Nghiên cứu đã thảo luận về tác động của hai phương pháp giảng dạy trực tuyến, quay video so với phát sóng trực tiếp, về hiệu suất của học sinh, và vai trò của giáo viên trong giảng dạy t
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài
Kể từ khi COVID-19 bùng phát vào cuối tháng 12 năm 2019 đến nay, dịch viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus corona (nCoV) (gọi tắt
là Đại dịch COVID-19)đã tạo ra một bước ngoặt và sự thay đổi lớn trong đời sống kinh tế-xã hội ở hầu hết các quốc gia trên thế giới Trong đó, giáo dục được xem là một trong những lĩnh vực chịu tác động nặng nề nhất Theo tổ chức UNESCO, kể từ khi đại dịch bùng phát đến ngày 8/4/2020, trên thế giới
có gần 1,6 tỉ học sinh và sinh viên bị ảnh hưởng; 188 quốc gia buộc phải đóng cửa các trường học trên toàn quốc, gây tác động đến 91.3% tổng số học sinh, sinh viên trên toàn thế giới Sau đây là một số đề tài tiêu biểu liên quan đển việc giảng dạy, học trực tuyến trong bối cảnh đại dịch COVID-19
1.1 Các công trình nghiên cứu về học trực tuyến trên thế giới
Tác động toàn cầu của quá trình học trực tuyến trong COVID 19 Việc thực hiện của giãn cách xã hội đã được thi hành là một trong những biện pháp phòng ngừa để lây nhiễm coronavirus đó đã dẫn đến tê liệt hoàn toàn các hoạt động toàn cầu Đặc biệt là hệ thống giáo dục đã hoàn toàn đóng cửa và để tiếp tục với chương trình giảng dạy học thuật, có sự chuyển đổi từ quá trình học tập thông thường sang học tập trực tuyến Điều này có thể thấy được với một
số lượng tăng của các lớp học trực tuyến, hội nghị, cuộc họp, Có thể lưu ý rằng thế giới hoàn toàn phụ thuộc vào công nghệ thông tin trong thời kỳ khủng hoảng này Do đó, trên thế giới đã có rất nhiều công trình nghiên cứu
về việc học trực tuyến trong đại dịch COVID-19 đạt nhiều thành quả, tiêu biểu như:
Nghiên cứu của Vishal Dineshkumar Soni, Đại học Campbellsville
năm 2020 “Global Impact of E-learning during COVID 19” (Tác động toàn
cầu của giáo dục trực tuyến trong COVID 19) Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng
Trang 2thế giới đang hoàn toàn phụ thuộc vào công nghệ thông tin trong cuộc khủng khoảng COVID-19 bỏi số lượng ngày càng tăng của các lớp học trực tuyến, hội nghị, cuộc họp… Đồng thời, nghiên cứu này cũng cung cấp một cái nhìn sâu sắc về quá trình học trực tuyến và những ưu điểm của nó cùng với phiên bản cập nhật mới trong quá trình sử dụng
Một nghiên cứu khác của đồng tác giả Jijun Yao, Jialong Rao, Tao
Jiang, Changqian Xiong năm 2020 “What Role Should Teachers Play in Online Teaching during the COVID-19 Pandemic? Evidence from China”
(Giáo viên nên đóng vai trò gì trong việc giảng dạy trực tuyến trong Đại dịch COVID-19? Bằng chứng từ Trung Quốc) Nghiên cứu đã thảo luận về tác động của hai phương pháp giảng dạy trực tuyến, quay video so với phát sóng trực tiếp, về hiệu suất của học sinh, và vai trò của giáo viên trong giảng dạy trực tuyến Nghiên cứu cho thấy rằng, so với việc giảng dạy bằng video được ghi lại dựa trên việc tự học, việc giảng dạy qua truyền hình trực tiếp với nhiều
sự tương tác giữa giáo viên và học sinh sẽ có lợi hơn trong việc cải thiện kết quả học tập của học sinh Trong quá trình giảng dạy trực tuyến, giáo viên không nên chỉ đảm nhận vai trò truyền tải kiến thức
Nghiên cứu của Longjun Zhou, Shanshan Wu, Ming Zhou, Fangmei Li
năm 2020 “'School’s Out, But Class’ On', The Largest Online Education in the World Today: Taking China’s Practical Exploration During The
COVID-19 Epidemic Prevention and Control As an Example” ('School's Out, But
Class' On ', Giáo dục Trực tuyến Lớn nhất Thế giới Hiện nay: Lấy Khám phá Thực tế của Trung Quốc trong quá trình Phòng chống và Kiểm soát Dịch COVID-19 làm ví dụ) Đây là đề tài nghiên cứu Chiến dịch “School's Out, But Class's On” do chính phủ Trung Quốc phát động trong trận dịch
COVID-19 đã tạo ra một ứng dụng giáo dục trực tuyến bình thường, quy mô lớn nghiên cứu đã phân tích nền tảng của giáo dục trực tuyến quy mô lớn này,
Trang 3làm rõ nền tảng của giáo dục trực tuyến quy mô lớn và tiết lộ tác động của các hoạt động giáo dục trực tuyến lớn nhất đối với xã hội và giáo dục
Một nghiên cứu khác về Chiến dịch “School's Out, But Class's On” do chính phủ Trung Quốc phát động của tác giả Longjun Zhou, Fangmei Li năm
2020 “A Review of the Largest Online Teaching in China for Elementary and Middle School Students During the COVID-19 Pandemic” (Đánh giá về chương trình giảng dạy trực tuyến lớn nhất ở Trung Quốc dành cho học sinh tiểu học và trung học cơ sở trong Đại dịch COVID-19) Đề tài này nghiên cứu chủ yếu vào việc lựa chọn các nền tảng và tài nguyên dạy học trực tuyến, tổng quan về tổ chức dạy học trực tuyến Bên cạnh đó còn có những câu hỏi khiến chúng ta suy nghĩ: làm thế nào để chúng ta thiết kế chương trình giáo dục cấp cao nhất cho các trường hợp khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng tương tự? Làm thế nào để các trường có thể đáp ứng một cách nhanh chóng và toàn diện? Làm thế nào để hình thành một kế hoạch thích ứng dựa trên nhu cầu thực tế?
Đề tài nghiên cứu của Oksana Wasilik, Doris U Bolliger năm 2020
“Factors influencing faculty satisfaction with online teaching and learning in higher education” (Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của giảng viên đối
với việc dạy và học trực tuyến trong giáo dục đại học) Kết quả của nghiên cứu này đã xác nhận rằng ba yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của giảng viên trong môi trường trực tuyến: các yếu tố liên quan đến sinh viên, người hướng dẫn và các yếu tố liên quan đến tổ chức
Một số nghiên cứu sau “Online Teaching and Learning Experiences During the COVID-19 Pandemic – A Comparison of Teacher and Student Perceptions”, “Philippine Teachers’ Practices to Deal with Anxiety amid COVID-19”, “Effectiveness of online learning: a multi-complementary approach research with responses from the COVID-19 pandemic period”,
“Impact of Pandemic COVID-19 on Education in India”… Những đề tài này
Trang 4chủ yếu nghiên cứu về những tác động của học trực tuyến và hiệu quả của nó đối với thành tích của học sinh
1.2 Các công trình nghiên cứu về học trực tuyến ở Việt Nam
Tại Việt Nam, những nghiên cứu về việc học trực tuyến trong thời kì đại dịch COVID-19 đã bắt đầu thu hút sự chú ý của những nhà báo, nhà nghiên cứu Có những nghiên cứu chỉ ra ảnh hưởng của COVID-19 đến việc học trực tuyến nhưng chưa lý giải nguyên nhân, quá trình dẫn đến nó Hay là chỉ ra được một chiều ảnh hưởng của việc học trực tuyến đến sinh viên nói chung, học sinh nói riêng chứ chưa quan tâm tới những kết quả xảy ra của việc học trực tuyến của sinh viên, và tác động đến với cuộc sống Ta có thể chỉ ra những công trình nghiên cứu về học trực tuyến như sau:
Nghiên cứu “Một số khó khăn của sinh viên khi học trực tuyến trong bối cảnh đại dịch covid-19” của đồng tác giả Bùi Quang Dũng, Nguyễn Thị Hoài Phương, Trương Thị Xuân Nhi Bài báo nghiên cứu những khó khăn của sinh viên trong quá trình học trực tuyến trong thời gia vừa qua kết quả nghiên cứu đã chỉ rõ các yếu tố tâm lý, môi trường và phương tiện/thiết bị học tập được xem là những nguyên nhân chính khiến cho việc học trực tuyến của sinh viên gặp nhiều trở ngại Do đó, dựa trên kết quả nghiên cứu này, bài báo đã
đề xuất một số giải pháp thiết thực nhằm điều chỉnh việc dạy và học trực tuyến đạt được hiệu quả tốt hơn trong tương lai
Nghiên cứu “Yếu tố tác động đến sự hài lòng của giảng viên dạy trực tuyến trong đại dịch COVID-19” của tác giả Phạm Ngọc Thạch, Đỗ Quỳnh Hương,Trần Minh Thành Bài báo nghiên cứu yếu tố tác động tới sự hài lòng của giảng viên khi dạy trực tuyến trong giai đoạn xảy ra Covid-19 ở một trường đại học lớn ở Việt Nam Kết quả phân tích cho thấy các yếu tố chính tác động đến sự hài lòng của giảng viên là sự tương tác của họ với sinh viên,
kỹ năng thao tác trên nền tảng công nghệ của họ, sự hỗ trợ của cơ sở giáo dục
Trang 5trong triển khai dạy học trực tuyến, ý thức học trực tuyến của sinh viên Kết quả phân tích dữ liệu định tính (câu hỏi mở và phỏng vấn) củng cố phát hiện nêu trên, từ đó giúp tác giả đưa ra những khuyến nghị cụ thể nhằm nâng cao mức độ hài lòng của giảng viên và chất lượng của dạy -học trực tuyến; đồng thời cho thấy nhu cầu triển khai tổ chức dạy kết hợp giữa trực tuyến và trực tiếp trong quá trình số hóa giảng dạy tại cáctrường đại học trong tương lai
Đề tài “Học trực tuyến: Các yếu tố tác động đến sự hài lòng của người đọc” đồng tác giả Phạm Thị Mai Vui, Nghiêm Hồng Vân, Nguyễn Hoàng Dượng, Phạm Ngọc Thạch Bài báo nghiên cứu yếu tố ảnh hưởng tới sự hài lòng của người học trực tuyến trong giai đoạn xảy ra Covid-19 Kết quả phân tích cho thấy, các loại hình tương tác giữa người học với bạn học, với giảng viên và nội dung có ý nghĩa dự báo tới sự hài lòng của người học trực tuyến Năng lực sử dụng internet và năng lực tự học có mối tương quan nhưng không có ý nghĩa dự báo sự hài lòng của người học trực tuyến Sinh viên tham gia khảo sát cho rằng mặc dù việc học trực tuyến trong giai đoạn xảy ra đại dịch Covid-19 đã phần nào đáp ứng nhu cầu duy trì việc học tập nhưng trong tương lai, nên kết hợp cả học trực tuyến với trực tiếp nhằm mang lại kết quả học tập tối ưu
Nghiên cứu “Giải pháp học online trên hệ thông E-Learning trong mùa đại dịch covid 2019” đồng tác giả Hứa Văn Thành, Đinh Văn Huệ, Trương Thị Thanh Trang, Trần Duy Chung Bài báo nghiên cứu về thực trạng triển khai hệ thống học trực tuyến E-Learning tại trường Cao đẳng Sư phạm Thừa Thiên Huế đối với sinh viên và giảng viên Từ đó tác giả đưa ra một số khuyến nghị về việc học trực tuyến và hiệu quả của nó đối với thành tích của học sinh
Tóm lại, tổng quan nghiên cứu đã mang lại cho chúng ta một bức trang
khái quát về chủ đề liên quan đến ảnh hưởng của COVID-19 đến học tập Các công trình nghiên cứu tiếp cận vấn đề và đưa ra các lý giải dưới nhiều góc độ
Trang 6và chiều cạnh khác nhau, giúp chúng ta có cái nhìn đa chiều hơn vào vấn đề nghiên cứu Đồng thời cũng giúp cho nhà nghiên cứu nhân ra rằng, ảnh hưởng của COVID-19 đối với học tập của học sinh nói chung và sinh viên nói riêng
là chủ đề mang tính cấp thiết hiện nay, cần đi sau vào phân tích
2 Tên đề tài nghiên cứu cụ thể
Đề tài: “Tác động của COVID-19 ảnh hưởng đến sự hài lòng của sinh viên đối với việc học trực tuyến ở học viện báo chí và tuyên truyền”
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Luận giải tìm hiểu những tác động của COVID-19 ảnh hưởng đến sự
hài lòng của sinh viên đối với việc học ở học viện báo chí và tuyên truyền trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp nhằm cải thiện việc học trực tuyến của sinh viện
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ những yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng khi học trực tuyến
- Đánh giá thực trạng các khóa học trong nghiên cứu
4 Đối tượng, phạm vi, khách thể nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: “Tác động của COVID-19 ảnh hưởng đến sự hài lòng của sinh viên đối với việc học trực tuyến ở học viện báo chí và tuyên truyền”
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi thời gian: Nghiên cứu thực địa nhằm thu tập thông tin cho
đề tài dự kiến từ 1/2022 đến 3/2022
Trang 7- Phạm vi không gian: Sinh viên của trường học viện báo chí và tuyên tuyền
4.3 Khách thể nghiên cứu
Khách thể là sinh viên hệ chính quy đang theo học tại học viện báo chí
và tuyên truyền
5 Giả thuyết nghiên cứu, biến số nghiên cứu
5.1 Giả thuyết nghiên cứu
- Tương tác người học-người học có ý nghĩa tới sự hài lòng người họ trực tuyến
- Tương tác người học-giáo viên có ý nghĩa tới sự hài lòng của người học trực tuyến
- Giáo viên và yếu tố liên quan đến nhà trường ý nghĩa tới sự hài lòng của người học trực tuyến
- Năng nực sử dụng internet của người học có ý nghĩa tới sự hài lòng của người học
- Năng lực tự học có ý nghĩa tới sự hài lòng của việc học trực tiếp 5.2 Biến số nghiên cứu
Biến độc lập: Phân tích mối liên quan từng người dân thức hiện khảo sắt
Một số yếu tố cá nhân của người dân: tuổi: giới; nơi ở; học vấn; tính trạng hôn nhân; thu nhập
Trang 86 Khung phân tích
7 Cơ sở lý thuyết nghiên cứu
7.1 Học trực tuyến
Dạy học trực tuyến (E-learning) là hình thức giảng dạy và học tập ở các lớp học trên Internet Người dạy và người học sẽ sử dụng phần mềm nền tảng học trực tuyến, ứng dụng truyền âm thanh, hình ảnh và các thiết bị thông minh (laptop, smartphone, máy tính bảng, )
Các bài giảng, tài liệu (dưới dạng văn bản, hình ảnh, video…) được đưa lên các nền tảng và người dùng có thể dễ dàng truy cập và học mọi lúc mọi
GIẢNG VIÊN
Năng lực internet, Thái độ
về dạy trực tuyến, Tương
tác với sinh viên, Năng
lực quản lý lớp
SINH VIÊN
Năng lực internet, Ý thức học trực tuyến, Tương tác với bạn họcKhả năng tự học
Sự hài lòng của sinh viên
TRIỂN KHAI CỦA CƠ
SỞ ĐÀO TẠO
Nền tảng công nghệ, Hỗ trợ chuyên môn, Hỗ trợ kỹ
thuật
YẾU TỐ KHÁC
Giới, tuổi,thâm niên, Lĩnh
vực giảng dạy, Kết nối
internet
Trang 9nơi Bên cạnh đó còn có các khóa học cùng thời gian thực có sự tham gia và tương tác giữa giáo viên và học viên Học sinh học trực tuyến Dạy học trực tuyến đang trở nên phổ biến không chỉ trong đại dịch mà trong thời đại công nghệ số Hình thức học trực tuyến đã và đang thể hiện được những ưu điểm nổi trội như sau:
- Hạn chế nguy cơ lây lan dịch bệnh: Việc áp dụng dạy học trực tuyến
đã đảm bảo các lớp học vẫn diễn ra theo kế hoạch, giáo viên và học sinh không phải đến lớp nên giảm nguy cơ nhiễm bệnh
- Thúc đẩy tính tự học: Người học có thể chủ động lựa chọn khóa học mình mong muốn và học bất cứ lúc nào, ở đâu Họ có thể rút ngắn thời gian học vì không phụ thuộc vào thời gian biểu ở các lớp học truyền thống
- Ứng dụng công nghệ thông tin vào giáo dục: Giáo viên cần phải trau dồi năng lực, tìm tòi các hình thức giảng dạy mới để thu hút người học Từ
đó, chất lượng giảng dạy được nâng cao
Phương pháp dạy học trực tuyến nổi bật với các đặc điểm sau:
- Giảng dạy và học tập thông qua các phần mềm công nghệ thông tin
- Có thể kết hợp hình thức nghe – nhìn và tương tác giữa người dạy và người học
- Có học, chấm điểm, thi và cấp chứng chỉ
- Người dạy có thể tạo các khóa học và tải các tài liệu (video, văn bản) lên các nền tảng dạy học trực tuyến Họ có thể cung cấp bài giảng miễn phí hoặc trả phí cho người học
- Người học có thể tham gia các khóa học bất cứ lúc nào họ muốn
Dễ dàng nhận thấy dạy học trực tuyến có nhiều ưu điểm hơn nhược điểm Hơn nữa, dạy học trực tuyến phù hợp với tình hình thực tế hiện nay và đang trở thành xu hướng bởi:
Trang 10- Tăng tính chủ động cho người học: Dạy học trực tuyến giúp người học chủ động hơn trong việc lựa chọn môn học, hình thức học, thời gian học tập, địa điểm học
- Đa dạng các chương trình đào tạo: Bên cạnh chương trình đào tạo bắt buộc trong trường học, người học có thể lựa chọn được nhiều môn học khác theo sở thích hoặc để rèn luyện thêm kỹ năng
- Tiết kiệm chi phí và thời gian: Các cơ sở đào tạo tiết kiệm được chi phí cho việc xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị, thuê giáo viên… Các khóa học trực tuyến có chi phí không lớn nên phù hợp với cả những người học không dư dả về tài chính
- Tăng kết nối với nhiều học viên và giáo viên trên thế giới: Ví dụ như trong nền tảng học Coursera có phần thảo luận Các thành viên trong cùng 1 khóa học có thể đưa ra các vấn đề và cùng thảo luận Điều này giúp người dạy
và người học từ nhiều quốc gia có thể tương tác với nhau
- Được cấp nhiều chứng chỉ có giá trị từ các trường đại học nổi tiếng trên thế giới như Harvard, Yale Điều này sẽ tạo thêm cơ hội thăng tiến trong
sự nghiệp cho người học hơn
8 Phương pháp nghiên cứu
8.1 Phương pháp phân tích tài liệu
Khi nghiên cứu lý luận , chúng tôi tiến hành thu thập các tài liệu
lý luận , các kết quả nghiên cứu thực tiễn (sách, luận án, bài báo, tạp chí, công trình nghiên cứu trong và ngoài nước, ) về các vấn đề liên quan đến đề tài Các tư liệu trên được nghiên cứu, phân tích, tổng hợp , hệ thống hóa để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài
Đề tài thu thập các thông tin có sẵn từ các công trình nghiên cứu khoa học của các tác giả, các bài báo, tạp chí Khoa học… Dựa vào đó sử