Công tác chính trị - tư tưởng trong các nhà trường là một bộ phận cấuthành của quá trình tổ chức và dạy học, đay là bước khởi đầu cũng như nềnmóng để hình thành nhân cách, phẩm chất tốt
Trang 1LỜI CẢM ƠN
Chúng em xin chân thành cảm ơn thầy Đỗ Đức Long đã giúp đỡ vàhướng dẫn chúng em tận tình trong suốt thời gian học môn Xã hội học Chínhtrị, tạo cho chúng em những tiền đề, những kiến thức để tiếp cận vấn đề, phântích giải quyết vấn đề
Do kinh nghiệm và kiến thức còn hạn chế, trong quá trình hoàn thànhbài tiểu luận và bài cá nhân không tránh khỏi thiếu sót Em rất mong nhậnđược ý kiến đóng góp từ thầy/ cô trong khoa để bài tiểu luận của chúng emđược hoàn thiện hơn
Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 2MỞ ĐẦU
Tính cấp thiết
Trong giáo dục hệ đại học chính quy, bất kể ngành học hay chuyênmôn nào đều trang bị cho sinh viên kiến thức công tác giáo dục chính trị - tưtưởng Công tác chính trị - tư tưởng trong các nhà trường là một bộ phận cấuthành của quá trình tổ chức và dạy học, đay là bước khởi đầu cũng như nềnmóng để hình thành nhân cách, phẩm chất tốt đẹp cho sinh viên theo mục tiêu
giáo dục đó là “ Đào tạo co người Việt Nam phát triển toàn diện,có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách,phẩm chất
và năng lực của công dân,đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc” Trong đó, tư tưởng về giáo dục luôn có ý nghĩa lý luận và thực tiễn
sâu sắc đối với sự nghiệp giáo dục Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Về
phương pháp giáo dục, Hồ Chí Minh không để lại cho chúng ta một tác phẩmchuyên khảo, một hệ thống lý luận hoàn chỉnh nào về phương pháp giáo dục,nhưng qua những việc làm thiết thực như: Những bài viết ngắn gọn, súc tích,những lời nói, quan điểm giáo dục của Người đã hàm chứa các phương phápgiáo dục mẫu mực Trong quá trình lãnh đạo cuộc cách mạng Việt Nam nóichung cũng như các vấn đề liên quan đến giáo dục nói riêng, Người luôn xácđịnh nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn làm nguyên tắc cơ bảncho việc xây dựng các phương pháp về giáo dục Nguyên tắc này được Người
sử dụng xuyên suốt trong việc giáo dục cán bộ, đảng viên, thanh thiếu niên,công nhân, nông dân, bộ đội, trí thức, học sinh, sinh viên trong suốt tiếntrình của cuộc cách mạng Việc là công tác giáo dục chính trị - tư tưởng chosinh viên là việc vô cùng cần thiết, nhất là đối với sinh viên Học viện Báo chí
và Tuyên truyền – xuyên suốt quá trình học tập cần có sự kết hợp giữa tưtưởng chính trị, kiến thức xã hội Vì vậy việc này càng trở nên quan trọng hơnbao giờ hết Tất cả những điều đó chỉ có thể thực hiện được thông qua công
Trang 3tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho sinh viên Công tác này đòi hỏi phải tiếnhành liên tục, thường xuyên và trở thành một trong những nội dung không thểthiếu được trong các mặt của giáo dục của nhà trường nói chung và trường đạihọc nói riêng nhằm tạo được sự liên kết và đặt nền móng quan trọng Nhànước ta cũng rất tích cực trong việc đẩy mạnh nâng cao chất lượng công tácgiáo dục tư tưởng – chính trị thông qua các hoạt động tuyên truyền qua nhiềuhình thức như : tổ chức thành công nhiều hội thi, cuộc thi như: Hội thi kểchuyện về những điển hình tiên tiến học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh gắn với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo tinh thần Nghịquyết Trung ương 4 (khóa XI); Cuộc thi Báo cáo viên giỏi; Cuộc thi nét đẹpvăn hóa công sở gắn với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phongcách Hồ Chí Minh… triển khai nhiều hội nghị học tập, quán triệt các chỉ thị,nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các chuyên đề về
tư tưởng và tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh… Qua đó, gópphần tuyên truyền sâu rộng các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách,pháp luật của Nhà nước nói chung đến với đông đảo cán bộ, đảng viên và cáctầng lớp Nhân dân đồng thời nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị -
tư tưởng ở bộ phận giới trẻ hiện nay
Công tác giáo dục chính trị tư tưởng có ý nghĩa quyết định đến việc xâydựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ, làm
cơ sở để nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền, sức chiến đấu củaĐảng và hiệu lực hiệu quả quản lý của Nhà nước Vì vậy, để thực hiện có hiệuquả công tác tác giáo dục chính trị, tư tưởng cần làm công tác chuẩn bị từ sớmnhằm “ Mưa dầm thấm đất” từ thế hệ trẻ hiện nay là các học sinh, sinh viên.Vận dụng, đổi mới và nâng cao chất lượng tổ chức quán triệt, học tập các chỉthị, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước theo hướng thiết thực, hiệuquả, phù hợp với từng đối tượng; đa dạng hoá hình thức giáo dục lý luậnchính trị trong Đảng và trong xã hội; tập trung tuyên truyền sâu rộng đườnglối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; coi trọng công
Trang 4tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn cho đội ngũ cán bộ, giảng viên, giảng viênkiêm chức; xây dựng đội ngũ giáo viên có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạođức và trí tuệ ngang tầm nhiệm vụ nhằm đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới
Việc nâng kiến thức chính trị - tư tưởng là trách nhiệm, nghĩa vụ màmỗi sinh viên phải trang bị Việc cống hiến cho đất nước và xã hội là tráchnhiệm mà mỗi sinh viên cần nhận thức và phấn đấu hết mình để nâng caotrình độ chuyên môn của bản thân để hoàn thành nhiệm vụ cống hiến cho xãhội Ngày nay, bộ phân giới trẻ có thái độ thờ ơ không coi trọng việc nâng caokiến thức chính trị - tư tưởng đây là một vấn đề rất đáng quan ngại Sinh viên
là thế hệ mới tiếp nhận nền tri thức phong phú, trong người mang sứ mệnhgiúp đất nước phát triển nhưng không có nền móng về tư tưởng chính trị sẽdẫn đến quan điểm sai lệch điều này thật sự đáng quan ngại Điều kiện tiênquyết đó là sinh viên phải nhận thức được tầm quan trọng của việc nâng caochất lượng công tác giáo dục chính trị - tư tưởng,tích cực rèn luyện học tập,
để trở thành một con người ưu tú Nhận thức được ý nghĩa và tầm quan trọng
đó, tôi đã tiến hành lựa chọn đề tài: “Nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền ngày nay
” Với mục tiêu làm làm rõ khái niệm Công tác giáo dục chính trị - tư tưởng,
hiệu quả của công tác giáo dục chính trị - tư tưởng và trên đó đánh vào nhậnthức của bộ phận sinh viên hiện nay để họ có thể nhận ra ý nghĩa quan trọngcủa công tác giáo dục chính trị - tư tưởng, trên cơ sở đó tìm ra giải phát phùhợp để nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho sinh viênHọc viện Báo chí và Tuyên truyền
Trang 52 Nhiệm vụ nghiên cứu
Khảo sát,đánh giá thực trạng chất lượng công tác giáo dục chính trị
-tư -tưởng cho sinh viên trong khuôn khổ Học viện Báo chí và Tuyên truyền
- Hệ thống hóa, phân tích những vấn đề lý luận về chất lượng công tác
giáo dục chính trị - tư tưởng cho sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền
- Đề xuất quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác
giáo dục chính trị - tư tưởng cho sinh viên nói chung và sinh viên Học việnBáo chí và Tuyên truyền nói riêng
3 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu
3 1 Đối tượng nghiên cứu
Thực trạng Chất lượng công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho sinhviên Học viện Báo chí và Tuyên truyền ngày nay
3 2 Khách thể nghiên cứu
- Sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền ngày nay
- Giảng viên phụ trách quản lý công tác giáo dục chính trị - tư tưởngtrong Học viện Báo chí và Tuyên truyền
Trang 6- Hoạt động quản lý công tác giáo dục chính trị - tư tưởng trong Họcviện Báo chí và Tuyên truyền
3 3 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi không gian: đề tài nghiên cứu trên khuôn khổ Học viện Báo
chí và Tuyên truyền
- Phạm vi thời gian : Tháng 1/2022 – tháng 3/2022
4 Câu hỏi nghiên cứu
5 Giả thuyết nghiên cứu
Chất lượng công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho sinh viên Họcviện Báo chí và Tuyên truyền đã thực hiện tương đối tốt ở một số mặt nhưngvẫn còn hạn chế Khảo sát đúng thực trạng chất lượng công tác giáo dục chínhtrị - tư tưởng, đề xuất được những giải pháp quản lý công tác giáo dục chínhtrị - tư tưởng cho sinh viên ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền
6 Thiết kế bộ công cụ nghiên cứu (bảng phỏng vấn sâu)
BẢNG PHỎNG VẤN SÂU
Chào anh/chị!
Tôi là sinh viên khoa Xã hội học – Trường Học viện Báo chí và Tuyên
truyền Nhằm phục vụ cho nghiên cứu “Nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền ngày nay” tôi rất mong nhận được sự giúp đỡ của anh/chị Rất mong anh/ chị
bớt chút thời gian tiếp nhận phỏng vấn sâu này
Chúng tôi xin cam đoan, mọi thông tin mà anh/ chị cung cấp chỉ phục
vụ cho nghiên cứu và học tập Sự trợ giúp thông tin từ anh/ chị sẽ góp phầnthành công cho nghiên cứu này
Xin chân thành cảm ơn!
Trang 7A THÔNG TIN CHUNG
B Thực trạng chất lượng công tác giáo dục chính trị - tư tưởng của sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền
C Nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho sinh viên Học viện Báo chí va Tuyên truyền
- Anh/chị có đề xuất, kiến nghị nào để nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị -tư tưởng cho sinh viên Học viện Báo chí và truyên truyền?
Chân thành cảm ơn sự trợ giúp thông tin từ Anh/chị!
7 Thao tác khái niệm:
7 1 Khái niệm Giáo dục :
Được hiểu từ 2 góc độ : vừa là hiện tượng xã hội, vừa là một hoạt độngcủa con người nhằm trang bị cho con người những tri thức về khoa học tựnhiên, khoa học xã hội và nhân văn Giáo dục chịu sự chi phối mạnh mẽ bởiđặc điểm kinh tế xã hội của từng địa phương
Giáo dục là quá trình có mục đích xuất phát từ những yêu cầu của xãhội, từ mong muốn của các nhà giáo dục dẫn dắt thế hệ trẻ vươn tới tri thức vànhững chuẩn mực văn hóa, đạo đức, xã hội phù hợp với truyền thống dân tộc
và thời đại Giáo dục như vậy đồng nghĩa với định hướng xã hội
Giáo dục gắn liền với tự giáo dục, Giáo dục chỉ có hiệu quả khi mỗicon người tự ý thức được mục dích cuộc sống và tích cực hoạt động vì cuộcsống của bản thân mình, mọi tác động giáo dục được tiếp nhận theo nhu cầu
và ý thức của từng cá nhân
Giáo dục là quá trình phức tạp và lâu dài được thực hiện trong suốt cảcuộc đời con người, bắt đầu từ lúc ra đời và chỉ kết thúc khi con người mất đi.Giáo dục gắn liền với dạy học, nhưng giáo dục và dạy học không đồng nhất
Trang 8Giáo dục và dạy học có cùng mục đich là hinfht hành và phát triển nhân cách,nhưng chức năng trội của giáo dục là bồi dưỡng ý thức, thái độ và hành vicuộc sống, còn dạy học là bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng hoạt động sángtạo Dạy học là quá trình điều khiển được, còn quá trình giáo dục rất phức tạp
và khó kiểm soát
7 2 Khái niệm Công tác giáo dục chính trị - tư tưởng:
Hiện nay, các thuật ngữ: “công tác giáo dục chính trị - tư tưởng”, “côngtác giáo dục chính trị tư tưởng”, “công tác giáo dục chính trị, tư tưởng”,
“công tác giáo dục chính trị”, “giáo dục chính trị- tư tưởng” được sử dụngphổ biến trong các văn kiện của Đảng và nhiều tài liệu, sách, báo trong nước
và nước ngoài Đó là một thuật ngữ được nhiều môn khoa học sử dụng như:xây dựng Đảng, chính | trị học, giáo dục học, tâm lý học quân sự Tuỳ theotính chất, đặc điểm, mục đích, yêu cầu nghiên cứu mà có cách tiếp cận khácnhau
Trước những năm 1990, một số lượng lớn các công trình, tài liệu vềcông tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Liên Xô được được dịch sang tiếngViệt, như: “Phương pháp luận công tác tư tưởng” của D A Vôn-cô-gô-nốp[1900, “Hình thành niềm tin cho thế hệ trẻ” của V A Xu-khon-lin-xki [1950,
“Hoạt động tư tưởng của Đảng Cộng sản Liên Xô” của XIXu-rơ-ni-tren-cô .Nhiều công trình sử dụng thuật ngữ giáo dục chính trị - tư tưởng để chỉ hoạtđộng truyền bá nội dung về chính trị, nhưng chưa luận bàn về khái niệm.Cuốn “Từ điển bách khoa quân sự Xô - Viết” (tiếng Nga) đã đưa ra một địnhnghĩa: “Giáo dục chính trị - tư tưởng trong các lực lượng vũ trang là hệ thốngcác biện pháp nhằm hình thành cho sĩ quan và chiến sĩ có đủ trình độ tư tưởng
và sẵn sàng hoàn thành mọi nhiệm vụ chiến đấu để giành chiến thắng trongchiến tranh Cuốn “Đảng lãnh đạo quân đội của quân đội Liên Xô, Cu-ba,CHDC Đức, Triều Tiên” khẳng định, một trong những nhiệm vụ hàng đầucủa tổ chức Đảng và cơ quan chính trị các cấp trong quân đội các nước
Trang 9XHCN đều phải giáo dục CNMLN, đường lối quan điểm của Đảng, “làm chocác chiến sĩ trong công tác của họ tin tưởng tuyệt đối Đảng, vào những nghịquyết của Đảng và trên cơ sở của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, giáo dục bản chấtcách mạng của người lính xã hội chủ nghĩa, ý thức giai cấp, ý thức dân tộc vàtinh thần chiến đấu độc lập” [47, tr 42]
Những năm gần đây, nước ta đã xuất hiện nhiều công trình của các tácgiả Trung Quốc hoặc của các tác gia Việt Nam nghiên cứu về công tác tưtưởng của Đảng Cộng sản Trung Quốc Theo bản dịch tiếng Việt, các nhànghiên cứu Trung Quốc chỉ sử dụng một thuật ngữ duy nhất là công tác giáodục chính trị tư tưởng Mặc dù chưa đưa ra khái niệm, nhưng các tác giả đãchỉ ra những đặc trưng cơ bản của công tác này Trong cuốn giáo trình “Côngtác tuyên truyền tư tưởng trong thời kỳ mới” của Cục cán bộ, Ban Tuyên huấnTrung ương, Đảng Cộng sản Trung Quốc, các tác giả coi giáo dục niềm tinvào lý tưởng là nội dung cốt lõi, giáo dục lý luận cơ bản, đường lối cơ bản,chương lĩnh cơ bản của Đảng, cai nghĩa yêu nước, chủ nghĩa tập thể, chinghĩa xã hội là nội dung hàng đầu của công tác chính trị tư tưởng [14, tr.226270] Giáo trình “Công tác chính trị của Quân giải phóng nhân dân TrungQuốc” dùng trong các học viện, nhà trường trong thời kỳ mới, của Nxb Đạihọc Quốc phòng Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc, năm 1986 coi côngtác giáo dục tư tưởng là một hoạt động quan trọng của công tác chính trị trongquân đội với ba nội dung cơ bản là: giáo dục lý luận chủ nghĩa Mác và “bốnnguyên tắc” cơ bản, giáo dục những vấn đề cơ bản xây dựng hiện đại hoáCNXH Trung Quốc và xây dựng hiện đại hoá, chính quy hoá quân đội cáchmạng, giáo dục chính trị tư tưởng thường xuyên Trong đó, nội dung giáo dụcchính trị tư tưởng thường xuyên gồm: giáo dục nhiệm vụ và tình thế, phẩmchất đạo đức, truyền thống, chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cáchmạng, pháp chế và dân chủ XHCN, kỷ luật tổ chức
Trang 10Như vậy, các công trình nghiên cứu ở nước ngoài tuy tên gọi khác nhaunhưng đều khẳng định công tác tư tưởng có một hoạt động hướng vào xâydựng niềm tin, lý tưởng chính trị với nội dung truyền bá chủ yếu là tri thức vềlĩnh vực chính trị theo nghĩa rộng nhất của từ này
Ở trong nước, các công trình, tài liệu về công tác tư tưởng có số lượngkhá lớn, nội dung đa dạng, hình thức phong phú Mỗi tác giả, mỗi công trình,tài liệu, bài viết về công tác tư tưởng tuy có cách tiếp cận, phạm vi, mức độ,lĩnh vực nghiên cứu khác nhau nhưng ít nhiều đều đề cập đến hoạt độngtruyền bá nội dung chính trị Nhìn chung, các tác giả sử dụng đồng thời cácthuật ngữ nêu trên, trong đó thuật ngữ công tác giáo dục chính trị, tư tưởng có
xu hướng được sử dụng phổ biến hơn Thuật ngữ công tác giáo dục chính trịchủ yếu được sử dụng trong quân đội Tuy tên gọi khác nhau, nhưng nhìnchung nội hàm của chúng là tương đối giống nhau
Trong các văn kiện của Đảng, tên gọi hoạt động này cũng chưa thốngnhất Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ X[43, tr 61] vàlần thứ XI [45, tr 161] đều dùng thuật ngữ công tác giáo dục chính trị tưtưởng Tuy nhiên, văn kiện Hội nghị lần thứ tư của Ban Chấp hành Trungương Đảng, khoá XI lại sử dụng thuật ngữ công tác giáo dục chính trị, tưtưởng [xem 46, tr 35] Trong cuốn “Đổi mới công tác giáo dục chính trị tưtưởng cho cán bộ, đảng viên cơ sở”, tác giả Vũ Ngọc Am đưa ra định nghĩa:công tác giáo dục chính trị tư tưởng là “quá trình tổ chức giáo dục, truyền bá
hệ tư tưởng của giai cấp công nhân đến với quần chúng nhân dân, thực chất làquá trình truyền bá, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,cương lĩnh, đường lối, quan điểm và những chai trương, chính sách của Đảng,pháp luật của Nhà nước cho cán bộ, đảng viên và nhân dân” [1, tr 22]
Tiếp cận dưới góc độ khoa học chuyên ngành, giáo trình “Nguyên lýcông tác tư tưởng, tập 1, do tác giả Lương Khắc Hiếu chủ biên, các nhà khoahọc thuộc Học viện Báo chí và Tuyên truyền - Trung tâm đào tạo và nghiên
Trang 11cứu về khoa học công tác tư tưởng coi giáo dục chính trị - tư tưởng là mộthoạt động của công tác tư tưởng và chỉ rõ sự khác biệt giữa giáo dục chính trị
- tư tưởng với các hoạt động giáo dục tư tưởng khác chính là ở nội dung của
nó Tương ứng với lĩnh vực hoạt động thực tiễn nào có tư tưởng về lĩnh vực
ấy, vì vậy nội dung giáo dục tư tưởng rất rộng, bao gồm: giáo dục thế giớiquan khoa học, giáo dục chính trị - tư tưởng, giáo dục đạo đức, giáo dục kinh
tế, giáo dục lao động Trong đó, giáo dục chính trị - tư tưởng là một nội dung cơ bản và chức năng của nó là: “trang bị cho nhân dân lao động một
hệ thống những kiến thức về lĩnh vực chính trị của đời sống xã hội Trên cơ
sở đó hình thành ý thức giác ngộ chính trị, hình thành những quan niệm, quanđiểm đúng đắn về các vấn đề chính trị, mà quan trọng nhất là hiểu rõ và nắmvững đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, trách nhiệm và nghĩa vụcông dân” [56, tr 183] Mục đích của giáo dục chính trị - tư tưởng là hìnhthành văn hoá chính trị cho nhân dân lao động Cấu trúc văn hoá chính trị ởcấp độ cá nhân bao gồm tri thức chính trị, niềm tin chính trị và tính tích cựcchính trị - xã hội Nội dung giáo dục chính trị - tư tưởng bao hàm: hệ thống trithức chính trị mà cốt lõi là CNMLN-TTHCM, đường lối, chính sách củaĐảng, truyền thống chính trị và những giá trị chính trị được đúc kết trong lịch
sử, lý tưởng chính trị của giai cấp, dân tộc, niềm tin vào sự nghiệp cách mạng
do Đảng lãnh đạo, giáo dục bản lĩnh, sự nhạy bén chính trị và đấu tranh khắcphục sự mơ hồ về chính trị; giáo dục tính tích cực chính trị - xã hội, đấu tranhchống sự thụ động và thói thờ ở chính trị Kết quả nghiên cứu này đã phânbiệt khá rõ mục đích, nội dung của giáo dục chính trị - tư tưởng với các hoạtđộng khác của công tác tư tưởng
Trong quân đội, “Từ điển giải thích thuật ngữ quân sự” sử dụng thuậtngữ giáo dục chính trị - tư tưởng và cho rằng: “giáo dục chính trị - tư tưởng,quả trình tác động liên tục, có cơ sở khoa học, có định hướng vào đối tượnggiáo dục nhằm bồi dưỡng cho họ khả năng nhận thức chính trị đúng đắn, thái
độ chính trị phù hợp với quan điểm cách mạng, tinh thần kiên định đấu tranh
Trang 12vì chủ nghĩa xã hội” [16, tr 259] Giáo dục chính trị - tư tưởng là một nộidung cơ bản trong việc đào tạo, rèn luyện quân nhân cách mạng, được tiếnhành một cách thường xuyên, có hệ thống đối với mỗi quân nhân trong suốtquá trình tại ngũ, bằng huấn luyện chính trị theo các chương trình phù hợp vớitừng cấp quân nhân, bằng công tác tuyên truyền và vận động chính trị và bằngsinh hoạt tập thể trong quân đội
Trong luận án tiến sĩ Triết học “Nâng cao chất lượng giáo dục chính trị
- tư tưởng trong quân đội trước yêu cầu mới của cuộc đấu tranh tư tưởng ởnước ta hiện nay”, tác giả Nguyễn Văn Cần đã đưa ra định nghĩa:
Giáo dục chính trị - tư tưởng trong quân đội là quá trình tác động cómục đích, có tổ chức, có hệ thống của Đảng vào ý thức của cán bộ, chiến sĩ đểtruyền bá những tư tưởng chính trị cơ bản, cốt lõi là chủ nghĩa Mác - Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhànước, làm cho chúng thấm sâu, chiếm vị trí thống trị thiệt đổi trong đời sốngtinh thần, định hướng sauy nghĩ và hành động của cán bộ, chiến sĩ; xây dựngcho họ thế giới quan, phương pháp luận khoa học, bản lĩnh chính trị vữngvàng, nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa; bồi dưỡng cho họ năng lực thựchiện những tư tưởng chính trị của Đảng trong chiến đấu và mọi hoạt độngchính trị xã hội khác; tập hợp, đoàn kết, động viên, cổ vũ họ hành động tíchcực, sáng tạo vì lý tưởng, mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, gópphần củng cố vững chắc trận địa tr trồng ca Đảng trong quân đội [11, tr 11]
Theo tác giả, giáo dục chính trị - tư tưởng trong quân đội ta là hoạtđộng đấu tranh tư tưởng của cấp uỷ, chỉ huy các cấp để xác lập vị trí thống trịtuyệt đối của CNMLN-TTHCM trong đời sống tinh thần của cán bộ, chiến sĩ;bồi dưỡng, rèn luyện cho quân nhân thế giới quan khoa học, bản lĩnh chính trịvững vàng, đạo đức, lối sống cách mạng, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ
Trong quân đội, có một cách tiếp cận khác là nghiên cứu công tác tưtưởng dưới góc độ thực tiễn, gắn với chức trách, nhiệm vụ của người chính
Trang 13uỷ, chính trị viên “Giáo trình công tác đảng, công tác chính trị” do TCCTxuất bản dùng trong các nhà trường quân đội sử dụng thuật ngữ công tác giáodục chính trị để chi các hoạt động “truyền bá lý luận Mác-Lênin, tư tưởng HồChí Minh, đường lối chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhànước, nhiệm vụ của quân đội, đơn vị và những giá trị chuẩn mực đạo đứccách mạng, những kiến thức văn hoá - xã hội, lịch sử truyền thống của Đảng,của dân tộc, của quân đội, của đơn vị”[166, tr 314] Công trình này coi giáodục chính trị, tư tưởng là một hình thức của công tác giáo dục chính trị, baogồm các hình thức cụ thể là học tập chính trị, sinh hoạt chính trị tư tưởng vànghiên cứu chuyên đề của sĩ quan Như vậy, CTGDCT-TT dưới góc độ khoahọc công tác tư tưởng và công tác giáo dục chính trị dưới góc độ là một nhiệm
vụ thực tiễn trong quân đội tuy đều là một bộ phận của công tác tư tưởngnhưng có sự khác nhau về mục đích, nội dung, vị trí, mối quan hệ với côngtác tư tưởng
7 3 Khái niệm hiệu quả công tác giáo dục chính trị - tư tưởng:
Các nhà khoa học Liên Xô dựa vào định đề của VILênin về hiệu quảcông tác nói chung là có khả năng thu được kết quả nhiều nhất, vững chắcnhất mà lại ít tốn sức nhất” [80, tr 79] để xây dựng khái niệm hiệu quả côngtác tư tường Cuốn “Hoạt động tư tưởng của Đảng Cộng sản Liên Xô” đưa rakhái niệm hiệu quả công tác tư tưởng “ là sự tương quan giữa kết quả tácđộng tin trường đã đạt được so với những mục tiêu xây dựng giác ngộ cộngsản cai nghĩa và phân hạnh cộng sản chủ nghĩa của con người” [196, tr 299].Như vậy, hiệu quả công tác tư tưởng là sự tương quan giữa kết quả và mụcđích, trong đó mục đích của công tác tư tưởng là nhằm xây dựng phẩm chấtchính trị và phẩm chất đạo đức cộng sản chủ nghĩa cho nhân dân Hiệu quảcủa hoạt động tư tưởng chịu ảnh hưởng của nhiều điều kiện khách quan vànhân tố chủ quan Những điều kiện khách quan là: lối sống XHCN, chế độdân chủ, môi trường xã hội Nhân tố chủ quan là: trình độ lãnh đạo của Đảng
Trang 14đối với công tác tư tưởng, sự thành thạo chuyên môn của cán bộ làm công tác
tư tưởng, thường xuyên cải tiến hình thức, phương pháp, đảm bảo sự thốngnhất của các biện pháp kinh tế - xã hội, tư tưởng, tổ chức và hành chính
Có thể nói, công trình nghiên cứu tiêu biểu nhất về hiệu quả công tác tưtưởng hiện nay đó là cuốn “Nguyên lý công tác tư tưởng”, tập 2, do tác giảLương Khắc Hiếu chủ biên, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2008 Đây làcông trình nghiên cứu khá hệ thống và sâu sắc về hiệu quả công tác tư tưởng.Các tác giả đã đưa ra khái niệm hiệu quả công tác tư tưởng là: sự tương quangiữa kết quả đạt được do tác động tư tưởng mang lại với mục đích của côngtác tư tưởng được đặt ra và với chi phí để đạt được kết quả đó trong một điềukiện xã hội nhất định [57, tr 280-281] Về phân loại, công tác tư tưởng cóhiệu quả chung (toàn xã hội) và hiệu quả cụ thể; hiệu quả lâu dài và hiệu quảtrước mắt, hiệu quả tinh thần và hiệu quả thực tiễn Cũng đồng tình với quanđiểm nêu trên, trong cuốn “Công tác tư tưởng trong sự nghiệp công nghiệphoá, hiện đại hoá”, tác giả Trần Thị Anh Đào cho rằng “hiệu quả công tác tưtưởng là sự tương quan giữa kết quả mà công tác tư tưởng đạt được so vớimục đích của công tác tư tưởng được xác định từ trước trong một điều kiện xãhội nhất định và với một chi phí nhất định” [36, tr 38] Tác giả cho rằng, hiệuquả tỷ lệ nghịch với mục đích và chi phí nhưng nếu không chi phí gì hoặc xácđịnh mục đích quá thấp cũng không đạt được hiệu quả như mong muốn
Trong lĩnh vực quân sự, tuy cách diễn đạt khác nhau nhưng các tác giảđều đề cập đến vấn đề chi phí khi nói đến hiệu quả Luận văn thạc sĩ “Nângcao hiệu quà giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan-binh sĩ ở đơn vị cơ sở Binhđoàn Quyết thắng trong giai đoạn hiện nay”, tác giả Trần Anh Kim cũng coihiệu quả là sự tương quan giữa ba yếu tố kết quả, mục đích và chi phí nhưnggiải thích rõ hơn kết quả và cách thức đạt được kết quả trong định nghĩa:
“hiệu quả công tác giáo dục chính trị đối với hạ sĩ quan - binh sĩ (HSQ-BS) ởBinh đoàn Quyết thắng là sự tương quan giữa kết quả đạt được với mục đích
Trang 15giáo dục chính trị cho HSQ - BS, được thể hiện ở số lượng và chất lượng củahoạt động này, ở trình độ nhận thức chính trị, tư tưởng và năng lực hành độngcủa HSQ-BS, thông qua tác động của nội dung, hình thức, phương pháp vàlực lượng, phương tiện giáo dục chính trị, với một chi phí nhất định, trongđiều kiện và những đặc điểm, nhiệm vụ cụ thể ở các đơn vị cơ sở Binh đoànQuyết thắng” [74, tr 15] Trong luận án tiến sĩ triết học “Nâng cao hiệu quảcông tác tư tưởng trong quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay”, tác giả TrầnNgọc Tuệ quan niệm hiệu quả công tác tư tưởng là sự so sánh giữa kết quảvới mục đích và chi phí nhưng mở rộng hơn thuật ngữ chi phí, đó là “ việc
sử dụng tối ưu mọi khả năng vào thực hiện mục đích trong những điều kiệnnhất định” [182, tr 23] Như vậy, chi phí không đơn thuần chỉ là tiền bạc màcòn có những yếu tố khác Tương tự các quan niệm nêu trên, tác giả CaoXuân Trung cho rằng “hiệu quả giáo dục chính trị - tư tưởng là mối tươngquan giữa kết quả đạt được so với mục đích đề ra trên cơ sở đầu tư về mọimặt và ảnh hưởng thực tế của nó” [173, tr 40]
Qua các công trình nghiên cứu trên đây có thể thấy, hiệu quả công tác
tư tường, giáo dục chính trị - tư tưởng hay công tác giáo dục chính trị là mộtvấn đề được đông đảo các nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm Hầuhết các công trình đều cho rằng, hiệu quả là sự tương quan hoặc so sánh giữakết quả với mục đích và chi phí (khả năng, đầu tư) Một số công trình chi đềcập đến sự so sánh giữa hai yếu tố kết quả và chi phí hoặc giữa kết quả vàmục đích Không chỉ đưa ra khái niệm, các công trình nghiên cứu còn đưa racách phân loại và các yếu tố tác động đến hiệu quả công tác tư tưởng
7 4 Khái niệm Quản lí công tác giáo dục chính trị - tư tưởng :
Quản lí công tác giáo dục chính trị - tư tưởng cho sinh viên là nhữngtác động có mục đích, có kế hoạch của nhà quản lý đến tập thể, cán bộ, giảngviên, sinh viên và những lực lượng giáo dục trong và ngoài trường nhằm huyđộng họ tham gia và quan tâm giáo dục chính trị - tư tưởng cho sinh viên để
Trang 16thực hiện có hiệu quả mục tiêu nhiệm vụ giáo dục chính trị - tư tưởng đề ra,góp phần hình thành và phát triển nhân cách sinh viên một cách toàn diện
Chủ thể quản lí giáo dục chính trị - tư tưởng cho sinh viên là Hiệutrưởng, cán bộ phòng công tác chính trị và học học sinh sinh viên trongtrường,cán bộ quản lý các khoa,phòng, cán bộ giảng dạy, các tổ chức giáo dụctrong và ngoài trường
Đối tượng quản lý là sinh viên
7 5 Khái niệm sinh viên :
Thuật ngữ : Sinh viên” được bắt nguồn từ tiếng Latinh “ Students” vớinghĩa là người làm việc, học tập, khai thác tri thức Sinh viên Việt Nam là tất
cả công dân Việt Nam đang học tập và nghiên cứu tại các trường Đại học,Caođẳng,hay Trung cấp chuyên nghiệp, các viện đào tạo hệ Đại học và Cao đẳngtrong nước Ở đó, họ được truyền đạt kiến thức bài bản về một ngành nghề,chuẩn bị cho công việc sau này của họ, Họ được xã hội công nhân qua nhữngbằng cấp đạt được trong quá trình học Quá trình học của họ theo phươngpháp chính quy,tức là họ phải trải qua bậc học tiểu học, trung học cơ sở, trunghọc phổ thông
Trong nhóm đối tượng thanh niên, sinh viên là bộ phận nhạy cảm màđất nước đặt vào họ hy vọng trở thành lực lượng có tri thức khoa học,kỹthuật,quản lý kinh tế,xã hội và các mặt khác nhau của đời sống Họ là đốitượng đang trong quá trình xã hội hóa,được trang bị kiến thức toàn diện,đượcđào tạo cơ bản về chuyên môn nghề nghiệp,sống trong môi trường nhiềuthông tin,giao tiếp ở các trung tâm văn hóa lớn, các thị trấn,thành phố, họnhạy cảm với các vấn đề của xã hội Đây là nhóm đối tượng rất dễ bị tácđộng,ảnh hưởng bởi cái mới Nếu chia theo độ tuổi thì phần lớn họ thuộc độtuổi từ 18 - 23 tuổi Độ tuổi tiếp tục trưởng thành về thể chất,tinh thần,hănghái,dũng cảm muốn đi vào cuộc sống xã hội,xác định việc làm, trau dồi nghềnghiệp