Khái niệm về đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử Thương mại điện tử có rất nhiều thuật ngữ chỉ định nghĩa bản chất củathương mại điện tử là các hoạt động thông qua nền t
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂN
KHOA LUẬT
CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP KHOÁ 25
PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ ĐĂNG KÝ
KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI ĐĂK LĂK
SINH VIÊN THỰC HIỆN: LÊ THỊ KHÁNH LINH
1
Trang 2Đà Nẵng – tháng 3/2023
TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂN
KHOA LUẬT
CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP TỐT NGHIỆP
PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ
ĐĂNG KÝ KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC
THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI ĐĂK LĂK
Thời gian thực tập : 20/02/2023 – 17/03/2023
Địa điểm thực tâp : Văn phòng Luật sư Phúc An Phát
thành phố Buôn Ma Thuột
Trang 3Giáo viên hướng dẫn : ThS Mai Thị Mai Hương Sinh viên thực hiện : Lê Thị Khánh Linh Lớp : K25 - LKT 2
Mã số sinh viên : 25202203507
Đà Nẵng - tháng 3/2023
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành báo cáo thực tập này em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhấtđến Công ty Luật TNHH PHÚC AN PHÁT đã tạo điều kiện hỗ trợ, giúp đỡ emtrong suốt quá trình học tập và nghiên cứu đề tài
Và đặc biệt em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến cô Mai Thị Mai Hương
là người đã trực tiếp tận tình hướng dẫn chỉ bảo truyền đạt những kiến thức quý báucho em trong suốt thời gian thực tập để em hoàn thành báo cáo thực tập này
Em cũng gửi lời cảm ơn đến những thầy cô trong Khoa Luật đã tạo điều kiệntốt nhất để em có thể thực hiện được kì thực tập đúng thời hạn Cuối cùng em xincảm ơn các cô chú, anh chị của Công ty Luật TNHH PHÚC AN PHÁT đã giúp đỡ,cung cấp những số liệu thực tế để em hoàn thành tốt chuyên đề thực tập tốt nghiệp.Bài báo cáo thực tập của em được thực hiện trong khoảng thời gian rất ngắncho nên còn nhiều bỡ ngỡ và hạn chế để không tránh khỏi những thiếu sót em rấtmong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô và các cô chú, anh chị trongCông ty Luật TNHH PHÚC AN PHÁT để em rút kinh nghiệm hoàn thành tốt hơn Cuối cùng em kính chúc quý thầy, cô dồi dào sức khỏe và thành công trong sựnghiệp cao quý Đồng kính chúc các cô chú, anh chị trong Công ty Luật TNHHPHÚC AN PHÁT luôn dồi dào sức khỏe, đạt được nhiều thành công tốt đẹp trongcông việc
Em xin chân thành cảm ơn!
Sinh viên
(ký tên, ghi đầy đủ họ tên)
Lê Thị Khánh Linh
1
Trang 6MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT 1
PHẦN MỞ ĐẦU 2
1 Tính cấp thiết của đề tài 2
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài 3
3 Phạm vi, đối tượng nghiên cứu của đề tài 3
4 Phương pháp nghiên cứu 4
5 Kết cấu của đề tài 4
CHƯƠNG 1: LUẬN VÀ QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ ĐĂNG KÝ KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ 19
1.1 Khái quát về đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử 19
1.1.1 Khái niệm đăng ký kinh doanh ngành nghề có điều kiện 19
1.1.2 Khái niệm, đặc điểm của đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử 20
b. Đặc điểm về đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử 21
1.1.3 Ý nghĩa của đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử 25
1.2 Pháp luật Việt Nam về đăng ký kinh doanh thương mại điện tử 27
1.2.1 Điều kiện đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử 27
1.2.2 Hồ sơ đăng ký kinh doanh thương mại điện tử 25 31
1.2.3 Trình tự, thủ tục đăng ký kinh doanh thương mại điện tử 33
Trình tự, thủ tục đăng ký: 34
Thời hạn giải quyết: 37
Thẩm quyền: 39
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 41
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ ĐĂNG KÝ KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI TỈNH ĐĂK LĂK 42
2.1 Tình hình đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử tại tỉnh Đăk Lăk 42
2.2 Thực trạng áp dụng pháp luật về đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử tại Tỉnh Đăk Lăk 44
2.2.1 Về điều kiện đăng ký kinh doanh 44
2.2.2 Về hồ sơ đăng ký kinh doanh 44
2.2.3 Về trình tự thủ tục đăng ký kinh doanh 45
1
Trang 72.3 Đánh giá chung về thực trạng áp dụng pháp luật về đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương
mại điện tử tại Tỉnh Đăk Lăk 46
2.3.1 Những bấp cập còn tồi tại 46
2.3.2 Nguyên nhân 52
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 58
CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ ĐĂNG KÝ KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI TỈNH ĐĂK LĂK 59
3.1 Kiến nghị hoàn thiện pháp luật đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử 59
3.1.1 Hoàn thiện khung pháp lý cho thuơng mại điện tử 59
3.1.2 Hoàn thiện pháp luật đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử 59
3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử tại Tỉnh Đăk Lăk 65
3.2.1 Hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin 65
3.2.2 Hoàn thiện hạ tầng logistics 65
3.2.3 Giải pháp về thị trường 66
KẾT LUẬN 3 67
KẾT LUẬN 68
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 69
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẨN 74
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN 75
Trang 9PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong những năm gần đây nhất là thời buổi công nghệ 4.0 bùng nổ cùng với
sự phát triển của internet thì khái niệm “thương mại điện tử” không còn xa lạ đối
với nền kinh tế của nước ta Phát triển thương mại điện tử đã trở thành một trongnhững lĩnh vực tiên phong của nền kinh tế số, nó cũng là một lĩnh vực rất đặc thù, là
sự kết hợp giữa công nghệ và thị trường, giữa yếu tố thực và yếu tố ảo, giữa thựcthể tồn tại với thực thể trong không gian số Việt Nam là một trong những thịtrường thương mại điện tử năng động ở khu vực Đông Nam Á Năm 2020, tại ViệtNam có khoảng 49,3 triệu người tiêu dùng tham gia mua sắm trực tuyến và trởthành quốc gia có tỷ lệ người tham gia mua sắm trực tuyến cao nhất trong khu vựcĐông Nam Á Cũng vì đại dịch Covid-19 đã góp phần thay đổi thói quen tiêu dùngcủa nhiều người Việt Nam khi chuyển dịch sang mua sắm trực tuyến Tỷ lệ người
sử dụng Internet tham gia mua sắm trực tuyến cũng tăng từ 77% năm 2019 lên con
số 88% vào năm 2020 Theo thống kê của Cục Thương Mại Điện Tử và Kinh tế sốcho thấy khách hàng tại Việt Nam chuyển dịch sang mua sắm chủ yếu trên cácwebsite, sàn giao dịch thương mại điện tử Cụ thể, năm 2020 có tới 74% người muasắm trên kênh website, sàn giao dịch thương mại điện tử trong khi mua trên diễnđàn và các mạng xã hội đạt 33%
Vì vậy thương mại điện tử đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống kinh tế
xã hội nó góp phần tăng tỷ trọng GDP của những quốc gia phát triển Ví dụ như ởChâu Âu và phần lớn doanh thu trực tuyến chiếm đa số ở Tây Âu, theo một cuộckhảo sát tiến hành năm 2020, Eurostat ước tính tỷ lệ người mua sắm trực tuyến độtuổi từ 16- 74 chiếm 65% tại EU, với Đan Mạch có tỷ lệ cao nhất (89%), 73% sốngười sử dụng internet tại EU có giao dịch mua sắm hoặc đặt hàng trực tuyến Thực
tế cũng cho chúng ta thấy, từ sau khi Việt nam mở cửa nền kinh tế thị trường hộinhập với các quốc gia trên thế giới thì các quan hệ liên quan đến vấn đề thương mạiđiện tử đang dần được hình thành và phát triển mạnh mẽ ở nước ta đặc biệt là ở ĐăkLăk khi đây được xác định là trung tâm kinh tế lớn nhất của cả vùng Tây Nguyên.Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường thương mại điện tử phát
2
Trang 10triển nhanh nhất khu vực Đông Nam Á, chỉ xếp sau Indonesia cho nên trong thờigian qua, Nhà nước đã có nhiều chính sách hỗ trợ lĩnh vực này Phát triển thươngmại điện tử trở thành hình thức thương mại chủ đạo, hoàn thiện hạ tầng pháp lý đểkhai thác có hiệu quả hơn xu hướng số hóa với sự phát triển của phương thức thanhtoán điện tử và các công cụ thanh toán mới; tăng cường đầu tư, phát triển côngnghệ, kết nối hạ tầng, đầu tư cho công nghệ thông tin để bảo đảm tính an toàn vàthuận tiện cho người tiêu dùng trong quá trình tham gia giao dịch thương mại điện
tử Nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu phát triển thương mại trong nước bao gồm: hoànthiện thể chế, chính sách, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, phát triển thươngmại điện tử, các loại hình thương mại dựa trên nền tảng số hóa
Từ những phân tích nêu trên thì thương mại điện tử là một phần không thểthiếu trong hoạt động kinh doanh nó đã và đang tham gia vào hầu hết các lĩnh vựcsản xuất, kinh doanh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế Nhận thấy rằng việc đặtvấn đề nghiên cứu toàn diện về pháp luật thương mại điện tử ở Việt Nam hiện nay
là rất quan trọng và cần thiết đặc biệt là trong bối cảnh dịch Covid-19, khó khăn đặt
ra đối với các hoạt động mua bán truyền thống càng làm rõ hơn vai trò của thương
mại điện tử Đây cũng là lý do để em nghiên cứu đề tài “Pháp luật Việt Nam về đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử tại Đăk Lăk”.
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài.
Đề tài nghiên cứu về những lý luận, đặc điểm đăng ký kinh doanh trong lĩnhvực thương mại điện tử, pháp luật của Việt Nam quy định việc đăng ký kinh doanhthương mại điện tử Để từ đó nêu ra một số thực trạng và kiến nghị việc áp dụngpháp luật về đăng ký kinh doanh thương mại điện tử nhằm đề xuất hoàn thiện phápluật thương mại điện tử tại Việt Nam nói chung và Đăk Lăk nói riêng
3 Phạm vi, đối tượng nghiên cứu của đề tài.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài là tập chung nghiên cứu làm rõ các vấn đề liênquan đến quy định của pháp luật về đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mạiđiện tử điều kiện đăng ký, hồ sơ quy trình thủ tục đăng ký Đề tài chú trọng đến việcphân tích làm rõ và đề xuất các giải pháp về pháp luật thương mại điện tử
3
Trang 11Đối tượng nghiên cứu của đề tài là pháp luật thương mại điện tử ở Việt Nam,thực trạng và kiến nghị hoàn thiên pháp luật về đăng ký kinh doanh thương mạiđiện tử tại Đăk Lăk.
4
Trang 124 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài tập chung vào phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa thuthập lý thuyết làm rõ các vấn đề cần nghiên cứu, thống kê mô tả đóng vai trò chủđạo trong nghiên cứu và đánh giá tình hình tổng quan nghiên cứu đề tài Thu thập
số liệu từ các công trình nghiên cứu khoa học và các đề tài khoa học khác để làm
rõ hơn các vấn đề liên quan trong đề tài
Trong từng nội dung nghiên cứu, các phương pháp nghiên cứu được sử dụngmột cách linh hoạt, cụ thể:
Chương 1: Xem xét dưới góc độ văn bản pháp luật phân tích đánh giá tình hình tổng quan.
Chương 2: Sử dụng phương pháp thu thập tổng hợp phân tích nhằm đánh giá tổng quan đến tình hình nghiên cứu
5 Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài được kếtcấu làm hai chương (có kết luận cho từng chương) với những nội dung cơ bản nhưsau:
Chương 1: Khái quát về quy định pháp luật về đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử.
Chương 2: Thực trạng và kiến nghị hoàn thiện áp dụng pháp luật về đăng ký kinh doanh thương mại điện tử tại Đăk Lăk.
5
Trang 13CHƯƠNG 1: LUẬN VÀ QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ ĐĂNG KÝ KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
1.1 Khái quát về đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử 1.1.1 Khái niệm đăng ký kinh doanh ngành nghề có điều kiện
Hiện nay pháp luật Việt Nam có quy định về ngành nghề kinh doanh có điềukiện trong các văn bản pháp luật cụ thể như Hiến pháp, Luật chuyên ngành và cácvăn bản dưới luật khác do cơ quan có thẩm quyền hoạt động trong từng lĩnh vực
nhất định ban hành Hiến pháp năm 2013 có quy định “Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm” 1 Có nghĩa là phápluật đã ghi nhận quyền tự do kinh doanh của công dân khi thực hiện hoạt động kinhdoanh trong các lĩnh vực mà pháp luật cho phép, đồng thời các nội dung của quyền
tự do kinh doanh thì các chủ thể khi tham gia phải tuân thủ các điều kiện mà phápluật quy định, phải thực hiện một số nghĩa vụ mà pháp luật quy định
Luật Doanh nghiệp 2020 đã quy định quyền tự do kinh doanh trong những
ngành nghề pháp luạt không cấm“Tự do kinh doanh ngành, nghề mà luật không cấm” 2 Quyền tự do kinh doanh đã quy định rất cụ thể, các doanh nghiệp có toàn
quyền tự chủ trong kinh doanh, toàn quyền lựa chọn về hình thức kinh doanh toànquyền lựa chọn ngành nghề kinh doanh cũng như chủ động điều chỉnh mô hình kinhdoanh cho phù hợp với quy định của pháp luật Luật Đầu tư 2020 cũng khẳng định
“Nhà đầu tư có quyền thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong các ngành, nghề mà Luật này không cấm 3 ” Tuy nhiên, bởi vì các lý do liên quan đến quốc
phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội nên có một số ngành nghề nhà đầu tư khôngđược kinh doanh và tùy thuộc vào đặc điểm của các lĩnh vực khác nhau mà khi các
tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanh ngành nghề có điều kiệnphải đáp ứng một số điều kiện nhất định
Vì vậy, khái niệm về đăng ký kinh doanh ngành, nghề có điều kiện có thể
hiểu là “ngành, nghề mà việc thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong ngành,
1 Điều 33 Hiến Pháp 2013.
2 Điều 7 Luật doanh nghiệp 2020.
3 Khoản 1 Điều 5 Luật Đầu tư 2020.
Trang 14nghề đó phải đáp ứng điều kiện cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng” 4
1.1.2 Khái niệm, đặc điểm của đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại
điện tử
a Khái niệm về đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử
Thương mại điện tử có rất nhiều thuật ngữ chỉ định nghĩa bản chất củathương mại điện tử là các hoạt động thông qua nền tảng di động như internet.Thương mại điện tử (Electronic Commerce – EC or E) là một khái niệm được dùng
để mô tả quá trình mua và bán hoặc giao dịch sản phẩm, dịch vụ và thông tin thôngqua mạng máy tính, kể cả internet Kinh doanh điện tử (Electronic business –E.business) là chu kỳ kinh doanh, tốc độ kinh doanh, toàn cầu hóa, nâng cao năngxuất, tiếp cận khách hàng mới và chia sẻ kiến thức giữa các tổ chức nhằm đạt đượclợi thế cạnh tranh
Hoặc đơn giản hơn thương mại điện tử chỉ là việc tiến hành các hoạt độngmua bán hàng hóa và dịch vụ thông qua các phương tiện điện tử trên thiết bị di động
Tại Nghị định 52/2013/NĐ-CP có quy định “Hoạt động thương mại điện tử là việc tiến hành một hoặc toàn bộ quy trình của hoạt động thương mại bằng phương tiện điện tử có kết nối với mạng Internet, mạng viễn thông di động hoặc các mạng
mở khác” 5 Hoạt động thương mại điện tử là hoạt động thương mại được thực hiện
thông qua phương tiện điện tử, các phương tiện điện tử này bao gồm: điện thoại,fax, truyền hình, điện thoại không dây, các mạng máy tính có kết nối với nhau,… vàmạng Internet Các phương tiện điện tử này dùng để giao dịch và lưu trữ thông tin,giao dịch điện tử là giao dịch được thực hiện bằng các phương tiện điện tử Thươngmại điện tử thực chất là việc ứng dụng các phương tiện điện tử vào hoạt động kinhdoanh thương mại vì vậy để đảm bảo an toàn pháp lý cho những hoạt động này thìnhững nhà làm luật sẽ phải tập chung điều chỉnh những quan hệ pháp luật phát sinhtrong lĩnh vực này Nhà nước phải xây dựng ban hành các quy định chứa đựngtrong các văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinhtrong hoạt động thương mại điện tử
4 Trường đại học Luật ĐĂK LĂK (2018), Giáo trình Pháp luật về chủ thể kinh doanh, tr 49.
5 Khoản 1 điều 3 Nghị định 52/2013 NĐ-CP về thương mại điện tử.
Trang 15Rộng hơn nữa thì thương mại điện tử không chỉ dừng lại ở việc mua bánhàng hóa và dịch vụ mà nó còn là cầu nối trung gian cho các doanh nghiệp giao
dịch hàng hóa Dưới góc độ doanh nghiệp thì “Thương mại điện tử là việc thực hiện toàn bộ hoạt động kinh doanh bao gồm marketing, bán hàng, phân phối và thanh toán thông qua các phương tiện điện tử”.6
Từ những phân tích như trên thì có thể hiểu khái niệm về pháp luật thương
mại điện tử như sau: “Pháp luật thương mại điện tử là tổng hợp các nguyên tắc, quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình các chủ thể là các cá nhân, tổ chức thực hiện các hoạt động thương mại được thực hiện một phần hay toàn bộ quy trình thương mại bằng các phương tiện điện tử có kết nối với mạng internet, mạng viễn thông di động hay các mạng
mở khác” 7 Các quan hệ phát sinh trong hoạt động thương mại điện tử đều được
pháp luật điều chỉnh và bảo vệ lợi ích của nhà nước quyền và lợi ích hợp pháp củacác chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử
b Đặc điểm về đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử
Đặc điểm của hoạt động thương mại điện tử gồm có những đặc điểm nhưhình thức, phạm vi hoạt động, chủ thể tham gia và về thời gian thực hiện giao dịch8
Thứ nhất, về hình thức thực hiện: Hình thức hoạt động của thương mại
điện tử rất đa dạng ngoài việc gặp nhau trực tiếp giống như thương mại điện tửtruyền thống thì người bán và người mua cũng có thể không cần gặp nhau mà vẫngiao dịch thành công Chỉ cần có mạng viễn thông và thiết bị di động thì các hoạtđộng thương mại điện tử được thực hiện Trong hoạt động thương mại truyền thống,các giao dịch điện tử được tiến hành chủ yếu thông qua việc đàm phán các bên gặp
gỡ nhau trực tiếp sau đó tiến tới giao dịch và đi tới ký kết hợp đồng
6 Bài cử nhân trực tuyến ôn thi quốc tế TOPICIA, Bài 1: tổng quan về thương mại điện tử, tr 3.
7 Luận án tiến sĩ Lê Văn Thiệp (2020), pháp luật về thương mại điện tử ở Việt Nam hiện nay Nguồn: https://drive.google.com/file/d/1SkkJsxTvDXSZdHN1U017wLg5KtjdjDCm/view.
8 Lê Minh Trường (2021), Hoạt động thương mại điện tử là gì ? Đặc điểm, phân loại hoạt động thương mại điện tử Nguồn: https://luatminhkhue.vn/hoat-dong-thuong-mai-dien-tu-la-gi-dac-diem-phan-loai- hoat-dong-thuong-mai-dien-tu.aspx.
Trang 16Thứ hai, về phạm vi hoạt động: Thông qua các phương tiện điện tử, hoạt
động thương mại được thực hiện không phụ thuộc vào vị trí địa lý, thời gian thựchiện Các chủ thể tiến hành tham gia hoạt động thương mại điện tử ở phạm vi rấtrộng chỉ cần tự do thỏa thuận không trái quy định của pháp luật Do đó không giớihạn phạm vi hoạt động chỉ cần có mạng Internet và thông tin người bán là có thểdiễn ra giao dịch thương mại điện tử
Thứ ba, về chủ thể tham gia: Trong hoạt động thương mại truyền thống, khi
thực hiện giao dịch phải có ít nhất hai chủ thể tham gia đó là người mua-người bán,người cung cấp dịch vụ-người nhận dịch vụ Ngoài ra, trong một số trường hợp đặcbiệt khi tham gia giao dịch thương mại điện tử liên quan đến an ninh, bảo mật bímật của doanh nghiệp còn cần phải có thêm cơ quan, tổ chức hoặc một bên thứ bađáng tin cậy có thẩm quyền chứng thực Theo quy định của pháp luật hiện hành vềhoạt động thương mại điện tử, các chủ thể của tham gia hoạt động thương mại điện
tử bao gồm:
“Các thương nhân, tổ chức, cá nhân thiết lập website thương mại điện tử để phục vụ hoạt động xúc tiến thương mại, bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ của mình (người sở hữu website thương mại điện tử bán hàng)
Các thương nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ thương mại điện tử.
Các thương nhân, tổ chức cung cấp hạ tầng kỹ thuật cho người sở hữu website thương mại điện tử bán hàng và cho thương nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ thương mại điện tử (thương nhân, tổ chức cung cấp hạ tầng).
Các thương nhân, tổ chức, cá nhân sử dụng website của thương nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ thương mại điện tử để phục vụ hoạt động xúc tiến thương mại, bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ của mình (người bán).
Các thương nhân, tổ chức, cung cấp hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ logistics và các dịch vụ hỗ trợ khác cho hoạt động thương mại điện tử.
Các thương nhân, tổ chức, cá nhân sử dụng thiết bị điện tử có nối mạng khác để tiến hành hoạt động thương mại” 9
9 Khoản 6 Điều 1 Nghị định 85/2021 NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Khoản 1, Khoản 3 và Khoản 5 Điều 24 Nghị định 52/2013 về thương mại điện tử.
Trang 17Thứ tư, về thời gian thực hiện giao dịch: Nhờ công nghệ hiện đại và các
phương tiện điện tử tân tiến thì việc sử dụng các giao dịch thương mại điện tử đượcthực hiện không còn phụ thuộc vào thời gian Điều này giúp ích rất nhiều là một lợithế quan trọng của hoạt động thương mại điện tử Lợi thế này giúp người tham giagiao dịch tiết kiệm thời gian, chi phí và tự chủ một số bước trong giao dịch thươngmại điện tử như mua hàng trực tuyến; xóa bỏ sự chênh lệch về múi giờ thời giangiữa các quốc gia trên thế giới Do đó, chúng ta có thể sống ở bất cứ nơi nào, vàobất kì thời điểm nào các cá nhân, doanh nghiệp vẫn tiến hành được các hoạt độnggiao dịch thương mại điện tử một cách bình thường
Thương mại điện tử được thực hiện thông qua các sàn giao dịch thương mạiđiện tử vì thế mang những đặc điểm của sàn giao dịch thương mại điện tử như:
Một là, thương mại điện tử giúp mở rộng phạm vi kinh doanh thực hiện được
các hoạt trao đổi hàng hóa, dịch vụ thông qua mạng internet toàn cầu hoặc cácphương tiện điện tử khác có kết nối mạng internet
Hai là, thương mại điện tử cho phép chúng ta thực hiện quảng cáo trên các
ứng dụng như facebook, zalo,… điều này giúp tiết kiệm chi phí rất nhiều khôngphải tốn tiền thuê nhân viên, trên đó chúng ta có thể so sánh lựa chọn sản một cách
dễ dàng cũng như góp phần nâng cao hiệu quả quá trình sản xuất kinh doanh củacác doanh nghiệp hiện nay
Ba là, thương mại điện tử có thể kết hợp với các ngành nghề dịch vụ khác
như chính phủ điện tử giúp truyền đạt thông tin pháp luật nhanh nhất giữa chính phủvới nhân dân, có thể kết hợp học trực tuyến từ xa, áp dụng vào ngành du lịch rấtthuận tiện Khi công nghệ thông tin và khoa học kỹ thuật phát triển, thì thông tingiữa các doanh nghiệp muốn quảng cáo cung cấp đến khách hàng nhanh hơn nângcao hiệu quả kinh doanh bán hàng của các doanh nghiệp
Bốn là, có sự phân biệt tuyệt đối giữa thương mại điện tử và kinh doanh điện
tử Thương mại điện tử tập trung vào mua bán và trao đổi hàng hóa thông tin quacác phương tiện điện tử Kinh doanh điện tử tập trung vào sự phối hợp giúp liên lạcgiữa các doanh nghiệp và tổ chức các hoạt động trong nội bộ doanh nghiệp với cácđối tác khách hàng
Trang 18Năm là, nhờ có sự phát triển của công nghệ thông tin mới cho ra đời sự
phát triển của thương mại điện tử nên chúng có quan hệ tác động qua lại lẫn nhau
Sự phát triển của thương mại điện tử lại thúc đẩy các lĩnh vực của công nghệthông tin như thanh toán điện tử Vì vậy, sự ra đời của công nghệ thông tin làmtiền đề cho thương mại điện tử, sự thúc đẩy của thương mại điện tử là cơ hội mở
ra nhiều lĩnh vực của công nghệ thông tin.10
Do những đặc điểm của thương mại điện tử rất phong phú và đa dạng nênpháp luật điều chỉnh việc đăng ký kinh doanh thương mại điện tử cũng phải có sựđiều chỉnh cho phù hợp Thông thường thì hoạt động thương mại điện tử truyềnthống chỉ đơn giản là các bên tham gia gặp gỡ tiếp xúc và ký kết hợp đồng nhưnghiện nay thì hoạt động này đã đa dạng trên nhiều lĩnh vực vì vậy pháp luật cũngcần phải điều chỉnh các vấn đề pháp lý trong thương mại điện tử liên quan đếnnhiều chế định pháp luật thuộc các lĩnh vực khác nhau một cách hợp lý Khi xâydựng các văn bản điều chỉnh các quan hệ pháp luật về thương mại điện tử thì nộidung cần đảm bảo an toàn đặc biệt là việc bảo vệ thông tin các nhân pháp luật cầnphải quy định rõ quyền và nghĩa vụ của các chủ thể trong hoạt động thương mạiđiện tử Các quy định về an toàn bảo mật thông tin của các khách hàng cũng nhưbên bán, bên cung cấp dịch vụ đây là vấn đề quan trọng vì dễ làm phát sinh những
vi phạm
Ngoài ra, khi đăng ký kinh doanh thương thương mại điện tử sẽ làm phát
sinh hợp đồng thương mại điện tử Hợp đồng thương mại điện tử “là sự thỏa thuận giữa các bên trong đó có ít nhất một bên là thương nhân, chủ thể còn lại là chủ thể có tư cách pháp lý nằm xác lập hợp đồng dưới dạng thông điệp dữ liệu” 11
Các đặc điểm của hợp đồng thương mại điện tử12:
Thứ nhất, hợp đồng thương mại điện tử vẫn giữ các đặc điểm pháp lý của
hợp đồng thương mại, một bên chủ thể là thương nhân, mục đích là tạo ra lợinhuận, đối tượng là hàng hóa, nội dung của hợp đồng thể hiện quyền và nghĩa vụcủa các bên trong quan hệ hợp đồng
10 Endy Hoàng (2020), Thương mại điện tử là gì? Mô hình, đặc điểm, lợi ích và những khó khăn TMĐT tại Việt Nam Nguồn: https://itexpress.vn/tin-tuc/thuong-mai-dien-tu-la-gi-mo-hinh-dac-kiem-loi-ich-va-nhung- kho-khan-tmdt-tai-viet-nam-2662.html.
11 Điều 33 Luật Giao dịch điện tử 2005.
12 Trường Đại học Công Nghệ ĐĂK LĂK (2021), Giáo trình Pháp luật về thương mại điện tử, tr 32.
Trang 19Thứ hai, hợp đồng thương mại điện tử có đặc điểm riêng, hợp đồng được
thể hiện hoàn toàn dưới dạng thông điệp dữ liệu, trong quá trình giao kết và thựchiện hợp đồng các bên không cần gặp trực tiếp mà thông qua các phương tiện điệntử
Thứ ba, hợp đồng sẽ không bị phủ nhận giá trị hoặc hiệu lực pháp lý chỉ vì
được thực hiện dưới dạng giao dịch điện tử
1.1.3 Ý nghĩa của đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử
Việc đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử đã đem lại rấtnhiều ý nghĩa cho các nhóm chủ thể như nhà nước, doanh nghiệp tham gia hoạt độngthương mại điện tử và đối với khác hàng trong lĩnh vực thương mại điện tử
Thứ nhất, về nhà nước thì thương mại điện tử là cơ hội để thúc đẩy nền
kinh tế, là môi trường thuận lợi cho việc ứng dụng các mô hình kinh doanh tạođiều kiện cho các doanh nghiệp ra đời Thương mại điện tử đem lại rất nhiều lợiích cho các quốc gia nghèo và các quốc gia đang phát triển có thể tiếp cận với cácsản phẩm, dịch vụ khác từ các nước phát triển hơn thông qua mạng Internet Để từ
đó các quốc gia nghèo và các quốc gia đang phát triển có thể học hỏi từ các nướctiên tiến, góp phần phát triển kinh tế nâng cao đời sống Ngoài ra, việc đăng kýkinh doanh thương mại điện tử giúp nhà nước nắm bắt được số lượng, phươngthức hoạt động cũng như quản lý các chủ thể kinh doanh, từ đó tạo điều kiện thuậnlợi cho nhà nước kiểm soát chặt chẽ, đưa ra các chính sách biện pháp phù hợp đểđiều chỉnh pháp luật Ngoài ra thương mại điện tử còn giúp đơn giản hóa các thủtục giấy tờ không cần thiết đơn giản hóa các thủ tục hành chính tăng hiệu quả giaodịch thương mại
Thứ hai, về doanh nghiệp tham gia hoạt động thương mại điện tử việc
đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử còn giúp các chủ thể nàytồn tại hợp pháp trên mặt giấy tờ được pháp luật bảo hộ để từ đó tạo cơ hội pháttriển, tạo niềm tin cho khách hàng, tạo điều kiện thuận lợi khi tham gia kinhdoanh Thương mại điện tử cũng đem lại môi trường làm việc, mua sắm, giaodịch và hoàn toàn trực tuyến, giúp giải quyết các vấn đề việc làm cho nhiều ngườilao động Thương mại điện tử còn tiết kiệm chi phí, tạo thuận lợi cho các bên giaodịch, là cơ hội giúp các doạnh nghiệp ở Việt Nam tăng lợi thế cạnh tranh với các
Trang 20doanh nghiệp khác trong nước, trong khu vực Đông Nam Á và trên thế giới.
Thứ ba, về lợi ích đối với các khách hàng ngoài việc tiết kiệm được thời
gian mua sắm thì các khách hàng còn biết được nhiều mặt hàng đa dạng so sánhđược giá của các sản phẩm lựa chọn được các doanh nghiệp mua sắm uy tín, có cơhội tham gia nhiều hơn vào việc mua bán, trao đổi giao dịch hàng hóa trên cácWebsite thương mại điện tử và các trang mạng xã hội khác Việc đăng ký kinhdoanh thương mại điện tử mặt khác còn giúp cho cơ quan nhà nước có thẩmquyền dễ dàng kiểm soát áp dụng các biện pháp chế tài đối với những doanhnghiệp có hành vi vi phạm, chủ thể kinh doanh có hành vi xâm phạm và gian lậnđến quyền lợi của các khách hàng
Ngoài ra, việc thành lập sàn giao dịch thương mại điện tử cũng có ý nghĩarất quan trọng trong hoạt động kinh doanh đặc biệt là kinh doanh trực tuyến củacác doanh nghiệp ngày nay trở nên thuận tiện và hiệu quả hơn Cụ thể nằm trongcác khía cạnh như: có khả năng tiếp cận và xử lý thông tin trực tiếp một cáchnhanh chóng giữa doanh nghiệp - nhà cung cấp, giữa doanh nghiệp - khách hàng,thậm chí giữa doanh nghiệp – doanh nghiệp; giúp quảng cáo các sản phẩm hànghóa, đơn giản hóa các cửa hàng, giúp quá trình so sánh và lựa chọn sản phẩm diễn
ra nhanh chóng hiệu quả đem lại cao hơn; phương thức thanh toán phong phú, tiệnlợi và đa dạng; nhiều người mua, người bán tham gia với số lượng lớn và có sựtham gia của đối tượng trung gian; thể hiện quan hệ cung cầu hàng hóa của thịtrường, giá hình thành trên sàn giao dịch cũng là giá chung cho sản phẩm trên thịtrường vì vậy giúp bình ổn giá không gây ra sự chênh lệch quá lớn; nguồn hànghóa được cung cấp phong phú, đa dạng, đáp ứng nhu cầu của đại đa số các kháchhàng tham gia vào hoạt động mua sắm trực tuyến
1.2 Pháp luật Việt Nam về đăng ký kinh doanh thương mại điện tử
1.2.1 Điều kiện đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử
Nếu muốn đăng ký kinh doanh thương mại điện tử thì có thể thực hiện từngthủ tục để đăng ký kinh doanh, tuy nhiên quá trình thực hiện đăng ký kinh doanhthương mại điện tử khá phức tạp, tốn kém thời gian đòi hỏi chủ thể cần phải nắm
Trang 21vững các quy định về thương mại điện tử và các quy định khác liên quan đếnthương mại điện tử Theo quy định của Luật Đầu tư năm 2020 thì kinh doanhthương mại điện tử là một trong số những ngành nghề kinh doanh có điều kiện vìvậy nếu các doanh nghiệp Việt Nam muốn đăng ký kinh doanh thương mại điện tửnhư lập website bán hàng hay mở sàn giao dịch thương mại điện tử thì cần đáp ứngnhững điều kiện nhất định và phải được cấp giấy phép hợp pháp.
Căn cứ vào Nghị định 52/2013/NĐ-CP, chủ thể của hoạt động thương mại
điện tử có thể là: “Thương nhân, tổ chức, cá nhân Việt Nam; Cá nhân nước ngoài
cư trú tại Việt Nam; Thương nhân, tổ chức nước ngoài có hoạt động thương mại điện tử quy định tại Mục 5 Chương IV Nghị định này tại Việt Nam 13 Căn cứ vào
tính tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào hoạt động thương mại điện tử, có thểchia chủ thể trong hoạt động thương mại điện tử thành hai nhóm như sau14:
Thứ nhất, nhóm các chủ thể tham gia gián tiếp vào hoạt động thương mại
điện tử Khi tham gia gián tiếp vào hoạt động thương mại thì bao gồm các chủ thểnhư thương nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ thương mại điện tử và thương nhân, tổchức cơ sở hạ tầng Về thương nhân tổ chức cung cấp dịch vụ thương mại điện tửbao gồm các thương nhân, tổ chức thiết lập website thương mại điện tử còn vềthương nhân, tổ chức cơ sở hạ tầng thì bao gồm các hạ tầng kỹ thuật cho người sởhữu website thương mại điện tử bán hàng và cho thương nhân, tổ chức cung cấpdịch vụ thương mại điện tử
Thứ hai, nhóm các chủ thể tham gia trực tiếp vào hoạt động thương mại
điện tử Chủ thể tham gia trực tiếp thì chỉ có hai chủ thể là bên mua hàng và bên
bán hàng Trong đó:
Bên bán hàng gồm có: Người sở hữu website thương mại điện tử trực tiếp
sử dụng website của mình để bán hàng hay người bán là các thương nhân tổ chứccung cấp dịch vụ website thương mại điện tử để cho các tổ chức cá nhân khácphục vụ hoạt động xúc tiến thương mại
13 Khoản 2 Điều 1 Nghị định 85/2021 NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Điểm c Khoản 1 Điều 2 Nghị định 52/2013 về thương mại điện tử.
14 Bài viết trên Luật tiền phong, Chủ thể của hoạt động thương mại điện tử là ai?
Nguồn https://luattienphong.net/chu-the-cua-hoat-dong-thuong-mai-dien-tu-la-ai/.
Trang 22Bên mua hàng gồm có: Các thương nhân, tổ chức và cá nhân mua hàng hóahoặc dịch vụ trên website thương mại điện tử bán hàng hoặc các các thươngnhân, tổ chức và cá nhân mua hàng hóa trên website cung cấp dịch vụ thương mạiđiện tử.
Việc phân chia rõ ràng như vậy giúp các bên biết rõ trách nhiệm của mìnhxác định quyền và nghĩa vụ của các bên Ngoài các chủ thể nêu trên thì thươngnhân, tổ chức, cá nhân sử dụng thiết bị điện tử có kết nối internet để tiến hành hoạtđộng thương mại cũng có thể được coi là chủ thể của hoạt động thương mại điệntử
Về điều kiện thiết lập website thương mại điện tử bán hàng: Website
thương mại điện tử bán hàng là website thương mại điện tử do các thương nhân,
tổ chức, cá nhân tự thiết lập để phục vụ hoạt động xúc tiến thương mại bán hànghóa hoặc cung ứng dịch vụ của mình Thông tin về hàng hóa công bố trên websitephải bao gồm các nội dung bắt buộc mà pháp luật có quy định ví dụ như thông tin
về xuất xứ hàng hóa, nhãn mác của hàng hóa, phải có ngày sản xuất và hạn sửdụng đầy đủ để khác hàng có thể yên tâm lựa chọn sản phẩm Người bán hànghóa, dịch vụ phải đáp ứng tất cả các điều kiện đầu tư, kinh doanh trong danh mụcngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và phải có nơi cấp giấy phép hoạtđộng giấy chứng nhận đủ điều kiện đăng ký kinh doanh hoặc các hình thức khác
mà pháp luật chuyên ngành quy định về ngành nghề kinh doanh đó
Các thương nhân, tổ chức, cá nhân thiết lập website thương mại điện tử bánhàng nếu đáp ứng các điều kiện về chủ thể, vốn, chứng chỉ hành nghề và các điềukiện khác thì sẽ được cấp mã số thuế cá nhân.21 Và chủ thể kinh doanh phải đăng
ký website với tên miền hợp lệ và còn thời hạn Website phải cung cấp đầy đủthông tin như sau:
Một là, thông tin về người sở hữu website: Phải có tên người sở hữu và
được công bố công khai thông tin về chủ sở hữu website đó bao gồm tên, địa chỉ,
mã số thuế, phương thức liên hệ như vậy để tránh hiện tượng làm giả website;
Hai là, thông tin về hàng hóa, dịch vụ: Trên các mặt hàng hóa, dịch vụ đó
phải có đầy đủ những thông tin cần thiết để khách hàng có thể biết được đặc tínhhàng hóa hàng hóa và dịch vụ đó;
Trang 23Ba là, thông tin về giá cả: Phải có thông tin về giá sản phẩm đã hay chưa
bao gồm thuế, phí đóng gói, phí vận chuyển hàng hóa làm như vậy xác định đượctính minh bạch của các loại hàng hóa;
Bốn là, thông tin về điều kiện giao dịch chung: Tất cả các doanh nghiệp
phải công bố những điều kiện giao dịch chung đối với hàng hóa, dịch vụ trênwebsite của mình Thông tin đó có thể bao gồm điều kiện hạn chế trong việc cungcấp hàng hóa do những nguyên nhân khách quan và chủ quan, điều kiện về chínhsách đổi trả bảo hành với những mặt hàng bị hư hỏng hay hến hạn, điều kiện vềquyền và nghĩa vụ của người bán cũng như người mua
Điều kiện giao dịch chung phải được thể hiện bao gồm tiếng Việt, gồm cócác nội dung như:
Thông tin về vận chuyển hàng hóa và giao nhận như thế nào, giao hàngbằng phương thức nào, thời hạn giao hàng là bao lâu nếu giao hàng không đúngloại mặt hàng hoặc chậm trễ thời gian thì sẽ có chính sách bồi thường hợp lý nhưnào;
Thông tin về phương thức thanh toán: Hình thức thanh toán trực tiếp haythanh toán qua các ứng dụng điện tử, thời hạn thanh toán trước khi nhận hàng haysau khi nhận hàng để khách hàng lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp
Thứ ba, thực hiện thủ tục thông báo và đăng ký website thương mại điện tử
Thương nhân, tổ chức, các nhân phải tự mình tiến hành thông báo trựctuyến với Bộ Công Thương về việc thiết lập website thương mại điện tử bán hàng.Thương nhân, tổ chức, các nhân thông qua Cổng thông tin Quản lý hoạt độngthương mại điện tử trước khi chính thức bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ đếnkhách hàng Thông tin thông báo gồm có các thông tin như sau22:
Tên miền của website thương mại điện tử, tên miền để giúp truy cập vào cáctrang web biết được thông tin của công ty;
Loại hàng hóa, dịch vụ giới thiệu trên website để các khách hàng biết đượcđặc tính của hàng hóa để không phải hiểu lầm khi mua hàng hóa khôngđúng với mong muốn;
Trang 24 Tên đăng ký của thương nhân, tổ chức hoặc tên của cá nhân sở hữu websiteđiều này tạo sự chắc chắn về công ty mà khách hàng tiến hành giao dịch ;
Địa chỉ trụ sở của thương nhân, tổ chức hoặc địa chỉ thường trú của cá nhânđây là thủ tục hành chính bắt buộc phải có;
Số, ngày cấp và nơi cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của thươngnhân Hoặc số, ngày cấp và đơn vị cấp quyết định thành lập của tổ chức;hoặc mã số thuế cá nhân của cá nhân như vậy để khách hàng biết được công
ty có đủ điều kiện để kinh doanh các mặt hàng hóa dịch vụ hay không
Tên, chức danh, số chứng minh nhân dân, số điện thoại và địa chỉ thư điện
tử của người đại diện thương nhân, người chịu trách nhiệm đối với websitethương mại điện tử để người đại diện hay người chịu trách nhiệm bảo vệ cácmặt pháp lý của công ty;
Các thông tin khác theo quy định của Bộ Công Thương
Về điều kiện thiết lập website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử.15
Thương nhân, tổ chức thiết lập website cung cấp dịch vụ hoạt động thươngmại điện tử phải đáp ứng đủ các điều kiện sau đây24:
Thứ nhất, là thương nhân tổ chức có ngành nghề kinh doanh hoặc chức
năng, nhiệm vụ phù hợp
Thứ hai, có website với tên miền hợp lệ và tuân thủ các quy định về quản
lý thông tin trên Internet
Thứ ba, xây dựng đề án cung cấp dịch vụ với các nội dung cụ thể như sau:
Có mô hình tổ chức hoạt động, bao gồm hoạt động cung cấp dịch vụ,hay hoạt động xúc tiến dịch vụ
Phải có đầy đủ nội dung như cấu trúc, chức năng và mục tiêu thôngtin trên website cung cấp dịch vụ;
15 Bài viết trên Luật TNHH Sao Việt, Điều kiện kinh doanh thương mại điện tử và thủ tục đăng ký website kinh doanh TMĐT Nguồn: https://www.saovietlaw.com/thanh-lap-doanh-nghiep-1/-dieu-kien-kinh-doanh- thuong-mai-dien-tu-va-thu-tuc-dang-ky-website-kinh-doanh-tmdt/.
Trang 25 Phải quy định rõ trách nhiệm giữa thương nhân, tổ chức cung cấp dịch
vụ thương mại điện tử với các bên sử dụng dịch vụ như khách hàng
Thứ tư, thương nhân, tổ chức cá nhân đã tiến hành đăng ký thiết lập
website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử với Bộ Công Thương và được BộCông Thương xác nhận đăng ký Nếu thương nhân tổ chức, cá nhân vẫn cố tìnhthực hiện hoạt động kinh doanh trái với quy định của pháp luật thì sẽ bị xử lý
Thương nhân thiết lập website để bán các hàng hóa, dịch vụ thuộc danhmục hàng hóa, dịch vụ kinh doanh mà pháp luật cho phép thì phải có Giấy chứngnhận đủ điều kiện kinh doanh và phải công bố trên website của mình đầy đủ thôngtin như: thông tin về đơn vị sở hữu website, thông tin về điều kiện giao dịch hànghóa, thông tin giá sản phẩm cũng như đơn vị vận chuyển hay thông tin thanh toánnhư nào hợp lý để khách hàng có quyền lựa chọn các hình thức cho phù hợp
1.2.2 Hồ sơ đăng ký kinh doanh thương mại điện tử 16
Hồ sơ đăng ký giấy phép kinh doanh thương mại điện tử gồm có những giấy
tờ sau:
Thứ nhất, đơn đăng ký website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử trong
đơn gồm có tên doanh nghiệp, số ngày cấp nơi cấp giấy chứng nhận kinh doanh,các hàng hóa dịch vụ thiết yếu,… có thể tham khảo mẫu đơn đó tại Thông tư47/2014/TT-BCT phần mẫu thương mại điện tử số 1
Thứ hai, bản sao được chứng thực Quyết định thành lập công ty (đối với tổ chức), Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy chứng nhận đầu tư (đối
với thương nhân)
Thứ ba, phải có đề án cung cấp dịch vụ thương mại điện tử theo quy định
tại điểm a và điểm c Khoản 3 Điều 54 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP và Khoản 19
16Điều 15 Thông tư 47/2014 TT-BCT về quy định quản lý website thương mạiđiện tử và Khoản 4 Điều 1 Thông tư 21/2018 TT-BCT sửa đổi Thông tư47/2014 TT-BCT
Trang 26Điều 1 Nghị định số 85/2021 sửa đổi, bổ sung điểm a Khoản 3 Điều 54 của Nghịđịnh 52/2013.
Thứ tư, Quy chế quản lý hoạt động của website cung cấp dịch vụ thương
mại điện tử bao gồm các nội dung sau:
Các nội dung quy định tại Điều 38 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP và Khoản
17 Điều 1 Nghị định số 85/2021 sửa đổi, bổ sung Nghị định 53/2013 vềthương mại điện tử Các nội dung đó gồm quyền và nghĩa vụ của thươngnhân, quyền và nghĩa vụ của người sử dụng dịch vụ, quy trình giao dịch,thẩm quyền xử lý, trách nhiệm của thương nhân ngoài ra còn có các nộidung khác quy định tại điều này
Quy chế quản lý hoạt động của website cung cấp dịch vụ thương mại điện tửtheo quy định tại Điểm b Khoản 2 Điều 55 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP đãđược sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 85/2021 NĐ-CP gồm bản sao chứngthực các loại giấy tờ, giấy chứng nhận đăng ký, giấy phép kinh doanh
Khi nhận được phản ánh về hành vi kinh doanh vi phạm pháp luật trênwebsite cung cấp dịch vụ thương mại điện tử thì phải có cơ chế xử lý chế tàiđối với các doanh nghiệp
Thứ năm, phải có mẫu hợp đồng dịch vụ hoặc có thỏa thuận hợp tác trước
đó giữa thương nhân, tổ chức sở hữu website thương mại điện tử với thương nhân,
tổ chức, cá nhân tham gia mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ trên websitethương mại điện tử
Thứ sáu, các điều kiện giao dịch chung mà pháp luật có quy định để áp
dụng cho hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ
Ngoài ra, còn các nội dung khác do Bộ Công Thương quy định
1.2.3 Trình tự, thủ tục đăng ký kinh doanh thương mại điện tử
Trình tự đăng ký kinh doanh thương mại điện tử gồm các bước sau:
Cách thức thực hiện: Các thương nhân, tổ chức tiến hành nộp trực tuyến
hoặc nộp trực tiếp thông qua đường bưu điện cho Cổng thông tin quản lý hoạtđộng thương mại điện tử tại địa chỉ online.gov.vn
Trang 27Trình tự, thủ tục đăng ký:
Việc nộp hồ sơ, tiếp nhận và xử lý hồ sơ đăng ký hoạt động cung cấp dịch
vụ liên quan đến thương mại điện tử được Bộ Công Thương thực hiện trực tuyếnqua Cổng thông tin Quản lý hoạt động thương mại điện tử tại địa chỉonline.gov.vn
Các thương nhân, tổ chức thực hiện việc khai báo hồ sơ một cách đầy đủsau đó tiến hành truy cập vào Cổng thông tin Quản lý hoạt động thương mại điện
tử để thực hiện các bước như sau:
Bước 1: Thương nhân, tổ chức tiến hành đăng ký tài khoản để đăng nhập
vào hệ thống phải cung cấp những thông tin sau:
Tên thương nhân, tổ chức điều này bắt buộc phải có;
Số đăng ký kinh doanh của thương nhân, số quyết định thành lập của tổchức để biết được thương nhân tổ chức đó có tư cách pháp nhân haykhông, có quyền đăng ký hoạt động kinh doanh những ngành nghề phápluật quy định hay không;
Lĩnh vực kinh doanh hoạt động để cho các khách hàng biết lĩnh vực mìnhkinh doanh là gì;
Địa chỉ trụ sở của thương nhân, tổ chức để thuận tiện cho việc mua bántrao đổi;
Các thông tin liên hệ, bao gồm số điện thoại, fax, địa chỉ thư điện tử thuận
lợi cho việc liên hệ, tư vấn trao đổi thông tin
Bước 2: Trong thời hạn 03 ngày làm việc, thương nhân, tổ chức nhận kết
quả từ Bộ Công Thương qua địa chỉ thư điện tử đã đăng ký về một trong các nội dung sau:
Nếu thông tin đăng ký tài khoản đầy đủ, thương nhân, tổ chức được cấpmột tài khoản đăng nhập hệ thống và tiến hành tiếp
Nếu đăng ký tài khoản bị từ chối hoặc yêu cầu bổ sung thông tin, thươngnhân, tổ chức phải tiến hành đăng ký lại hoặc bổ sung thông tin theo yêucầu của pháp luật
Trang 28Bước 3: Sau khi được cấp tài khoản đăng nhập hệ thống, thương nhân, tổ
chức tiến hành đăng nhập, chọn chức năng Đăng ký website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử, tiến hành khai báo thông tin theo mẫu và đính kèm hồ sơ đăng ký theo quy định của Điều 14 Thông Tư 47/2014 TT-BCT.
Bước 4: Trong thời hạn 07 ngày làm việc, thương nhân, tổ chức nhận
thông tin phản hồi của Bộ Công Thương qua địa chỉ thư điện tử đã đăng ký về một trong các nội dung sau:
Nếu Bộ Công Thương xác nhận hồ sơ đăng ký của thương nhân, tổ chứcđầy đủ và hợp lệ thì yêu cầu thương nhân, tổ chức thực hiện tiếp Bước 5;
Nếu Bộ Công Thương thông báo hồ sơ đăng ký của thương nhân, tổ chứckhông hợp lệ hoặc yêu cầu bổ sung thông tin thì khi đó thương nhân, tổchức phải quay lại Bước 3 để khai báo lại hoặc bổ sung các thông tin, hồ
sơ theo yêu cầu của pháp luật
Bước 5: Sau khi nhận được thông báo xác nhận hồ sơ đầy đủ và hợp lệ từ
Bộ Công Thương thì các thương nhân, tổ chức gửi bộ hồ sơ đăng ký đầy đủ hoàn chỉnh bằng bản giấy về Bộ Công Thương (Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số).
Thương nhân, tổ chức có trách nhiệm theo dõi tình trạng của hồ sơ qua thưđiện tử hoặc tài khoản truy cập hệ thống đã được cấp để tiến hành cậpnhật Trong trường hợp có sai thì thương nhân, tổ chức thực hiện chỉnhsửa thông tin theo yêu cầu
Thương nhân, tổ chức có thời hạn 30 ngày để nhận được thông báo yêucầu bổ sung thông tin ở Bước 4 Nếu trong thời hạn 30 ngày đó mà thươngnhân, tổ chức không có phản hồi thì hồ sơ đăng ký trên hệ thống sẽ bị chấmdứt và thương nhân, tổ chức phải tiến hành đăng ký lại từ đầu
Thời hạn giải quyết:
Đăng ký mở tài khoản: 03 ngày làm việc theo quy định của pháp luật
Nhận phản hồi về hồ sơ đăng ký: 07 ngày làm việc theo quy định của phápluật
Xác nhận đăng ký hoàn thành: 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ
Trang 29đăng ký bản giấy đầy đủ và hợp lệ do thương nhân, tổ chức gửi trực tiếp hoặcthông qua đường bưu điện về Bộ Công Thương (Cục Thương mại điện tử và Kinh
tế số)
Thời gian xác nhận đăng ký: 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ
sơ đăng ký bản giấy đầy đủ thông tin quy định được thương nhân, tổ chức trựctiếp nộp hoặc nộp qua đường bưu điện cho Bộ Công Thương Nếu thương nhân, tổchức nộp hợp hồ sơ bằng bản giấy gửi về không khớp với những tài liệu thông tin
mà thương nhân, tổ chức đó nộp thì Bộ Công Thương phải có trách nhiệm phảithông báo lại cho thương nhân, tổ chức đó đăng ký lại hoàn thiện hồ sơ Khi BộCông Thương đã xác nhận đồng ý đăng ký thì Bộ sẽ gửi cho thương nhân, tổ chứcmột đoạn mã để gắn lên website thương mại điện tử.17
Đối tượng đăng ký: là thương nhân hoặc tổ chức hoạt động trong lĩnh vực
mà pháp luật quy định hoặc hỗ trợ doanh nghiệp có website thương mại điện tửtrên đó cung cấp ít nhất một trong các dịch vụ sau:
Dịch vụ sàn giao dịch thương mại điện tử;
Dịch vụ khuyến mại trực tuyến;
Dịch vụ đấu giá trực tuyến.18
Cơ quan thực hiện: Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số
Thẩm quyền:
Cơ quan có thẩm quyền quyết định thuộc về Bộ Công Thương;
Cơ quan được uỷ quyền hoặc phân cấp thực hiện là Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số
Kết quả thực hiện: Bộ Công Thương sẽ tiến hành công bố công khai trên
Cổng thông tin Quản lý hoạt động thương mại điện tử về danh sách các websitecung cấp dịch vụ thương mại điện tử mà các thương nhân, tổ chức đã tiến hànhđăng ký với Bộ Công Thương Các nội dung công bố gồm:
17 Điều 16 Thông tư 47/2014 TT-BCT về quy định quản lý website thương mại điện tử và Khoản 4 Điều 1 Thông tư 21/2018 TT-BCT sửa đổi Thông tư 47/2014 TT-BCT.
18 Điều 13 Thông tư 47/2014 TT-BCT về quy định quản lý website thương mại điện tử.
Trang 30 Tên website thương mại điện tử và loại hình website theo thông báo hoặc đăng ký với Bộ Công Thương việc công bố tên website này giúp mọi người theo dõi được các mặt hàng đăng ký kinh doanh mà thương nhân, tổ chức muốn kinh doanh;
Tên và thông tin liên hệ của thương nhân, tổ chức, cá nhân sở hữu website thương mại điện tử việc công bố tên và cách thức liên hệ giúp cho khách hàng cũng như cơ quan nhà nước biêt được thông tin để quản lý giám sát ;
Số đăng ký kinh doanh của thương nhân, số quyết định thành lập của tổ chức hoặc mã số thuế cá nhân của cá nhân sở hữu website thương mại điện tử điều này giúp chức năng quản lý kinh doanh của các thương nhân một cách chặt chẽ.
Trang 31KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
Việc nghiên cứu khái quát các quy định pháp luật Việt Nam đã tìm ranhững khái niệm, đặc điểm ý nghĩa cơ bản của việc đăng ký kinh doanh ngànhnghề có điều kiện nói chung và đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mạiđiện tử nói riêng Trên cơ sở đặc điểm khái niệm của thương mại điện tử từ đóxác định được đặc điểm của pháp luật thương mại điện tử Nghiên cứu thực tếcho thấy để thúc đẩy thương mại điện tử phát triển một cách vượt bậc thì Nhànước phải xây dựng một hệ thống pháp luật đầy đủ, thống nhất để điều chỉnhcác quan hệ liên quan đến thương mại điện tử, điều chỉnh pháp luật đối vớinhững quan hệ phát sinh trong các quan hệ pháp luật thương mại điện tử Đốitượng và phạm vi điều chỉnh của pháp luật thương mại điện tử là quan hệthương mại trên các phương tiện điện tử, các vấn đề liên quan mà pháp luậtthương mại truyền thống không đề cập, bởi vậy, cơ chế điều chỉnh và nội dungpháp luật về thương mại điện tử có những đặc trưng riêng
Thương mại điện tử ngày càng phổ biến đối với hoạt động kinh doanh.Việc hiểu biết các quy định của pháp luật về thương mại điện tử giúp chodoanh nghiệp kinh doanh đúng luật, vừa hạn chế được rủi ro pháp lý Việc xácđịnh được các chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử là rất quan trọng
để từ đó là căn cứ xác định các quyền và nghĩa vụ của họ Biết được các quytrình đăng ký với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thì sẽ không phải gặpvướng mắc trong các vấn đề đăng ký kinh doanh thương mại điện tử tại ViệtNam
Trang 32CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ ĐĂNG KÝ KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI TỈNH ĐĂK LĂK
2.1 Tình hình đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử tại
tỉnh Đăk Lăk
Tình hình đăng ký doanh nghiệp năm 2020 về số lượng doanh nghiệp ViệtNam thành lập mới là 134.941 doanh nghiệp, giảm đến 2,3% so với năm 2019.Nguyên nhân giảm là do tác động của dịch bệnh Covid 19 ảnh hưởng toàn diện đếnđời sống kinh tế xã hội Nhưng đến đầu năm 2021 thì sự gia tăng số lượng doanhnghiệp thành lập mới và số vốn đăng ký kinh doanh là một trong những điểm tíchcực của kinh tế trong 4 tháng đầu năm 2021 Có đến 44.166 doanh nghiệp mới đượcthành lập với tổng số vốn đăng ký lên đến 627,7 nghìn tỷ đồng, tăng 17,5% về sốdoanh nghiệp và tăng 41% vế số vốn đăng ký so với năm 2020 Số doanh nghiệpthành lập mới tăng cao nhất trong các năm 2017-2021 và tăng ở tất cả các ngànhkinh tế của đất nước
Thương mại điện tử không còn là khái niệm xa lạ đối với nền kinh tế của đấtnước là một trong những ứng dụng nổi tiếng để phát triển và lâu dài Tuy nhiênkhông thể dễ dàng vận dụng những mặt thuận lợi của thương mại điện tử vào trongđời sống kinh tế Chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử ngoài việc tuânthủ các quy định của pháp luật về đăng ký kinh doanh thương mại điện tử thì cònphải thực hiện các quy định pháp luật khác có liên quan đến thương mại điện tử nhưluật đầu tư, luật doanh nghiệp, luật thương mại, luật dân sự, những luật này có điềuchỉnh tác động trực tiếp vào thương mại điện tử Khi pháp luật về thương mại điện
tử ra đời sẽ bảo vệ các chủ thể tham gia kinh doanh bảo vệ khách hàng đồng thờitạo ra môi trường kinh doanh phát triển do vậy việc xây dựng và hoàn thiện hệthống pháp luật thương mại điện tử là rất cần thiết và quan trọng
Thương mại điện tử không còn là khái niệm xa lạ đối với nền kinh tế của đấtnước là một trong những ứng dụng nổi tiếng để phát triển và lâu dài Tuy nhiênkhông thể dễ dàng vận dụng những mặt thuận lợi của thương mại điện tử vào trongđời sống kinh tế Chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử ngoài việc tuânthủ các quy định của pháp luật về đăng ký kinh doanh thương mại điện tử thì còn
Trang 33phải thực hiện các quy định pháp luật khác có liên quan đến thương mại điện tử nhưluật đầu tư, luật doanh nghiệp, luật thương mại, luật dân sự, những luật này có điềuchỉnh tác động trực tiếp vào thương mại điện tử Khi pháp luật về thương mại điện
tử ra đời sẽ bảo vệ các chủ thể tham gia kinh doanh bảo vệ khách hàng đồng thờitạo ra môi trường kinh doanh phát triển do vậy việc xây dựng và hoàn thiện hệthống pháp luật thương mại điện tử là rất cần thiết và quan trọng
Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật thương mại điện tử được Quốchội, Chính phủ thông qua rất nhiều, một loạt các văn bản điều chỉnh liên quan đếnlĩnh vực thương mại điện tử như Nghị định 52/2013 NĐ-CP, Thông tư 47/2014 TT-BCT về quản lý web thương mại điện tử, Thông tư 21/2018 TT-BCT về sửa đổiThông tư 47/2014 về thương mại điện tử,… Tuy nhiên còn hàng loạt vấn đề pháp lýthương mại điện tử chưa được phản ánh trong Luật thương mại, Bộ luật hình sự,Luật giao dịch điện tử và các Bộ luật, luật khác có liên quan, trong đó giải quyết cácvấn đề pháp luật về giá trị pháp lý của các giao dịch điện tử, xác thực và chứngnhận chữ ký điện tử, xâm nhập trái phép vào dữ liệu điện tử Hiệu lực thi hành củacác văn bản pháp luật vẫn còn thấp các hoạt động vẫn còn thực hành trên giấy tờnhiều
Thông tư số 47/2014/TT-BCT đã chi tiết hóa hơn một số các quy định kháccủa Nghị định số 52/2013/TT-BCT về các vấn đề liên quan đến: quản lý hoạt độngkinh doanh trên các website Thương mại điện tử; hoạt động kinh doanh hàng hóa vàmột số hạn chế trong việc kinh doanh hoặc hàng hóa, dịch vụ kinh doanh có điềukiện trên website thương mại điện tử; quản lý hoạt động kinh doanh thương mạiđiện tử trên các mạng xã hội Thông tư 47/2014/TT-BCT cũng quy định việc quản
lý hoạt động kinh doanh hàng hóa hạn chế kinh doanh hoặc hàng hóa, dịch vụ kinhdoanh hàng hóa có điều kiện trên website thương mại điện tử trong đó thông tư đãhướng dẫn về những mặt hàng hạn chế kinh doanh Các thương nhân, tổ chức và cánhân không được phép kinh doanh hàng hóa hạn chế kinh doanh; cá nhân khôngđược phép kinh doanh hàng hóa, dịch vụ kinh doanh có điều kiện; thương nhân, tổchức được phép thiết lập website Thương mại điện tử bán hàng để kinh doanh hànghóa, dịch vụ kinh doanh có điều kiện và phải công bố trên website của mình đầy đủnội dung như giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và các nội dung khác pháp luật