Trước tình hình đó, với mong muốn tìm hiểu về thực trạng huy động nguồn lực tài trợ hỗ trợ bệnh nhân nghèo của mô hình công tác xã hội trong bệnh viện, nhóm nghiên cứu đã thực hiện đề tài: “Khảo sát thực trạng hoạt động của Phòng Công tác xã hội về hỗ trợ bệnh nhân nghèo tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang”. Với các mục tiêu sau:1. Mô tả thực trạng hoạt động của Phòng Công tác xã hội về hỗ trợ bệnh nhân nghèo tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang năm 2022.2. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của Phòng Công tác xã hội về hỗ trợ bệnh nhân nghèo tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang năm 2022.
Trang 1ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
CẤP CƠ SỞ
KHẢO SÁT THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA PHÒNG CÔNG TÁC XÃ HỘI VỀ HỖ TRỢ BỆNH NHÂN NGHÈO TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH KIÊN GIANG
NĂM 2022
Chủ nhiệm: BS.CKII Dương Liêm Chức
Cộng sự: CN Lê Minh Hòa
CN Nguyễn Thanh Thảo
CN Nguyễn Thị Kim Thảo
DS Lương Thị Thúy Hà
CN Hồ Phát Đạt
Kiên Giang, năm 2022
Trang 2ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
CẤP CƠ SỞ
KHẢO SÁT THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA PHÒNG CÔNG TÁC XÃ HỘI VỀ HỖ TRỢ BỆNH NHÂN NGHÈO TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH KIÊN GIANG
NĂM 2022
BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH CHỦ NHIỆMBS.CKII Dương Liêm Chức
SỞ Y TẾ
Trang 4MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢN
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1 CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN 3
1.1.1 Khái niệm về nhiệm vụ công tác xã hội 3
1.1.2 Khái niệm về bệnh viện 3
1.1.3 Khái niệm về huy động nguồn lực 4
1.1.3 Khái niệm về bệnh nhân nghèo, người nghèo 5
1.1.4 Khái niệm nhiệm vụ của công tác xã hội trong hỗ trợ bệnh nhân nghèo tại bệnh viện 5
1.1.4 Tầm quan trọng của Công tác xã hội với bệnh nhân nghèo 6
1.2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHIỆM VỤ, VAI TRÒ CÔNG TÁC XÃ HỘI 7
1.2.1 Lý luận về nhiệm vụ hỗ trợ, tư vấn giải quyết các vấn đề về công tác xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh 7
1.2.2 Lý luận về nhiệm vụ Vận động tiếp nhận tài trợ 7
1.1.3 Lý luận về vai trò của nhân viên công tác xã hội trong trợ giúp bệnh nhân nghèo 8
1.3 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC HỖ TRỢ BỆNH NHÂN NGHÈO 15
1.3.1 Yếu tố thuộc về nhân viên công tác xã hội 15
1.3.2 Yếu tố thuộc về người bệnh 16
1.3.3 Yếu tố thuộc về cơ sở vật chất 16
1.3.4 Yếu tố về kinh phí 16
Trang 5CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 20
2.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 20
2.1.1 Tiêu chuẩn lựa chọn 20
2.1.2 Tiêu chuẩn loại trừ 20
2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 20
2.2.1 Thiết kế nghiên cứu 20
2.2.2 Thời gian nghiên cứu và địa điểm nghiên cứu 21
2.2.3 Phạm vi nghiên cứu 21
2.2.3 Phương pháp nghiên cứu 21
2.2.4 Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi 21
2.2.5 Phương pháp phỏng vấn sâu 22
2.2.6 Phương pháp xử lý thông tin số liệu 22
2.2.7 Đạo đức trong nghiên cứu 23
CHƯƠNG 3: DỰ KIẾN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 24
3.1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 24
3.3.1 Đặc điểm chung của nhân viên và cộng tác viên công tác xã hội 24
3.3.2 Đặc điểm chung của bệnh nhân 25
3.2 THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC XÃ HỘI HỖ TRỢ BỆNH NHÂN NGHÈO TẠI BỆNH VIỆN 27
3.3 YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC XÃ HỘI VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC XÃ HỘI HỖ TRỢ BỆNH NHÂN NGHÈO 30
3.3.1 Yếu tố ảnh hưởng đến thực trạng huy động nguồn lực xã hội hội hỗ trợ bệnh nhân nghèo 30
3.3.2 Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng huy động nguồn lực hỗ trợ bệnh nhân nghèo 31
CHƯƠNG 4: DỰ KIẾN BÀN LUẬN 33
4.1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 33
Trang 6NHÂN NGHÈO TẠI BỆNH VIỆN 334.3 YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG NGUỒNLỰC XÃ HỘI VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HUYĐỘNG NGUỒN LỰC XÃ HỘI HỖ TRỢ BỆNH NHÂN NGHÈO 334.3.1 Yếu tố ảnh hưởng đến thực trạng huy động nguồn lực xã hội hội hỗtrợ bệnh nhân nghèo 334.3.2 Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng huy động nguồn lực hỗtrợ bệnh nhân nghèo 33KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 34TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 7BHYT Bảo hiểm y tế
WHO World Health Organization (Tổ chức y tế Thế giới)
Trang 8Bảng 3.1 Phân bố đối tượng theo nhóm tuổi 24
Bảng 3.2: Phân bố đối tượng theo giới tính 24
Bảng 3.3: Nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu 24
Bảng 3.4: Phân bố đối tượng theo nơi cư trú 25
Bảng 3.5: Phân bố đối tượng theo trình độ học vấn 25
Bảng 3.6: Phân bố đối tượng theo nhóm tuổi 25
Bảng 3.7: Phân bố đối tượng theo giới tính 25
Bảng 3.8: Nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu 26
Bảng 3.9: Phân bố đối tượng theo nơi cư trú 26
Bảng 3.10: Phân bố đối tượng theo trình độ học vấn 26
Bảng 3.11: Tình trạng BHYT của đối tượng 26
Bảng 3.12 Nguyên nhân dẫn đến tình trạng nghèo của bệnh nhân 27
Bảng 3.13 Mức độ hài lòng của bệnh nhân nghèo về việc được kết nối các nguồn lực hỗ trợ 27
Bảng 3.14 Đánh giá về vai trò kết nối của nhân viên công tác xã hội trong việc hỗ trợ cho bệnh nhân nghèo 27
Bảng 3.15 Việc kết nối nguồn lực ngoại lực của nhân viên Công các xã hội đối với bệnh nhân nghèo 28
Bảng 3.16 Tỷ lệ bệnh nhân được cán bộ y tế giải thích về các chương trình, chính sách 28
Bảng 3.17 Tỷ lệ về hình thức truyền thông việc thực hiện chính sách trợ giúp cho bệnh nhân nghèo 29
Bảng 3.18 Tỷ lệ về hiệu quả của việc truyền thông trong bệnh viện 29
Bảng 3.19 Tỷ lệ bệnh nhân nghèo đã được tiếp cận các nguồn lực 29
Bảng 3.20 Yếu tố chính sách và pháp luật ảnh hưởng đến thực trạng huy động nguồn lực xã hội hỗ trợ bệnh nhân nghèo 30
Trang 9hưởng đến thực trạng huy động nguồn lực xã hội hỗ trợ bệnh nhân nghèo 30Bảng 3.22 Yếu tố năng lực hoạt động của nhân viên công tác xã hội ảnh hưởngđến thực trạng huy động nguồn lực xã hội hỗ trợ bệnh nhân nghèo 31
Trang 10ĐẶT VẤN ĐỀ
Việt Nam bước vào thời kỷ “đổi mới”, phát triền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa Kinh tế xã hội đã có những thành tựu đáng kể, đời sốngcủa người dân được cải thiện rõ rệt Nhưng nền y tế đứng trước những thử tháchrất gay gắt: Nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân đân được đặt ra ngày càng cao
và đa dạng; Những vấn đề do mặt trái của cơ chế thị trường mang lại cũng gâymột sức ép mới với ngành y tế như: quan tâm đến tăng trưởng kinh tế nhưng ítđầu tư cho vấn đề sức khỏe Sự phân hóa giàu nghèo (từ 5,2 lần năm 1998 lên8,9 lần năm 2008) ảnh hưởng đến việc thực hiện công bằng trong chăm sóc sứckhỏe Các tệ nạn xã hội xuất hiện ngày càng nhiều cùng với việc thay đổi lốisống đã ảnh hưởng không nhỏ đến cơ cấu bệnh tật Tư tưởng chạy theo lợinhuận trong cung cấp dịch vụ y tế; các cơ sở y tế không đủ ngân sách để hoạtđộng theo cách bao cấp như trước đây [7]
Tại Việt Nam, công tác xã hội (CTXH) đã được hình thành từ lâu nhưngcòn tản mạn, tự phát ở giai đoạn đầu Theo thời gian và cùng với sự phát triểncủa xã hội, gần đây CTXH phát triển ngày càng chuyên nghiệp hơn với đội ngũcán bộ được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng chuyên nghiệp và hoạt độngngày càng hiệu quả hơn Nhân viên công tác xã hội (NVCTXH) trong bệnh việngóp phần xoa dịu nỗi đau, nâng cao khả năng và nghị lực cho người bệnh trongviệc điều trị và khám chữa bệnh, xây dựng mối quan hệ hài hoà giữa thể chất vàtinh thần giữa người bệnh với người thân, giữa người bệnh với thầy thuốc, với
cơ sở y tế và với cộng đồng Bên cạnh đó, NVCTXH trong bệnh viện có vai trògiúp đỡ và tìm nguồn tài trợ cho các bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn, kết nốibệnh nhân đến với các dịch vụ xã hội, vận động xã hội tham gia vào việc hỗ trợ,giúp đỡ bệnh nhân Đề án phát triển nghề CTXH trong ngành Y tế giai đoạn
2011 – 2020 là hết sức cần thiết nhằm cụ thể hóa Quyết định số TTg của Thủ tướng Chính phủ vào thực tiễn của lĩnh vực Y tế góp phần giải
Trang 1132/2010/QĐ-quyết những nhu cầu bức thiết trong chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ nâng cao chấtlượng dịch vụ cũng như làm gia tăng sự hài lòng của người dân khi sử dụng dịch
vụ Y tế Nhận thấy tầm quan trọng của CTXH trong bệnh viện, một số tỉnh đãtiến hành thành lập hoạt động CTXH tại bệnh viện, nhưng chưa được đồng bộ,thống nhất [12]
Công tác xã hội trong Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang đã được triểnkhai thực hiện, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế; đặc biệt là hỗ trợ người bệnh.Trong năm 2021, Phòng Công tác xã hội phối hợp với các tổ chức từ thiện pháttrên 380.000 xuất ăn miễn phí cho bệnh nhân nghèo và bệnh nhân có hoàn cảnhkhó khăn điều trị tại bệnh viện, ước tính giá trị đạt 5.700.000.000 đồng Hỗ trợcho 11 người bệnh là đối trượng bảo trợ xã hội, tổ chức vận động hỗ trợ kinh phícho 32 bệnh nhân nghèo ước tính trị giá đạt 1.090.000.000 đồng, tổ chức 18đoàn thăm và tặng quà cho bệnh nhân nghèo và bệnh nhân có hoàn cảnh khókhăn Sự hài lòng người bệnh trong công tác phục vụ tăng dần rõ rệt qua từngnăm: năm 2019 là 90%; năm 2020 là 90,8%; Qua khảo sát đánh giá hiệu quảhoạt động năm 2021, tỷ lệ người bệnh hài lòng đạt 96,5%; tỷ lệ cán bộ viên chức(khách hàng nội bộ) hài lòng đạt 99,5%; Tỷ lệ cán bộ viên chức hài lòng vớiBan lãnh đạo bệnh viện đạt 96,4%; tỷ lệ người bệnh đánh giá tốt việc thực hiệnquyền người bệnh đạt 95,8% và có 6 thư khen người bệnh đối với phong cáchthái độ phục vụ của nhân viên y tế Trước tình hình đó, với mong muốn tìm hiểu
về thực trạng huy động nguồn lực tài trợ hỗ trợ bệnh nhân nghèo của mô hình
công tác xã hội trong bệnh viện, nhóm nghiên cứu đã thực hiện đề tài: “Khảo sát thực trạng hoạt động của Phòng Công tác xã hội về hỗ trợ bệnh nhân nghèo tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang” Với các mục tiêu sau:
1 Mô tả thực trạng hoạt động của Phòng Công tác xã hội về hỗ trợ bệnh nhân nghèo tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang năm 2022.
2 Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của Phòng Công tác xã hội về hỗ trợ bệnh nhân nghèo tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang năm 2022.
Trang 12CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1 CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN
1.1.1 Khái niệm về nhiệm vụ Công tác xã hội
Nhiệm vụ là công việc cần làm để đảm bảo chức năng của vị trí công việckhông bị sai lệch Các nhân viên công tác xã hội tiếp nhận các yêu cầu từ ngườibệnh, người nhà người bệnh, lập kế hoạch thực hiện nhiệm vụ sao cho đáp ứngđược các nhu cầu mà người bệnh và người nhà người bệnh đưa ra
Nhiệm vụ công tác xã hội là chăm sóc sức khỏe của người bệnh, kết nốicác dịch vụ hỗ trợ cho từng người bệnh, nghiên cứu và đề xuất chính sách, hỗtrợ giải tỏa tâm lý cho người bệnh, người nhà người bệnh Giúp đỡ, tìm cácnguồn hỗ trợ cho các bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn, công tác truyền thông
và quan hệ công chúng trong bệnh viện [7]
Dựa trên tình hình thực tế của từng người bệnh mà nhân viên công tác xãhội sẽ hỗ trợ y tế khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu cả người bệnh
1.1.2 Khái niệm về bệnh viện
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, “Bệnh viện là một bộ phận không thể táchrời của tổ chức xã hội y tế, chức năng của nó là chăm sóc sức khoẻ toàn diện chonhân dân, cả phòng bệnh, chữa bệnh và dịch vụ ngoại trú của bệnh viện phảivươn tới gia đình và môi trường cư trú Bệnh viện còn là trung tâm đào tạo cán
bộ y tế và nghiên cứu khoa học”
Bệnh viện đóng một vai trò quan trọng trong công tác khám chữa bệnh vìbệnh viện có thầy thuốc giỏi, có trang thiết bị, máy móc hiện đại nên có thể thựchiện được công tác khám bệnh, chẩn đoán và điều trị tốt nhất Nhờ đội ngũ cán
bộ và trang thiết bị tốt, bệnh viện còn là cơ sở nghiên cứu y học và đào tạo cán
bộ y tế cho ngành y tế
Trang 13Tại Việt Nam, Bệnh viện hay nhà thương là cơ sở để khám và chữa trị chongười bệnh khi bệnh của họ không thể chữa ở nhà hay nơi nào khác Đây là nơitập trung các chuyên viên y tế gồm các bác sĩ nội và ngoại khoa, các điềudưỡng, các kỹ thuật viên xét nghiệm cận lâm sàng Bệnh viện đa khoa là nhữngbệnh viện lớn, có thể xét nghiệm và chữa trị hầu hết các loại chứng bệnh Tạiđây bác sĩ chuyên khoa mỗi ngành làm việc tại một khu riêng của ngành mìnhnhưng vẫn có thể liên lạc với những bác sĩ của ngành khác để cộng tác chữa trịcông hiệu - nhất là nghiên cứu những bệnh khó chẩn đoán hay chữa trị (Thư
viện Học liệu Mở Việt Nam VOER, 2006, Tìm hiểu về Bệnh viện) [7]
1.1.3 Khái niệm về huy động nguồn lực
Huy động là tiến trình cần thiết để khích lệ mọi người tham gia tích cựcvào các hoạt động
Nguồn lực là những gì có thể tận dụng được và mạng lại lợi ích cho người
sử dụng Nguồn lực bao gồm: nguồn lực vật chất, nguồn lực con người, nguồnlực tự nhiên, nguồn lực tài chính, nguồn lực xã hội và nguồn lực văn hóa
Theo các nhà xã hội học nghiên cứu về huy động nguồn lực, các loạinguồn lực cần thiết cho các bệnh nhân nghèo có thể được nhóm lại thành nămloại:
Nguồn nguyên liệu: Đây là những nguồn lực hữu hình (chẳng hạn như tiền
bạc, thăm hỏi và nguồn cung cấp vật chất) cần thiết để yên tâm điều trị bệnh
Nguồn nhân lực: Điều này đề cập đến lao động cần thiết (dù là tình
nguyện viên hay được trả công) để tiến hành các hoạt động hỗ trợ người bệnh,nuôi bệnh Tùy thuộc vào mục tiêu đặc ra mà chúng ta có thể theo hướng nhưchăm sóc, hỗ trợ điều trị, chia sẽ gánh nặng bệnh tật
Nguồn lực tổ chức - xã hội: Những tài nguyên này là những tài nguyên
mà các chuyên gia có thể sử dụng để xây dựng mạng lưới xã hội Ví dụ, một tổchức có thể phát triển một danh sách email gồm những người ủng hộ mục tiêucủa họ; đây sẽ là một nguồn lực xã hội - tổ chức mà tổ chức có thể tự sử dụng vàchia sẻ với các chuyên gia khác có cùng mục tiêu
Trang 14Tài nguyên văn hóa: Nguồn lực văn hóa bao gồm kiến thức cần thiết để
tiến hành các hoạt động của tổ chức Ví dụ, biết cách vận động hành lang các đạidiện được bầu, soạn thảo một tài liệu chính sách, hoặc tổ chức một cuộc mít tinhđều sẽ là những ví dụ về tài nguyên văn hóa Nguồn lực văn hóa cũng có thể baogồm các sản phẩm truyền thông (ví dụ, một cuốn sách hoặc video thông tin vềmột chủ đề liên quan đến công việc của tổ chức)
Nguồn lực đạo đức: Nguồn lực đạo đức là những nguồn giúp tổ chức
được coi là hợp pháp Ví dụ: sự tán thành của những người nổi tiếng có thể đóngvai trò như một loại tài nguyên đạo đức: khi những người nổi tiếng lên tiếng vìmột lý do, mọi người có thể được thúc đẩy để tìm hiểu thêm về tổ chức, nhìnnhận tổ chức một cách tích cực hơn hoặc thậm chí trở thành tín đồ hoặc thànhviên của tổ chức chúng tôi [7]
1.1.3 Khái niệm về bệnh nhân nghèo, người nghèo
Bệnh nhân nghèo là những tình trạng bệnh nhân không được đáp ứng ởmức tối thiểu các nhu cầu cơ bản trong cuộc sống
Tại Hội nghị bàn về giảm nghèo đói ở khu vực châu á Thái Bình Dương
do ESCAP tổ chức tháng 9 năm 2003 tại Băng Cốc - Thái Lan đã đưa ra kháiniệm về định nghĩa đói nghèo: Nghèo đói bao gồm nghèo tuyệt đối và nghèotương đối
Nghèo tuyệt đối: là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và
thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu này đã được
xã hội thừa nhận tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế và phong tục tập quán củađịa phương
Nghèo tương đối: là tình trạng một bộ phận dân cư sống dưới mức trung
bình của cộng đồng.
1.1.4 Khái niệm nhiệm vụ của công tác xã hội trong hỗ trợ bệnh nhân nghèo tại bệnh viện
Từ các khái niệm đã được phân tích ở trên tác giả đưa ra khái niệm nhiệm
vụ của công tác xã hội trong hỗ trợ bệnh nhân nghèo tại Bệnh viện: “Những
Trang 15nhiệm vụ, hoạt động của nhân viên công tác xã hội trong việc hỗ trợ bệnh nhân nghèo là: tư vấn, hỗ trợ, vận động tiếp nhận tài trợ, nghiên cứu và đề xuất chính sách, hỗ trợ giải tỏa tâm lý cho người bệnh, người nhà người bệnh tại bệnh viện, giúp người bệnh nâng cao khả năng giải quyết vấn đề và hỗ trợ người bệnh bằng
các kiến thức, kỹ năng được đào tạo” [9]
1.1.5 Tầm quan trọng của Công tác xã hội với bệnh nhân nghèo
Công tác xã hội trong bệnh viện là các hoạt động hỗ trợ người bệnh,người nhà người bệnh và các nhân viên y tế trong bệnh viện nhằm giải quyết cácvấn đề xã hội và tâm lý liên quan đến bệnh tật và quá trình khám chữa bệnh.Mục đích là hỗ trợ các nhóm đối tượng khắc phục những khó khăn về xã hội đểđạt được hiệu quả chăm sóc sức khỏe tốt nhất
Nhân viên công tác xã hội trong bệnh viện là cầu nối để giải quyết cácmâu thuẫn giữa người bệnh và nhân viên y tế, giữa người bệnh và người bệnh,người bệnh và người nhà người bệnh… (PGS.TS Đỗ Hạnh Nga, 2015, Báo cáo
đề dẫn Hội thảo khoa học, Phát triển Công tác xã hội trong Bệnh viện - Nhữngvấn đề lý luận và thực tiễn thực hành, Tr 2-3)
Công tác xã hội trong bệnh viện có nhiệm vụ bảo vệ quyền được chămsóc sức khỏe của người bệnh thông qua việc tư vấn các vấn đề xã hội có liênquan cho người bệnh và gia đình của họ trong quá trình điều trị; tìm kiếm cácdịch vụ hỗ trợ trên cơ sở tìm hiểu và phân tích các yếu tố xã hội có ảnh hưởngđến sức khỏe của người bệnh; kết nối các dịch vụ hỗ trợ cho từng người bệnh;nghiên cứu cung cấp bằng chứng từ thực tế hoạt động để đề xuất chính sách; hỗtrợ giải tỏa tâm lý cho người bệnh, người nhà và nhân viên y tế… Ngoài raCTXH trong bệnh viện còn có nhiệm vụ giúp đỡ và tìm nguồn tài trợ cho cácngười bệnh nghèo, công tác truyền thông và quan hệ công chúng trong bệnhviện, tham gia công tác đào tạo tại bệnh viện…
Như vậy, CTXH trong bệnh viện thực sự có vai trò rất quan trọng trongviệc nâng cao chất lượng khám chữa bệnh trong bệnh viện và một điều cần đượchiểu đúng là CTXH không đơn thuần chỉ là công tác từ thiện trong bệnh viện,
Trang 16như các bữa ăn, nồi cháo từ thiện cho người bệnh nghèo, tặng quà cho các ngườibệnh có hoàn cảnh khó khăn [2]
Trang 171.2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHIỆM VỤ VÀ VAI TRÒ CÔNG TÁC XÃ HỘI
Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư số 43/2015/TT-BYT quy định về nhiệm
vụ công tác xã hội của bệnh viện và hình thức tổ chức thực hiện nhiệm vụ côngtác xã hội của bệnh viện [1]
Theo Thông tư số 43/2015/TT-BYT có tất cả 7 nhiệm vụ là: Hỗ trợ, tưvấn giải quyết các vấn đề về công tác xã hội cho người bệnh và người nhà ngườibệnh trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh (sau đây gọi chung là người bệnh),Thông tin, truyền thông và phổ biến, giáo dục pháp luật, Vận động tiếp nhận tàitrợ, Hỗ trợ nhân viên y tế, Đào tạo, bồi dưỡng, Tổ chức đội ngũ cộng tác viênlàm công tác xã hội của bệnh viện, Tổ chức các hoạt động từ thiện, công tác xãhội của bệnh viện tại cộng đồng Tuy nhiên, tác giả chỉ chọn 2 trong 7 nhiệm vụnêu trên để tiến hành đi sâu vào nghiên cứu để đáp ứng nhu cầu người bệnh vàđẩy mạnh công tác phát triển 2 nhiệm vụ này
1.2.1 Lý luận về nhiệm vụ hỗ trợ, tư vấn giải quyết các vấn đề về công tác
xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh
Hỗ trợ, tư vấn giải quyết các vấn đề về công tác xã hội trong việc hỗ trợngười bệnh là đón tiếp, tư vấn các chính sách an sinh xã hội và hỗ trợ khẩn cấpnhằm đảm bảo an toàn, quyền lợi của người bệnh Tại các khoa thì chủ động xâydựng kế hoạch hỗ trợ hiệu quả cho bệnh nhân Tổ chức các hoạt động cả tìnhnguyện viên công tác xã hội Ở đây, tác giả đưa ra nhiệm vụ hỗ trợ, tư vấn giảiquyết các vấn đề về công tác xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh là để triển khaixây dựng các nhiệm vụ : Hướng dẫn, chỉ dẫn và đón tiếp người bệnh tới khámtại Bệnh viện, hỗ trợ vật chất trực tiếp người bệnh, kêu gọi, vận động tài trợ chonhững người bệnh khó khăn; quản lý, sử dụng và duy trì Ngân hàng suất ăn từthiện; Tham vấn, kết nối nguồn lực, quản lý ca nhằm trợ giúp cho ngườibệnh,
1.2.2 Lý luận về nhiệm vụ Vận động tiếp nhận tài trợ
Vận động tiếp nhận tài trợ có nghĩa là xây dựng các quy trình, quy địnhtrong vận động, tiếp nhận, trợ giúp, chăm sóc giảm nhẹ, hỗ trợ tâm lý, xã hội;
Trang 18miễn giảm viện phí, hỗ trợ phí sinh hoạt, phương tiện vận chuyển, đi lại, maitáng cho NB có hoàn cảnh khó khăn, không nơi nương tựa Xây dựng quy chế
sử dụng, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn tài trợ đảm bảo sự công khai,minh bạch Kết nối, tạo điều kiện cho các cá nhân/nhóm/tổ chức thiện nguyện cónhu cầu được triển khai các hoạt động CTXH trong BV
Theo đó, tác giả đưa ra nhiệm vụ Vận động tiếp nhận tài trợ có nghĩa làtriển khai xây dựng các quy trình, quy định vận động tiếp nhận, hỗ trợ kinh phícho các bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn Đảm bảo được tính minh bạch củacác nguồn trợ cấp Kết nối các nguồn lực với người bệnh [8]
1.1.3 Lý luận về vai trò của nhân viên công tác xã hội trong trợ giúp bệnh nhân nghèo
- Vai trò là nguời kết nối nguời nghèo tiếp cận các nguồn lực:
Vai trò là nguời kết nối nguồn lực: Là nguời trợ giúp đối tuợng (cá nhân,gia đình, cộng đồng…) tìm kiếm nguồn lực (nội lực, ngoại lực) cho giải quyếtvấn đề Nguồn lực có thể bao gồm về con người, về cơ sở vật chất, về tàichính, kỹ thuật, thông tin, sự ủng hộ chính sách, chính trị và quan điểm…
Vai trò là nguời kết nối – còn gọi là trung gian: Nhân viên xã hội là nguời
có được các thông tin về các dịch vụ, chính sách và giới thiệu cho đối tuợng cácchính sách, dịch vụ, nguồn tài nguyên đang sẵn có từ các cá nhân, cơ quan tổchức để họ tiếp cận với những nguồn lực, chính sách, tài chính, kỹ thuật dể cóthêm sức mạnh trong giải quyết vấn đề Ví dụ: Nguời nghèo hay dân tộc thiểu số
do không tiếp cận được với thông tin về chính sách nhà ở cho nguời nghèo nên
họ không biết đuợc chính sách hỗ trợ của nhà nuớc đã ban hành Nhân viên xãhội khi này cần cho họ biết chính sách họ được hưởng và giúp họ tiếp cận vớichính quyền địa phương để họ có được tiếng nói đưa ra nhu cầu và quyền lợicủa mình để địa phương giải quyết
Nhân viên xã hội thực hiện vai trò này bằng việc là người kết nối đốitượng với các dịch vụ và nguồn lực phù hợp Nhân viên xã hội sẽ thực hiện 3chức năng cụ thể sau:
Trang 19Đánh giá tình hình đối tượng: Đây là hoạt động nhân viên xã hội sẽ phải
đánh giá chính xác các nhu cầu và khả năng của đối tượng
Đánh giá nguồn lực: Nhân viên xã hội tìm kiếm và đánh giá các nguồn
lực sẵn có liên quan đến những nhu cầu của đối tượng như tài chính, việc làm, ytế…
Kết nối: nhân viên xã hội liên lạc, chắp nối nguồn lực tìm kiếm được với
nhu cầu của đối tượng Đôi khi nhân viên xã hội phải điều chỉnh cả hai bên cónhu cầu và bên đáp ứng nhu cầu đảm bảo phù hợp và hài hòa với lợi ích cảhaibên.Đối với đối tượng là người nghèo thì vai trò này rất quan trọng, bởingười nghèo thường bị hạn chế cơ hội trong việc tiếp cận các nguồn lực Để cóthể thoát nghèo họ cần có những nguồn lực, thậm chí là rất nhiều các nguồn lựcnhư tài chính, nghề nghiệp, y tế, giáo dục… Nhưng ở vị thế của họ, việc tiếp cậnđược với các nguồn lực cần thiết là rất khó khăn Vì vậy nhân viên xã hội cầnđánh giá chính xác tình hình thực tế của người nghèo, xác định các nhu cầu vànhu cầu ưu tiên của họ, tìm kiếm những nguồn lực cần thiết và thích hợp với họ
Từ đó kết nối người nghèo với những nguồn lực có thể giúp họ phát huy nănglực của mình, giúp cuộc sống đầy đủ hơn và thoát khỏi cái nghèo Người nghèothường bị thiếu hụt các kiến thức, khó tiếp cận với các thông tin đại chúng, vìthế mà vai trò kết nối của nhân viên xã hội được thể hiện rất quan trọng tronghoạt động này, vừa đóng vai trò là kênh thông tin truyền đạt những thông tin vềchính sách của chính quyền địa phương, vừa là người đại diện phát ngôn chongười nghèo phản hồi những ý kiến, nhu cầu mong muốn của người nghèo tớichính quyền địa phương, để có những thay đổi kịp thời, phù hợp, đem lại lợi íchcao nhất cho người nghèo
Không chỉ kết nối về mặt thông tin, nhân viên xã hội còn kết nối ngườinghèo với những tổ chức hỗ trợ đào tạo nghề và giới thiệu việc làm, với cácdoanh nghiệp, đoàn thể cho vay vốn ưu đãi hay là kết nối những chương trìnhchăm sóc sức khỏe, chương trình hỗ trợ giáo dục đến với người nghèo, nhằmcung cấp cho họ những điều kiện cần thiết đảm bảo những nhu cầu thiết yếu
Trang 20nhất của một con người để duy trì cuộc sống, tạo được thu nhập ổn định, vươnlên thoát nghèo.
Nhân viên xã hội còn là cây cầu để kết nối các nhà Mạnh Thường Quân,các nhà đầu tư tài chính sẵn sàng cho vay quỹ tài chính vi mô tới người nghèo.Đồng thời, nhân viên xã hội cũng là cây cầu để kết nối, mang tiếng nói,nguyện vọng và chuyển tải nhu cầu hỗ trợ của người nghèo đến cộng đồng.Nhìn chung vai trò kết nối của nhân viên xã hội là vai trò trung gian, khôngchỉ mang tính hai chiều mà mang tính đa chiều: thể hiện mối liên hệ của cánhân – các cá nhân trong gia đình – cộng đồng – xã hội (Ví dụ: Để hỗ trợ con
em của gia đình nghèo, sự kết nối của nhân viên xã hội không chỉ dừng lại ởthân chủ - mà còn có sự tham gia của con em họ, của nhà trường, của chínhquyền địa phương, của các tổ chức tôn giáo (nếu có) hoặc nhiều bên tham giakhác Ngoài ra, sự tham gia của nhân viên xã hội không chỉ dừng ở kết nối ởtầng lớp vimô mà còn tham gia vào cả tầng lớp trung mô và vĩ mô: giữa ngườidân – cán bộ triển khai chính sách – chính quyền và người hoạch địnhchính sách
- Vai trò là người giáo dục nâng cao nhận thức:
Vai trò là người giáo dục: Là người cung cấp kiến thức kỹ năng liênquan tới vấn đề họ cần giải quyết, nâng cao năng lực cho cá nhân, gia đình,nhóm hay cộng đồng qua tập huấn, giáo dục cộng đồng để họ có hiểu biết, tựtin và tự mình nhìn nhận vấn đề đánh giá vấn đề phân tích và tìm kiếm nguồnlực cho vấn đề cần giải quyết Nhân viên xã hội có thể tổ chức các khóa tậphuấn cho người dân trong cộng đồng để cung cấp thông tin, kiến thức về bảo
vệ môi trường, về phòng chống bạo lực gia đình
Nhân viên xã hội không chỉ làm việc trực tiếp với thân chủ mà còn làmviệc với các cán bộ khác trong cùng tổ chức hay các tình nguyện viên Vì thế,
để điều phối được các hoạt động tại cơ sở, họ còn đóng vai trò là tập huấnviên, là nhà đào tạo, là người giám sát hay cán bộ tư vấn
Trang 21Cụ thể, khi làm việc trực tiếp với thân chủ là nhóm người nghèo, nhânviên xã hội thông qua các biện pháp giáo dục giúp thân chủ của mình nâng cao
về bản thân và bồi dưỡng các kĩ năng cần thiết để phục vụ cho quá trình tự vươnlên giảm nghèo Ba chức năng này thường thấy trong vai trò nhà giáo dục củanhân viên xã hội là:
Chức năng hỗ trợ nâng cao bản thân, truyền giải những kiến thức và kỹnăng cần thiết, hướng tới mục tiêu học tập suốt đời, ví dụ như hướng dẫn một
số cách canh tác và làm sinh kế mới, dạy đối tượng kỹ năng giải quyết xungđột, quản lý tài chính, điều chỉnh với môi trường cuộc sống mới, kỹ năngphòng vệ bản thân…
Chức năng thúc đẩy sự thay đổi hành vi của đối tượng: nhân viên xã hộithúc đẩy sự thay đổi hành vi của đối tượng thông qua việc huấn luyện đốitượng qua sắm vai, mô phỏng hành vi tốt và thực hiện hành vi tốt Ví dụ về kếhoạch hóa gia đình, tập huấn về bình đẳng giới
Chức năng ngăn ngừa: Nhân viên xã hội thực hiện chức năng này thôngqua việc cung cấp, trao đổi kiến thức, hiểu rõ vấn đề và nguyên nhân của vấn đề,
từ đó đối tượng có thể ngăn ngừa được vấn đề nảy sinh
Đa số người nghèo thiếu kiến thức về nhiều mặt do bị hạn chế tiếp cậnvới giáo dục, sẽ có rất nhiều vấn đề mà người nghèo phải đối diện, đòi hỏinhân viên xã hội cần có cái nhìn đa chiều và khả năng đánh giá chính xác nhucầu của họ để có sự hỗ trợ phù hợp với vai trò của mình Nhân viên xã hội vớivai trò là người giáo dục cần cung cấp đầy đủ hoặc ít nhất là một lượng kiếnthức đủ để người nghèo tự tin hơn trong cuộc sống, nhận định được mình phải
sử dụng một cách hiệu quả nhất những nguồn lực đang có, đồng thời có cáckiến thức cơ bản để bảo vệ bản thân và gia đình mình khỏi những bệnh tật,những hiểm họa luôn tồn tại và có thể xảy ra với họ
Bên cạnh vai trò tập huấn viên, người chia sẻ kiến thức trực tiếp với thânchủ, các cán bộ xã hội còn có vai trò là người kiểm huấn, giám sát, tư vấn –hướng dẫn cho đội ngũ kế cận hoặc các bộ tại cơ sở trong việc thực hành công
Trang 22tác xã hội chuyên nghiệp Vai trò này thường thấy thông qua các tập huấnnâng cao nghiệp vụ, các hội thảo chia sẻ phương pháp can thiệp mới, tập huấn
về triển khai chính sách mới, hoặc trong vai trò là kiểm huấn viên cho cácsinh viên, thực tập sinh, các cán bộ cấp thấph ơn
- Vai trò là người biện hộ
Vai trò là người biện hộ: là người bảo vệ quyền lợi cho đối tượng để họđược hưởng những dịch vụ, chính sách, quyền lợi của họ đặc biệt trong nhữngtrường hợp họ bị từ chối những dịch vụ, chính sách lẽ ra họ được hưởng Vídụ: trẻ em bị ảnh hưởng HIV/AIDS thường bị kỳ thị và không được nhàtrường ủng hộ việc các em tới trường học cùng với những em khác Trongtrường hợp này nhân viên xã hội cần biện hộ đấu tranh để quyền được tớitrường của các em này được thực hiện
Biện hộ là việc nhân viên xã hội đứng trên quan điểm của thân chủ, đạidiện cho tiếng nói của thân chủ (có thể là cá nhân, một gia đình hay một nhómnào đó) nhằm tiếp cận với những nguồn lực và dịch vụ cần thiết, hoặc để tácđộng tới việc thay đổi chính sách
Biện hộ bao gồm hỗ trợ, chứng minh, cổ vũ, vận động, tài trợ và đại diệncho tiếng nói của thân chủ Công tác này thường liên quan tới những hànhđộng hỗ trợ mạnh mẽ và công khai những cá nhân hoặc chính sách nào đó.Biện hộ không phải là tạo ra sự đồng tình hay có ai đó đồng ý giống vớinhững thứ tương tự Biện hộ bao gồm tham gia vào việc lắng nghe và tôntrọng các quan điểm khác biệt Biện hộ là sự thấu hiểu một vấn đề với chiềusâu và suy nghĩ tinh tế
Đối với người nghèo thì vai trò biện hộ là việc nhân viên CTXH đứngtrên quan điểm của người nghèo, đảm bảo quyền lợi của họ tiếp cận vớinguồn lực và dịch vụ do chính sách xã hội quy định Song nhân viên CTXHcũng cần duy trì vị trí trung lập của biện hộ, để có thể hiểu đúng và truyền đạtquan điểm của bên liên quan tới thân chủ (Ví dụ, đơn vị hỗ trợ, đại
Trang 23diện doanh nghiệp, đại diện trường đào tạo nghề, chính quyền địa phương,v.v…)
Bên cạnh đó, nhân viên xã hội cũng đóng vai trò biện hộ với chính thânchủ của mình, để chứng minh cho họ nhận ra rằng bản thân họ có khả năng đểthực hiện được điều đó, giúp họ tự tin đón nhận những nguồn lực được kết nối
và sử dụng một cách có hiệu quả nhất
Ở các cấp hệ thống, các nhân viên xã hội luôn luôn để tâm chú ý tới sựtác động của chính sách và sự thay đổi chính sách tới các cá nhân, gia đình,nhóm, các tổ chức và cộng đồng Tham gia vào những diễn đàn là chiến lượccho việc thực hành công tác xã hội tạo ra ảnh hưởng tới khung các vấn đề vàcách tiếp cận
Chúng ta tham gia vào quá trình đó, nhưng luôn có khoảng trống để có thểđại diện trực tiếp cho thân chủ của mình và những nhiệm vụ bắt buộc, những dự
án đánh giá nhu cầu, hay tham gia vào lượng giá chính sách Mặc dù nhữngnhân viên xã hội đang gia tăng đại diện trong các nhiệm vụ quan trọng, nhưngchúng ta không được chấp nhận là chúng ta chính là tiếng nói của người thụhưởng
Chúng ta không phải như vậy, chúng ta chỉ là đại diện trực tiếp cho họtrong chốc lát mà thôi Vì vậy, nhân viên xã hội phải rất rạch ròi trong vai trò làngười biện hộ, chú ý cẩn trọng giữa ý kiến của thân chủ - các bên liên quan hay
ý kiến của cá nhân Điều này khi áp dụng vào thực hiện công tác giảm nghèo, sẽgiữ được tính dân chủ, tính tự quyết cho các bên tham gia, đảm bảo công bằngcho các bên tham gia
Người nghèo là đối tượng yếu thế của xã hội Vì vậy, nhân viên xã hộicần phải là người bảo vệ quyền lợi cho họ để họ được hưởng những dịch vụ,chính sách, quyền lợi của mình Đặc biệt trong những trường hợp họ bị từchối những dịch vụ, chính sách mà đáng lẽ ra họ được hưởng
- Vai trò là người hỗ trợ giải quyết việc làm cho người nghèo
Trang 24Để người lao động thuộc diện hộ nghèo có thu nhập ngay và có việc làm
ổn định thì đào tạo nghề phải gắn với giải quyết việc làm Có như vậy thì họmới thêm tin tưởng vào chính sách của Đảng và nhà nước, yên tâm lao động
để mau chóng thoát nghèo
Ở đây, nhân viên xã hội đóng vai trò là người kết nối giữa nhà tuyểndụng và người lao động thuộc diện hộ nghèo, thường xuyên giám sát nhu cầulao động của nhà tuyển dụng lao động và thông tin rộng rãi đến các cấp vàtrực tiếp đến đối tượng nghèo, đặc biệt là đối tượng nghèo chưa có việc làmhoặc mới nghỉ việc
Hỗ trợ vào quá trình này, nhân viên xã hội cần chủ động phát huy vai tròtruyền thông đa chiều của mình: thường xuyên cập nhật các tin tức, chínhsách của Nhà nước và của địa phương, hỗ trợ phổ biến tới người dân cũngnhư các doanh nghiệp và ngược lại, thu thập ý kiến, nhu cầu nguyện vọng củanhân dân về nhu cầu được đào tạo tới các doanh nghiệp và chính quyền địaphương, giúp cho việc giao tiếp đa chiều được trở nên hiệu quả hơn, góp phầnđẩy nhanh, đẩy mạnh và kết nối đạt được hiệuquả
Tương tự, nhân viên xã hội cũng có vai trò kết nối người dân, đối tượnglao động nghèo với các nguồn lực cần thiết để đảm bảo việc thực hiện chínhsách đào tạo liên tục, đào tạo suốt đời Các nguồn lực cần kết nối có thể làchính những nguồn lực nội tại tại chính địa phương hoặc những nguồn lựcmới cần huy độn gthêm
Đào tạo nghề và kết nối việc làm không những giúp đối tượng nghèogiảm nghèo, thoát nghèo bền vững mà còn góp phần đảm bào nền an sinh xãhội, thúc đẩy nền kinh tế của đất nước phát triển [8], [11], [13]
- Vai trò là người hỗ trợ tiếp cận chính sách/ thực hiện chính sách
Chính sách trợ giúp về y tế: Nhân viên CTXH thực hiện tư vấn, giúp đỡ,
hỗ trợ cho người nghèo tiếp cận chính sách về y tế một cách tốt nhất, kết nối cáchoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng đối với người nghèo, hướng dẫn ngườinghèo từ việc đăng ký được cấp thẻ BHYT đến việc quản lý và sử dụng thẻ
Trang 25BHYT đúng mục đích Đồng thời thay đổi thói quen chăm sóc sức khỏe cứ khi
có bệnh mới đi khám, giúp họ chủ động trong việc chăm sóc sức khỏe, huy động
và kết nối các nguồn lực để chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng Kết nối các dịch
vụ trợ giúp trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, cách thức phòng chống bệnh tật
và rủi ro, giúp người nghèo chủ động trong việc nhận diện sớm các vấn đề sứckhỏe; hỗ trợ về mặt tâm lý xã hội cho gia đình có người mắc bệnh hiểm nghèo[8]
Chính sách trợ giúp pháp lý: Nhân viên CTXH giúp người nghèo tiếp cậnđược với các lớp tập huấn về pháp lý thông qua phối hợp với Phòng tư pháp vàchính quyền cấp cơ sở Ngoài ra, cung cấp cấp văn bản liên quan đến pháp luậtcần thiết cho hộ nghèo Cung cấp các nội dung liên quan đến qui trình, thủ tụcđối với các hoạt động pháp lý: khai sinh, khai tử, nhập khẩu, chuyển nơi cưtrú… để người nghèo nắm bắt được và thực hiện thuận lợi hơn Bảo vệ và giúpngười nghèo chủ động biết cách để giữ được quyền bình đẳng, không phân biệtđối xử với họ tại nơi làm việc, và tại cộng đồng sinh sống [11]
Chính sách trợ giúp khác: (trợ cấp xã hội/ nhà ở/ tiền điện….): Nhân viênCTXH phổ biến, tư vấn, cung cấp các văn bản liên quan đến các chính sách trợgiúp xã hội hiện hành cho người nghèo để họ nắm được; hướng dẫn thực hiệncác thủ tục hồ sơ đề nghị hưởng chính sách; trách nhiệm của người nghèo khitương tác với hệ thống chính sách trợ giúp xã hội Ngoài ra nhân viên CTXHcòn giải đáp những thắc mắc của người nghèo về các nội dung liên quan đến cácchính sách xã hội: trợ cấp thường xuyên, đột xuất, chế độ được chăm sóc, nuôidưỡng tại trung tâm BTXH, qui trình hồ sơ đi giám định y khoa Phổ biến đểngười nghèo có thể tiếp cận được với các chính sách khác: hỗ trợ nhà ở, hỗ trợtiền điện Đồng thời hướng dẫn người nghèo làm hồ sơ để hưởng các chính sách
hỗ trợ này đảm bảo đúng trình tự, qui định NVCTXH có trách nhiệm tham mưu
đề xuất lãnh đạo, cấp trên có thẩm quyền xây dựng kế hoạch hỗ trợ người nghèotrong việc tiếp cận và giải quyết chính sách cho khoa học, khả thi và hiệu quảnhất [7], [10]
Trang 261.3 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC HỖ TRỢ BỆNH NHÂN NGHÈO
1.3.1 Yếu tố thuộc về nhân viên công tác xã hội
Nhân viên công tác xã hội khi tham gia trong lĩnh vực y tế buộc phải cónhững kiến thức, kỹ năng chuyên môn liên quan đến công tác xã hội trong bệnhviện cũng nắm vững những chuẩn mực đạo đức, thái độ làm việc với đối tượng
- Về kiến thức: Tham gia công tác xã hội trong bệnh viện, ngoài những
kiến thức nền tảng về công tác xã hội nói chung, nhân viên công tác xã hội cầntrang bị cho mình những kiến thức về công tác xã hội trong bệnh viện, đặc biệt
là trong cách làm việc với người bệnh, cần hiểu về bệnh, các chế độ chăm sócdinh dưỡng, thể chất, tâm lý, chế độ bảo hiểm
- Về kỹ năng: Trong quá trình trợ giúp đối tượng giải quyết vấn đề, nhân
viên công tác xã hội cần có những kỹ năng như: kỹ năng lắng nghe tích cực; kỹnăng thu thập, phân tích thông tin; kỹ năng nhận xét, đánh giá; kỹ năng quan sát;
kỹ năng thiết lập mối quan hệ; kỹ năng giao tiếp; kỹ năng tư vấn; kỹ năng thamvấn; kỹ năng biện hộ (Khoa Công tác xã hội - Trường Đại học Khoa học xã
hội và nhân văn, 2014, Tiêu chuẩn NASW về hoạt động công tác xã hội trong các cơ sở chăm sóc y tế, Tiêu chuẩn 1) [4], [7].
1.3.2 Yếu tố thuộc về người bệnh
Người bệnh cần chủ động cởi mở, chia sẻ những vấn đề còn thắc mắc,chưa hiểu rõ trước, trong và sau quá trình điều trị; hay những vấn đề về cuộcsống, về gia đình, tâm lý, xã hội để nhân viên công tác xã hội có thể trợ giúp,cùng thân chủ tháo gỡ vấn đề Bên cạnh đó, người bệnh cũng cần chân thành vàđặt sự tin tưởng ở nhân viên công tác xã hội trong quá trình trợ giúp
Người bệnh là nhóm đối tượng mà nhân viên CTXH hướng đến, chỉ khihiểu được cụ thể về từng trường hợp của người bệnh, nhân viên CTXH mới cóthể đưa ra kế hoạch trợ giúp hợp lý, cụ thể và chi tiết [6]
Trang 271.3.3 Yếu tố thuộc về cơ sở vật chất
Cơ sở vật chất là một yếu tố cần được quan tâm chú trọng trong quá trìnhtrợ giúp người bệnh Nếu một cơ sở y tế có đầy đủ hệ thống cơ sở vật chất cókhả năng kéo theo hiệu quả công việc của nhân viên công tác xã hội tăng lêncao, việc hỗ trợ cũng được nhiều hơn và gây được nhiều thiện cảm với thân chủ[6]
1.3.4 Yếu tố về kinh phí
Kinh phí là một trong số những yếu tố quan trọng để quyết định việc thựchiện hoạt động công tác xã hội mạnh đến đâu, hiệu quả như thế nào Nếu mộtbệnh viện có lãnh đạo quan tâm đến hoạt động công tác xã hội, kinh phí đầu tưlớn, đội ngũ nhân viên có chất lượng, chắc chắn hoạt động công tác xã hội trongbệnh viện đó sẽ thành công và ngược lại
Để thành lập một phòng CTXH trong bệnh viện, mỗi bệnh viện cũng cầncho nhân viên CTXH của họ thấy mức lương như thế nào, các nhiệm vụ và hoạtđộng ra sao Điều đó cũng cần phụ thuộc vào yếu tố kinh tế, hoạt động thu chicủa bệnh viện và hơn hết là với số tiền bỏ ra cho CTXH như vậy, hiệu quả họthu lại được là gì? Có thể nói, kinh phí là một trong những yếu tố quan trọng tácđộng đến sự tồn tại của công tác xã hội trong bệnh viện
Trong các yếu tố trên, có thể nói, yếu tố thuộc về nhân viên CTXH là yếu
tố có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động CTXH trong bệnh viện bởi đây là mộthoạt động chuyên nghiệp, đòi hỏi bản thân người nhân viên CTXH cần cóchuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng làm việc một cách chuyên nghiệp và quantrọng hơn cả là cần có tâm với nghề Mặt khác, việc xin tài trợ, vận động nguồnlực từ các cơ quan hữu quan, các nhà hảo tâm, các mạnh thường quân cũng cần
có sự chuyên môn hóa Để làm được điều đó, NVCTXH cần có các mối quan hệrộng rãi, sự khéo léo, kỹ năng làm việc chuyên sâu, đem lại lợi ích cho NB điềutrị [7], [8]
1.4 MỘT SỐ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN