Tiểu luận xã hội học tôn giáo vai trò của học sinh thpt trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc

Tên đề tài “Vai trò của học sinh THPT trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc” Nghiên cứu tại trường THPT Cẩm Giàng, Hải Dương.. Trong số đó có các lễ hội tiêu biểu như: H

DANH MỤC VIẾT TẮT

PPNC : Phương pháp nghiên cứu THPT : Trung học phổ thông DTTS : Dân tộc thiểu số

1

BÀI LÀM

1 Tên đề tài

“Vai trò của học sinh THPT trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc” (Nghiên cứu tại trường THPT Cẩm Giàng, Hải Dương)

2 Tính cấp thiết

Trong cuộc sống hội nhập quốc tế, quá trình phát triển theo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa, ngành kinh tế thế được cho là chủ đạo Song, các lĩnh vực trong đời sống xã hội như văn hóa, y tế, giáo dục, …, cũng đóng có một phần không thể thiếu trong sự nghiệp phát triển của mỗi quốc gia Trải qua gần 4.000 năm lịch sử, cộng đồng các dân tộc Việt Nam đã vượt qua nhiều khó khăn, gian khổ trong lao động sản xuất và chiến đấu chống giặc ngoại xâm để xây dựng nền đất nước Việt Nam tươi đẹp và hùng mạnh Truyền thống văn hóa lâu đời, Việt Nam với 54 dân tộc cũng là 54 sắc màu văn hóa khác nhau, tạo nên một nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc Bản sắc dân tộc hãy chính là giá trị văn hóa của dân tộc biểu hiện cho sự định hướng

và lựa chọn hành động của con người

Theo thống kê, nước ta có trên 6.000 lễ hội dân gian, lưu giữ nhiều tầng lớp văn hóa tín ngưỡng, ẩn chứa hệ tư tưởng đạo lý và triết học Trong

số đó có các lễ hội tiêu biểu như: Hội Gióng, Lễ hội Đống Đa, Lễ hội Cổ Loa, Hội Chùa Thầy, hội Thổi cơm thi làng Thi Cấm…Hay Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bộ VHTTDL) cũng vừa ban hành Quyết định số 805/QĐ-BVHTTDL về việc Xây dựng bộ ảnh chuyên đề "Sắc màu các dân tộc Việt Nam", nhằm phản ánh những nét văn hóa đặc trưng về tập quán sinh hoạt, trang phục truyền thống, hoạt động tín ngưỡng, lễ hội v.v… của mỗi dân tộc anh em đã làm nên bức tranh văn hóa Việt Nam đặc sắc Những nét đẹp độc đáo ấy là niềm tự hào của mỗi dân tộc nói riêng, của Việt Nam nói chung, được bạn bè quốc tế trân trọng, quan tâm và yêu thích Bộ Văn hóa,

Thể thao và Du lịch (Bộ VHTTDL) cũng vừa ban hành Quyết định số 805/QĐ- BVHTTDL về việc Xây dựng bộ ảnh chuyên đề "Sắc màu các dân tộc Việt Nam", nhằm phản ánh những nét văn hóa đặc trưng về tập quán sinh hoạt, trang phục truyền thống, hoạt động tín ngưỡng, lễ hội v.v… của mỗi dân tộc anh em đã làm nên bức tranh văn hóa Việt Nam đặc sắc Những nét đẹp độc đáo ấy là niềm tự hào của mỗi dân tộc nói riêng, của Việt Nam nói chung, được bạn bè quốc tế trân trọng, quan tâm và yêu thích

Dưới sự tác động của đời sống kinh tế, xã hội nhất là trong giai đoạn hội nhập quốc tế, bùng nổ thông tin hiện nay, sự giao thoa, du nhập văn hóa của các vùng miền đang có xu hướng lấn át, làm mờ nhạt văn hóa bản địa Một số giá trị văn hóa truyền thống không còn lưu giữ được, hoặc bị biến đổi, không đúng nguyên gốc của nó Mặc dù trong những năm qua, từ chủ trương, các chính sách của Đảng và Nhà nước trong việc bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc, các cấp chính quyền, ngành Văn hóa, cộng đồng các DTTS cũng đã triển khai, nỗ lực bảo tồn Từ đó nhân rộng, phát triển để xây dựng các làng văn hóa - du lịch, điểm văn hóa du lịch, tạo

đà chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đẩy mạnh tốc độ xóa đói, giảm nghèo Tuy nhiên, việc bảo tồn bản sắc văn hóa, nhất là phục dựng lại các lễ hội truyền thống của các DTTS vẫn chưa thực sự đi vào chiều sâu, đảm bảo tính hiệu quả lâu dài

Bản sắc văn hóa dân tộc được truyền tự từ đời cha ông, đến nay, những con người trẻ tuổi, đầy nhiệt huyết, hăng say, đặc biệt là học sinh sinh viên – lớp trẻ năng động, những mầm non tương lai, có thể đã đang hoặc sẽ thực hiện việc phát huy những gái trị tốt đẹp về văn hóa dân tộc Không ít những bạn trẻ Việt Nam quảng bá, đưa hình ảnh đất nước Việt Nam dài chữ S với nhiều nét đẹp tự hào của dân tộc ra khắp Năm Châu, được sự đón nhận và thán phục từ bạ bè quốc tế Học sinh Trung học phổ thông Cẩm Giang là lớp trẻ đã có đủ những nhận thức cơ bản về giá trị văn hóa dân tộc ngay từ khi

còn ngồi trên ghế nhà trường Với tiêu chí xây dựng nhà trường thành một đơn vị giáo dục chất lượng cao phù hợp với tinh thần số 07 của Sở Giáo dục

về việc phát triển giáo dục trình độ chất lượng cao Giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức và trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động, sáng tạo, ý chí vươn lên và khả năng thích ứng cao Nhà trường không chỉ quan tâm đến những bộ môn khoa học mà còn rèn luyện những phẩm chất đạo đức cho học sinh Vậy, tác giả lựa chọn nghiên cứu nhằm khảo sát học sinh THPT Cẩm Giàng

với nghiên cứu “Vai trò của học sinh THPT trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc” (Nghiên cứu tại trường THPT Cẩm Giàng, Hải Dương)”.

3 Tổng quan nghiên cứu

Xã hội ngày càng phát triển, tất cả các lĩnh vực trong đời sống đều được nhận nhiều sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và nhân dân Trong đó văn hóa là phần thiết yếu, không thể thiếu của mỗi quốc gia, dân tộc Từ lịch

sử ngàn đời đến nay, văn hóa luôn là yếu tố cốt lõi, tượng trưng cho hình ảnh của một quốc gia, dân tộc Có không ít những nghiên cứu văn hóa của Việt Nam về những bản sắc văn hóa dân tộc, nhiều nghiên cứu đề cập đến vai trò của những đối tượng trong xã hội trong việc bảo tồn và phát triển những giá trị văn hóa của dân tộc

Trong nhiều năm trở lại đây, Đảng bộ các cấp huyện, xã thường được quan tâm, xuất hiện trong luận văn thạc sĩ của tác giả Bùi Văn Chương với

nghiên cứu “Vai trò của Đảng bộ huyện Bá Thước tỉnh Thanh Hóa trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường hiện nay” Luận

văn không chỉ làm sáng tỏ cơ sở lý luận về vai trò lãnh đạo của Đảng bộ bộ huyện trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Tác giả còn nghiên cứu, phân tích thực trạng vai trò của Đảng bộ huyện Bá Thước tỉnh Thanh Hóa ra trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc dân văn hóa dân tộc

Mường, để từ đó đưa ra những giải pháp nhằm phát huy vai trò của Đảng

bộ huyện Bá Thước tỉnh Thanh Hóa trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc hiện nay

Khoảng một thập kỷ trước, vào năm 2010, nghiên cứu của Phạm Xuân

Đức chủ biên cuốn sách “Phát triển văn hóa Việt Nam giai đoạn 20112020

-xu hướng và giải pháp” gồm 4 chương, mỗi chương trình bày những vấn đề

khác nhau: những vấn đề về phát triển văn hóa Việt Nam giai đoạn 2011-2020; thực trạng xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam trong 25 năm đổi mới; dự báo những xu hướng vận động và phát triển của văn hóa Việt Nam giai đoạn 2011 – 2020; phương hướng quan điểm và giải pháp nhằm phát triển văn hóa Việt Nam giai đoạn 2011-2020 Chăt lọc các kết quả nghiên cứu của đề tài khoa học cấp Nhà nước về những vấn đề phương pháp nghiên cứu, phương pháp đánh giá khái quát thành tựu nổi bật của văn hóa Việt Nam trong 25 năm đổi mới, đồng thời nêu ra dự báo bằng các xu thế phát triển của văn hóa Việt Nam Từ đó, tác giả đã đề xuất các giải pháp góp phần đẩy mạnh quá trình xây dựng và phát triển và dân Việt Nam trong thời

kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa và hội nhập quốc tế Cuốn sách đã đề cập về những vấn đề lý luận đã phần đang diễn ra trong quá trình phát triển của nền văn hóa Việt Nam, song chỉ mang tính tham khảo, dựa vào tình hình thực tế

ở mỗi giai đoạn mà nền văn hóa phát triển đa chiều khác nhau

Nói về việc thực hiện quyền tự do tôn giáo, nghiên cứu của tác giả

Phạm Văn Đông: “Vai trò của hệ thống chính trị trong cơ sở trong thực hiện quyền tự do tôn giáo ở thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa” Tác giả đã

nêu ra hệ thống chính trị và việc thực hiện quyền tự do tôn giáo ở Việt Nam cũng như vai trò và các yếu tố tác động đến hệ thống chính trị cơ sở đối với việc thực hiện tự do tôn giáo Trong nghiên cứu, tác giả đưa ra một số nét về thành phố Thanh Hóa cũng như tình hình thành phố về tôn giáo, những thành tựu và hạn chế về thực hiện vai trò của hệ thống chính trị trong cơ sở

quyền tự do tôn giáo của nhân dân Qua đó, tác giả nêu ra một số vấn đề cần thực hiện và từ đó đưa ra những giải pháp nhằm phát huy vai trò lãnh đạo của cấp ủy Đảng, cơ sở đối việc thực hiện quyền tự do tôn giáo của nhân dân Tăng cường vai trò quản lý của chính quyền cơ sở và phát huy vai trò tuyên truyền giám sát, phản biện của các tổ chức đoàn thể chính trị xã hội ở cơ sở đối với việc thực hiện quyền tự do tôn giáo của nhân dân Trong nghiên cứu này tác giả đã thành công khi chỉ ra ra những vai trò chủ đạo của hệ thống chính trị cơ sở trong việc thực hiện quyền tự do tôn giáo ở thành phố Thanh Hóa

Luận văn của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Hà: “Báo Đảng Tây Bắc với vấn đề giữ gìn quảng bá bản sắc văn hóa dân tộc Mông” Nghiên cứu đã chỉ

rõ cơ sở lý luận về vấn đề bán Đảng khu vực Tây Bắc, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Mông, cũng như tìm hiểu thực trạng, nội dung và phương thức giữ gìn văn hóa bản sắc văn hóa dân tộc Đồng thời còn đưa ra một số hạn chế trong việc giữ gìn và quảng bá bản sắc dân tộc Mông Từ những hạn chế

đó tác giả nêu lên được vấn đề đặt ra, cũng như cung cấp những giải pháp nâng cao chất lượng báo Đảng khu vực Tây Bắc trong giữ gìn quảng bá bản sắc văn hóa dân tộc Điểm mới của đề tài ở đây chính là đây là công trình đầu tiên về báo Đảng địa phương khu vực Tây Bắc với vấn đề giữ gìn bản sắc dân tộc, do vậy sẽ giúp các lãnh đạo, quản lý cơ quan nắm rõ vai trò, vị trí và thực trạng của hệ thống bảo đảm, qua đó để có những chính sách phù hợp nhằm lãnh đạo và quản lý hiệu quả hơn

Luận văn: “Vai trò quản lý của nhà nước đối với thực hiện quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo của nhân dân Thành phố Thanh Hóa hiện nay”

của tác giả Nguyễn Minh Huệ đã khái quát được những quan niệm về quyền

tự do tín ngưỡng, tôn giáo và vai trò của lý của nhà nước, đồng thời, nêu được các yếu tố phát huy vai trò đó Nghiên cứu còn chỉ ra thực trạng vai trò quản lý của chính quyền thành phố trong hướng dẫn việc các hoạt động tôn

giáo theo quy định của pháp luật cũng như trong công tác tuyên truyền và phổ biến pháp luật của nhà nước về tôn giáo cho cán bộ công tác Nghiên cứu điều tra việc tổ chức thực hiện các chính sách pháp luật, tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo của nhân dân, thực hiện vai trò của chính quyền thành phố trong công tác kiểm tra giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý

vi phạm ảnh hưởng đến quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân Từ đó thì tác giả của nêu một số giải pháp nhằm tăng cường đổi mới tổ chức phương pháp quản lý nhà nước cũng như đổi mới sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng Phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể nhân dân, đồng thời nâng cao chất lượng đào tạo bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo, đẩy mạnh công tác giáo dục tuyên truyền về chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước Nâng cao hiểu biết của nhân dân về tôn giáo và quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân Điểm mới của đề tài đó là nhận dạng và kiên quyết đấu tranh phê phán những luận điệu xuyên tạc của của về vấn đề tôn giáo mà các hoạt động làm ảnh hưởng đến quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân trên địa bàn thành phố

Công bố trên tạp chí văn hóa nghệ thuật số 346 (tháng 4/2013), ông Đặng Văn Bài - Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, Bộ văn hóa thể thao - du

lịch đã có bài viết “Quan điểm bảo tồn di sản văn hóa trong chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2020 từ những quan điểm chỉ đạo của Đảng trong Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII)” Tác giả nhấn mạnh vào bảo

tồn và phát triển di sản văn hóa dân tộc là nhiệm vụ then chốt của chiến lược phát triển văn hóa Tập trung điều tra toàn diện, nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa và văn hóa phi vật thể Kể

cả các loại hình nghệ thuật cổ truyền đặc sắc, văn hóa dân gian của từng địa phương, từng vùng văn hóa, từng vùng dân tộc Đồng thời kết hợp hài hòa việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa với hoạt động phát triển kinh

tế du lịch bền vững Bảo tồn các di tích gắn với phát triển du lịch bền vững là

xu hướng hiện đại, được áp dụng rộng rãi trên toàn thế giới Bài viết của ông

mang tính thời sự và thực tiễn cao, song, nhấn mạnh vào việc bảo tồn những

di tích lịch sử kết hợp với phát triển du lịch mới là vấn đề then chốt của bài viết trên

Luận văn thạc sĩ của Ngô Văn Hòe, nghiên cứu “Vai trò của bảo tàng văn hóa các dân tộc Việt Nam trong bảo tồn phát huy giá trị văn hóa dân tộc” đã khái quát được thực trạng về vai trò của bảo tàng văn hóa các dân

tộc Việt Nam trong bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Đồng thời, tìm hiểu được những vấn đề và giải pháp nâng cao vai trò của các bảo tàng cũng như những điểm hạn chế còn tồn tại Nghiên cứu tập trung tìm hiểu, phân tích, đánh giá vai trò của bảo tàng các văn hóa trong quá trình Bảo tồn phát huy văn hóa dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế Điểm mới của nghiên cứu chính là là nhằm hướng đến đối tượng là các bảo tàng văn hóa dân tộc - những nơi được coi là điểm lưu giữ các giá trị văn hóa

từ xưa tới nay, cũng là nơi chia sẻ, quảng bá những nét văn hóa dân tộc Việt Nam đến khắp bạn bè quốc tế Song, nghiên cứu vẫn còn một số hạn chế, những giải pháp nghiên cứu đưa ra chưa thực sự có thể áp dụng với tất

cả bảo tàng Dân tộc Việt Nam, mỗi bảo tàng lại có những cách thức lưu giữ và chính sách riêng

Nhìn chung, những công trình nghiên cứu nêu trên đã đề cập đến một

số vấn đề lý luận về văn hóa, các khía cạnh khác nhau của bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa dân tộc Những nghiên cứu đó góp phần làm phong phú, đa dạng thêm nguồn tư liệu về những văn hóa dân tộc Tuy nhiên, cho đến nay chưa có một công trình nghiên cứu nào nghiên cứu về vai trò của học sinh, sinh viên Việt Nam trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Vì vậy để có nhứng bước phát triển mới, không trùng với những

nghiên cứu trước đó, tác giả lựa chọn nghiên cứu “Vai trò của học sinh THPT trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc”.

4 Đối tượng nghiên cứu

Vai trò của học sinh THPT trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc

5 Khách thể, phạm vi nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Học sinh trường THPT Cẩm Giàng, Hải Dương

- Phạm vi nghiên cứu: trường THPT Cẩm Giàng, Hải Dương

6 Câu hỏi nghiên cứu

 Học sinh đang xây dựng và củng cố ý thức bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc cho bản thân như thế nào?

 Yếu tố nào tác động đến quá trình hình thành tư tưởng văn hóa, ý thức bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc của học sinh?

 Học sinh nhận diện vai trò của bản thân trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc ra sao?

 Những yếu tố truyền thông đại chúng nào ảnh hưởng đến sinh viên trong việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc?

7 Giả thuyết nghiên cứu

7.1 Giả thuyết nghiên cứu

 Đa số học sinh đã nắm được những vai trò cơ bản của mình trong việc bảo tồn gìn giữ giá trị văn hóa dân tộc

 Học sinh khối lớp 12 nhận diện tốt hơn về vai trò trong việc giữ gìn

và phát huy những giá trị văn hóa dân tộc so với những học sinh khối 10 và 11

 Gia đình và nhà trường là yếu tố quan trọng trong việc định hướng giáo dục cho học sinh về trách nhiệm và nghĩa vụ bảo tồn phát huy những giá trị văn hóa dân tộc

 Truyền thông đại chúng có tác động mạnh mẽ đến học sinh trong việc nhận thức về vai trò bảo tồn, giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc

8 Phương pháp nghiên cứu

8.1 Phương pháp luận

Đề tài sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và phương pháp duy vật lịch sử làm phương pháp luận

8.2 Phương pháp nghiên cứu

Để đảm bảo tính khách quan và thu thập đầy đủ thông tin như mục nghiên cứu đã đề ra, nghiên cứu được thực hiện giữa phương pháp nghiên cứu định lượng, định tính và phân tích tài liệu:

 Phương pháp định lượng: Sử dụng phương pháp Anket (điều tra bằng bảng hỏi) nhằm mô tả và làm rõ kết quả khảo sát nhân thức về xâm hại tình dục trẻ em trên mạng xã hội Facebook của sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền

 Phương pháp định tính: Sử dụng phương pháp phỏng vấn sâu đối với sinh viên Với phương pháp này kết quả nghiên cứu sẽ được minh chứng sâu sắc hơn và bổ sung dữ liệu cho phương pháp Anket

 Phương pháp phân tích tài liệu:

-Sưu tầm, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu, lý thuyết được đăng tải, công bố trên các phương tiện truyền thông đại chúng có liên quan đến vấn đề nghiên cứu

-Việc phân tích tài liệu giúp nhóm nghiên cứu hiểu sâu hơn về vấn đề nghiên cứu, cụ thể là thực trạng và giải pháp nâng cao ý thức chính trị trên mạng xã hội Facebook của sinh viên Ngoài ra, quá trình này còn giúp nhóm nghiên cứu so sánh những kết quả phát hiện từ khảo sát với các kết quả được tìm thấy trong tài liệu