Tiểu luận cao học vai trò của báo chí trong đấu tranh phòng chống tham nhũng tại việt nam

Với sự quyết tâm nỗ lực đẩy lùi tham nhũng Đảng và nhà nước ta đã tìm ra nhiều giải pháp trong công tác phòng, chống tham nhũng đã có những thành tựu nhất định trong biến chuyển về nhận

Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm gần đây tham nhũng diễn biến ngày càng phức tạp,

nó đã trở thành vấn nạn quốc gia của nước ta nói riêng và của các nước trên thế giới nói chung Với sự quyết tâm nỗ lực đẩy lùi tham nhũng Đảng và nhà nước ta đã tìm ra nhiều giải pháp trong công tác phòng, chống tham nhũng đã

có những thành tựu nhất định trong biến chuyển về nhận thức và đạo đức của người cán bộ Nhưng hiệu quả phòng, chống tham nhũng chưa cao, nhiều cán bộ đảng viên lợi dụng chức quyền, quan liêu khiến tham nhũng ngày càng phức tạp hơn trước với nhiều thủ đoạn tinh vi hơn

Và báo chí là phương tiện quan trọng để tạo nên những chuyển biến tích cực trong công tác phòng chống tham nhũng Báo chí có vai trò đặc biệt quan trọng Báo chí đã tích cực, chủ động đi đầu trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, nơi nào có tham nhũng, tiêu cực thì nơi đó có báo chí kịch liệt lên án, phản ánh đấu tranh tới cùng để chống tham Với những tác phẩm Đầy Sức phản biện đã phơi bày phanh phui những mặt tối trong tham nhũng Báo chí là công cụ, phương tiện của nhân dân là tấm gương phản chiếu đa dạng, trung thực của đời sống chính trị - xã hội Báo chí đã trở thành một trong những lực lượng chống tham nhũng mạnh mẽ nhất Báo chí đưa tin về tham nhũng trong những năm gần đây khá mạnh mẽ và sâu rộng Báo chí đã đẩy mạnh công tác truyền thông

phòng, chống tham nhũng Với tần suất và dung lượng thông tin đa dạng,

nhiều hình thức

Tuy nhiên vẫn có vấn đề cản trở việc điều tra thông tin của nhà báo, một số tờ báo không chính cống đưa tin tiêu cực sai sự thật, đăng bài cho có

lệ Từ đó ta đưa ra những giải pháp nhằm tăng tính hiệu quả phát huy vai trò trách nghiệm của báo chí trong phòng chống tham nhũng

Bởi những vướng mắc chưa giải đáp trên nên tôi chọn đề tài “vai trò

của báo chí trong đấu tranh phòng ,chống tham nhũng tại việt nam” làm đề

tài nghiên cứu

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

Mục đích: Trên cơ sở lý luận về báo chí, tham gia phòng ngừa phòng ngừa và đấu tranh tham nhũng, tiểu luận phân tích vai trò của báo chí trong việc tham gia phòng chống tham nhũng tại Việt Nam ngày nay Từ đó đưa ra giải pháp để tăng cường vai trò trách nhiệm của báo chí trong phòng chống tham nhũng

Nhiệm vụ nghiên cứu:

Một, làm rõ được khái niệm và nội dung cơ bản về tham nhũng và báo chí

Hai, nêu vai trò của báo chí trong việc phòng chống tham nhũng

Ba, đưa ra được thêm giải pháp nhằm nâng cao vai trò của báo chí trong phòng chống tham nhũng

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng: báo chí trong phòng chống tham nhũng

Phạm vi nghiên cứu: Việt Nam

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: Tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí cách mạng chống tham nhũng và luật phòng chống tham nhũng

Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp được sử dụng để làm rõ nội hàm các khái niệm và các vấn đề liên quan về tham nhũng, báo chí tham gia phòng chống tham nhũng và làm rõ các nội dung, phương thức cũng như thực trạng báo chí tham gia phòng chống tham nhũng

- Phương pháp lôgic, lịch sử được sử dụng để làm rõ quá trình hình thành, phát triển của tham nhũng, xu hướng phát triển của báo chí và báo chí tham gia phòng chống tham

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Ý nghĩa khoa học:

Một,tiểu luận trên làm rõ những khái niệm của tham nhũng và báo chí trong công tác phòng chống tham nhũng

Hai, giúp chúng ta phân tích đước vai trò của báo chí những khó khăn, hạn chế trong phòng chống tham nhũng tại Việt Nam

Ba, đưa ra các giải pháp những phương hướng để báo chí có thể phát huy hết khả năng trong công cuộc phòng chống tham nhũng tại Việt Nam

Ý nghĩa thực tiễn:

- Bài luận dựa trên các dữ liệu chính xác và tin cậy có thể sử dụng để tham khảo

- Bài luận góp phần trình bài được thực trạng của báo chí trong phòng chống tham nhũng góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về báo chí tham gia phòng chống tham nhũng Tiểu luận cung cấp những kết luận trên cơ sở lý luận để góp phần đưa ra giải pháp, chính sách trong phòng chống tham nhũng tại Việt Nam

6 Kết cấu bài luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, các bài viết của tác giả liên quan đến luận

án, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, tiểu luận gồm 3 chương

Nội dung

I Thế nào là tham nhũng

1.1 Khái niệm

Theo Tổ chức Minh bạch Quốc tế (Transparency International - TI), tham nhũng là hành vi lợi dụng quyền hành để gây phiền hà, khó khăn và lấy của dân Tham ô là hành vi lợi dụng quyền hành để lấy cắp của công Tham nhũng và tham ô là một hệ quả tất yếu của nền kinh tế kém phát triển, quản lý kinh tế - xã hội lỏng lẻo tạo ra nhiều sơ hở cho các hành vi tiêu cực, hiện tượng tham nhũng và các tệ nạn có điều kiện phát triển và tại đó một phần quyền lực chính trị được biến thành quyền lực kinh tế Tham nhũng và tham

ô làm chậm sự phát triển kinh tế - xã hội, làm giảm lòng tin của công dân vào nhà nước và đến chừng mực nào đó nó gây mất ổn định chính trị, kinh tế - xã hội

“Theo Từ điển tiếng Việt: “Tham nhũng là lợi dụng quyền hạn để nhũng nhiễu dân và lấy của" Theo "The Oxford Unabridged Dictionary" thì

"Tham nhũng là sự bóp méo hoặc phá hoại tính liêm chính trong thực hiện công vụ bởi hối lộ hay thiên vị" Theo "Webster's Collegiate Dictionary" thì tham nhũng là “Sự khích lệ làm điều sai trái bởi những phương tiện không đúng đắn hoặc bất hợp pháp (như hối lộ)" Trong tiếng Pháp, tham nhũng có nghĩa là: “Sự thối rữa, sự tự phá hủy, sự đối bại, sự mục nát từ trong bản thể"

và nghĩa bóng là: “Một loại tội phạm diễn ra trong việc sử dụng công vụ và quyền lực nhà nước một cách bịp bợm, tàn bạo và cực đoan nhằm thu lợi cho bản thân, gây thiệt hại cho nhà nước và công dân.”

Tại điều 2 văn bản hợp nhất Số: 11/VBHN-VPQH Tham nhũng là hành

vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi

Có thể nói, trên thế giới hiện nay có nhiều quan niệm, định nghĩa khác nhau về tham nhũng nhưng về cơ bản các quan niệm, định nghĩa đều thống

nhất rằng hành vi tham nhũng có yếu tố cơ bản: lợi dụng lạm dụng chức quyền nhằm vụ lợi cá nhân

1.2 Các hành vi tham nhũng

Tại điều 2 văn bản hợp nhất Số: 11/VBHN-VPQH đã nêu rõ

“1 Các hành vi tham nhũng trong khu vực nhà nước do người có chức

vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị khu vực nhà nước thực hiện bao gồm:

a) Tham ô tài sản;

b) Nhận hối lộ;

c) Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản;

d) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ

vì vụ lợi;

đ) Lạm quyền trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi;

e) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi;

g) Giả mạo trong công tác vì vụ lợi;

h) Đưa hối lộ, môi giới hối lộ để giải quyết công việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc địa phương vì vụ lợi;

i) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn sử dụng trái phép tài sản công vì vụ lợi; k) Nhũng nhiễu vì vụ lợi;

l) Không thực hiện, thực hiện không đúng hoặc không đầy đủ nhiệm

vụ, công vụ vì vụ lợi;

m) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để bao che cho người có hành vi vi phạm pháp luật vì vụ lợi; cản trở, can thiệp trái pháp luật vào việc giám sát, kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án vì vụ lợi

2 Các hành vi tham nhũng trong khu vực ngoài nhà nước do người có chức vụ, quyền hạn trong doanh nghiệp, tổ chức khu vực ngoài nhà nước thực hiện bao gồm:

a) Tham ô tài sản;

b) Nhận hối lộ;

c) Đưa hối lộ, môi giới hối lộ để giải quyết công việc của doanh nghiệp, tổ chức mình vì vụ lợi.”

1.3 Phân loại tham nhũng

Căn cứ theo những tiêu chí khác nhau, người ta có các cách phân loại tham nhũng khác nhau

1 căn cứ vào mức độ tham nhũng ta có thể chia thành 2 loại: tham nhũng lớn và tham nhũng nhỏ

“Tham nhũng lớn: Là hành vi tham nhũng xâm nhập đến những cấp bậc cao nhất của Chính phủ quốc gia, làm xói mòn lòng tin vào sự quản lý đúng đắn, nguyên tắc nhà nước pháp quyền và sự ổn định của nền kinh tế

Tham nhũng nhỏ: Là hành vi tham nhũng có liên quan đến việc đổi chác một số tiền nhỏ, việc hàm ơn không đáng kế bởi những người tìm kiếm

sự đối xử ưu đãi hoặc việc sử dụng bạn bè hay họ hàng nằm giữ những chức

vụ nhỏ “

2 Căn cứ vào mức độ chủ động của đối tượng có hành vi tham nhũng thì tham nhũng có thể được chia thành hai loại: tham nhũng chủ động và tham nhũng bị động

“Tham nhũng chủ động: Được dùng để chỉ hành vi để nghị hoặc là đưa hối lộ

Tham nhũng bị động: Được dùng để chỉ hành vi nhận hối lộ ”

3 Dựa theo tiêu chí lĩnh vực có thể chia thành:

- Tham nhũng trong lĩnh vực kinh tế

- Tham nhũng trong lĩnh vực chính trị

- Tham nhũng trong lĩnh vực hành chính.”

4 Dựa theo tiêu chí giới hạn phạm vi lãnh thổ mà hành vi tham nhũng xảy ra thì tham nhũng được chia thành hai nhóm:

Tham nhũng trong nội bộ quốc gia

Tham nhũng xuyên quốc gia

5 Căn cứ theo phạm vi tham nhũng, thì tham nhũng được chia thành hai loại:

- Tham nhũng trong lĩnh vực công: Là hành vi tham nhũng xảy ra trong

cơ quan nhà nước

- Tham nhũng trong lĩnh vực tư: Là hành vi tham nhũng xảy ra bên ngoài cơ quan nhà nước

6 Dựa vào tính chất của hành vi, tham nhũng có thể được phân loại thành: tham nhũng cá nhân đơn lẻ và tham nhũng có tổ chức

Tuy nhiên, cũng cần phải lưu ý rằng, việc phân loại tham nhũng dưới các hình thức như trên chỉ mang tính chất tương đối Thật vậy, hành vi tham nhũng thường diễn ra với những phương thức rất đa dạng, phong phú, tinh vi

và phức tạp Các loại hình tham nhũng cũng có xu hướng len lỏi và thường là hành vi tham nhũng, đặc biệt là hành vi tham nhũng có quy mô lớn, ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực

1.4 Đặc trưng của tham nhũng

1 chủ thể tham nhũng là người có chức vụ, quyền hạn

điều 3 văn bản hợp nhất 11/VBHN-VPQH

Người có chức vụ, quyền hạn là người do bổ nhiệm, do bầu cử, do tuyển dụng, do hợp đồng hoặc do một hình thức khác, có hưởng lương hoặc không hưởng lương, được giao thực hiện nhiệm vụ, công vụ nhất định và có quyền hạn nhất định trong khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ đó, bao gồm:

a) Cán bộ, công chức, viên chức;

b) Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật, công nhân công an trong

cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân;

c) Người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp;

d) Người giữ chức danh, chức vụ quản lý trong doanh nghiệp, tổ chức;

đ) Những người khác được giao thực hiện nhiệm vụ, công vụ và có quyền hạn trong khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ đó

2 chủ thể tham nhũng lợi dụng chức vụ, quyền hạn được giao:

“Một người thực hiện pháp luật chỉ bị coi là tham nhũng khi đã "lợi dụng chức vụ, quyền hạn" để vi phạm pháp luật "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn" là “việc bản thân người có chức vụ, quyền hạn đã sử dụng vị trí công tác, quan hệ công tác, danh nghĩa cơ tổ chức mình để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, và cả những người không có chức vụ, quyền hạn nhưng đã lợi dụng, sử dụng vị trí công tác, ảnh hưởng của người có chức vụ, quyền hạn để

vi phạm pháp luật".”

Tuy nhiên, không phải mọi hành vi của những người có chức, có quyền đều lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó Giữa hành vi này với hành vi phạm tội khác có sự giao thoa nên khi phân tích cần phân biệt hành vi tham nhũng với hành vi vi phạm pháp luật khác

3 Động cơ của tham nhũng là vụ lợi

Pháp luật Việt Nam hiện hành quy định việc đánh giá loại và mức độ nguy hiểm của hành vi tham nhũng chủ yếu dựa trên việc xác định lợi ích vật chất mà chủ thể thu được từ hành vi tham nhũng và từ đó xử lý hành vi đó như thế nào Ở khu vực tư, pháp luật đã có những điều chỉnh nhất định khi để xảy ra trường hợp tham nhũng Tuy nhiên, cũng có trường hợp các cá nhân có chức vụ, quyền hạn trong các tổ chức, công ty trong ngành âm mưu liên kết với những cá nhân thoái hóa, biến chất trong khu vực công, hoặc lợi dụng ảnh hưởng của họ để tư lợi Trong trường hợp này, họ trở thành đồng phạm nếu người có hành vi tham ô bị khởi tố trách nhiệm hình sự

1.5 Nguyên nhân tham nhũng

1 Quản lý nhà nước yếu kém

“ Quyền hạn, trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong quản lý xã hội nói chung và trong quản lý tài sản công nói riêng còn có mâu thuẫn, chồng chéo, khiến tính chịu trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân chưa cao Cơ chế

kiểm soát quyền lực nhà nước còn thiếu hụt, lỏng lẻo; cơ chế quản lý thiếu công khai, minh bạch tạo ra nhiều kẽ hở cho những hành vi lạm quyền, tham nhũng Bên cạnh đó, Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 - 2020 được xây dựng với mục tiêu "loại bỏ những thủ tục rườm

rà, chồng chéo dễ bị lợi dụng để tham nhũng, gây khó khăn cho dân" đã được thực hiện trên thực tế nhưng kết quả chưa cao Cải cách hành chính diễn ra vẫn chậm và lúng túng, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội Thủ tục hành chính tuy đã được rà soát và loại bỏ một phần nhưng vẫn còn phức tạp, rườm rà, gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp Cơ chế xin -cho vẫn tồn tại khá phổ biến Điều này tạo điều kiện thuận lợi -cho sự sách nhiễu, vòi vĩnh, đưa và nhận hối lộ trong một số cơ quan nhà nước.”

2 Hệ thống và thể chế còn lỏng lẻo

Sự buông lỏng quản lý kinh tế thường xuyên dẫn đến sơ hở, tạo điều kiện, mầm mống cho tham nhũng, tiêu cực và tội phạm phát triển Hệ thống thể chế lỏng lẻo đã dẫn đến những tác động tiêu cực đến đời sống kinh tế Gây ra tham nhũng

Hiện nay hệ thống pháp luật ở nước ta đang ngày càng được cải thiện

rõ rệt Nhưng còn chưa chặt chẽ nhiều thể chế chính sách chưa thực tiễn hay liên quan đến phòng chống tham nhũng cải cách hành chính không đem về hiệu quả cao dẫn đến nạn quan liêu vơ vét tham nhũng vẫn còn tồn tại

3 Hệ thống cơ quan phòng chống tham nhũng còn yếu kém hoạt động đạt hiệu quả chưa cao

4 Phẩm chất đạo đức của cán bộ đi xuống nhiều cán bộ “nảy sinh lòng tham “

con người ai cũng có lòng tham,lòng tham trở thành tác nhân ảnh hưởng đến lợi ích chung của cộng đồng, của xã hội Nhiều cán bộ bị mờ mắt bởi đồng tiền, dưới sức ép của việc làm giàu và thời đại phân hoá giàu nghèo nên xảy ra tệ nạn tham nhũng

5 lương và chế độ đãi ngộ cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức còn thấp, không đủ trang trải cuộc sống của bản thân và gia đình họ

6 Do yếu tố văn hoá

Văn hóa tặng quà trở thành phong tục thói quen truyền thống Việc biếu xén quà tặng vào các dịp lễ, tết là điều phổ biến có thể thấy tại Việt Nam tuy nhiên con người đôi khi có thể lợi dụng những món quà để hối lộ

1.6 Hậu quả của tham nhũng

Tham nhũng là một rào cản lớn đối với sự phát triển đất nước và làm xói mòn lòng tin của người dân đối với chính phủ Tham nhũng làm hỏng cán

bộ, coi thường hệ thống pháp luật, là nguyên nhân trực tiếp đến sự tồn vong của nhà nước

Tham nhũng gây thiệt hại lớn về kinh tế đối với sự phát triển xã hội và làm chậm phát triển theo mức độ và phạm vi của nó Tham nhũng có tác động đến chính sách kinh tế, đặc biệt là đến ngân sách nhà nước, chính sách tiền tệ và cán cân thương mại quốc gia Đặc biệt, các chủ thể tham nhũng sẽ

cố gắng duy trì các thể chế thúc đẩy tham nhũng và thiết lập vấn đề trong công ty với nhiều thể chế mới Tham nhũng cũng có tác động lớn đến việc phân bổ nhân lực và vật lực Tham nhũng có ảnh hưởng lớn đến môi trường kinh doanh Nó làm giảm đáng kể khả năng cạnh tranh của các công ty và làm chậm tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế Bất bình đẳng thu nhập và bất bình đẳng xã hội là một trong những vấn đề gặp phải khi đánh giá tác động của tham nhũng trong nền kinh tế Sự khác biệt về thu nhập kéo theo xu hướng làm giàu nhanh chóng của những người tham nhũng Trong khi nguồn tạo ra của cải chủ yếu cho xã hội là đại đa số người dân, thì nghèo lại càng trở nên bần cùng hóa, điều này càng làm giảm mất động lực làm việc, nỗ lực, hy sinh, nói chung là làm giảm lòng tin của người dân đối với nhà nước

Tham nhũng vi phạm, làm thay đổi, thậm chí phá vỡ các chuẩn mực đạo đức - xã hội, làm xa rời đội ngũ cán bộ, công chức Trước những lợi ích bất chính đã hoặc sẽ có được từ hành vi tham nhũng, nhiều cán bộ, viên chức