI NET VE TlT DIA PHUtfNG

VA TAC PHAM HON DAT CUA ANH DUt

1.1 VAI NET VE TIT DIA PHlTONG

1.1.1 Khai niem tir dja phirong

Co the khang dinh rang, van hoc la mot phuong thirc de tai hien cuoc song.

Chinh van hgc da dua tren nhung dac diem thuc te cuoc s6ng de khai quat va phan

anh cuoc song duoi con mat nghe thuat ciia nha van, lam cho cuoc sdng tro nen sinh dong va gan gui hon tren cac trang sach De co dugc gia tri do, viec sii dung tir dia

phuong co mot vai tro khong nho No la nguon b6 sung quan trgng va lam phong

phu them von tir vung cua ngon ngu toan dan

Truac het, chiing ta can lam ro khai niem ca ban tu dia phuang Ve dinh

nghia tir dia phuong, chiing ta co thi tham khao a nhilu sach va, bai bao, tu diln khae nhau nhung nhin chung deu co mot khai niem nhu nhau Nguyen Thien Giap

trong cuon Tir vung hoc tiing Viet da quan niem rang: "Tir dia phuang la nhung tir

duoc dung han chi a mot hoac vai dia phuang Ndi chung, tu diaphuang la nhung

tir thuoc mot phuang ngu (tiing diaphuang) nao do ciia ngon ngu ddn tdc va chi

phd biin trong pham vi Idnh thd dia phuang do Ndi chung, tir dia phuang la bo

phan tir vung ciia ngon ngu ndi hang ngdy ciia mot bophan nao do cua ddn tdc, chukhong phdi la tir vung ciia ngon ngu van hoc" [6, tr.257] va Dinh Trgng Lac trong

cuon "Phong each hoc Tiing Viet" da ly giai rang: "Tir dia phuang la lap tie ngir

chuyin dung a mot diaphuang, khong dung a diaphuang khdc " [9, tr.181] Day la

dinh nghia tuy chua noi ro dugc tinh chat bien thi ciia von tir vung dia phuong,

nhung phan nao neu dugc sac thai sii dung trong phong each ciia chiing.

That vay, xet ve mat noi dung, sii dung tu dia phuong d! ggi ten dac san, dac diem sinh hoat van hoa, xa hoi ciia mot dja phuong, doi khi chiing phan anh each

nhan thuc rieng biet ve sir vat, hien tugng ciia dja phuong Xet vl mat hinh thuc ngu

am, chiing phan anh loi phat am dac thu ciia tung diaphuong, do la cai rieng, cai bilu trung ve van hoa Xet ve mat chuc nang, tir dia phuang co thi noi la mot bo phan ciia

ngon ngu dan toe thong nhat co tac dung lam giau cho ngon ngu toan dan va lamphong phii, giau mau sac hon cho kho tu vung Tieng viet

1.1.2 Dac diem tor dia phirong

Nhu vay, qua khai niem tu dia phuang truac het nham vao nhung khae biet

ve mat tir vung chu khong phai la nhung tu khae biet vl mat ngu am Sir khae biet

Khao sattudia phuong Nam Bo trong tdc pham Hon Ddt ciia Anh Due

chang han nhu: lac leo/lat leo, gap ghinh/gdp ghinh, khong phai la muc tieu chii

y ciia tu dia phuang Co the thay mot so kieu tu dia phuong nhu sau:

Tu diaphuang khong co sir doi lap voi tu vung toan dan Do la nhung tir bilu

thi nhung sir vat, hien tuong, nhung hoat dong, each song dac biet chi co a mot diaphuang nao do chu khong pho bien doi voi toan dan, do do khong co tu song songtrong ngon ngu van hgc toan dan Cac nha ngon ngu hgc ggi loai nay la "tu dia

phuong dan toe hgc" Chang han nhu cac tir: "chdm chdm", "mang cut", "sau rieng", "chao", "tau ki", la cac tu dia phuang dan toe hgc bieu thi nhung san vat

chi co 6* mien Nam Viet Nam Loai nay trong tu vung chung ciia toan dan toe khong

co tu tuong ling vai chiing

Tu dia phuang co sir doi lap voi tir vung toan dan Can cu vao ngu am, ngunghia ciia chiing ma loai tir nay co the chia lam hai dang Do la tu dia phuong doilap ve mat y nghia va tu dia phuang doi lap ve mat ngu am Nguyen nhan, do cungmot sir vat nhung moi dia phuong trong qua trinh phat trien da dinh danh mot eachkhae nhau Dan dan mot ten ggi (mot each dinh danh) ciia mot dia phuong tra nenpho bien rong rai, khien cho ten ggi ciia dia phuong kia khong the pho bien dugcnua No chi con hoat dong ton tai trong pham vi dia phuong va tra thanh tu diaphuang Mat khae, ca hai tu von da cung la tu ciia tir vung chung, nhung sau do, vixung dot dong nghia, mot tir phai riit lui va dugc bao toan trong pham vi diaphuong roi tra thanh tu dia phuong

Tir dia phuang doi lap ve mat y nghia Nhung tu nay ve ngu am giong vai tirtuang ling trong ngon ngu van hgc toan dan, nhung y nghia khae nhau Chang han:

o Nam Bo, "ndn " co nghia la "cai mu", "chin " co nghia la "cai bat", "dii" co nghia

la "cai 6" O Trung Bo, "hdm" co nghia la "cai quan tai", tat ca deu chi sii dung

tai chinh dia phuong, tro thanh thu* ngon ngu rieng, dac trung de nhan biet ciia tung

vung mien

Tu dia phuong doi lap ve mat ngu am la nhung tu khae nhau hoan toan ve

mat ngu am Chang han nhu cac tu: "cai vim ", "cai ca rang" a Nam Bo (tuong ung vai cac tir "cai liin", "cai bip kieng" trong ngon ngu toan dan) va cac tu:

"mo", "rao", "cho", "ngdi" b Trung Bo (tuong ling vai cac tu: "dau", "song",

"thay", "xa" trong ngon ngu toan dan) Day la nhung lop tir khae nhau hoan

toan ve ngu am Mot so vung, tu dia phuong con co sir khae nhau a bo phan, nhu a

Nghe Tinh tir: "con cay", "ndc", "mu", "tru" (tuong ling vai cac tu: "con gdi",

"nuac", "ma", "trdu " trong ngon ngu toan dan).

Khao sat tir dia phuong Nam Bo trong tdc pham Hdn Dat cua Anh Due

Tu dia phuang co sir dong am voi tu vung toan dan Co hai kha nang dan din

tinh hinh nay: Mot la chiing quan he dong am thuan tiiy, ngau nhien Hai la do truac

day, chiing von chi la mot tir, nhung mot dia phuong nao do da chuyln doi dli

tuong ggi ten ciia tu di theo nhung chieu huong khae nhau; hoac ngugc lai, tir trong

tir vung chung da chuyen doi di nhu the Chiing ta co thi so sanh nhung tu trong

bang thong ke sau:

Bang 1.1.2: So sanh tir dia phirong Nam Bo voi tu* toan dan.

horn vat hinh hop de dung do sang, quan tai

(Nguon: Nguyin Thien Gidp (2010) Ddn luan ngon ngu hoc Nxb Gido due)

Nhieu tir von la dang co ciia tir tuong ling trong tu vung chung hien nay.Dang co do dugc bao toan trong mot dia phuong, con dang moi - dang hau ki ciiachiing thi di vao tu vung chung Nghia la, vai thai gian nhung tu dia phuang phananh qua khu xa xua ciia ngon ngu dan toe chi con giu lai a mot vung nao do va tra

thanh cac tu dia phuong Chang han, da mot thai tu troc (dau), cau (gao), cay (gai)

la cac tu toan dan Truong hop tu "troc" lui dan va tra thanh tiing dia phuang bit

dau tir khi tu "dau " vay muon ciia tieng Han dugc sii* dung rong rai thanh tir toan

dan Con cac tu "cau", "cay", tro thanh cac tir dia phuong la do qua trinh biin

doi va phat trien khong dong deu ciia he thong ngu am tiing Viet gay nen.

Cac bien dang dia phuong ciia ngon ngu ve mat nay hay mat khae, hien dangton tai nhu mot tat yeu Dieu do, mot mat noi len rang ngon ngu thong nhat ciia dan

toe van ton tai va the hien trong tinh da dang ciia no Mat khae, lai noi len ring sir

ton tai ciia cac tieng dia phuong la ket qua ciia nhung dien bien lich su xa hoi ratkhae nhau Chinh vi the, tir vung dia phuang dugc xem nhu nai bao ton dugcnhung chiing tich xa xua ciia ngon ngu dan toe Dong thai cho ta thay, giua tu vungtoan dan va tir dia phuong co quan he qua lai vai nhau Ranh giai giua hai lap tunay sinh dong, thay doi phu thugc vao van de sii dung cua chiing Tu vung diaphuong la nguon bo sung cho ngon ngu van hgc ngay cang giau co, phong phii.Trong nhieu khia canh khao sat, xii li doi voi tu dia phuang, viec tim toi nhung tan

du co con sot lai trong do, la dieu rat co gia tri va dang chii y

Vung dat Nam Bo la vung dat cong cu ciia nhieu dan toe tu cac vung mienkhae nhau Trong qua trinh giao tiep, chinh su giao luu van hoa giira cac dan toe da

Khao sat tir dia phuong Nam Bo trong tdc pham Hon Dat ciia Anh Dice

lam phong phu them cho von tu vung trong phuong ngu Nam Bo Ben canh nhung

lop tu co con dugc luu giu nhu: man, ngd, coi, la sir xuat hien ciia mot lop tir moi

vo cung da dang phan anh tu duy ciia con nguai dong bang hoac dac dilm dia hinhvung dat Nam Bo

Truac het, mot he thong tir dia phuang la lap tu xung ho trong giao tilp rat dac trung ciia nguai Nam Bo Day la lop tu chi each ggi ten nguai theo kilu ggi ten

theo thu tu sinh ra trong gia dinh nhu: "Anh Hai", "Anh Nam", "Ong Tu", "Thim Sau", Hoac khong thi ggi kem ten that voi thu* tu sinh nhu: "Hai Nha", "Tu

Bung", 'TuDan", "Chin Vu", "Ut Vu", "Ut Thd", Trong xung ho vai nguai

trong gia dinh thuong hay sii dung lop tir: "tia", "md", "sap nho", "ba", "chi",

"anh", Khi xung ho vai nhung nguai ngoai xa hoi, co cac lop tu nhu: "thdng

cha", "con me", "tui bay", "bon may", it nhieu the hien dugc net cai ma, phong

khoang va khong khach khi ciia nguoi Nam Bo trong giao tiep du la vai nguai quen

hay la

Lap tu vung phan anh dac diem dia hinh song nuac Nam Bo rat da dang nhu:

"rach", "bau", "bung", "xeo", "kinh", "muang", "dia", cung vai he thong tir

chi dia hinh do la lop tu chi phuang tien tren song nuac nhu: "ghe bau", "ghe

ng°"> "gne luan"> "xudng tarn ban", "vo lai", "tac rang", Ngay ca lop tu chi sir

van dong cua dong nuac nhu: "nude Ian", "nuac rdng", "nuac uang", "nuac dung",., dugc phan dinh trong sir nhan thuc tinh vi, it khi nham Ian.

Ben canh do con co he thong tu chi dong vat, thuc vat, gop vao kho tang ngonngu chung mot khoi lugng tu ngu tieng Viet cho ngon ngu dan toe Lop tu chi thuc

vat nhu: "tram", "duac", "mdm", "ban", "mil u", "binh bat", Lop tir chi san

vat dja phuang nhu: "cd chem ", "edehot", "tombac", "tdm su", "tdm ddt", "tdm

chi", "cd khoai", "cd keo",

Su da dang ve lop tu dung de dinh danh sir vat phan anh tu duy phong phii,

kha nang quan sat tinh te ciia con nguoi Nam Bo trong qua trinh cai tao d! thich

nghi vai dac diem thien nhien a nai day nhu: lop tu chi cong cu, vat the nhan tao,

vat the chien dau, lop tu nghe nghiep, Hay lop tu chi tinh chit, hanh dong, cam

xiic, mang an tuong sang tao rieng ciia dan vung song nuac la loi dien dat mangdam mau sac van hoa Nam Bo.

Ngu khi tu dugc xem la mot bieu hien quan trgng ciia tu dia phuang Nam Bo

Mot s6 ngu khi tu nhu: "hdn", "hen", "nghen", "ha", "ha", "ha", "a", "ca",

xuat hien kha nhieu trong giao tiep hang ngay Nguai Nam Bo thuong su dung ngu

Khao sat tir dia phuong Nam Bo trong tdc phdm Hon Ddt ciia Anh Dice

khi tir nhu mot phuong tien dac lire trong viec boc 16 tinh cam, cam xiic truac mothien thuc cu the.

Nguai dan vung dong bang sii dung mot so tir ngu vay muon tu cac dan toe

song chung nhu dan toe Kha me, dan toe Hoa: me (me), ca rdn (loai bao dim), xa

rdng (vay, dam), chi (chi), hia (hai), tia (cha), Ben canh do, nguai Nam B6 trong

qua trinh tiep xiic kha lau dai vai tiing Phap da tilp nhan, vay muon tiing Phap

dien dat thanh tu dia phuang thong dung nhu: la ve (ruau bia),

Chinh sir da dang ciia nhung lop tu nay gop phan lam phong phii cho von tu

vung trong phuang ngu Nam B6 noi rieng, tiing Viet noi chung.

1.1.3 Gia trj sir dung tu* dia phuong

Tir dia phuong la lop tu dugc dung chii yeu trong phong each khau ngu a dia

phuang Lap tir vung trong tu dia phuang Nam B6 co khuynh huong dien dat nhilu khia canh, nhieu thuc tai Noi each khae, tir dja phuong Nam B6 co khuynh huong

khai quat hoa, trim tugng hoa thuc tai

Tieng dja phuong gop phan vao von tir chung cua toan dan, va moi nai co caidep rieng ciia no la ve dep ciia am dieu dja phuong da lam nen cac Ian dieu dan ca,cac hinh thai nghe thuat dac sac Thong qua con duong bao chi, cac phuong tienthong tin va mgi loai hinh khae, co nhung tu truac chi thong dung a mot vai dja

phuang nay dugc chap nhan trong pham vi ca nuac Chang han nhung tu: "dungdo", "turn lum", "hit say", "xdp vd", "nhao vo", von chi luu harm a Nam B6,

nay dugc ca nuac sii dung Ngugc lai, mot so tir a miin Bac dugc ph6 biin rgng rai

a mien Nam Nhu vay kho tu vung toan dan ngay mot phong phii

Do dieu kien ljch sii, xa hoi, moi truong song ciia tung vung, mien trongnuac khae nhau ma nuac ta co nhieu lop tir dja phuong Lop tu nay it dugc su dungtrong nhung van ban thugc phong each ngon ngu khoa hgc, hanh chinh, chinh luan

Nhung trong van chuong, nhieu nha van da su dung tir dja phuang d! phan anh sinh dong thuc tai Nhieu nha van Nam Bp nhu H6 Bilu Chanh, Son Nam, Doan Gioi,

Nguyen Ngoc Tu, Nguyen Quang Sang thuong sii dung tir dja phuong trong tacpham ciia minh Trong van chuong, tir dja phuong dugc van dung nhu mot bien

phap tu tir That vay, Dinh Trgng Lac trong culn Phong each hoc Tieng Viet da nhan

xet: "Tic ngu ciia motphuang ngu duoc dung trong cac tdcphdm vdn hoc nghe thuat

nhu motphuang dien tu tu, no biiu dat tinh chan thuc ciia hinh tuang, tdm li, tinh each ciia con nguai dia phuang do Nhu vay, viec su dung tir ngu dia phuang trong

tdcphdm vdn hoc, nghe thuat se mang lai sac thai dia phuang mot each ro net" [9,

tr.181]

Khao sat tir diaphuong Nam Bo trong tdc phdm Hon Ddt ciia Anh Dice

Nhu vay, trong phong each ngon ngu van chuong, dk phan anh sic thai dja

phuong, nhat la bieu hien tinh each dja phuang cua nhan vat, nguai vilt co thi sii

dung tir dja phuong trong mot muc do nhat djnh nhim bo sung cho tu toan dan trong

truong hop von tir toan dan thieu phuang tien mieu ta that diing vai doi tuong ma nha

van djnh bieu hien Chang han tir "tram " la ten mot loai cay trong pho biin a miin

Tay Nam B6, nghia chung la chi mot loai cay vo xop, la co thi lam thu6c nhuom

hoac xoa bop, than cay lay go, co thi dung lam nha, Nhu vay, trong lop tu toan dan

khong co nghia tuong duong ngin gon hon dk thay thi cho tu "tram " Tuong tu ta co

tu: "chdm chdm", "mangcut", "vusua",

Ben canh do, viec sii dung tu dja phuang con nhan manh tinh chit rieng biet

ve khu vuc, dja ban, ciia cac sir vat, hien tuong cung nhu nhan vat ma tac gia muon noi den Chang han, nhung tac pham ciia nhung tac gia vilt vl vung dit Nam B6, rat nhieu tu dja phuong dugc sii dung nham phan anh dugc dac trung ciia vung dit

nay Do la nhung tu chi san vat dja phuong nhu: "do ba ba", "ca rang", "binh

bat", "bimbim", "cha noi", "dauphong", "edehot", "came", "cdiluang", "me

un", "nang thun", "men", "ta Idn", "thdn Idn", "dua nuac", "su", "vet

"ban", Do la nhung tu chi dja danh Nam B6 nhu: "vam", "cu lao", "kinh

"go", "hem", "ganh", Do la nhung tir chi ten nguai, vai each dat ten theo thu

dam tinh Nam B6 nhu: "TuMot", "UtChdt", "HaiMan", "MuaiBa", "UtNho

"TuNha", Do la nhung tir xung goi mang sic thai Nam B6 nhu: "bay", "tia

"ma", "qua", "chi", "y", "chu em", "con me", "anh", "thdng cha", "co

"ong", Do la nhung tu chi hoat dong, sinh hoat ciia nguai miin Nam nhu: "bdndan", "giang miing", "nhau", "lairai", "man ruong", "tat dia", "deliia", "ddt

triim", "ha bac",

Tu dja phuang qua tac pham van chuong tao nen sir hoa hop, dong cam giuatac gia va nhan vat Bai le, tu dja phuang trong van chuong ma tac gia su dung cho

thay sir am hieu ve lai an tieng noi hang ngay ciia tac gia vl dja phuong do Bang

viec sii dung nhung tir dja phuong de mieu ta ngoai hinh nhan vat, hanh dong, tarntrang nhan vat mot each chan thuc, phan anh thuc tai con nguai mot each sinh dong

va cu the, nha van de dang tim dugc sir dong dieu trong ngon ngu va tinh each nhan

vat Dieu de dang nhan thay la khi xay dung hinh tuong nhan vat trong tac phim

ciia minh, tac gia nhu hoa than vao nhan vat trong tac pham Tac gia la nguai chiing

kien hoac hu cau sir viec va phan anh dieu do qua viec thi hien trong ngon ngu

nhan vat Va nhan vat la nguai noi ho tarn tu, tinh cam, suy nghT va hanh dong cuatac gia Nhu vay, giua tac gia va nhan vat co sir dong dieu

Khao sat tir diaphuong Nam Bo trong tdc phdm Hdn Ddt ciia Anh Dire

Tom lai, viec van dung tu dja phuang vao tac phim van chuong la rit cin

thiet, gop phan lam phong phii von ngon ngu toan dan, lam giau them kho tang tu

vung dan toe, gop phan vao viec thuc day tiing Viet phat triln da dang Tuy nhien,

khong nen qua lam dung tir dja phuang khi khong tao ra van canh phu hop Noi nhu

Huynh Cong Tin: "Di cd duae nhung sang tdc phdn dnh sinh ddng thuc tai, khong

gi tot han la phai diing duae chat lieu ngon tic cua thuc tai can phdn dnh" [13,

tr.312]

1.2 VAI NET VE NHA VAN ANH DlfC VA TAC PHAM HON DAT

1.2.1 Ve nha van Anh Dire

Anh Due ten that la Bui Due Ai, sinh ngay 05 thang 5 nam 1935, tai xa Binh

Hoa, huyen Chau Thanh, tinh An Giang Nam 1942, gia dinh dai din a thanh ph6

Can Tha va noi a hien nay la 105 Nguyen Van Thii, quan I, thanh ph6 Ho Chi

Minh.

Anh Due thugc the he nha van truong thanh cung thai dai each mang Sir

nghiep van hgc ciia ong nam tron giua hai cuoc khang chiln ba muai nam chlng

thuc dan Phap va de quoc My

Khi Cach mang thang Tarn nam 1945, tuy moi len muai nhung ong da co

dugc y thuc ve mot che do moi, mot chinh quyen moi, do co nhilu nguai trong gia

dinh tham gia cuop chinh quyen

Nam 1947, Anh Due tham gia cong tac a Ty Thong tin khang chiln tinh

Rach Gia roi ve Chi hoi Van nghe Nam Bo Sau do, ong tham gia each mang va

khang chien, tru khoang tarn nam duoc song va lam viec 6 miin Bic hoa binh va

xay dung, con lai nha van gan bo mau thjt voi que huong miin Nam yeu diu va anh

hung Con duang chung toi da di qua (bai phat bieu trong hoi thao Nira the ki van

hoc Viet Nam, 1995) da goi trgn tarn tir tinh cam ciia mot nha van tu nguyen dem

siic lire, tri tue va tai nang cua minh phung sir nhan dan va dit nuac.

Anh Due khai sir van nghiep 6 tuoi muai bay vai truyen ngin diu tay

Chuyin luai mau Cung tir do, cai "nghiep van", cai "duyen van" gin bo voi ong

cho den suot dai Trong nam 1952, Anh Due da viet dugc tarn truyen ngin, in thanh

tap Biin dong, trong do hau het viet ve de tai chien tranh du kich a que huong minh.

Cuoi nam 1952, tap truyen dugc tang giai ba giai thuong Cuu Long (mot cuoc thiIon do Uy ban Khang chien Hanh chinh va Chi hoi Van nghe Nam B6 to chiic)

Nam 1953, Anh Due la bien tap vien bao Cuu qu6c Nam B6

Cuoi nam 1954, ong tap ket ra Bac va dugc phan cong la bien tap a Phongvan nghe Dai Tieng noi Viet Nam Vualam chuyen mon a Dai Tieng noi Viet Nam,

Khao sat ticdia phuong Nam Bo trong tdc phdm Hdn Ddt cua Anh Dice

Anh Due vua tranh thu tir hgc nghe van Cuoc song mai tren mot niia dit nuac hoa

binh dang bat tay vao xay dung xa hoi chii nghia la ca mot chan trai mai, motnguon cam hiing mai doi vai nha van tre tuoi lam mong ma, hoai bao Nha van Anh

Due liic nay nhu nguai lai thuyen go trong song chuyln sang lai tau sit trgng tai

Ion ra bien ca.

Buac chuyen quan trgng trong van nghiep ciia Anh Due la tu nam 1957.Trong cuoc thi truyen ngan do Tap chi Van nghe to chiic (1958 - 1959), nha van tre

Anh Due da dat Giai Nhat truyen ngan Con cd song.

Nam 1957, Anh Due tot nghiep dai hgc va tra thanh Hoi vien Hgi Nha vanViet Nam.

Dau nam 1962, ong tro ve que huong mien Nam va but danh Anh Due bat

dau tu day

Tir nam 1963, Anh Due tra nen "nhuan sac" Ngoi but ciia ong von da dugcthu thach sau hon muai nam cam but theo nghiep van, lai them nhung va chamtrong thuc te, tir day ngoi but ciia Anh Due cang tra nen sac xao la thuong

Sau nam 1975, Anh Diic van danh tam huyet cho viet sang tac truyen ngan,

do la the loai van hgc ma ong luon yeu thich

Ong tung giu cac chiic vu nhu: Pho Tong bien tap bao Van nghe Giai phong,

Uy vien Ban thu ki, Uy vien Dang doan cac khoa II va III Hoi Nha van Viet Nam,

Bi thu Dang doan Lien hiep cac Hoi Van hgc nghe thuat Thanh pho Ho Chi Minh,

Tong bien tap Tap chi Van va Kien thuc ngay nay, la dai bilu Quoc hoi khoa VII.

Nam 2004, ong bj benh tai bien manh mau nao, tuong rang se khong quakhoi, mai den nam 2008 ong mai khoi benh

* Tac pham va cac giai thuong van hoc:

Anh Diic (Bui Diic Ai) la nha van tai nang va tam huyet vai dai, vai nguai,vai nghe Ong la nha van dong hanh cung thai dai each mang cua nhan dan Nam B6anh hung Sang tac ciia ong gom nhieu the loai: tieu thuyet, truyen ngan, but ky,kjch ban dien anh Tac pham ciia ong dugc giang day trong nha truong tu bac phothong cho den dai hgc

Nam 1952, ong bat dau su nghiep van chuong - viet truyen ngan dau tay:

Chuyin luai mau Cung trong nam 1952, ong viet tat ca dugc tam truyen ngan, tap hop thanh tap truyen Biin dong Day la tap truyen viet hau het ve de tai chien tranh

du kich Cuoi nam 1952, tap truyen Bien ddng duoc tang Giai Ba, Giai thuong Van

nghe Cuu Long (mot cuoc thi do Uy ban Khang chien Hanh chinh va Chi hoi Van

nghe Nam B6 to chiic)

Khao sat tir diaphuong Nam Bo trong tdc phdm Hon Ddt cua Anh Dice

Tu nam 1952 den nam 1954, ong chu yeu viet phong sir, ki sir theo nhiem vuciia Toa soan bao Ciiu quoc Nam Bo

Nam 1955, ong tham gia doan cong tac nong thon, ghi chep va tich luy vonsong tren mien Bac xay dung xa hoi mai

Nam 1956, ong cong tac tai Phong Van nghe Dai Tiing noi Viet Nam Tilp tuc sang tac truyen ngan in tren tuin bao Van hgc va Tap chi Van nghe Xuit ban

tap truyen ngan Lao anh hung duai ham bi mat Truyen ngan chii yiu liy d! tai tir

cuoc khang chien chong thuc dan Phap

Nam 1957, ong viet tieu thuyet Mot truyen chip a binh vien (Hoan thanh vao

mua dong nam 1957, tien than ciia tieu thuyet la truyen ngin Nguai chi co do dai 20

trang), va dugc Dai Tieng noi Viet Nam doc trong chuong trinh "Dgc truyen dem

khuya"

Nam 1958, ong di thuc te sang tac cung vai nha van Nguyen Hong a Hai

Phong, da song duai mot chiec tau bien nhu mot thuy thu, lenh denh tir Hai Phong,

Hon Gai, co khi vao tan Nghe An Trong va sau chuyln di thuc tl do, ong vilt va in

mot so truyen ngan Theo ggi y ciia nha tha Xuan Dieu, Bui Diic Ai da gui truyen

ngan Con cd song du thi truyen ngan do Tap chi Van nghe to chiic Sau dot thuc tl

dai ngay tra ve, Bui Diic Ai nhan Giai Nhit cuoc thi truyen ngin 1958 - 1959 do

Tap chi Van nghe to chiic (voi truyen ngan Con cd song, dong Giai Nhit vai Vu

Thj Thuong, Le Khanh) Dich than nha van Dang Thai Mai trao giai thuong cho tacgia (gia trj 100 dong)

Nam 1959, ong xuat ban tieu thuyet Mot truyen chip a binh vien.

Tir nam 1959 den nam 1969, ong tiep tuc di thuc te sang tac trong vong tam

thang, tai khu cong nghiep Viet Tri, sau do la chuyen di nam thang a lang biin Ngu

Thuy gan VInh Linh Trong nam 1960, tap hop mot so truyen ngin in thanh tap

Biin xa Tap truyen nay vai de tai van la que huong mien Nam yeu diu, anh hung

va dau thuong Tuy nhien, Biin xa lai song dong them nha sir tai hien hinh anh ciia cuoc song lao dong xay dung cuoc song mai tren mien Bac xa hoi chii nghia {Con

cd song, Nguaigdc den biin, Chuyen rieng ).

Nam 1961, theo de nghj cua Xuong Phim truyen Viet Nam, ong vilt kjch ban

phim Chi Tu Hau dua theo tieu thuyet mot Mot truyen chip a binh vien (xuit ban

nam 1959) Phim do Pham Ky Nam dao dien, dien vien Tra Giang thu vai Chj Tu

Hau Kjch ban phim truyen da don nen 200 trang tilu thuylt thanh 80 trang nen

phai tinh toan ky luong de giu dugc "hon cot" cua tilu thuylt Bui Diic Ai da thanh

cong khi tao nen moi "duyen to" giua dien anh va van hgc

Khao sat tir dia phuong Nam Bo trong tdcphdm Hon Ddt ciia Anh Dice

Giua nam 1962, tro lai chien truong mien Nam ong ve cong tac a Hoi Van

nghe Giai phong mai thanh lap Dau nam 1963, ong di xulng Cin Tha, Rach Gia,

Ca Mau de tham nhap thuc te sang tac Tac pham dau tien ciia Anh Diic viet khi tra

lai chien truong mien Nam la but ky Bice thu Ca Mau (thu giii Nguyln Tuan, vilt

thang 11 nam 1963) Trong vong hon mot nam dau tra lai chien truong, Anh Diic

da viet dugc hon muai but ky va truyen ngan (mot so thu gui Nguyen Tuan, mot so

truyen ngan tieu bieu Ddt, Khoi, Con chi Loc, ) Ong dugc trao tang giai thuong Huy chuong Bac Lien hoan phim Quoc te Matxeova 1963 (kjch ban phim Chi Tu

Nam 1964, ong xuat ban tap truyen ky Bice thu Ca Wlfiw.

Nam 1965, ong xuat ban cuon tieu thuyet Hon Ddt, THI/VIEN•

Hai tac pham: Bice thu Ca Mau va Hdn Ddt duoc tang Giai thuong chinh thirc

Giai thuong Van nghe Nguyen Dinh Chilu 1965.

Nam 1969, ong cho xuat ban tap truyen ky Gidc ma ong lao vuan chim.

Nam 1982, ong viet but ky Mot chang duang miin Trung.

Nam 1985, dung thanh kjch ban phim Hon Ddt - viet theo tieu thuyet Hdn Dat (1965).

Co the noi, tu sau nam 1975, ong van danh tam huyet sang tac truyen ngan va

cho xuat ban nhung tac pham ciia minh nhu: Tieu thuyet Dua con cua ddt (1976), Truyen ngan Mien song vo (1985), Tap Anh Dice - hai muai truyen ngan (1990),

Anh Due, tuyin tap tdc phdm (hai tap, 1997), Anh Due - Truyen ngan va but ky

(2002)

Nam 2000, ong dugc tang Giai thuong Ho Chi Minh ve Van hoc va Nghe

thuat cho cac tac pham: Mot truyen chip a binh vien, Bice thu Ca Mau, Hon Ddt Ngoai ra ong con viet truyen cho thieu nhi: Thuyin sap dam (1959), Ky ice tuoi tha (1972), Ong gia ve huu va nhung dua tre (1995).

Anh Diic dugc dgc gia ca nuoc biet den nhu mot nha van ciia dat nuac va connguai phuang Nam Thanh cong quan trong trong hau het cac sang tac ciia ong la

da xay dung dugc nhung tinh each dien hinh ve nhung nguai phu nu va nong danNam B6 anh hung nhu la: chj Tu Hau, chj Sii, ma Sau, Quyen, chj Loc, Dac biet,

do la hang loat chan dung phu nu thugc moi liia tuoi khae nhau, kien cuong batkhuat trong dau tranh xa hoi, giau tinh cam yeu thuong, dam dang, trung hau trongdai song gia dinh, tinh nghia, thuy chung trong quan he ba con, hang xom

Khao sat tic dia phuong Nam Bo trong tdc phdm Hon Datcua Anh Dire

1.2.2 Ve tac pham Hon Dat

Hon Ddt (1965) la cuon tieu thuyet dugc tang Giai thuong van hgc Nguyen

Dinh Chilu (1960 - 1965) ciia Hoi Van nghe Giai phong miin Nam Bui Diic Ai,

tac gia Mot truyen chip a binh vien lai co them mot thanh cong trong tilu thuylt

vai but danh mai la Anh Diic.

Tac pham Hon Ddt phan anh cuoc chien dau ciia nhan dan miin Nam trong

phong trao Dong Khai Dl tai vl Dong Khoi da dugc nhilu nha van khai thac va co

nhilu dong gop quan trgng Anh Diic voi tac pham Hon Ddt, Trin Hilu Minh vai tilu thuyet Rieng UMinh, Phan Tu voi tilu thuylt Gia dinh ma Bay.

Vao nhung nam dau thai ky Dong Khai, nhan dan miin Nam da nhit tl diing day chong lai ach kim kep ciia My - Nguy Nhan dan vung Hon Dit da vung len gianh chinh quyen Bgn djch da tien hanh can quet g6m hang ngan ten hong tieu

diet chinh quyen each mang a vung Hon Dit Nhan dan vung Hon Dit va true tilp

la trung doi du kich da giang tra cho djch nhung don nang nl Cuoc chiln diu ciia

nhan dan vung Hon Dat khong phai la tu phat ma la tir giac duai sir lanh dao true

tiep ciia Dang Phong trao mai dugc xay dung, lire lugng ciia ta buac diu con yiu nhung tinh than danh djch that manh me, cuoc chiln diu cua nhan dan vung Hon Dat la cuoc chien dau khong can siic "liy it thing nhilu, liy yiu thing manh".

Tai Hon Dat tren mot ngan quan djch vai nhung phuang tien diy dii da bo

cuoc sau ngot muai ngay dung voi muai chin nguai ciia ta, trong do co hai em be

bay tuoi va muai ba tuoi, sau phu nu Voi tilu thuylt Hdn Dat, Anh Diic da thanh

cong a cho chiing minh the nao la siic manh that sir ciia nhung nguai co ly tuang, soi sue cam thu, giau nhiet tinh chien dau, khong hi khilp sg truac mot lu diu trau mat ngua du dong ve so lugng, doi dao ve bom dan, nhung chiing lai thilu mot cai

cue ki quan trgng la tinh thin Cuoc chiln tranh nhan dan vung Hon Dit mang tinh

dien hinh ve nhieu mat No dugc tien hanh voi tinh than quat khai va siic manh ciianhan dan Cuoc chien tranh chinh nghia da huy dong dugc mgi lire lugng ciia xa hoi

tir nhung chien si each mang den ca nhung bo phan trong hang ngu ke thu Cai thi

khoang each "Ba mm giap cong" da to ra co hieu qua va da thuc sir tao dugc siic

manh tong hop trong cuoc chien dau Luc lugng ciia mot trung doi du kich co phan nho be da dugc nhan len voi siic manh ciia nhan dan Nhan dan vung Hon Dit da dugc toi luyen trong khang chien chong Phap nay lai buac vao mot cuoc chiln diu

mai vai mot khi the manh me Co mat trong cuoc chiln diu nay co can bo Dang

trung kien, gan da nhu: Hai Thep, Ba Ren; Nhung cu gia cao tu6i nang long vai quehuong nhu ma Sau, ong Tu Don, ba Ca Xgi, Nhung nguai con gai dung cam ciia

Khao sat tir dia phuong Nam Bo trong tdc phdm Hon Dat cua Anh Dice

xii Hon nhu: chj Sii, Quyen, Ca My, Nam Nha, Truac siic tiln cong ciia nhan

dan va du kich, ten chi huy ciia linh Nguy phai thot len: "D.me danh giac kieu nay

thi Ngd Tong thong danh cung phai thua niia cha dung ndi gi toi Danhphia truac ddng rdn rdn phia sau thi thang me gi duae Hoi mai xudng toi da ndi la phai giic

ky dung cho ddn chung ho day lin, rot cuoc cung khong giic ndi" [tr.253].

Tieu thuyet Hon Ddt phan anh kha chan thuc hien thuc each mang ciia miin

Nam trong thai ky Dong Khai Do la nhung nam thang phong trao ciia nhan dan noiday nhu vu bao gianh chinh quyen va bao ve chinh quyen Hien thuc Ion lao do

ciing dugc phan anh trong cac tac pham nhu Rung U Minh, Gia dinh ma Bay; HonDdt da mieu ta hinh thai chien dau tieu bieu ciia nhan dan miin Nam trong giaidoan nay Hoai Thanh cho rang: "Doc Hon Ddt ta cd thi hinh dung ra cuoc chien

dau cua ca miin Nam" Thuc ra Anh Diic viet Hon Ddt vai muc dich "gay mam,

gay niem tin", bai vi thuc tai each mang nhung nam 1960 a mien Nam con rit den

toi va tac pham Hon Ddt duoc viet nam 1965 liic cao trao danh My dang ma ra soi

noi trong ca nuac

Trong Hon Ddt tuy Anh Diic khong mieu ta true tiep "nhung ngay den t6i",

nhung qua nhung hoi tuong ciia nhan vat, nguai dgc van hinh dung dugc nhung

ngay thang do nhan dan ta da song kho nhuc the nao Do la nhirng canh bit ba, tra khao, tu day va bj thu tieu nhu Ngan, Sii, Trong nhung hoi lie ve thing Xam, thi

chinh no da tan sat bao nhieu can bo, dong bao ta bang each mo bung, moi gan, dapdau, khoet dit ham hiep vo cung da man Me Sau da noi vai Ngan cai chan ly phai

vung len gianh lay cuoc song : "Tao nghi khong le minh cu nhin nhuc nhu vay hoai sao Ngan? Nd md bung minh, nd dap dau minh, anh em chit khong biit bao nhieu rdi Horn qua, con Quyin vai con Sic vo rieng md kiim duae xuang thit cud bay anh

em minh bi nd dap bira truac kiim gap a trong bau" [tr 13] Anh Diic da mieu ta

nguai dan hang Hon chien dau ben canh cai lu dung hai cot cac anh em da hy sinh

Dat da chien dau va hy sinh ben canh hai cot ciia cha minh, lai chj Sii vang len "Co bac ai hay tra thu cho con" Tat ca da tro thanh menh lenh chien dau, siic manh

chien dau Hau nhu nhung con nguoi chien dau a Hon Dat deu la nan nhan ciia sirtan sat da man ciia ke thu.

Siic manh chien tranh nhan dan tra thanh bao tap trong dem Hon Dit dot

duoc dua dam tang chj Sii Hang ngan con nguai Hon Dat dua tang chj Su lam kethu phai khiep sg Ket hop siic manh ciia long cam thu vai siic manh dau tranh giaicap tao nen mot siic manh mai Siic manh ay lai dugc phat huy cao do bang siicmanh sir lanh dao ciia Dang, bang long tin khong gi lay chuyen dugc cua nguai

Khao sat tir diaphuong Nam Bo trong tdc phdm Hon Ddt cua Anh Dice

nong dan vai Dang Tu day, tat ca le song, vui bu6n, su hy sinh ciia tung con nguai

nai day deu la vi each mang Nam Nho da hat cho linh Nguy nghe bang cai y thuc

ay Ong Tu Don, tuy dui mu, nhung khi danh don dk djch van, tiing don iy co mot

siic manh ngam: "Sai ddy dan bay gia khong le loi niia Duang nhu khong phai cd

moi minh nd trin thdn dan nira ma la cd rat nhiiu sai day la tieng dan chanh long chanh da budc nguai xa vaphai nha va, ai xa con se nha con Ddy la sai ta dongreo goi tinh thuang nha lang qui, nha song nuac ben ba nha mo md to tiin"

[tr.269] Trong Hon Ddt, lire lugng du kich la nong cot va mui nhgn ch6ng tra djch.

Nhan dan cung tham gia vao cuoc chien dau vai kha nang cao nhit ciia moi nguai Ong Tu Dan da dem tieng dan lam mlm yiu long bgn linh theo giac, thim Ba U,

ma Sau la nhung nguai giau nhiet tinh each mang va sang kiln Cu6i cung hinh

thiic dau tranh binh van co hieu qua Sir phoi hop ciia cac lire lugng trong chiln diu

ve ca ban da bieu hien mot each tu nhien chan thuc Ngoai ra, Anh Diic con thanh

cong trong viec mieu ta anh sang each mang soi to luong tri, lam chuyln hoa dai

song ca nhan, phat huy siic manh chien diu nai moi con nguai Ba Ca Xgi va Ca

My deu dugc anh sang each mang dem tro ve vai ba con

Tac pham Hon Ddt mieu ta sau sac tinh yeu que huong dit nuac va cac m6i

quan he tinh cam: tinh yeu liia doi, tinh dong chi dong doi cao dep cua con nguai

xii Hon Chinh tinh cam vai que huang dit nuac la dong lire tinh thin manh me tao

nen siic manh a moi nguai dan Tinh yeu do boc 16 duai nhilu mau ve khae nhau Nhu ma Sau, ba Ca Xgi, tinh cam tren vua la sir gin bo vai manh dit chon nhau

cat ron tu bao dai, lam nghia xom tinh lang, long biit on vai each mang, hy sinh

tinh cam rieng tu vi sir nghiep each mang 6 thi he nhu Sii, Ngan, Quyen, Ca My,

Dat, tinh yeu que huong dat nuoc bieu hien a nhiet tinh each mang va y thiic sin

sang hien dang tuoi tre cho thang lgi ciia cuoc chiln diu Cung vi thi ma nhung

nhan vat trong Hdn Ddt cho du canh ngo gia dinh khae nhau nhung da biit gin bo

vai nhau trong tinh cam que huang than thilt Roi trong nhung nam chiln tranh,

nhan dan vung Hon Dat da anh dung chien dau bao ve que huong Dgc Hdn Dat,

nguai dgc cam nhan ro sir quy tu, gan bo ciia mot khoi nguai cung li tuang, biit

tran trgng, yeu thuong nhau de bao ve xom lang, cung gin giu nhung gi cao dep ciia

que huong, dat nuac

Hdn Ddt la biic tranh hien thuc ciia khang chien Nam B6, nhung hien thuc

nhat la Sii - Nhan vat dugc xay dung hinh tuong nguyen mau ve cuoc dai chj Phan

Thj Rang - Nhan vat co thuc a ngoai doi Trong lin tai banHdn Datnam 1983, Anh Diic da luu y nguai dgc ve viec vilt Hdn Ddt nhu sau : "Viet Hdn Dat, toi dua theo

Khao sat tir dia phuong Nam Bo trong tdc phdm Hon Dat ciia Anh Dice

nhung su viec va nhung con nguai that, nhung chi lay do lam nguyin mdu di sdng tao, vi day da la mot cong viec thong thuong phai lam cud nguai viit, la khai quat

va hu cau, cd thim cd bat, ki cd nhan vat Idn su viec Ngay nhu nhan vat chinh la chi Sir, tu dang nguai nguyin mdu la chi Rang, toi mai xay dung nin chi Su, de chi vua la nguai con gdi dep de kiin trinh, chang nhicng cua xu Hon ma con la nguai con gdi ciia miin Nam, ciia Viet Nam " That vay, Sii la nguai con gai dep, ngoan

cuong ciia vung Hon Dat, la nguai phu nu tieu bilu cho phim chit ciia nguai phu

nu each mang mien Nam Nguai con gai ay da co mat trong cuoc chiln diu va hy sinh khi con rat tre Sii la nhan vat trung tam ciia tac phim Duong nhu tac gia

muon tap trung xay dung cho Sii mot nhan vat kha ven toan: dep vl noi tam Ian hinh thiic, ma dac biet la a chj giau diic hy sinh Chj la hien than ciia nguai con hilu

thao, nguai chj dam dang, nguai vg thuy chung son sac, nguai me giau long yeu

thuong Sau xa nhat trong tinh cam ciia chj la long yeu que huang dit nuac Sii gin

bo vai Hon Dat bang tinh yeu mau thjt va san sang hy sinh tinh menh d! bao ve que

huong Cai chet ciia Sii la tam guong va la noi dau, mat mat ciia xii Hon Trong chj

mang day dii to chat ciia nguoi phu nu Nam B6 "Anh hung, bat khuit, trung hau,

dam dang" Nhu nha phe binh Hoai Thanh nhan xet: "Anh Dice viet ve Sir khong

nhiiu nhung anh da tao nin mot trong nhicng hinh dnh dep nhat, trong sdng nhat, diu dang nhat va kiin trinh nhat vi nguaiphu nu Viet Nam" Ngoai ve dep ciia chj

Sir, tac pham con xay dung thanh cong mot so hinh anh phu nu khae nhu: ma Sau

(me ciia chj Sii), Quyen (em gai Sii), ba Ca Xai (me thing trung uy Xdm), co Ca

My, chj Hai Thep, thim Ba U Tat ca deu hien len nhirng net dep tuong ling vai vai

tro tich cue cua hg trong tac pham

Phuang phap xay dung nhan vat trong Hon Ddt duoc Anh Due tap trung

mieu ta tam ly nhan vat, ma chii yeu la hoi tuong qua khii, ket hop vai xay dung

nhung chi tiet tao hinh doc dao, roi ket thiic bang mot hanh dong dot ngot, quylt

liet Dac biet, thanh cong ciia Anh Diic trong Hon Dat con dugc thi hien a viec

mieu ta ngi tam nhan vat, moi nguoi mot tinh each khae nhau Neu nhu ma Sau layeu con yeu chau nhung truac ke thu thi tinh yeu ay ba danh trgn cho each mang.Neu nhu ba Ca Xgi ngay tu thai con gai, bj cuong doat, bj mat nguai yeu, mat con,nhung den cuoi cuoc dai ba phai dau don vi chinh minh da gian tiep giet con rugtciia minh Sir dan vat trong noi tam ciia Sii khi quyet djnh triit nhung gigt nuac cuoicung ciia con, hi sinh cho cac chien si, dong doi Hay nhirng phut giay gian kho,

thieu nuac cam hai, hg phai dai ma uong de dua nhau rang: "udng rat la ve xa xi", Net dac sac 6 day la Anh Diic ghi lai dugc nhung net tinh each con nguai

Khao sat tir dia phuong Nam Bo trong tdc phdm Hon Ddt ciia Anh Dire

Nam Bg Do la ve lanh lgi, mem mong, xong xao ciia thim Ba U, n6i tiii nhuc amtham va siic manh vung day ciia ong Tu Don, tam long yeu thuong thiet tha "dan

mong" ciia Tu Rau, tinh boc tru chan thanh ciia chii Tu Nghiep, cai gan da h6n

nhien ciia thang Ut con Tu Rau, cai vo tu xai lai cua Quyen, dung khi ciia Ba Ren

va tinh chin chan ciia Tam Chan, Chung quy, nhirng con nguai ay deu co chungtinh each do la long cam thu giac sau sac, nhirng con nguai thang than, boc truedam chat Nam B6 Ngon ngu nhan vat linh hoat giua lai doc thoai noi tam, lai kecua tac gia va lai hoi thoai nhan vat lam tang siic thuyet phuc cho tac pham Qua

do, nguai dgc thay dugc chat Nam Bo ro net Doi khi tac gia dem ca ngon ngunguyen van dai thuong vao tac pham, tao nen cai hay, cai rieng ciia nha van khong

Ian Ion voi ai dugc

Biit phap ciia Anh Diic trong Hon Ddt la biit phap hien thuc, nhung "cam

hiing lang man" va each viet "ly tuong hoa" chi phoi ngoi biit Anh Diic Anh Diiccon dung nhieu doan binh luan tru tinh ngoai de de xay dung nhan vat Van biit ky

tham nhap van tieu thuyet kha ro Anh Diic cung ta can canh nhieu chi tilt, tao nensir song dong cho nhan vat

Da gan nua the ky qua, tir khi phong trao Dong Khai xay ra, a vung Hon Dat

cung nhu tieu thuyet Hdn Ddt ra doi, nhung sang tac ciia Anh Due horn nay van gay

dugc nhieu xiic dong vai nguai dgc a tinh chan thuc va sinh dong ciia cau chuyen,the hien tam long chan trong, yeu men ciia tac gia vai nhirng nhan vat anh hung amot mien dat xa xoi cua To quoc

Nhu Nguyen Van Long da nhan djnh: "Sau Song nhu anh, thi tieu thuyet Hon Ddt ciia Anh Dire duae chao ddn nhu mot su kiin van hoc gdy xuc ddng Ian Tiiu thuyit vai di tai chong My trong budi dau qua da gdp thim chat men say chiin dau cho long nguai, dac biit la thi hi tre - Nhung nguai dang sdng trong cai nao nice cua nhirng budi xuat quan, nhicng li tinh nguyin "ba sdn sang" trang nghiim va lang man" [10, tr.193].

Tieu ket: Tu dja phuong trong van chuong la bo phan nho thugc nghe thuat

ngon ngu van chuong Tuy nhien, no mang net dac thu ciia tung vung mien, tao dau

an rieng ve van hoa tung khu vuc Dong thai no bo sung, lam giau von tir vung toandan Tim hieu tir dja phuong noi rieng (nghe thuat ngon tu noi chung) chinh la timhieu each van dung ngon ngu dai thuong vao trong van chuong

Sinh ra va Ion len a vung dat Nam Bo, Anh Due co dieu kien tiep xiic va siidung thuong xuyen lai an tieng noi hang ngay ciia nguai dan Trong sang tac ciiaminh, Anh Diic thuong xuyen su dung ngon ngu Nam B6 mot each kheo leo, khong

Khao sat tir diaphuong Nam Bo trongtdc phdm Hon Dat cua Anh Dice

chi trong ngon ngu doi thoai ciia cac nhan vat ma ca trong lai van mieu ta va lai kl

chuyen Nhieu truong hap ong sii dung rit "die", phan anh dugc canh vat, tam

trang, tinh cam, cua con nguai NamBo, tao ra nhirng trang van that sinh dong, cu the Cung vi vay, tac pham ciia ong tro nen gan gui, quen thugc vai nhilu nguai,

nhat la nguai Nam B6 Dgc Hon Dat, chiing ta de dang bit gap nhung tir dja

phuong trong each dien dat Nam Bo rit doc dao, mai la Tir do, nguai dgc thiy

dugc cai tai ciia Anh Diic qua each van dung ngon tir vao van chuong diy siic

thuyet phuc

Khao sat tir diaphuong Nam Bo trong tdc phdm Hon Dat ciiaAnh Dice

CHlTONG 2DAC DIEM CUA M0T SO LCJP TlTDIA PHlTONG TIEU BIEU

TRONG TAC PHAM HON DAT CUA ANH DUt

2.1.LOPTirxirNGHO

2.1.1 Khai quat tir xirng ho

Giao tiep bang ngon ngu la thuoc tinh ban chit ciia xa hoi loai nguai, khong the co xa hoi loai nguai neu khong co giao tilp bing ngon ngu Thong qua qua trinh

giao tiep mang tinh chat dac thu nay ciia xa hoi loai nguai ma ngon ngu dong thai

dugc cung co va khong ngung phat triln Trong qua trinh do, xung ho la bo phan

hop thanh quan trong, co y nghia xac djnh vai giao tilp va quylt djnh hieu qua giao tiep Xung ho the hien sinh dong moi quan he giua nguai vai nguai trong tung boi

canh giao tiep cu the

Truac hit, nguai dgc khong kho d! bit gap trong Hon Dat mot he thong tir dja

phuong thi hien each xung ho khi giao tiep rit dac trung ciia nguai dan Nam B6 Tuy vao hoan canh giao tiep cu thi, ngu canh cu thi ma Anh Diic van dung nhung

lop tir xung ho rieng biet Vay, xung ho lagi?

Theo Vu Tien Dung: "Xung ho la hanh ddng ndi va cd mdi quan hi kha ro

rang vai phep lich su trong giao tiip Xung ho trong tieng Viet chiu dp luc manh

me cua chudn muc xa hoi, chudn muc xa hoi chiphdi viec lua chon tir nguxung hociia cac cd nhan trong tuang tdcxa ho? [19, tr.328].

Theo Diic Nguyen: "Xung la tugoi minh la gi do khi ndi vai nguai khae, biiu

thi tinh chat mdi quan hi giua minh voi nguai ay Ho la goi nguai ndi chuyen vai

minh la gi do, biiu thi tinh chat mdi quan he giua minh vai nguai ay" [21, tr.73].

Nguyen Thj Trung Thanh quan niem : "Tir xung ho la toan bo nhung dan vi

tic vung duae dung di nguai ndi tu xung, de goi nguai giao tiep vai minh va de chi nguai thu ba vang mat trong cuoc giao tiep Con dai tir xung ho la mot tir loai, hay chinh xac han la mot bo phdn ciia tir loai dai tir duae dung de xung ho" [23, tr.2].

Cac phuong tien xung ho trong tiing Viet rit da dang va mang mau sic biiu

cam Nguoi noi can sii dung cac tu xung ho sao cho phu hop vai hoan canh giao tiep, muc dich giao tiep, noi dung giao tiep, d6i tuong tham du giao tilp va cac m6i

quan he lien ca nhan Mat khae, each xung ho iy khong chi phan anh m6i quan he trong giao tiep ma con phan anh rit cu the, chinh xac tam trang, thai do tinh cam

ciia nhan vat giao tilp ngay thai dilm phat ngon Do Huu Chau cho ring: "Tir xung

ho khong chi la cong cu di nguai ndi thuc hien cai viec khong the khong lam la dua

Khao sat tir diaphuong Nam Bo trongtdc phdm Hdn Ddt ciia Anh Dice

minh va nguai doi thoai vai minh vao dien ngon, ma con la cong cu di nguai ndi tu minh cau thuc (bd budc) minh va cau thiic nguai trong mot kiiu quan hi liin cd

nhan nhat dinh" [1, tr.75].

2.1.2 Phan loai lap tir xirng ho

Nhu da noi tren, xung ho la hanh vi dugc thuc hien trong giao tilp a tit ca cac

cong dong nguoi Tuy nhien moi ngon ngu deu co he th6ng tu xung ho va each

dung chiing de mot mat thuc hien chiic nang xung - ggi, mat khae thi hien dugc

nhung dac diem van hoa giao tiep ciia dan toe do So vai cac ngon ngu khae, he

thong tir xung ho trong ngon ngu tieng Viet nhieu ve so lugng, da dang vl xuit xii

va kieu cau tao, uyen chuyen ve each dung Trong giao tilp bing ngon ngu, he

thong tir xung ho ay da the hien ro nhieu net dac trung cho van hoa ling xii ciiacong dong dan toe Viet He thong tu xung ho ay bao gom tu xung ho chuyen dung(tire cac dai tir nhan xung) va cac tu xung ho khong chuyen dung (tir ngu thugc cactir loai khae dugc lam thai dung de xung ho - chii yeu la danh tu chi quan he than

toe) Va trong Hon Ddt, lop tu xung ho su dung da dang va goi ggn a hai pham vi:

Xung ho trong giatoe va xung ho ngoai xa hoi Nhu vay, ngoai dai tu dung d! xung

ho, con co cac danh tu, danh ngu duoc dua vao mot each co chgn lgc tren ca sa dac

ta thuc te sii dung phuong ngu ciia vung dat a phia Nam

Bang 2.1 Tom tat lop tu xirng ho trong tac pham Hon Dat.

Phan loai So lirang tir

dirtfc khao sat

Ty le twang irng

(%)

Xirng ho trong quan he

gia dinh, ho hang

{Nguon: Anh Due (1965) Tieu thuyit Hon Ddt Nxb Van hoc)

2.1.2.1 Lap tie xirng ho trong quan he gia dinh, ho hang, than toe

Xet trong pham vi quan he gia dinh, than toe, tu xung ho trong tilu thuylt

Hdn Ddt sii dung rat da dang, quen thuoc voi gia dinh Nam B6 Trong xung ho vai

nguai trong gia dinh, Anh Diic da sii dung lop tu: "md ", "tia ", "minh ", "md sdp

nho", "md nd", "bay", "may dua nho", "sdp nho", each ggi gan gui, than mat.

- Niu con chit, md nudi con Thuy cho con, nghe md! [tr.138]

- Cha cha, tuang ong khong cdn ve gap md bay tre nira cha! [tr.285]

- Ma thim ne, may diva nho di dau mat hit rdi? [tr 177]

- Sap nho dau rdi minh? [tr.285]

Khao sat tir diaphuong Nam Bo trong tdc phdm Hdn Ddt cuaAnh Due

- Phai phai, tia nd do ha? Toi day ne tia nd ai! Thoi toi di! [tr.185]

Ngoai ra, Anh Diic con sii dung tu xung ho trong quan he gia dinh (chi cha,

me noi chung) nhu: "ong gia ", "ba gia" Cach ggi nghe co ve suong sa, khong kinh

trgng nhung rat dai thuong, thi hien con nguai Nam B6 xung ho mot each thoai

mai, xung ho khong he go bo trong quan he gia dinh

- Con My nd gidng tao Tao thuong ba gia tao [tr.41]

- Nghe ndi bagia tao theo Viet Cong Ba thu ong gia tao Idm [tr.41]

De thay nhat trong Hdn Ddt la lop tu chi each ggi ten nguai trong qua trinh

giao tiep rat dac trung ciia con nguoi noi day theo kilu ggi ten theo thu tu sinh ra

trong gia dinh nhu: "anh Hai", "anh Ba", "anh Tdm", "bac Tu", "ong Tu", "cd

Ba", "thim Ba", "ba Sdu", "di Ut" Hoac khong thi ggi ten that kem vai vai thu

nhu: "Nam Nha", "Ba Ren", "HaiThep", "Ut Quyin", "Tdm Chan" Cach

xung ho nhu the lam tang tinh cam than mat trong moi quan he hg hang Dong thai

the hien dugc net dac thu trong each goi cua nguai Nam B6

- Ut Quyen a, bay cu binh tinh Chuyen nay trong chi uy vua rdi cd ban

nhung chua thay cd bang ca gi dich xac la do Ngan khai ra, cho nin chi uy vdn

chua kit luan [tr 16]

- Ca si Nam Nha tui toi bat dau troigiongrdi! [tr.20]

- Bac Tu ai, do ray bac cdn udng ruou nhiiu khong? [tr.24]

- Con khoi sa ba Sdu a Con lieng luu dan chit ba nd hit cha sa! [tr.96]

Anh Diic sii dung he thong tu bien am thi hien ro dac trung ngon ngu ciia

nguai dan Nam B6 so vai nguai dan a cac vung miin khae nhu: ong (ong dy), ba

(ba dy), dnh (anh dy), chi (chi dy), He thong tu bien am nay dugc lap lai kha

thuong xuyen, chiem mot so lugng tu xung ho dang kl trong y thiic sii dung ngon

ngu ciia Anh Diic, gop phan lam cho ngon ngu trong Hon Dat thuin chit Nam B6.

Bang each do, trong tieng Viet noi chung va phuong ngu Nam B6 noi rieng da hinh

thanh mot nhom dai tir co y nghia khiem dien mang thanh hoi, khong co trong cac

phuong ngu Trung B6, Bic B6 Nhung tu xung ho biin am nay la each ggi tit,

khong con cau ky khien tu ngu xung ho tro nen ngin ggn, rit phu hop vai tinh each

con nguai Nam B6 thang than, boc true, khong vong vo

- Tha dnh viit doc thiit mai cam dong lam sao Ma anh gai ve muai tdm cai

tha rdi cha it di gi [tr.7]

- Em thuang thuang cho chi Ba, chi dai dai anh Ba hoai [tr.228]

- Nghe ndi ba gia tao theo Viet Cong Ba thu ong gia tao Idm [tr.41]

Khao sat tir dia phuong Nam Bo trong tdc phdm Hdn Ddt cua Anh Dire

Dac biet, trong Hdn Dat, Anh Diic su dung nhilu nhit tu "ba con" Day la

each ggi chung ciia moi nguai dan nai day, the hien sir gin gui Cach xung ho nay

to dam tinh mau mii rugt thjt, cho thay tinh than doan kit ciia nhan dan Hon Dit khi

cung nhau chien dau de bao ve xom lang

- May cau a, ba con vai anh em day dau co lam gi miy cau [tr.256]

2.1.2.2 Lap tit xung ho ngoai xa hoi

Khi xung ho vai nhung nguai ngoai xa hoi, Anh Diic sii dung cac tu nhu:

"tui", "tui tui", "bo", "y", "nho", "may cha", udng", "chu em" Co the thay,

lop tu xung ho nay it nhieu the hien duoc net cai ma, phong khoang va khongkhach khi ciia nguai Nam B6 trong giao tiep du la vai nguai quen hay la

- Tiic qua Tui chua thay chu emnao bdnh nhu vay? [tr.263]

- Bo tui nd ruat lam sao ma may cha chay diequa! [tr.62]

- Y thay nguai du kich do gidng het nhuy, vi hau hit ho cung deu la ddn lam rudng, giang cau dat trum, nhuy vay [tr.91]

- Chi Su chit rdi, tui tui di dua chi Sic day! [tr 184]

- Cd kha khong bo? [tr 161]

Ben canh do la nhung tu ngu co sac thai thong tuc, tham chi tho thiln: "con

me", "con me", "cha ndi", "ba ndi", Cach xung ho nay, Anh Diic van dung

trong ngon ngu bgn linh My No vua the hien loi xung ho khong khuon phep vua

the hien tinh xac xugc, trjch thugng cua phe djch, qua do nguai dgc hilu dugc ban

chat ciia nhirng ten cudp nuac, phan nuoc va lam tang long cam thu giac ciia quan

va dan ta.

- Muon ba ndi di hay khong di dau cd an nham gi din toi [tr.237]

- Ma chit rdi cdn budn khi gi niia cha ndi! [tr 174]

- Vi vu nay tdi nghi trung uy Xam va thang Hai Nho bi con me dang Thd

chem [tr.203]

Qua nhung each xung ho vua ke tren, ta thay rang Anh Diic khong chi di sau

vao tinh each nhan vat tham gia each mang - Nhan dan Hon Dat, dk boc 16 tinh each

ciia con nguai nai day Ma qua each xung ho ay, Anh Diic con di sau vao ngon ngu

ciia cac nhan vat phe djch de thay dugc tinh luu manh, gian ac ciia chiing Dgc Hdn Ddt, ta yeu men hon tinh each, con nguai Nam B6 trong chien tranh, nhung con

nguai yeu - ghet ro rang

Dieu dang chii y a toan bo tac pham la each xung ho tuy vao ngu canh va

nhan vat Khi doi thoai giua ta, hg thuong xung: "tui", "tui tuF, ho: "dnh", "dng",

"chi", hay ho theo vai ve, each xung ho nay kha than mat, gan gui, moc mac va rat

Khao sat tir diaphuong Nam Bo trong tdc phdm Hdn Ddt ciia Anh Dice

Nam Bg Khi doi dien vai ke thu thi each xung ho ciing rin, diit khoat: xung "toi"

O day, each xung ho khong con la tu dja phuong Nam B6 nua, no chuyln thanh

each ggi toan dan) thi hien sir diing din, diit khoat trong ngon ngu nhan vat, co sir

phan biet trong each xung ho vai ke thu va thai do xem thuong, long cam thu bgn

cuop nuac, ban nuac trong each ggi "tuinay", "tui nd", Doi khi ta thiy co doan dan ta xung "tui", "tui tuF vai quan giac nghe nhu la nhe nhang va gin gui lam

sao Tuy nhien, do chinh la net doc dao trong each dung tu ciia Anh Diic, bai day la

liic dan ta ha gigng dk keu ggi chinh nghia, giang don tam ly, keu ggi mot chut

luong tam con sot lai trong long bgn linh theo giac, keu ggi tinh thin doan kit dk

chiln diu ke thu Din day ta thiy cai "tai" dung tir xung ho ciia Anh Diic that da

dang, ong van dung mot each linh hoat, kheo leo, cang tang tinh hip din, kjch tinh

cho cau chuyen

2.1.3 Dac diem lop tir xirng ho

Cac lop tu xung ho trong Hon Dat rit phong phii va da dang Tuy tung nhan

vat, tam trang va hoan canh ma nhan vat cua Anh Diic co each su dung cac tir xung

ho thich hop Mat khae, viec sii dung cac tir xung ho khong chi thi hien thai do, tinh each ciia nhan vat ma no con the hien net dep van hoa trong giao tilp cua nguai Nam B6 Hon nua, cac dai tir nhan xung va lop tu xung ho trong tac phim

ciia Anh Diic mang hai tha ciia cuoc song, rit gin vai ngon ngu sinh hoat thuong

ngay Do vay, ngon ngu trong tac pham cua Anh Diic van hien dai va nhan vat ciia

ong van rat gan gui vai chiing ta Mat khae, viec sii dung cac lop tir xung ho trong cac cuoc thoai con gop phan khong nho trong viec khic hga tinh each, dien biin

tam trang ciia nhan vat Thong qua each goi ciia cac nhan vat trong cuoc thoai, nhavan he ma cho chiing ta biet tam trang, thai do, quan he, tinh each ciia cac nhan vat

Cac lop tu xung ho mang hai sac thai: yeu thuong, triu mln hoac cam ghet, khinh bi

ciia nguai noi doi vai nguai nghe

2.1.3.1 Xung ho the hien su yeu thuang, thdn mat, hinh trong: Dilu nay

the hien rat ro trong moi quan he giua ba con trong Hon Ba con xii Hon sing va chien dau ben nhau, xoay quanh muai chin nhan vat, nhung tinh lang nghia xom,

tinh dong chi dong doi, dum bgc lln nhau, hg ggi nhau bing nhung tu ngu than

thuong, khong phai bang tir "dong chi", "dong doi" nhu chinh cuoc each mang dan

toe, ma a day hg xung ho vai nhau bing nhung tu ngu dja phuang, ngon ngu dam

chat Nam B6, thuan khiet cuoc sing dai thuong, xung ho "cd Ba Su", "md Sdu",

"bac Tu', "anh Hai", "Ut Quyin ", rat giau tinh cam.

Khao sat tir diaphuongNam Bo trong tdc phdm Hdn Ddt ciia Anh Dire

2.1.3.2 Xung ho mang net di dom, sudng sa theo loi trung tinh: each xung

ho nay xuat hien a vai ve ngang hang, nho hon, hoac co m6i quan he than thuoc, gan gui, ham y dua cot Khi cac anh em trong hang Hon phai d6i dien giua sir sing

va cai chet, hg xung ggi nhau bing: "may cha", "may cha", "bo", "tui bay", dk

lam giam bat noi dau, sir tan khoc ciia cuoc chiln Dong thai 16i xung ho khong ciu

ki, trang trgng nay giup con nguai gin nhau hon, gin bo nhau hon Gop phin thi

hien ro tinh each phong khoang, dan da, va con nguai Nam B6 du cho hoan canh

chien tranh ac liet, con nguai nai day van lac quan chiln diu.

2.1.3.3 Xung ho co su khiem nhuang, cau khien, giai bay: Cach xung ho tir

ha thap hon so vai vj the ma minh co thi co trong giao tilp, each xung ho thi hien sir kin dao chung muc Mat khae, loi xung ho nay nguai noi co thi tac dong din nguai nghe khien nguai nghe co nhung biin doi trong trang thai tam li va hanh dong tuong ling vai hanh dong ma nguai phat yeu ciu Bai khi gan goc, khong

khuit phuc truac ke thu, each xung "tao", "toi" ho "tui bay" day tinh thin qua

cam nhu Sii, vung long nhu ma Sau thi cung co liic xung ho "tui" mem deo, cam

thong, het long khuyen bao va day tam ly nhu thim Ba U, ong Tu Don Nhu vay,

each bien chuyln tu xung ho day ngu y rit in tuong, thiy dugc cai tai dung tir cua

Anh Diic.

2.1.3.4 Xung ho day su miet thi, xem thuang: Day la each xung ho nang

minh len so vai vj the von co Thong qua each xung ho, nhan vat dugc khic hga vai net tinh each ngao nghe, hung han xem thuong nguai khae thi hien sic thai mia

mai day khinh miet ciia nguai noi Dieu nay thi hien ro a phe djch Khi bgn giac noi ve doi quan du kich Hon Dat va noi voi ba con hon Dit, chiing dung each xung

ho xac xugc, ra oai, lam quyen va sac thai day khinh miet: "con me ", "con me",

"ba ndi", Ngugc lai, khi Hon Dat bj chiem dong, nhan dan trong hang Hon va

nguai dan ngoai hang Hon ra siic chong cu, bao ve Hg ggi nhung ten giac bing

nhung tu diy ve xem thuong: "bon nd ", "tui nd ", "hdn ", "thdng", thi hien long

cam thu sau sac.

Nhu vay, each xung ho dua tren cac moi quan he cua cac nhan vat phai dugc

dat trong hoan canh giao tiep cu the moi boc 16 mot each ro ret sic thai biiu cam Hon nua, qua each xung ho cua cac nhan vat, chiing ta khong chi hilu dugc dac diem tinh each cua nhan vat ma qua do nhung net tam li, van hoa dja phuong cung

boc 16 trong giao tiep

Khao sat tirdia phuong Nam Bo trong tdcphdm Hon Ddt ciia Anh Dire

2.2 LdP TlT DINH DANH

Djnh danh la chiic nang ggi ten sir vat, hien tugng, ciia mot loai tir nao do.Khao sat lap tu djnh danh, luan van tap trung tim hieu ve he thong tir ngu ggi ten

dac trung ciia sir vat, hien tuong dugc sii dung trong Hon Dat nhu: nhom tu chi mot

so dong thuc vat; nhom tir chi vat the nhan tao, cong cu, phuong tien lao dong vasinh hoat ciia con nguai; nhom tu lien quan den song nuac; nhom tir chi nghe

nghiep, Lop tir djnh danh dugc van dung trong Hon Dat chiem so lugng kha Ion

(diing thu hai sau lop tir bieu thj tinh chat, hanh dong cua cac lop tir dja phuongdugc khao sat) Lop tu djnh danh nay phan anh each sinh hoat trong dai song cong

dong nguai dan Hon Dat noi rieng Dong thai lap tu nay con gan bo vai dai sing,

sinh hoat Nam B6 mot thai, the hien duae dac trung van hoa Nam B6

Bang 2.2 Tom tat lap tir dinh danh trong tac pham Hon Dat.

Nam Bo

So lirong tu*

khao sat

Ty le tirang u-ng (%)

1 Lop tu chi mot so dong - thuc vat 27 tir 18,6%

2 Lop tir chi dac diem dja hinh, hien tugng

tu nhien

4 Lop tu chi nghe nghiep, cong viec nong

thon Nam B6

5 Lop tu chi khong gian - thai gian 19 tu 13,0%

(Nguon: Anh Dire (1965) Tieu thuyit Hdn Ddt Nxb Van hoc)

2.2.1 Lap tir chi mot so dong vat, thuc vat a Nam Bo

Trong Hdn Ddt, lop tir dja phuang chi dong, thuc vat xuat hien vai so lugng

dang ke Thong qua viec sii dung lop tir nay, Anh Diic da tai hien sinh dong khong

gian Dat - Rung - Bien ciia mot vung dat Nam B6 ngay thai ki diu con hoang so, ki

bi trong nhung nam thang chong My hao hung Hang loat cac tir ngu chi dong, thucvat dugc de cap trong tac pham lam phong phii khong gian he sinh thai, net dac

trung san vat ciia vung que nho Hon Dat

Do nai day dugc thien nhien uu dai co song, mii, bien, dat lien nen vung dat

nay doi dao, da dang ve san vat Ve dong vat, da dang ve chiing loai: "chim cu ddt",

"connhen", "convich", "mdnhdc", "ran ho ddt", "trdnlat", "vop", "bim bip",

"chdn", "khi', "ran", "riia", Day chii yeu la nhung loai dong vat gan gui vai

Khao sat tu dia phuong Nam Bo trong tdc phdm Hon Dat ciia Anh Dire

cuoc song lao dong, san xuat, sinh hoat ciia nguai dan xii Hon Dieu nay gop phanphan anh dac diem sinh song cua nguai dan nai day Hg da hoa nhap vao tu nhien,thich nghi vai thien nhien de tim toi, phat hien, chinh phuc nhung san vat vo cungdoc dao tir manh dat tru phii nay

- Tir trong bai bong cd tiing bim bip kiu giuc gia mot thoi dai [tr.242]

- Chinh cau ta da dai Ngan may bira cd nuang va chim cu dat ro ti ngon

lanh [tr.73]

- Cd cd vich nua, con vich Ian thi bang cai nia, con nho nhiet ciing ca thung

gia [tr.276]

- Cha hoi cha me tdi sanh tdi ra d Hon Ddt tai gia toi cd thay nd bat duae

mot con nhen, con soc nao, cha chua ndi tai chon, khi, riia, ran chi cho

met [tr.277]

- Tdi chi cho dngxa tui nd nhuxa mo nhdc chai! [tr.52]

- Chicng tan tran nay vi tui minh kiem vai con ran ho dat ndu chdo an chai.

[tr.276]

- May man la anh em di bat vpp cd, chi cd cai choi trong khong [tr.15]

Vi la vung bien nen san vat trong Hon truac hit la cac loai ca: "cd bdi", "cd

chem'', ''cdgidng'', ''cdgoc",

- Ki do chi Sic lai bung tiip mot thau nhom dung gdi du du trdn vai kho cd

boixi [tr.31]

- Cd gidng, cd goc, cd chem chudi minh giay danh dach [tr.246]

Nhung hai san, lam san nay phuc vu cho viec ngay mua va tra thanh tap tuc

dja phuong Nguyen lieu che bien da phan la dong thuc vat hoang da, cac mon an

cung phan nao gan bo chat che vai moi truong thien nhien nai sinh sing.

Ve thuc vat: "tram", "sua dua", "bong sung", Su phong phii ve cac loai

thuc vat nay phan anh sir uu dai ciia thien nhien doi vai cuoc song con nguai nai

day Nhung vuan cay an trai xanh tuoi: "vii sua", "li ki ma", "dica", "mang cau

ta", "mang cut", Chi mot vung dat nho be ma cay trai, san vat vo cung phong

phii tao nen nhung dac diem van hoa miet vuan hap dan cho vung dit xii Hon noi

rieng va Nam B6 noi chung

- Vuan vii sua, vuan mang cut, vuan le ki ma bong rao rao, vat va [tr.206]

- Truac mat han, cay sua dua voi vdm Id thua lodng thodng hai suang lau

lau lai rung xudng vai bong trang [tr.193]

- Thu ciii tram goc bo ddi, mdi dua xdeh hai miing Khong biit chung lay a

dau [tr.40]