Những thay đổi của giai cấp công nhân hiện đại so với thời đại của Cmác và Angghen liên hệ với giai cấp công nhân Việt Nam

Trong những thập niên gần đây, dưới tác độngcủa những thành tựu khoa học- công nghệ, quá trình toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và tri thức hóa, giai cấp công nhân có nhiều biến đổi so với

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG

MẠI KHOA TIẾNG ANH

THẢO LUẬN HỌC PHẦN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

ĐỀ TÀI: NHỮNG THAY ĐỔI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN HIỆN NAY

SO VỚI THỜI ĐẠI CỦA C.MÁC VÀ PH.ĂNGGHEN LIÊN HỆ VỚI GIAI

CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM

HÀ NỘI – 2023

LỜI MỞ ĐẦU

Giai cấp công nhân là một bộ phận đặc biệt trong lịch sử con người nóichung, trong xã hội tư bản nói riêng Trong những thập niên gần đây, dưới tác độngcủa những thành tựu khoa học- công nghệ, quá trình toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế

và tri thức hóa, giai cấp công nhân có nhiều biến đổi so với thời kỳ C.Mác và

Ph Ăngghen Cũng như giai cấp công nhân quốc tế, ở Việt Nam giai cấp côngnhân không ngừng lớn mạnh, là lực lượng quan trọng, đi đầu trong sự nghiệpcông nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Quá trình đổi mới đất nước đã và đang độngđến sự chuyển biến mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội nước ta, trong đó giai cấpcông nhân có sự biến đổi nhanh trên nhiều phương diện cả tích cực lẫn tiêu cực làmbộc lộ những mặt mạnh cũng như hạn chế trong quá trình hội nhập Sự biến đổi củagiai cấp công nhân hiện đại nói chung cũng như giai cấp công nhân Việt Nam nóiriêng đặt ra những vấn đề cần làm rõ Xuất phát từ yêu cầu đó, bài thảo luận của

nhóm 5 được đặt ra để nghiên cứu đề tài: “ Những thay đổi của giai cấp công

nhân hiện đại so với thời đại của C.Mác và Ph.Ăngghen Liên hệ với giai cấp công nhân Việt Nam”.

2

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 2

MỤC LỤC 3

CHƯƠNG 1: NHỮNG THAY ĐỔI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN HIỆN NAY SO VỚI THỜI ĐẠI CỦA C.MÁC VÀ PH.ĂNGGHEN 5

1.1 Về số lượng và cơ cấu giai cấp công nhân 5

1.1.1 Về số lượng của giai cấp công nhân hiện nay 5

1.1.2 Về cơ cấu của giai cấp công nhân hiện nay 5

1.2 Giai cấp công nhân hiện nay có xu hướng trí tuệ hóa 5

1.2.1 Xu hướng trí tuệ hóa 5

1.2.2 Lợi ích của xu hướng trí tuệ hóa mang lại 6

1.2.3 Hạn chế còn tồn đọng 6

1.3 Tính xã hội hóa của lao động công nghiệp mang nhiều biểu hiện mới 6

1.3.1 Xu thế xã hội hóa về lực lượng sản xuất 6

1.3.2 Xu hướng “tích hợp, hội tụ của thế giiws vật chất, thế giới số và con người” 7

1.3.3 Xu hướng tiến hợp, liên ngành, liên kết chuỗi trong sản xuất hiện đại 7

1.3.4 Sự gắn kết các khâu sản xuất – dịch vụ - tiêu dùng 8

1.4 Ở các nước Xã hội Chủ nghĩa, giai cấp công nhân trở thành giai cấp lãnh đạo và Đảng Cộng sản trở thành đảng cầm quyền 8

1.4.1 Giai cấp công nhân trở thành giai cấp lãnh đạo 8

1.4.1.1. Giai cấp công nhân đại diện cho phương thức sản xuất tiến bộ, có tính tiên phong… 8 1.4.1.2. Giai cấp công nhân có tinh thần cách mạng triệt để 9

1.4.1.3. Giai cấp công nhân là giai cấp có tính tổ chức kỉ luật cao 9

1.4.1.4. Giai cấp công nhân có bản chất quốc tế 9

1.4.2 Đảng Cộng sản trở thành đảng cầm quyền 10

CHƯƠNG 2: LIÊN HỆ VỚI GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM 10

2.1 Tăng nhanh về số lượng, chất lượng là giai cấp đi đầu trong sự nghiệp đẩy mạnh

công nghiệp hóa, hiện đại hóa 10

2.1.1 Tăng nhanh về số lượng và chất lượng 10

2.1.2 Đa dạng về cơ cấu nghề nghiệp 11

2.2 Công nhân tri thức là lực lượng chủ đạo 11

2.3 Giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay đứng trước thời cơ phát triển nhưng cũng phải đối mặt với nhiều thách thức 13

2.4 Điểm then chốt để thực hiện thành công sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay là: Xây dựng chỉnh đốn Đảng, làm Đảng thực sự trong sạch, vững mạnh 15

KẾT LUẬN 17

PHỤ LỤC 18

CHƯƠNG 1: NHỮNG THAY ĐỔI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN HIỆN NAY

SO VỚI THỜI ĐẠI CỦA C.MÁC VÀ PH.ĂNGGHEN

1.1 Về số lượng và cơ cấu giai cấp công nhân.

1.1.1 Về số lượng của giai cấp công nhân hiện nay.

Công nhân chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong dân cư do quá trình phát triểnthêm nhiều ngành mới, tạo thêm nhiều việc làm mới và phát triển nhanh lực lượngsản xuất Giai cấp công nhân hiện nay có nhiều số lượng tương đối khác biệt dotiêu chí, quy mô và cách đánh giá của mỗi chủ thể nghiên cứu Năm 2012, Ngânhàng Thế giới (WB) cho biết, thế giới đã có 1 tỷ công nhân

Một nghiên cứu của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) năm 2014 khẳng định,trên thế giới hiện có 1,54 tỷ “công nhân làm công ăn lương” (salaried workers)trong tổng số gần 3,3 tỷ người lao động của thế giới hiện nay

1.1.2 Về cơ cấu của giai cấp công nhân hiện nay.

Cơ cấu giai cấp công nhân hiện nay khác xa so với cơ cấu giai cấp công nhânthế kỷ XIX, nhất là ở các nước tư bản phát triển

Giai cấp công nhân không chỉ có mặt trong các ngành công nghiệp truyềnthống, mà còn hiện diện ngày càng tăng trong các ngành sản xuất mới, nhất là ởngành công nghiệp trí tuệ

Theo lĩnh vực hoạt động, giai cấp công nhân hiện nay lao động trên 3 lĩnhvực cơ bản là nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ

Cơ cấu của giai cấp công nhân xét theo trình độ công nghệ hiện nay đượcnhìn nhận là đa dạng và không đồng đều

Cơ cấu giai cấp công nhân dựa theo trình độ phát triển kinh tế thường đượcgiới nghiên cứu phân tích theo 2 nhóm nước là nước phát triển và nước đang pháttriển

Cơ cấu giai cấp công nhân theo chế độ xã hội là cách tiếp cận theo chế độchính trị

Trình độ của giai cấp công nhân còn được tính theo quan điểm của chủ nghĩaMác - Lê-nin là trình độ giác ngộ chính trị, ý thức về sứ mệnh lịch sử của mình

1.2 Giai cấp công nhân hiện nay có xu hướng trí tuệ hóa.

1.2.1 Xu hướng trí tuệ hóa

Giai cấp công nhân hiện nay đang có xu hướng trí tuệ hóa trong bối cảnhcách mạng khoa học - công nghệ và kinh tế tri thức có những bước tiến dài Trí tuệhóa là quá trình sử dụng công nghệ và kỹ thuật số để cải thiện hiệu suất làm việccủa người lao động Điều này có thể bao gồm sử dụng các hệ thống tự động hóa,robot và trí tuệ nhân tạo để giảm thiểu các tác vụ lặp đi lặp lại và tăng cường độchính xác Ngoài ra, trí tuệ hóa cũng đưa ra nhiều cơ hội cho các công nhân để pháttriển kỹ năng số hóa, sáng tạo và quản lý Khoa học đạt được nhiều thành tựu, đổimới công nghệ với chu kỳ ngắn và nhanh; cùng với cạnh tranh khốc liệt trên thịtrường thế giới đã khiến cho lực lượng sản xuất, sức lao động của công nhân phảithường xuyên trí tuệ hóa, tri thức hóa Kinh tế tri thức là một trình độ mới của sảnxuất hiện đại trong đó vai trò của tri thức, công nghệ ở một số lĩnh vực sản xuấtđang tỏ rõ vị thế quan trọng “Tri thức là một động lực cơ bản cho việc gia tăngnăng suất lao động và cạnh tranh toàn cầu Nó là yếu tố quyết định trong quá trìnhphát minh, sáng kiến, và tạo ra của cải xã hội”.

Báo cáo phát triển nhân lực của Ngân hàng Thế giới từ đầu Thế kỷXXI(2002) đã nêu rõ: “Tri thức là một động lực cơ bản cho việc gia tăng năng suấtlao động và cạnh tranh toàn cầu Nó là yếu tố quyết định quan trọng trong quá trìnhphát minh, sáng kiến và tạo ra của cải xã hội”

Ngày nay, công nhân được đào tạo chuẩn mực và thường xuyên được đào tạolại, đáp ứng nhu cầu của sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ trong nền sảnxuất Trong thời đại công nghiệp 4.0, các nhà máy và doanh nghiệp đang chuyểnđổi sang sử dụng các thiết bị tự động hóa và trí tuệ nhân tạo để tăng năng suất vàgiảm chi phí Hao phí lao động hiện đại chủ yếu là hao phí về trí lực không cònthuần túy là hao phí sức lực cơ bản Cùng với nhu cầu về tinh thần và văn hóa tinhthần của công nhân ngày càng tăng, phong phú đa dạng hơn và đòi hỏi chất lượnghưởng thụ tinh thần cao hơn

1.2.2 Lợi ích của xu hướng trí tuệ hóa mang lại

Với tri thức và khả năng làm chủ công nghệ, với năng lực sáng tạo trong nền sảnxuất hiện đại, người công nhân hiện đại đang có thêm điều kiện vật chất để tự giảiphóng Công nhân hiện đại với trình độ tri thức và làm chủ công nghệ cao, với sự

phát triển của năng lực trí tuệ trong tri thức trở thành nguồn lực cơ bản, nguồn vốn

xã hội quan trọng nhất trong các nguồn vốn xã hội của xã hội hiện đại Bên cạnh

đó, còn có một số lợi ích của của xu hướng trí tuệ hóa mang lại bao gồm:

Tăng năng suất: Sử dụng thiết bị tự động hóa và trí tuệ nhân tạo giúp giảmthời gian và nỗ lực để hoàn thành các tác vụ, từ đó tăng năng suất lao động

Giảm sai sót: Các hệ thống tự động hóa và trí tuệ nhân tạo thường đạt độchính xác cao hơn so với việc thực hiện bằng tay, giảm thiểu sai sót trong quá trìnhsản xuất

Tăng cường an toàn: Các hệ thống tự động hóa và robot có thể giảm thiểunguy cơ cho các công nhân trong môi trường làm việc nguy hiểm

1.2.3 Hạn chế còn tồn đọng

Từ toàn cầu hóa hiện nay cũng thấy một xu hướng trái chiều, có tính nghịchđảo khác trong công nhân ở các nước đang phát triển Đó là xu hướng thâm dụnglao động phổ thông, tận dụng các công nghệ lạc hậu, phân khúc các công đoạn sảnxuất và đẩy những công đoạn chỉ cần lao động có năng lực bình thường cho cácnước đang phát triển có nhiều lao động và giá lao động rẻ,…Bên cạnh đó, việc sửdụng trí tuệ hóa có thể dẫn đến giảm số lượng nhân viên cần thiết để thực hiện cáctác vụ, dẫn đến mất việc làm cho một số công nhân Để sử dụng hiệu quả các hệthống tự động hóa và trí tuệ nhân tạo, công nhân cần được đào tạo lại về các kỹnăng mới, điều này tốn kém và mất thời gian Ngoài ra, công nghệ thường thay đổinhanh chóng, do đó việc sử dụng trí tuệ hóa có thể dẫn đến phụ thuộc quá mức vàocông nghệ mới, điều này cũng là một hạn chế của trí tuệ hóa Cũng vì thế, côngnhân các nước đang phát triển vẫn tăng về số lượng, nhưng chủ yếu là nhóm laođộng phổ thông

1.3 Tính xã hội hóa của lao động công nghiệp mang nhiều biểu hiện mới 1.3.1 Xu thế xã hội hóa về lực lượng sản xuất.

Giai cấp công nhân là giai cấp sản xuất ra của cải vật chất cho xã hội hiện đạibằng phương thức công nghiệp mang tính xã hội hóa cao

Tri thức khoa học và công nghệ có vai trò lớn trong sản xuất đang tạo ra mộtthay đổi quan trọng: tư bản khả biến tăng nhanh, tư bản bất biến giảm tương đối

trong tỷ lệ cấu thành giá trị của hàng hóa Vai trò to lớn của tri thức, tay nghề, vănhóa, kinh nghiệm của người công nhân trong sản xuất công nghiệp đang từng bướcphá vỡ cơ chế chiếm hữu của giai cấp tư sản, vốn bắt nguồn từ độc quyền sở hữu tưliệu sản xuất, độc quyền chiếm đoạt giá trị thặng dư.

⇨ Sự biến đổi cấu tạo hữu cơ tư bản

1.3.2 Xu hướng “tích hợp, hội tụ của thế giới vật chất, thế giới số và con

người”

Xu hướng "tích hợp, hội tụ của thế giới vật chất, thế giới số và con người"đang ngày càng trở nên quan trọng hơn trong quá trình phát triển bền vững và cáchmạng công nghiệp 4.0

Quá trình sản xuất hiện đại không chỉ chú ý đến lợi nhuận, hiệu quả kinh tế

mà còn phải quan tâm đến nhiều khía cạnh khác nhau của phát triển bền vững Cácyếu tố kĩ thuật vật chất đã được tích lũy và phát triển trong quá trình sản xuất côngnghiệp, và hiện nay đang chuyển sang một trạng thái mới, phù hợp với thế giới số

C.Mác coi cách mạng công nghiệp cùng những yếu tố cấu thành của nó như máy móc, công nghệ, cách thức tổ chức quả lý sản xuất, trình độ cao của lao động và hợp tác lao động công nghiệp là “ những nhà cách mạng” thầm lặng khiến xã hội hiện tại không thể duy trì trạng thái cũ.

Hai logic căn bản trên đang tiếp diễn với mức độ sâu sắc và rộng lớn hơntrong cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 Những nghiên cứu về cuộc cách mạng nàyđang xác nhận điều đó Về đại thể, như dự báo của Giáo sư K Sô-áp: “Những sángtạp lớn về công nghệ sắp thổi bùng những thay đổi lớn lao trên khắp thế giới- nhưmột tất yếu khách quan” Tốc độ của những sáng kiến lan tỏa nhanh, năng suất laođộng tăng mạnh Chẳng hạn cách đây hơn 1 thập niên, dự án đầu tiên về giải mã bộgen người mất 13 năm để hoàn thành với chi phí là 2,7 tỷ USD Còn hiện nay, một

bộ gen người có thể được giải trình tự trong vài giờ với chi phí vài nghìn USD Cácmáy giải trình tự gen “để bàn” giá thành tương đối thấp có thể được sử dụng trongchẩn đoán thường ngày, có khả năng cải thiện đáng kể việc điều trị từ việc ứngdụng công nghệ AND để đưa ra các phương pháp điều trị phù hợp cho bệnh nhân

Kiến thức, kỹ năng lao động hiện đang có xu hướng xã hội hóa Máy tính

điện thoại thông minh, các kho dữ liệu khổng lồ có thể dễ dàng tiếp cận với chi phíthấp, các trường đại học, cao đẳng với nhiều chương trình đào tạo từ xa… là nhữngđiều kiện thuận lợi để người lao động bình thường có thể học tập và tư học để nângcao trình độ chuyên môn thông qua cơ sở của truyền thông số “Dễ tiếp cận, chi phíthấp, trung bình về địa lý của truyền thông là những nhân tố cho phép tương tácrộng rãi hơn, vượt qua các ranh giới xã hội, kinh tế, văn hóa, chính trị, tôn giáo và ýthức hệ”.

1.3.3 Xu hướng tiến hợp, liên ngành, liên kết chuỗi trong sản xuất hiện đại.

Nhìn chung, “sự hài hòa và tích hợp ngày càng tăng của nhiều ngành vànhiều phát kiến khác nhau” vừa tạo ra những đột phá mới trong sản xuất và dịch

vụ, vừa tạo ra những cơ sở mới cho tăng năng suất lao động xã hội Cần chú ý tớinhững biểu hiện mới của tính chất xã hội hóa, bộc lộ từ cuộc Cách mạng côngnghiệp 3.0 và nay đang tiếp diễn

Nông dân liên kết với nông dân: Thời kỳ cạnh tranh kinh tế thị trường cầnphải có sản phẩm khối lượng lớn, chất lượng cao, đạt tiêu chuẩn quốc tế; giao hàngđúng lúc, giá thành cạnh tranh Nông dân cá thể không thể làm được điều này.Nông dân phải tổ chức được “hành động tập thể” theo quy trình sản xuất chungtheo từng cánh đồng lớn Quy trình sản xuất, thu hoạch, bảo quản và thương maicủa nông dân được thiết lập trên cơ sở yêu cầu của doanh nghiệp, thị trường vềkhối lượng cung ứng, chất lượng hàng hóa… Nông dân liên kết lại bằng cách vào

1.3.4 Sự gắn kết các khâu sản xuất – dịch vụ - tiêu dùng.

Sự gắn kết các khâu sản xuất - dịch vụ - tiêu dùng là một xu hướng hiện đại

trong kinh doanh, nhằm đảm bảo tính liên kết giữa các khâu sản xuất, dịch vụ vàtiêu dùng, từ đó đem lại lợi ích cho tất cả các bên liên quan.

Trước đây, trong Cách mạng công nghiệp 3.0 vốn đã có bước tiến dài với lýthuyết marketing, còn ngày nay đang tiếp diễn với việc kết hợp đa chiều: kỹ thuật

số, vật chất và sinh học trong sản xuất và dịch vụ

Cụ thể, các khâu sản xuất cần liên kết chặt chẽ với các khâu dịch vụ và tiêudùng để đảm bảo chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu của thị trường Đồng thời,các khâu dịch vụ cũng phải hỗ trợ cho các khâu sản xuất và tiêu dùng, từ quản lýchuỗi cung ứng đến marketing và quảng bá sản phẩm Cuối cùng, các khâu tiêudùng cần liên kết với các khâu sản xuất và dịch vụ để đảm bảo chất lượng sảnphẩm, đồng thời phản hồi lại ý kiến và nhu cầu của khách hàng để cải thiện sảnphẩm

Sự gắn kết này đem lại nhiều lợi ích như giảm thiểu lãng phí trong sản xuất,tăng tính cạnh tranh của doanh nghiệp, đem lại sản phẩm chất lượng cao cho kháchhàng và nâng cao năng suất lao động

1.4 Ở các nước Xã hội Chủ nghĩa, giai cấp công nhân trở thành giai cấp

lãnh đạo và Đảng Cộng sản trở thành đảng cầm quyền.

1.4.1 Giai cấp công nhân trở thành giai cấp lãnh đạo.

Giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến nhất trong sản xuất, gánh trách nhiệmđánh đổ chủ nghĩa tư bản, gây dựng một xã hội mới, giai cấp công nhân có thểthấm nhuần tư tưởng cách mạng, chủ nghĩa Mác-Lenin

1.4.1.1 Giai cấp công nhân đại diện cho phương thức sản xuất tiến bộ, có tính

tiên phong

Do địa vị kinh tế, giai cấp công nhân là giai cấp gắn với lực lượng sản xuấttiên tiến nhất dưới chủ nghĩa tư bản, mang tính xã hội hóa ngày càng cao Vì thếgiai cấp công nhân có vai trò quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội Với tínhcách như vậy, nó là lực lượng quyết định phá vỡ quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa.Sau khi giành lại chính quyền, giai cấp công nhân đại biểu cho sự tiến bộ của lịch

sử, là lực lượng duy nhất có khả năng lãnh đạo xã hội, xây dựng một phương thứcsản xuất mới cao hơn phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa

Giai cấp công nhân, con đẻ của nền công nghiệp hiện đại, được rèn luyệntrong nền sản xuất tiến bộ, đoàn kết: Về phương thức lao động, phương thức sảnxuất đó là những người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sảnxuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao Họ đại biểucho phương thức sản xuất tiên tiến, gắn liền với những thành tựu của khoa học-công nghệ hiện đại Đó là giai cấp được trang bị bởi lý luận khoa học cách mạng vàluôn đi đầu trong phong trào cách mạng theo mục tiêu xóa bỏ xã hội cũ lạc hậu, xâydựng xã hội mới tiến bộ Nhờ đó có thể tập hợp được đồng bào các giai cấp, tầnglớp khác vào phong trào cách mạng.

1.4.1.2 Giai cấp công nhân có tinh thần cách mạng triệt để.

Lợi ích của họ mâu thuẫn trực tiếp với lợi ích của giai cấp tư sản Lợi ích củagiai cấp công nhân chỉ thực sự đảm bảo khi xóa bỏ triệt để chế độ tư hữu tư nhân tưbản chủ nghĩa và các hình thức tư hữu khác Trong điều kiện của chủ nghĩa tư bản,giai cấp công nhân chỉ được giải phóng khi đồng thời giải phóng toàn xã hội mọi sự

áp bức, bóc lột Tính triệt để của giai cấp công nhân còn được thể hiện trong tiếntrình cách mạng không ngừng cho tới khi xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội vàchủ nghĩa cộng sản trên phạm vi thế giới

1.4.1.3 Giai cấp công nhân là giai cấp có tính tổ chức kỉ luật cao.

Môi trường làm việc của giai cấp công nhân là sản xuất công nghiệp tậptrung cao và có trình độ kỹ thuật ngày càng hiện đại, có cơ cấu tổ chức ngày càngchặt chẽ, làm việc theo dây chuyền nên buộc giai cấp công nhân phải luôn tuân thủnghiêm kỉ luật lao động

Do yêu cầu của cuộc đấu tranh giai cấp chống lại giai cấp tư sản- là một giaicấp có tiềm lực về kinh tế-kỹ thuật nên giai cấp công nhân phải đấu tranh bằngphẩm chất kỷ luật của mình

Được tôi luyện trong môi trường lao động công nghệ ngày càng hiện đạicũng như trong cuộc đấu tranh chống giai cấp phong kiến trước đây cũng nhưchống giai cấp tư sản ngày nay Từ đó tạo được các mối quan hệ xã hội, mở mangtrí tuệ, tiếp thu tri thức

Giai cấp công nhân phát triển cả về số lượng và chất lượng kéo theo sự phát