Bên cạnh đó, trong thời gian qua các nhà trường nói chung và trường THPT ThườngXuân 2 nói riêng, chỉ mới tập trung, chú trọng đến việc trang bị những kiến thức chuyênmôn mà chưa thực sự
Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu hành vi lệch chuẩn của học sinh trường THPT Thường Xuân 2 đã chỉ ra một số kinh nghiệm thực tiễn nhằm hạn chế tình trạng này Những biện pháp này không chỉ nâng cao nhận thức và hành vi đúng đắn cho học sinh mà còn giúp các em phát triển toàn diện, thích nghi tốt hơn với môi trường học tập an toàn, thân thiện và hạnh phúc.
Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài, tác giả sử dụng hệ thống các phương pháp: phân tích, tổng hợp, phỏng vấn, so sánh, thống kê, điều tra xã hội học…
Những điểm mới của SKKN
Đề tài đã làm rõ các khái niệm liên quan đến hành vi lệch chuẩn, đồng thời nêu bật các biểu hiện của hành vi lệch chuẩn trong môi trường học đường Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng chỉ ra những yếu tố ảnh hưởng đến hành vi lệch chuẩn của học sinh, từ đó giúp hiểu rõ hơn về vấn đề này trong giáo dục.
2() Tham khảo tại TLTK số 6
Thông qua khảo sát và phân tích thực trạng, đề tài đã chỉ ra những biểu hiện và tác hại của hiện tượng HVLC ở học sinh trường THPT Thường Xuân 2 Nguyên nhân của thực trạng này bao gồm sự thiếu quan tâm từ các cấp lãnh đạo và quản lý, nhận thức mơ hồ của học sinh về HVLC, cùng với sự phối hợp chưa hiệu quả giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc giáo dục học sinh.
Dựa trên kinh nghiệm tích lũy trong những năm học qua, bài viết này đề xuất một số biện pháp thiết thực và hiệu quả nhằm hạn chế hành vi lệch chuẩn của học sinh tại trường THPT Thường Xuân 2 Những kinh nghiệm này có thể được áp dụng thuận tiện cho các trường THPT miền núi có điều kiện tương tự.
NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 3 1 Cơ sở lí luận
Những khái niệm liên quan đến hành vi lệch chuẩn…
Trong cuộc sống hàng ngày, mỗi người đều thực hiện nhiều hành vi, có thể là tích cực hoặc tiêu cực Hành vi được định nghĩa là những hoạt động, phản ứng và di chuyển có thể đo lường của cá nhân, theo từ điển Tâm lý học Mỹ Từ góc độ ngôn ngữ học tại Việt Nam, hành vi con người bao gồm toàn bộ phản ứng và cách ứng xử của một người trong một hoàn cảnh cụ thể.
Hành vi được hiểu là hoạt động có mục đích của con người, bao gồm tất cả các hành động biểu hiện trong cuộc sống hàng ngày Hành vi hình thành từ ý thức và được thể hiện qua các động tác Do sự thay đổi của bản thân, thời gian, sự kiện và sự vật, hành vi của con người cũng có sự khác biệt Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là hành vi không thể được nắm bắt và đánh giá.
Hiện nay có rất nhiều định nghĩa khác nhau về hành vi lệch chuẩn:
Hành vi lệch chuẩn được Lưu Song Hà định nghĩa là những hành vi không tuân theo các quy tắc và chuẩn mực của nhóm hoặc xã hội Đặc điểm của hành vi này là tính tương đối, phụ thuộc vào bối cảnh văn hóa và lịch sử.
Hành vi lệch chuẩn được định nghĩa trong Từ điển Tâm lý học là những hành vi trái ngược với các chuẩn mực đạo đức và pháp luật xã hội công nhận Các hành vi này chủ yếu bao gồm những hành vi phạm pháp và phi đạo đức, nhưng chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự, như say rượu hay ăn cắp vặt Những hành vi lệch chuẩn thường là nguyên nhân dẫn đến các hành vi vi phạm pháp luật.
Học sinh có hành vi lệch chuẩn là những em vi phạm các chuẩn mực xã hội về đạo đức, truyền thống, thẩm mỹ và pháp luật Theo Nguyễn Văn Song, những hành vi này không chỉ ảnh hưởng tiêu cực đến bản thân học sinh mà còn tác động xấu đến gia đình, nhà trường và xã hội.
Các nhà nghiên cứu đồng thuận rằng hành vi lệch chuẩn là những hành vi không tuân thủ các chuẩn mực đạo đức, văn hóa, pháp luật và các quy định chung, do đó cần phải được điều chỉnh.
Các biểu hiện của hành vi lệch chuẩn trong trường học
Trong môi trường học đường hiện nay, hành vi lệch chuẩn ngày càng gia tăng, với những biểu hiện như tăng động, thiếu ổn định, tự ti, dễ tổn thương, dễ bị kích thích, cục tính, hung hăng, và các triệu chứng hysteria Các nghiên cứu gần đây cho thấy những nét tính cách này có thể gây rối loạn và bất thường trong hành vi của học sinh.
3() Tham khảo tại TLTK số 7, có tham khảo thêm TLTK số 3, Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Nghiện internet là hành động phản cảm, thường dẫn đến việc tung tin thất thiệt và thể hiện cảm xúc cực đoan thái quá Sự tham gia vào mạng xã hội diễn ra liên tục, mọi lúc, mọi nơi, tạo ra những scandal không cần thiết.
Hành vi hung tính, cực đoan (đe dọa, bắt nạt,uy hiếp, khởi xướng đánh nhau, dùng vũ khí, cướp, phá hoại tài sản, bỏ học, bỏ nhà…
Nghiện chất kích thích dẫn đến việc ngại giao tiếp, không quan tâm đến diện mạo, và có biểu hiện trầm cảm Người mắc phải thường có tính hung hăng, ngại vận động, biểu cảm thất thường, học tập kém, có xu hướng trộm cắp, kém tập trung và chán ăn.
Tự xâm hại: tự làm tổn thương bản thân
Rối loạn cư xử và thách thức chống đối thường biểu hiện qua các hành vi như thờ ơ, xung động, cảm xúc thất thường, gây hấn, không tuân thủ, nói dối, nổi giận, cãi cọ, đổ lỗi và cố tình trái ý người khác Những hành vi này có thể gây ra nhiều khó khăn trong mối quan hệ xã hội và ảnh hưởng đến sự phát triển cá nhân.
2.1.3 Phân loại các hành vi lệch chuẩn trong trường học
Các hành vi lệch chuẩn thường được phân loại theo hai tiêu chí:
Hành vi lệch chuẩn tích cực là những hành vi vi phạm các chuẩn mực xã hội đã lỗi thời, không còn phù hợp với thực tế, có thể xảy ra do cố ý hoặc vô ý, dẫn đến việc phá vỡ hiệu lực của những chuẩn mực này.
Hành vi lệch chuẩn tiêu cực là những hành vi vi phạm hoặc làm suy yếu các chuẩn mực xã hội tiến bộ và được chấp nhận rộng rãi, có thể xảy ra một cách cố ý hoặc vô ý.
Căn cứ vào thái độ và tâm lý chủ quan của người thực hiện hành vi lệch chuẩn, có thể phân loại thành hai loại: hành vi sai lệch chủ động và hành vi sai lệch thụ động.
Hành vi lệch chuẩn chủ động là hành vi có ý thức và tính toán, cố ý vi phạm các chuẩn mực xã hội, bất kể chuẩn mực đó đã lỗi thời hay còn đang tiến bộ Những người này nhận thức rõ yêu cầu của cộng đồng nhưng vẫn hành động theo ý mình, mặc dù biết rằng hành động đó không phù hợp Ví dụ, học sinh biết rằng việc đánh bạn là xấu và không được phép, nhưng vẫn tiếp tục thực hiện hành vi đó.
Hành vi lệch chuẩn thụ động là những hành vi vô tình vi phạm các chuẩn mực xã hội mà người thực hiện không nhận thức được Loại hành vi này thường xảy ra do thiếu hiểu biết về các chuẩn mực hoặc do hiểu sai về chúng, dẫn đến việc phá vỡ sự ổn định của xã hội.
Trong nghiên cứu này, tôi tập trung vào các hành vi lệch chuẩn tiêu cực (HVLC) của học sinh, bao gồm cả hành vi chủ động và thụ động Những hành vi này được phân tích trong bối cảnh mối quan hệ giữa gia đình, nhà trường, xã hội và bản thân học sinh.
2.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi lệch chuẩn của học sinh
Nhiều yếu tố tác động đến HVLC của học sinh Trong nghiên cứu này, tôi tập trung vào HVLC tiêu cực và xác định hai nhóm yếu tố chính ảnh hưởng đến HVLC của học sinh.
Nhóm yếu tố chủ quan gồm: ý thức tự trang bị kiến thức, các trải nghiệm của bản thân, tâm lí lứa tuổi, đặc điểm tính cách cá nhân
Nhóm yếu tố khách quan bao gồm bạn bè, gia đình, nhà trường, môi trường xã hội, chương trình giáo dục, các loại sách báo, tài liệu, internet và mạng xã hội, tất cả đều ảnh hưởng đến sự phát triển và nhận thức của cá nhân.
2.2 Thực trạng về HVLC của học sinh ở trường THPT Thường Xuân 2.
2.2.1 Đặc điểm chung của trường THPT Thường Xuân 2
Trường THPT Thường Xuân 2, được thành lập vào tháng 7 năm 2003, tọa lạc tại xã Luận Thành, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, cách trung tâm huyện khoảng 25 km Mặc dù mới thành lập, trường đã có cơ sở vật chất khang trang Hơn 70% học sinh là người dân tộc thiểu số, nhiều em phải ở trọ để theo học Các em đều chăm ngoan và có tinh thần vượt khó trong học tập, rèn luyện và tu dưỡng.
Qui mô nhà trường những năm gần đây (5) :
Năm học Tổng số lớp
Tổng số học sinh HS dân tộc Số HS nữ Số HS ở trọ
Trong những năm qua, chất lượng giáo dục của nhà trường đã có những tiến bộ rõ rệt, với tỷ lệ học sinh đậu tốt nghiệp THPT duy trì trên 97% và tỷ lệ đậu Đại học, Cao đẳng đạt trung bình 62,3% Chất lượng học sinh giỏi cấp tỉnh cũng được nâng cao, với số lượng giải thưởng duy trì từ 13 đến 16 giải mỗi năm, và tỷ lệ học sinh khá giỏi đạt 56,1% Mặc dù chất lượng giáo dục đạo đức có chuyển biến tích cực, vẫn còn một số học sinh chưa nghiêm túc trong việc thực hiện nội quy, có tình trạng bỏ học, chốn tiết, và vi phạm pháp luật như cờ bạc Hơn nữa, việc đảm bảo trật tự an toàn giao thông cũng chưa được thực hiện đầy đủ.
2.2.2.Thực trạng về hành vi lệch chuẩn của học sinh trường THPT Thường Xuân 2 (7)
Trong thời gian qua, tôi đã tiến hành khảo sát ngẫu nhiên với 336 học sinh từ lớp 10 đến lớp 12 của nhà trường Cụ thể, khối 10 có 125 học sinh, khối 11 có 115 học sinh.
Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi lệch chuẩn của học sinh
Nhiều yếu tố tác động đến HVLC của học sinh Trong nghiên cứu này, tôi tập trung vào HVLC tiêu cực và xác định hai nhóm yếu tố chính ảnh hưởng đến HVLC của học sinh.
Nhóm yếu tố chủ quan gồm: ý thức tự trang bị kiến thức, các trải nghiệm của bản thân, tâm lí lứa tuổi, đặc điểm tính cách cá nhân
Nhóm yếu tố khách quan bao gồm bạn bè, gia đình, nhà trường, môi trường xã hội, chương trình giáo dục, các loại sách báo, tài liệu, internet và mạng xã hội, tất cả đều ảnh hưởng đến sự phát triển và nhận thức của cá nhân.
Thực trạng về hành vi lệch chuẩn của học sinh trường THPT Thường Xuân 2 5 1 Đặc điểm chung của trường THPT Thường Xuân 2
2.2.1 Đặc điểm chung của trường THPT Thường Xuân 2
Trường THPT Thường Xuân 2, được thành lập vào tháng 7 năm 2003, tọa lạc tại xã Luận Thành, huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, cách trung tâm huyện khoảng 25 km Mặc dù mới thành lập, trường đã có cơ sở vật chất khang trang Hơn 70% học sinh là người dân tộc thiểu số, nhiều em phải ở trọ để theo học Các em đều chăm ngoan và có tinh thần vượt khó trong học tập, rèn luyện và tu dưỡng.
Qui mô nhà trường những năm gần đây (5) :
Năm học Tổng số lớp
Tổng số học sinh HS dân tộc Số HS nữ Số HS ở trọ
Trong những năm qua, chất lượng giáo dục của nhà trường đã có những tiến bộ rõ rệt, với tỷ lệ học sinh đậu tốt nghiệp THPT duy trì trên 97% và tỷ lệ đậu Đại học, Cao đẳng đạt trung bình 62,3% Chất lượng học sinh giỏi cấp tỉnh cũng được nâng cao, với từ 13 đến 16 giải mỗi năm, và tỷ lệ học sinh khá giỏi đạt 56,1% Mặc dù chất lượng giáo dục đạo đức có chuyển biến tích cực, vẫn còn một số học sinh chưa nghiêm túc trong việc thực hiện nội quy, có tình trạng bỏ học, chốn tiết, và vi phạm pháp luật như cờ bạc Hơn nữa, việc đảm bảo trật tự an toàn khi tham gia giao thông cũng chưa được thực hiện đầy đủ.
2.2.2.Thực trạng về hành vi lệch chuẩn của học sinh trường THPT Thường Xuân 2 (7)
Trong thời gian qua, tôi đã tiến hành khảo sát ngẫu nhiên với 336 học sinh từ lớp 10 đến lớp 12 của nhà trường Cụ thể, khối 10 có 125 học sinh, khối 11 có 115 học sinh.
Trong một khảo sát được thực hiện từ tháng 01 đến tháng 4 năm 2022, có 96 học sinh tham gia, với số lượng học sinh nam và nữ ở mỗi khối lớp tương đương nhau.
2.2.2.1 Thực trạng nhận thức của học sinh trường THPT Thường Xuân 2 về hành vi lệch chuẩn. Để thực hiện khảo sát thực trạng nhận thức về HVLC của các em HS, chúng tôi đã sử dụng Phiếu điều tra nhận thức, với câu hỏi 1, ở phụ lục 1 Sau khi tiến hành điều tra, phân tích, xử lý số liệu, kết quả thu được như sau: Có 17,2% số HS được điều tra cho rằng hành vi lệch chuẩn là hành vi không phù hợp với chuẩn mực đạo đức; có 28,7% số
Hành vi lệch chuẩn trong học sinh được định nghĩa là những hành vi không phù hợp với chuẩn mực văn hóa Theo kết quả khảo sát, có đến 54,1% học sinh cho rằng hành vi lệch chuẩn là hành vi không chấp nhận được.
4() Tham khảo tại TLTK số 12
5() Tham khảo tại TLTK số 11
Tác giả đã tiến hành khảo sát thực trạng thông qua phiếu, đảm bảo tuân thủ các chuẩn mực đạo đức, văn hóa, pháp luật và các quy định chung, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải điều chỉnh.
Kết quả khảo sát cho thấy, nhận thức của các em về khái niệm HVLC chỉ đạt mức trung bình (54,1%), với 45,9% vẫn chưa hiểu đúng và đầy đủ Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tìm hiểu thực trạng nhận thức của các em, vì nguyên nhân của HVLC chủ yếu xuất phát từ nhận thức Nhận thức sai lầm có thể dẫn đến hành vi không đúng.
2.2.2.2 Thực trạng nhận thức về chuẩn mực hành vi cần có của bản thân đối với gia đình, nhà trường và xã hội. Để tìm hiểu nhận thức về chuẩn mực hành vi cần có của HS đối bạn bè, thầy cô; Nội quy, quy chế của trường, lớp; Yêu cầu về lối sống sinh hoạt hàng ngày và đối xử với các thành viên trong gia đình, quan hệ với người thân; tôi sử dụng câu hỏi 2, ở Phụ lục 1. Kết quả thu được như sau:
- Hành vi của học sinh cần có ở gia đình; có 58,9% HS đồng ý, 30,3% HS lưỡng lự và có 10,8% HS không đồng ý.
- Hành vi của học sinh cần có trong nhà trường; có 58,3% HS đồng ý, 29,1% HS lưỡng lự và có 12,6% HS không đồng ý.
- Hành vi của học sinh cần có ngoài xã hội; có 59,2% HS đồng ý, 31,2% HS lưỡng lự và có 9,6% HS không đồng ý.
Học sinh Trường THPT Thường Xuân 2 đã có nhận thức về chuẩn mực hành vi đối với gia đình, nhà trường và xã hội, nhưng trình độ nhận thức vẫn chỉ đạt mức trung bình Cụ thể, tỷ lệ trả lời đúng về chuẩn mực trong gia đình là 58,9%, trong nhà trường là 58,3%, và đối với xã hội là 59,2% Số lượng học sinh lưỡng lự và không đồng ý còn nhiều, cho thấy các em chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của chuẩn mực hành vi cá nhân.
2.2.3 Kết quả nghiên cứu về thực trạng hành vi lệch chuẩn của học sinh trường THPT Thường Xuân 2 (8)
2.2.3.1 Kết quả tự đánh giá của HS về mức độ hành vi lệch chuẩn của bản thân.
Thực trạng HVLC của học sinh được đánh giá qua sự tự nhận thức của học sinh về các HVLC của bản thân, cũng như đánh giá từ giáo viên về hành vi của học sinh Các biểu hiện ban đầu về HVLC có thể thấy qua thái độ của học sinh, cùng với những biểu hiện cụ thể của các HVLC xã hội Kết quả khảo sát từ câu hỏi số 3 trong Phụ lục 1 cho thấy những thông tin quan trọng về vấn đề này.
- Hành vi không đúng với chuẩn mực đạo đức chung ở gia đình; có 20,2% HS cho rằng ở mức thường xuyên, 26,4% ở mức thỉnh thoảng và 53,4% ở mức không xảy ra.
- Hành vi không đúng với quy định chung ở nhà trường; có 16,6% HS cho rằng ở mức thường xuyên, 29,7% ở mức thỉnh thoảng và 53,7% ở mức không xảy ra
- Hành vi không đúng với pháp luật, quy tắc ở xã hội; có 13,9% HS cho ở mức thường xuyên, 36,3% ở mức thỉnh thoảng và 49,8% ở mức không xảy ra
8() Mục 2.2.3 Tác giả thực hiện điều tra qua phiếu và phỏng vấn GV-NV
- Tự nhận bản thân chưa ngoan; có 21,4% HS cho ở mức thường xuyên, 26,1% ở mức thỉnh thoảng và 52,5% ở mức không xảy ra
Theo kết quả khảo sát, 21,4% học sinh tự nhận mình là chưa ngoan, chiếm tỷ lệ cao nhất Tiếp theo, 20,2% có hành vi không phù hợp với chuẩn mực gia đình, 16,6% vi phạm quy định của nhà trường, và 13,9% không tuân thủ pháp luật và quy tắc xã hội Đây là thực trạng thách thức cho gia đình, nhà trường, xã hội và bản thân học sinh, đòi hỏi cần có giải pháp hiệu quả để ngăn ngừa và hạn chế các hành vi lệch chuẩn.
2.2.3.2 Kết quả khảo sát các biểu hiện cụ thể của hành vi lệch chuẩn của học sinh trường THPT Thường Xuân 2
Kết quả khảo sát và phỏng vấn giáo viên cho thấy nhiều biểu hiện hành vi lệch chuẩn của học sinh, bao gồm: Ở nhà, học sinh không nghe lời cha mẹ, nói dối, thiếu quan tâm đến người thân và không làm việc nhà Tại trường, các hành vi này thể hiện qua việc không nghe lời thầy cô, không học bài, gian lận trong kiểm tra, bỏ học, trốn tiết, gây gỗ, đánh nhau, phá hoại tài sản trường học, và thể hiện sự vô lễ với giáo viên.
Trong xã hội, nhiều người không tuân thủ luật giao thông, vi phạm quy định chung, và có hành vi phá hoại tài sản công cộng, đồng thời thiếu ý thức bảo vệ môi trường và không giúp đỡ người khác Đối với bản thân, họ có thể tự làm tổn thương, bỏ ăn, không chăm sóc ngoại hình, ngại vận động, yêu đương thái quá, ghen tuông, hút thuốc lá, và có xu hướng thích thể hiện bản thân.
Nghiện internet và mạng xã hội dẫn đến hành động phản cảm, như tung tin thất thiệt và thể hiện cảm xúc cực đoan Việc tham gia mạng xã hội quá nhiều, mọi lúc mọi nơi, không chỉ tạo ra scandal mà còn cổ súy cho những hiện tượng tiêu cực trong xã hội.
2.2.4 Nguyên nhân của thực trạng HVLC ở học sinh trường THPT Thường Xuân 2
Tiến hành khảo sát bằng phiếu với câu hỏi ở phụ lục 3, tổng hợp và xử lí số liệu, tôi thu được kết quả như sau:
- Do môi trường học đường; có 41,9% HS đồng ý, có 33,6% HS còn phân vân, có 24,5% HS không đồng ý
- Do mối quan hệ giữa cha mẹ - con cái, cách giáo dục con; có 47,3% HS đồng ý, có 32,4% HS còn phân vân, có 20,3% HS không đồng ý
- Do nghiện internet, mạng và mạng xã hội; có 46,4% HS đồng ý, có 43,1% HS còn phân vân, có 10,5% HS không đồng ý
- Bản thân chưa nhận thức được tác hại của hành vi lệch chuẩn; có 49,7% HS đồng ý, có 43,1% HS còn phân vân, có 7,2% HS không đồng ý
- Do tâm lí lứa tuổi; có 46,1% HS đồng ý, có 47,3% HS còn phân vân, có 6,6% HS không đồng ý
Sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề đạt hiệu quả hạn chế hành vi lệch chuẩn cho học sinh trường THPT Thường Xuân 2
Việc thực hiện văn hóa ứng xử học đường là vô cùng quan trọng, vì nhiều người vẫn chưa nhận thức được tác hại lớn lao của các hành vi lệch chuẩn đối với gia đình, nhà trường, xã hội và chính bản thân họ.
Môi trường gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành rối loạn tâm lý và hành vi lệch chuẩn ở trẻ Sự không nhất quán trong giáo dục từ phía cha mẹ, cùng với việc họ chỉ tập trung vào kiếm tiền mà bỏ mặc con cái cho nhà trường, đã dẫn đến tình trạng trẻ thiếu sự quan tâm và chăm sóc Hơn nữa, những tấm gương xấu từ cha mẹ như nghiện ngập, cờ bạc, hay hành vi bạo lực cũng góp phần làm gia tăng vấn đề này.
Sự ảnh hưởng của Internet và mạng xã hội đang khiến nhiều học sinh dành quá nhiều thời gian cho chúng Thông tin trên các nền tảng này có thể dẫn đến hành vi bắt chước và tập nhiễm Việc tiếp xúc thường xuyên với hình ảnh bạo lực làm gia tăng các hành vi chống đối xã hội và gây rối trong học sinh Thực trạng "sống ảo" đang làm suy giảm cả về tâm lý lẫn tinh thần của một bộ phận không nhỏ học sinh.
Tâm sinh lý lứa tuổi là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hành vi và lối sống của học sinh Việc thiếu hiểu biết hoặc hiểu sai về các quy tắc và yêu cầu của chuẩn mực xã hội dẫn đến việc các em không thể làm chủ bản thân Hơn nữa, các em còn thiếu kỹ năng ứng phó với căng thẳng, không kiềm chế được cảm xúc, và gặp rối loạn trong nhận thức.
Nhà trường và các tổ chức đoàn thể cần tạo ra nhiều sân chơi bổ ích cho học sinh, thay vì chỉ tập trung vào việc nhồi nhét kiến thức Việc giáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho các em là rất quan trọng Hiện nay, các tổ chức đoàn, hội thường chỉ đưa ra những khẩu hiệu mà thiếu các hoạt động thực tiễn cụ thể để bồi đắp nhân cách cho học sinh Điều này đã dẫn đến một "khoảng trống" trong đời sống văn hóa và tinh thần của các em.
Thứ sáu, hiệu quả của công tác tư vấn tâm lí học đường còn hạn chế trong việc ngăn ngừa và hạn chế các hành vi lệch chuẩn.
Thứ bảy, sự phối kết hợp giữa Nhà trường - Gia đình và Xã hội chưa được quan tâm đúng tầm trong việc giáo dục đạo đức cho HS.
2.2.5 Hậu quả của hành vi lệch chuẩn đối với học sinh
Hậu quả của hành vi lệch chuẩn tiêu cực có ảnh hưởng xấu đến bản thân các em
HS, gia đình và nhà trường có thể làm suy thoái nhân cách con người, gây nguy hiểm cho xã hội nếu vi phạm và phá vỡ tính ổn định Hành vi lệch chuẩn sẽ bị dư luận xã hội phê phán và yêu cầu áp dụng các biện pháp trừng phạt theo quy định của pháp luật.
Dựa trên thực trạng và nguyên nhân của hành vi lệch chuẩn tại trường THPT Thường Xuân 2, tôi đã rút ra kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp nhằm ngăn ngừa và hạn chế hành vi lệch chuẩn của học sinh Những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay.
2.3 Sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề đạt hiệu quả hạn chế HVLC cho học sinh ở trường THPT Thường Xuân 2
2.3.1 Làm tốt công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức đúng đắn về hành vi chuẩn mực cho HS
Công tác tuyên truyền có vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức pháp lý và hiểu biết về pháp luật cho học sinh Qua việc giáo dục pháp luật, chúng ta hình thành tri thức cần thiết, khơi dậy lòng tin và thái độ tích cực đối với pháp luật Điều này không chỉ giúp học sinh có thói quen xử sự theo pháp luật mà còn góp phần hạn chế hành vi lệch chuẩn trong xã hội.
Tại trường THPT Thường Xuân 2, học sinh được giới thiệu về lịch sử nhà trường và bộ quy tắc ứng xử ngay từ ngày đầu nhập học Trong tuần sinh hoạt tập thể đầu năm và suốt năm học, Đoàn Thanh niên phối hợp với GVCN tổ chức các hoạt động tìm hiểu về luật an toàn giao thông, luật an ninh mạng và Luật thanh niên Những hoạt động này giúp học sinh nhận thức cơ bản về pháp luật, nhận biết hành vi tích cực và tiêu cực, cũng như hậu quả pháp lý từ việc vi phạm pháp luật.
Nâng cao ý thức tự giác và xác định trách nhiệm cá nhân cũng như của những người xung quanh là rất quan trọng Việc phát hiện và thông tin kịp thời cho các cơ quan có thẩm quyền sẽ giúp xử lý hiệu quả các hành vi vi phạm.
Tổ chức tuyên truyền về văn hóa ứng xử và văn hóa học đường đến học sinh qua nhiều hình thức như chào cờ đầu tuần, sinh hoạt lớp, hoạt động ngoài giờ, mạng xã hội, và hệ thống loa phóng thanh Các biển hiệu tuyên truyền cũng được niêm yết tại những vị trí dễ quan sát trong khuôn viên trường học để nâng cao nhận thức và xây dựng trường học hạnh phúc.
2.3.2 Phát huy vai trò của Hội đồng sư phạm trong việc hạn chế HVLC của HS
Xác định nội dung giáo dục hạn chế HVLC cho học sinh là rất quan trọng, đòi hỏi mỗi thành viên trong tập thể sư phạm phải nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của nó Việc giáo dục này không chỉ là nhiệm vụ của riêng ai mà cần sự tham gia tích cực của tất cả mọi người, nhằm giúp học sinh hoàn thiện nhân cách Từ đó, mọi người cần hỗ trợ học sinh một cách hiệu quả, tránh hình thức và chiếu lệ.
Thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến từng học sinh bằng cách tìm hiểu và nắm rõ hoàn cảnh, tâm tư và nguyện vọng của các em Luôn đồng hành cùng học sinh trong vai trò của một nhà giáo, tạo điều kiện cho sự phát triển toàn diện của các em.
Tạo cơ hội cho học sinh trò chuyện với giáo viên giúp các em tự tin, bình tĩnh và mạnh dạn hơn trong giao tiếp, đồng thời học hỏi được nhiều điều bổ ích từ giáo viên.
Giúp học sinh vượt qua những nỗi buồn do ảnh hưởng của hoàn cảnh và tâm lý tuổi trẻ, từ đó nhanh chóng lấy lại sự cân bằng sau những thất bại.
Kiến nghị
3.2.1 Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa
Tổ chức các chuyên đề bồi dưỡng cho giáo viên và cán bộ quản lý trường học nhằm cập nhật và bổ sung kiến thức, nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ Mục tiêu là phát triển năng lực, phẩm chất và kỹ năng sống cho học sinh, đồng thời hạn chế hành vi lệch chuẩn của các em.
9() Tham khảo tại TLTK số 11
Xây dựng mô hình giáo dục nhằm hạn chế hành vi lệch chuẩn của học sinh là cần thiết để các trường học có thể học hỏi kinh nghiệm và áp dụng một cách linh hoạt, hiệu quả.
3.2.2 Đối với các trường THPT
CBGV, nhân viên và các tổ chức đoàn thể trong và ngoài nhà trường cần nâng cao nhận thức và tinh thần trách nhiệm trong giáo dục, nhằm hạn chế hành vi lệch chuẩn của học sinh.
- Cần xây dựng được chương trình can thiệp sớm, hợp lý, có tác động tích cực giảm thiểu hành vi lệch chuẩn ở học sinh.
Tổ tư vấn tâm lý học đường cần phát huy vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa và hạn chế các hành vi lệch chuẩn ở học sinh Đồng thời, việc tăng cường xây dựng trường học hạnh phúc sẽ góp phần tạo ra một môi trường học tập thân thiện và an toàn cho tất cả học sinh.
Nhà trường nên tích cực tích hợp nội dung giảm thiểu hành vi lệch chuẩn vào các giờ học, đặc biệt là trong các tiết giáo dục về kỹ năng sống và kỹ năng xã hội.
Cần đầu tư kinh phí hợp lý để mua sắm trang thiết bị và hỗ trợ giáo dục, nhằm phát triển năng lực, phẩm chất và kỹ năng sống cho học sinh, từ đó giảm thiểu tình trạng lệch chuẩn trong học sinh.
Phụ huynh cần chú trọng hơn đến việc giáo dục con cái, từ việc uốn nắn phát ngôn và cách ứng xử cho đến việc định hướng trách nhiệm của trẻ đối với bản thân, gia đình và xã hội.
Cha mẹ cần làm gương cho con cái trong việc thực hiện hành vi và ngôn ngữ ứng xử với mọi người Họ nên trở thành người bạn thân thiết, thấu hiểu và chia sẻ những khó khăn với con Việc tiết chế cảm xúc và duy trì mối quan hệ hòa nhã sẽ giúp tránh mâu thuẫn, đồng thời ngăn chặn con cái bị lôi kéo vào các hành vi xấu Sống hạnh phúc và yên ấm sẽ là tấm gương tốt cho trẻ học hỏi.
Hãy mạnh dạn chia sẻ những khó khăn và vướng mắc của bản thân với thầy cô giáo, phụ huynh, hoặc các tổ chức đoàn thể Việc này sẽ giúp bạn nhận được sự hỗ trợ kịp thời, từ đó hạn chế hành vi lệch chuẩn.
Để phòng tránh hành vi lệch chuẩn, việc tích lũy và trang bị các kỹ năng là rất cần thiết Những kỹ năng quan trọng bao gồm kỹ năng giao tiếp, khả năng ứng phó với căng thẳng và kiểm soát cảm xúc bản thân, cũng như kỹ năng ứng xử và giải quyết các tình huống mâu thuẫn trong xã hội.
- Tham gia tích cực vào các sân chơi lành mạnh, bổ ích để góp phần xây dựng môi trường học tập an toàn, thân thiện, hạnh phúc.
Để bảo vệ bản thân trước thông tin xấu và độc hại, mỗi người cần tự trau dồi và nâng cao nhận thức, đồng thời trang bị kỹ năng phân loại và chọn lọc thông tin đúng - sai Việc này cũng bao gồm khả năng phản bác lại những thông tin sai lệch một cách hiệu quả.
Ngoài việc học văn hóa, việc phát triển kỹ năng giao tiếp, lối sống và đạo đức cá nhân là rất quan trọng Cần biết chọn lọc những giá trị tích cực từ sách báo, phim ảnh và internet để hướng tới một lối sống lành mạnh và đúng chuẩn.
Mặc dù tác giả đã dành nhiều thời gian nghiên cứu và triển khai thực hiện, vẫn còn nhiều vấn đề và khía cạnh chưa được đề cập Tác giả rất mong nhận được sự góp ý từ các đồng nghiệp và bạn đọc để tích lũy thêm kinh nghiệm quý báu trong công tác giáo dục, đặc biệt là trong việc hạn chế hành vi lệch chuẩn của học sinh.
Thanh Hóa, ngày 20 tháng 5 năm 2023
Tôi xin cam kết đây là SKKN tôi tự viết, không sao chép nội dung của người khác.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Phát triển năng lực cốt lõi cho học sinh phổ thông theo tiếp cận giá trị và kĩ năng sống - tác giả Nguyễn Thanh Bình (chủ biên) - NXB Đại học Sư phạm Hà Nội.
2 Phương pháp giáo dục giá trị, kĩ năng sống - giúp bạn gặt hái thành công - Nguyễn Công Khanh (Chủ biên)
3 Hành vi sai lệch chuẩn mực xã hội, Tạp chí tâm lí học, Số 7 Lưu Song Hà, 2004.
4 Rèn luyện phẩm chất cho học sinh (Trọn bộ 5 quyển - 5 chủ đề) - TS Vũ Đình Bảng (chủ biên) - NXB Giáo dục Việt Nam, 2018.
5 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội (2011).
6 Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ hai, Khóa VIII
7 Quản lý hoạt động giáo dục học sinh có hành vi lệch chuẩn ở trường trung học phổ thông Phù Cừ tỉnh Hưng Yên, Luận văn ThS Quản lý giáo dục; Đại học Giáo dục, Đại học Quốc Gia Hà Nội Nguyễn Văn Song, 2012.
8 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội (2016).
9.Thông tư 06/2019/TT-BGDĐT, 12/04/2019, BGD&ĐT, qui định về quy tắc ứng xử trong các cơ sở giáo dục.
10.Thông tư 32/2020-BGDĐT Điều lệ trường THCS, THPT và trường PT có nhiều cấp học.
11 Báo cáo tổng kết năm học: 2020-2021; 2021-2022; 2022-2023 của Trường THPT Thường Xuân 2.
12 Kỷ yếu Trường THPT Thường Xuân 2 - Mười năm xây dựng và phát triển.
13 http://www.yeucon.vn/forum/showthread.php?2329-Roi-nhieu-tam-ly-o-tre-em
DANH MỤC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN KINH
NGHIỆM NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH
VÀ CÁC CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: La Thế Hiếu
Chức vụ và đơn vị công tác: Hiệu trưởng trường THPT Thường Xuân 2
TT Tên đề tài SKKN
Cấp đánh giá xếp loại
(Ngành GD cấp huyện/tỉnh; Tỉnh )
Kết quả đánh giá xếp loại
Năm học đánh giá xếp loại
1 Soạn và giảng bài thực hành kỹ thuật Ngành GD&ĐT cấp tỉnh C 2004
2 Giảng dạy thực hành ở trường THPT qua bài:
"Mạch đèn một sợi đốt " Ngành GD&ĐT cấp tỉnh C 2006 3.
Giảng dạy thực hành ở trường THPT qua việc thiết kế và dạy thực hành : Lắp đặt mạng điện trong một phòng ở
Ngành GD&ĐT cấp tỉnh C 2010
Những biện pháp tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THPT Cầm Bá Thước trong giai đoạn hiện nay.
Ngành GD&ĐT cấp tỉnh C 2012
Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng công tác giáo dục phòng chống ma túy xâm nhập học đường ở trường trunghọc phổ thông Cầm Bá Thước
Ngành GD&ĐT cấp tỉnh C 2014