đa dạng sinh học của bộ móng guốc ở việt nam

o T ình trạng:Ở Việt Nam hiện nay còn chưa ph át hiện lại được tê giác 2 sừng.

GVHD: LÊ NG C THÔNG Ọ

Tên đ ng v t ộ ậ L n ợ Hươu Ng a ự Tê giác Voi

S ngón chân ố

có gu c ố

Ch n ẵ (4)

Ch n ẵ (2)

Lẻ (1)

Lẻ (3)

Lẻ (5)

Không nhai l i ạ

 B   Ộ ARTIODACTYLA : đ ng v t gu c ch n ộ ậ ố ẵ

05/23/14 4

 Phân b Hippomorpha ộ : có m t h duy nh t là ộ ọ ấ

h Ng a ọ ự ( Equidae ) (ch có m t chi là ỉ ộ Equus ), bao g m ồ các loài ng a ự , ng a v n ự ằ , l a ừ , l a r ng Trung Á ừ ừ và các loài đ ng minh khác ồ

 H ọ Tapiridae : 4 loài l n vòi trong 1 chi ợ

 H ọ Rhinocerotidae : 5 loài tê giác trong 4 chi

05/23/14 6

1 Bò

Bò vàng Vi t Namệ là m t gi ng bò ộ ố thu c ộ

nhóm Bos indicus Gi ng bò vàng c a ố ủ

Vi t Nam ệ có ngu n g c t nhi u gi ng bò ồ ố ừ ề ố

c a các nư c lân c n như ủ ớ ậ Lào, Campuchia,

Mianma, Ấn Độ và Trung Qu c ố nhưng ch ủ

y u đư c hình thành t hai gi ng bò ế ợ ừ ố Trung

Qu c ố và n Đ Ấ ộ Qua nhi u đ i t p giao ề ờ ạ

gi a các gi ng bò trên đã hình thành nên ữ ố

gi ng bò vàng Vi t Nam Đó là k t qu c a ố ệ ế ả ủ

quá trình ch n l c và thích nghi t nhiên ọ ọ ự

 Phân b : h u kh p c nư c, bò s a phân ố ầ ắ ả ớ ữ

b ch y u Ba Vì ố ủ ế ở

 Tình tr ng: ạ ngày nay càng có nhi u ề

gi ng bò đư c lai t o v i năng su t cao tùy ố ợ ạ ớ ấ

vào m c tiêu s d ng nhưng ph i đ i m t ụ ử ụ ả ố ặ

v i nhi u d ch b nh (l m m long móng…) ớ ề ị ệ ở ồ

05/23/14 7

nhi u gi ng l n đư c lai t o v i ề ố ợ ợ ạ ớ

năng su t thương ph m cao, ấ ẩ

nhưng ph i đ i m t v i nhi u ả ố ặ ớ ề

d ch b nh (d ch tai xanh…) ị ệ ị

L n ợ Ỉ

05/23/14 8

o Trâu Vi t Nam ệ (Bubalus

Vi t Nam, chưa có lài li u ệ ệ

nào nói v s phân lo i các ề ự ạ

o Ng a ( ự Equus caballus ) là

m t ộ phân loài đ ng v t ộ ậ

thu c ộ b Gu c l ộ ố ẻ , m t ộ

trong s 8 phân loài còn ố

sinh t n cho t i ngày nay ồ ớ

 Giá tr :ịLoài thú hi m c a r ng nhi t ế ủ ừ ệ

đ i Giá tr kinh t ngu n cung c p ớ ị ế ồ ấ

th c ph m cho nhân dân và da lông ự ẩ

cho k ngh hàng da ỹ ệ

 Tình tr ng: ạ

 Chúng thư ng b săn b n nhi u nơi ờ ị ắ ở ề

nh t là Easúp, Đ c L c Trư c đây ấ ở ắ ắ ớ

lư ng bò r ng khá nhi u, m y năm ợ ừ ề ấ

nay đã gi m m t cách đáng k Sách ả ộ ể

đ th gi i x p  ỏ ế ớ ế b c V ậ M c đ đe ứ ộ

 H : Cheo cheo Tragulidaeọ

 B : Ngón ch n Artiodactylaộ ẵ

 L p: thúớ

 Phân b :ố

 Vi t Nam: Khánh Hòa (ệ Nha Trang) Theo tài

li u đi u tra năm 1983 có kh năng còn ệ ề ả ở

 Đi u tra, tìm ki m cheo cheo napu phía ề ế ở

nam Trư ng Sơn, t Qu ng Nam - Đà N ng ờ ừ ả ẵ

đ n Khánh Hòa đ khoanh khu b o v  ế ể ả ệ

 Tài li u d nệ ẫ : Sách đ Vi t Nam trang 83.ỏ ệ

 H : Hươu nai Cervidaeọ

 B : Ngón ch n Artiodactylaộ ẵ

 L p: thúớ

 Phân b :ố

 B c B (Cao B ng, Hà Tây ), Mi n Trung ( Hà ắ ộ ằ ề

Tĩnh, Ngh An ), r ng qu c gia (Cúc Phương, ệ ừ ố

Hương Sơn…)

 Giá tr :ị

 Hươu sao là thú quý

 Tình tr ng:ạ

 Trong thiên nhiên có th không còn, nhưng đã ể

đư c thu n dư ng nuôi Hi n nay có kho ng ợ ầ ỡ ệ ả

6000 con đang đư c nhân gi ng M c đ đe ợ ố ứ ộ

d a: ọ b c Vậ

 Tài li u d nệ ẫ : Sách đ Vi t Nam trang 86.ỏ ệ

05/23/14 14

 H : Hươu nai Cervidae ọ

 B : ộ Ngón ch n ẵ

Artiodactyla

l p : thú ớ

 Phân b : ố

 Vi t Nam: Kontum (Sa Th y), ệ ầ

Lâm Đ ng (Di Linh, B o L c, ồ ả ộ

Lang Bian) Đ ng Nai (La Ngà) ồ

 H : Hươu nai Cervidae ọ

 B : Ngón ch n Artiodactyla ộ ẵ

 l p: thú ớ

 Phân b : ố

 Có th chúng s ng trong r ng sâu ể ố ừ

trên dãy trư ng sơn c Lào và ờ ả ở

Vi t Nam, Thái Lan và đã phát ệ

hi n t i   ệ ở ạ Vư n qu c gia B ch Mã ờ ố ạ

 Tài li u d n:  ệ ẫ Thú Đông Dương &

Thái Lan trang 107

05/23/14 16

Tr , Qu ng Nam - Đà N ng, Gia Lai, Kom ị ả ẵ

Tum, Lân Đ ng, Sông Bé, Đ ng Nai, Tây ồ ồ

Ninh

 Giá tr :ịVoi đã thu n hoá đư c đ ph c ầ ợ ể ụ

v cho đ i s ng con ngư i.ụ ờ ố ờ

 Tình tr ng:ạ

 S lư ng voi ngư c ta còn kho ng ố ợ ở ớ ả

1000 - 1500 con, s lư ng ngày càng ố ợ

suy gi m do tác đ ng c a con ngư i ả ộ ủ ờ

M c đ đe d a:ứ ộ ọ  b c Vậ

 Đ ngh bi n pháp b o v :ề ị ệ ả ệ

 Tuy t đ i c m săn, b y b t, k t h p v i ệ ố ấ ẫ ắ ế ợ ớ

b o v r ng và xây d ng h th ng các ả ệ ừ ự ệ ố

khu b o v thiên nhiên.ả ệ

 Tài li u d nệ ẫ : Sách đ Vi t Nam trang ỏ ệ

79

 H : Heo vòi Tapiridae ọ

 B : Ngón l Perissodactyla ộ ẻ

 l p: thú ớ

 Phân bố

 Vi t Nam: Trư c đây 1 s tài li u có ệ ớ ố ệ

nói đ n vi c săn b n đư c heo vòi ế ệ ắ ợ ở

B c Trung b và Nam b ắ ộ ộ

 Tình tr ng: ạ

 Nh ng năm g n đây nhân dân m t s ữ ầ ộ ố

vùng Gia Lai, Kontum (Moray, Ta P c, ố

Kon Hà N ng ứ ), Đ c L c ( ắ ắ Đ c Nông ắ ) cho

các khu b o v thiên nhiên ả ệ

 Tài li u d n ệ ẫ : Sách đ Vi t Nam trang ỏ ệ

80.

05/23/14 18

 Vi t Nam: Lai Châu, Sơn La, Hoà Bình, Thanh ệ

Hoá, Ngh An, Gia Lai, Lâm Đ ng (B o L c) ệ ồ ả ộ

Đ ng Nai (La Ngà, Vĩnh An, Nam Cát Tiên) ồ

Sông Bé, Tây Ninh…

 Tình tr ngạ

 T i Vi t Nam s lư ng bò tót đã gi m nhi u ạ ệ ố ợ ả ề

Nhưng hi n nay còn 30 - 50 con Sơn La ệ ở

(Xuân Nha, S p C p), Lai Châu (Mư ng Tè, ố ộ ờ

Mư ng Lay), vùng Tây Nguyên Sách đ th ờ ỏ ế

gi i x p ớ ế b c Vậ M c đ đe d a: ứ ộ ọ b c Eậ

 Tài li u d nệ ẫ : Sách đ Vi t Nam trang 90.ỏ ệ

05/23/14 20

 H : Hươu nai Cervidaeọ

 B : Ngón ch n Artiodactylaộ ẵ

 l p: thúớ

 Phân b :ố

 Vi t Nam: Kontum (Sa Th y), Đ c L c ệ ầ ắ ắ

(Easúp), Lâm Đ ng (Di Linh, B o L c) ồ ả ộ

Đ ng Nai (thư ng ngu n sông La Ngà), ồ ợ ồ

Bà R a - Vũng Tàu.ị

 Tình tr ng:  ạ Ở nư c ta hươu vàng ớ

phân b h p, s lư ng ít (ố ẹ ố ợ kho ng 200 - ả

300 con) Là đ ng v t đang b đe d a ộ ậ ị ọ

nghiêm tr ng.ọ

 Đ ngh bi n pháp b o v :ề ị ệ ả ệ

 Tuy t đ i c m săn, b y b t trong các ệ ố ấ ẫ ắ

khu v c đang còn hươu vàng.ự M c đ ứ ộ

đe d a:  ọ b c E ậ

 Tài li u d nệ ẫ : Sách đ Vi t Nam trang ỏ ệ

87

 S lư ng ít, b săn b n thư ng xuyên ố ợ ị ắ ờ

Nhi u vùng trư c đây có hươu x ề ớ ạ

như (Thư ng Cư ng, Mai Sao, Ô Châu ợ ờ

 H : Hươu nai Cervidaeọ

 B : Ngón ch n Artiodactylaộ ẵ

 l p: thúớ

 Phân b :ố Ngh An (Con Cuông), Hà Tĩnh ệ

(Vũ Quang), Qu ng Bình (Minh Hóa), Th a ả ừ

thiên Hu (Nam Đông, A Lư i,  Vư n qu c ế ớ ờ ố

gia B ch Mã ), Qu ng Nam (Giàng), Đ c L c ạ ả ắ ắ

(B n Đôn, Easup), Lâm Đ ng (L c Dương, ả ồ ạ

Lâm Hà)…

 Giá tr :ị

 Loài thú m i phát hi n Vi t Nam, mà chưa ớ ệ ở ệ

phát hi n đư c các nư c trên th gi i Đây ệ ợ ở ớ ế ớ

là lo i thú thu c lo i quý hi m và có giá tr ạ ộ ạ ế ị

 H : Hươu nai Cervidae ọ

 B : Ngón ch n Artiodactyla ộ ẵ

 Phân b : ố d c theo biên gi i phía ọ ớ

Tây, t Tây b c đ n Đông nam b ừ ắ ế ộ

 Tình tr ng: ạ Nai đã b tiêu di t ị ệ ở

vùng Đông b c, hi m các t nh ắ ế ở ỉ

vùng Tây b c, Trung b Các t nh ắ ộ ỉ

Tây Nguyên, Đ ng nam b , Nai còn ộ ộ

không nhi u Loài này chưa có tên ề

trong Sách đ Vi t Nam và Ngh ỏ ệ ị

đ nh 18 HĐBT C n đưa vào Sách ị ầ

đ , m c đe do th p (R) và qu n lý ỏ ứ ạ ấ ả

t t ngu n l i nai r ng Nai có th ố ồ ợ ừ ể

nuôi nh t chu ng, c n phát tri n ố ồ ầ ể

ngh nuôi nai ề

 Tài li u d n:  ệ ẫ Đ ng v t r ng - ộ ậ ừ

Ph m Nh t - trang 194 ạ ậ

05/23/14 24

 H : Hươu nai Cervidaeọ

 B : Ngón ch n Artiodactylaộ ẵ

 l p: thúPhân b :ớ ố Gia Lai, Kontum

(Sa Th y), Đ c L c (Đ c Nông, Đ c ầ ắ ắ ắ ắ

Min, Easúp), Lâm Đ ng (B o L c), ồ ả ộ

Phú Yên (Tây Sơn)

 Giá tr :ịLoài thú hi mế

 Tình tr ng:ạ

 Trên th gi i s lư ng nai cá tông ế ớ ố ợ

không nhi u nư c ta s lư ng ề Ở ớ ố ợ

 H : Trâu bò Bovidaeọ

 B : Ngón ch n Artiodactylaộ ẵ

 l p: thúPhân b :ớ ố Ngh An (Kỳ Sơn, ệ

Qu Phong, Tương Dương, Con ế

Cuông, Anh Sơn, Thanh Chương), Hà

Tĩnh (Vũ Quang), Qu ng Bình (Minh ả

Hóa), Th a thiên Hu (A Lư i, Phú L c, ừ ế ớ ộ

Nam Đông)

 Giá tr :ịLoài m i phát hi n, ngu n gen ớ ệ ồ

quý hi m, thích nghi v i vùng r ng núi ế ớ ừ

cao, là đ i tư ng nghiên c u ph c v ố ợ ứ ụ ụ

du l ch.ị

 Tình tr ng:ạ Phân b h n h p, s ố ạ ẹ ố

lư ng các khu v c không nhi u, ợ ở ự ề

ngày càng tr lên hi m ở ế M c đ đe ứ ộ

do :  ạ B c E ậ

 Tài li u d n: ệ ẫ Sách đ Vi t Nam trang ỏ ệ

94

05/23/14 26

 H : Trâu bò Bovidaeọ

 B : Ngón ch n Artiodactylaộ ẵ

 L p: thúớ

 Phân b :ố Sơn La (Sông Mã), Cao B ng ằ

(Trùng Khánh, Qu ng Hòa), Lai châu ả

(Mư ng tè), L ng Sơn (Hưu Lũng), Hòa ờ ạ

Bình (Chí Nê), H i Phòng (Cát Bà), ả

Thanh Hóa, Ngh An, Hà Tĩnh, và vư t ệ ợ

đèo H i Vân vào phía nam Trư ng ả ờ

Sơn, Gia Lai, Kontum (Sa Th y, An ầ

Khê)

 Tình tr ng:ạ S lư ng sơn dương ố ợ

không còn nhi u ngày càng tr lên ề ở

 H : Tê giác Rhinocerotidaeọ

 B : Ngón l Perissodactylaộ ẻ

 Phân b :ố Trư c đây tê giác có Lai ớ ở

châu (Mư ng Lay, Mư ng Tè), Sơn La ờ ờ

(Sông Mã), các vùng

thu c Trung, Nam b Hiên nay có Đ c ộ ộ ở ắ

L c (Đ c Nông, Đ c Min, Easup) ắ ắ ắ và

phát hi n t i r ng c m Nam Cát ệ ạ ừ ấ

Tiên

 Giá tr :ịThú quí hi m, làm thu c.ế ố

 Tình tr ng:ạ S lư ng tê giác nư c ta ố ợ ở ớ

r t ít ư c tính kho ng 10 - 15 con ấ ớ ả M c ứ

đ đe d a:  ộ ọ b c E ậ

 Đ ngh bi n pháp b o v :ề ị ệ ả ệ

 Tuy t đ i c m săn, b y b t, tr ng tr ệ ố ấ ẫ ắ ừ ị

nghiêm kh c nh ng ngư i b n tê giác ắ ữ ờ ắ

Đưa tê giác v vư n thú, vư n qu c gia.ề ờ ờ ố

 Tài li u d nệ ẫ : Sách đ Vi t Nam trang ỏ ệ

 H : Tê giác Rhinocerotidae ọ

 B : Ngón l Perissodactyla ộ ẻ

 l p: thú ớ

o Phân bố:Kh ánh Hoà, Cam Ranh

o Gi á trị:Thú quí hiếm

o T ình trạng:Ở Việt Nam hiện nay

còn chưa ph át hiện lại được tê giác

2 sừng đ đe d a:  ộ ọ b c E ậ

o Đề nghị biện ph áp bảo vệ:Nhập

nội một số c á thể nuôi trong vườn

th ú, vườn quốc gia.

o Tài liệu dẫn: Sách đỏ Việt Nam

trang 81

 H : Trâu bò Bovidaeọ

 B : Ngón ch n Artiodactylaộ ẵ

 l p: thúớ

 Phân b :ố Đ c L c (Easúp, Đ c Nông), ắ ắ ắ

Th a Thiên - Hu , Đ ng Nai (Nam ừ ế ồ

Cát Tiên, Vĩnh An, Mã Đà)

 Tình tr ng:ạ Trâu r ng ngày càng tr ừ ở

lên hi m Vi t Nam còn kho ng vài ế ở ệ ả

trăm con ngày càng gi m do săn b n ả ắ

làm m t nơi sinh s ng ấ ố M c đ đe ứ ộ

d a:  ọ b c E ậ

 Đ ngh bi n pháp b o v :ề ị ệ ả ệ

 Tuy t đ i c m săn, b y b t trâu ệ ố ấ ẫ ắ

hoang v ng trong r ng Khoanh khu ắ ừ

v c có trâu r ng hoang dã C m ch t ự ừ ấ ặ

phá r ng trong khu v c t o đi u ki n ừ ự ạ ề ệ

cho trâu r ng phát tri n. ừ ể

 Tài li u d nệ ẫ : Sách đ Vi t Nam ỏ ệ

trang 93 05/23/14 30

ngư i ta ư c tính năm 1951 còn kho ng ờ ớ ả

500 con đ n năm 1969 còn kho ng 100 ề ả

con, đên nay chưa th ng kê đư c Vi t Nam ố ợ ệ

còn có bao nhiêu con chưa bi t chính xác ế

Nguyên nhân làm lư ng bó xám gi m là tr t ợ ả ặ

1) Nguy n Hoàng Tuy n ễ ề

2) Lê Ph m Thanh Duy ạ